장음표시 사용
211쪽
a oo Pissica specialis Sectio II.
I 27. Haec vis urendi nequaquam materiae, ex qua vitrum seu Iens vitrea constat, adscribi potest, verum a diaphaneitate, di figura ejus unice pendet. Nam si in vas lenticularis figurae infundatur, aqua munda , dc pellucida, contingatque eam in glaciem abire, glacies haec sublato vase radios in secum colligit perinde ut Iens vitrea, similiterque corpora incenduntur. Porro si etiam globus vitreus aqua repletus, radiisque Solis expositus fuerit, in soco flammam, flammaeque effectus contueri licebit. Quod jam ad specula, modumque, quo per ea ignis excitatur, attinet, advertendum est, ex lege generali reflexionis, vi cujus angulus reflexi nis aequalis est angulo incidentiae, sequentia deduci. I. Si in concavam sphaerici speculi supersietem Α Β D Fig. 43. incidat radius solaris E G in G punctum minus quam co gradibus a vertice B remotum, tunc linea reflexionis recipietur in axe B H intus infra verticem B, nempe in I. a. Si vero radius UC incidat in punctum C praecise 6o gradibus a vertice B distans, tunc Iinea reflexionis cadet in ipsum speculi verticem B.
Quod si demum radius X R. incidat in punctum R quod As gradibus a vertice B diuet, tunc linea reflexionis erit R. Ο, & cadet Perpendiculari ter. Itaque in speculis cavis sphaericis lineae reflexionis ad dirersam in axe B H distantiam Protenduntur, pro varia nempe radii incidentis a vertice B distantia , unde porro intelligere est, in speculis sphaericis focum combu
212쪽
De tellure. 2OLstionis vehementer distractum , ideoque non stam efficacem esse. SCH. Compertum est, spreularis sphaerici segme ti eam emitatam esse incacissimam , in qua arcusa 8 graduum subtenditur: hae enim caυitas radiosita reflectu, ut omnes intra duo eimum unius digiti spatium eolligantur.
128. Quod si radii S Fig. 46. in concavam sphaerici speculi 1uperficiem ABC ita
incidant, ut punctum incidentiae R. plusquam 6o gradibus a vertice B distet, tunc linea r flexionis recipietur in axe EB protracto extra speculi verticem, & constituetur secus in G. Itaque ex media sphaera concava ABC duplicia specula parari possunt; si enim abscindatur pars fundi, quae latere hexagoni circumscribitur, id est pars MBO, reflectentur radii ex hoc segmento intra verticem B; reliqua vero pars A Μ, & Co figuram fasciae circularis, sive anuli reserens radios incidentes extra verticem B reflectet. Exhibet id ipsum . Fig. 47.
SCH. Anularia eiusmodi Decula usitata non sunt; neque etiam magnam esseaeiam habent. ob
quod ipsum probabile non est specula Arehimedis Fquidem verum est, quod de eo refertur ita fuisse eonstructa, licet id quidam opinentur . Ceterum dum specula Uitrea sphaerica parantur , non tantum insuperficie eoneaυa, sed etiam eonvexa polienda sunt, Obducendaque s superficies convexa plumbo, ac mmcurio . Sciendum tamen, specula ejusmodi concaυa meliora purari ex metallo, quam ex vitror in m tallicis enim speculis una tantum sit ex superficie concava , radiorum reflexio; in speculis autem via
treis quidam radii statim recte tiretur ex superficie
213쪽
eto a Tissca specialis Sectio II. eoncava, quidam 39 radii subingrediuntur υA
tram, refringunturque in eo, ac tandem ad super elem Mercurii pervenientes reflectuntur, qua multiplices refractiones, o reflexiones radios luris haud medioeriter debilitant. Iap. Specula parabolica hoc proprium habent, ut omnes radios parallelos incidentes ad unum punctum reflectant, hinc ea efficacissima sunt. Quod si duo ejusmodi specula caustica
fuerint Λ BC, & FGH Fig. 48. parallelos tu sibi opposita, dc in foco D speculi ABC
ponatur carbo vivus, atque in soco E alterius speculi FGH collocetur semes, vel pulvis pyrius , infletur dein in carbonem ex ea parte qua speculum respicit , videbitur semes, aut pulvis pyrius in alterius speculi soco positus ignem concipere.
ago Ut ope speculi objecta in longiori distantia
posita accendantur , ingentis magnitudinis esse
- 19 Ex diaphaneitate vitri satis apparet speculum vitreum paucos admodum radios reflectere ex superficie anteriori; adeoque egere indusio alio in superficie oppossita , ut ex illo tamquam alio speculo copi siores radii reflectantur ; quare ex hydrargiro , aut plumbo, quae sunt corpora valde compacta& albicantia, indutia illa fiunt . Interim , quia superficies an terior etiam nonnullos radios reflectit , quorum focus est ultra focum superficiei posterioris distantia aequalierassiti ei speculi; vitrea specula in telescopiis cons sionem radiornm causarent , dc ideo non adhibentur. Notandum hic etiam specula ex glacie , gypso, char ta inaurata , immo & paleis construi posse , quae non minimam efficaciam habeant ad radios colligendos: immo Boheravius observat nubes ipsas specula ustoria quodammodo exhibere ; quas scilicet candidissimas , reconcavas aestate praesertim experimur valde sensibilem calorem Solis renectere.
214쪽
debet, ob quod ipsum praecedente Cartesio recentiores Philosophi, & Mathematici fabulam
reputarunt, quod de Archimede traditum est, eum specillorum suorum subsidio Romanorum classem, syracusas obsidione prementem succendisse, quasi nempe possibile non fuerit tantae magnitudinis speculum parare, cujus focus ad oo saltem pedes protenderetur. Sed possibilitatem praecipue D. Buisonius nuper vindicavit, ac ostendit, dues modum detexit, plura specula plana ita combinandi, ut ea radios ad unum punctum reflectant. Paravit ipse ejuseemodi sp culum ex pluribus combinatum, deprehensumque id est tantae essicaciae , ut ad distantiam 33o ped. stannum , ad distantiam I4o ped. plumbum liquefieret. Prout refertur in Comment. Acad. Reg. Paris ad an. 3747.
33 i. Quandoquidem radii lucis, ut adhuc satis vidimus, seu per lentem, seu per specu tum collem corpora non calefaciunt modo, sed incendunt, ac liquefaciunt; illud sorte iam quis quaeret, ipsine hi radii ignis sint, an dumtaxat
ignem in corporibus latentem excitent 8 ajo emgo veri simili mum esse , quod radii ipsi ignis
sint, qui una cum igne in corpore larente, cujus actionem is excitat, tantos effectus praestet. Sane per 'quod alias metallum aliquod liquefieri videmus, re ipsa ignis est, ita ut liquefactio non possit soli igni in metallo latentiat tribui; quidni igitur etiam id, per quod metallum in soco lentis, vel speculi positum Iiquefit , ignis c 6or esse dicatur Z Qitae adversusi hoc εο ὶ Auctoris ratiocinium efficacius sortas e sile
215쪽
ae4 Tissica specialis Sectio II.
hoc opponi possunt, ad ea deinceps respondebimus; interim de ignis propagatione dicendum
aliquid est. 13a. Dicimus ignem propagari, dum is in
concipietur. Ignis nomine designatur illa lueens res, quae jugiter agit incertis corporibus aceenssionem, quae accensa corpora aliis corporibus applicata illa pariter aut accendunt. aut eliquant , aut dilatant &e.; compori autem nostro caloris sensatioum in anima excistant: ex quibus inserimus rem illam esse agmen corpusculorum subtilissimorum , ac pernicissimorum. At qui ex luce iidem effectus perinde producuntur, aliunde autem eam esse agmen subtilimmorum , ac perniscissimorum corpusculorum constat i scilicet ex color torum radiorum immutatione in quavis reflexione , aut refractione γ et ergo lux & ignis sunt eadem res. Sane corpora , quae Valde calent , omnia lucent non
solum stilicet flamma, carbones, metalla , lapidesque candentia ,' sed etiam panis , eharta , lintei , & alianaasis lucent in tenebris conspecta quo calidiora effecta runt ab igne, aut luce Solis, aut affrictu . Insuper corpora accensa, quae ignem emittere nemo dubitat ,&lucem spargunt septicolorem perinde ac astra. Ergo dcca Neque contrarium probari potest ex eo, quod ptu
τἰma eorpora aut luceant quin caleant , aut caleant quin luceant. Nam non sequitur revera nullum calo rem , aut lucem adesse in corpore aliquo , ex quo ea
a nobis non percipiantur: siquidem sensibilis nobis lux non erit, si minus vivida sit illa reliqua aliunde emisis, aut etsi nullam aliunde recipiamus , si tamen sit
nimis rara ; similiter & calor non sentitur, qui n strum non superat . Ceterum animalia quaedam in I cis nobis prorsus tenebrosis vident . Verum est tamen Iroportionem eamdem non servari inter calorem , &ucem; at id quomodo esse queat intuli es , si modoseonsideres , quibus caloris & visionis sensus excita tur. Visio fit per delicatissimum impactum simultan aim plurium particularum lucis ab eodem sensibili puncto rei visae in idem retinae punctum: quod constat a
ιiter fieri non posse nisi ab eodem rei puncto illi ra-
216쪽
De tellure . ao scorpore aliquo excitatus aliud corpus calela. cit , vel accendit . Ubi quidem censemus primo , ignem re vera ex uno corpore transire in aliud , non secus ac aliquando de materia calorifica id asseruimus, sane ita aer in hypocausto, hominesque in eo constituti calefiunt , ita quoque ex corporibus firmis alia fluida redduntur, alia in calcem rediguntur,
quorum auctum pondus accessionem novae materiae haud obscure testatur. Quare hic erit unus modus ignis propagandi , in vero nempe transitu ignis ex corpore uno in aliud con- , stitutus a Sed erit quoque alius, vi cujus scilicet ignis in uno corpore excitatus id solum aget, ut ignis in altero corpore jam contentus obstaculis suis eliberetur, sicque actione sua sese manifestet. dii sere paralleli ad pupillam usque perveniant;& inde refracti uniformi directione ad idem retinae punctum coeant. Igitur si corpus aliquod utut plurimas lueis particulas emittat; lecum veheant tamen illae parti Eulae alia ethaerogenea corpuscula a quibus rectus earum processas aut ad oeulum usque , aut etiam intra oculum perturbetur; visibile non erit;& tamen aptissimam ad calefaciendum , quia calorem excitant illas particulae prout perturbate agitantur . E contra autem lucebit, & non calefaciet corpus. si ejus textura talis sit , ut quas emittit igneas particulas sm lucidas, vibret ex quovis suo puncto puras , ct in talibus distantiis mutuis ut se se a rino suo tramite per vim repulsivam non deturbent. Ex his satis apparet fieri posse ut ignis phosphoris quibusdam nocuus sie etsi nempe ita eorum texturam immutet , ut lux ex illis recta directibne prodire non amplius possit et aliquando etiam quia ita texturam laxat, ut ignis extimus, qui solus recte diffunditur , statim avolare qumat . Ceterum pleriscue phosphoris ignis prodest potius; e contra aqua obiit praesertim frigida.
217쪽
ro 6 T sica spetialis sectio n
stet. Ita prosecto unica scintilla excitata ingens cumulus pulveris pyrii oabire potest, quod cum soli scintillae attribui nequeat, igni prius jam in pulvere pyrio latenti attribuendum venit. Ceterum frequentissime uterque modus conis junctus observabitur, ut ex obviis exemplis i cile quisque intelligere poterit. 6i SCH. me tamen non obstante diversa leges lania quas ignis re ipsa in easdur particularibus propagari solet , id quod manifeste effectus ignis docent, de quibus continuo acturi sumus.
Iaet. Uidquid ignis praestat, motu praeo stat , hinc omnis ejus actio recte in
motu constituta censetur; triplex autem cumprimis in igne motus a calor communicatur, & corporacundus , gradu tantum a priori differens, qu eorporum partes vehementius agitantur, immetiam dissolvuntur ; tertius per lineas reaas, 63 ignis propagati quotidianum diu pabulum aecurrit 'PI essio .
Nimirum partim attractione elychnit, aeris ambientis flammam in cuius viciniis aer uc
218쪽
De tellure. 2o 7 qui in lumine observatur. De primo, & tertio plurima in phys gen. tradita sunt, non nisi
pauca proinde hic adjicienda erunt. 334. Quaedam corpora ob partium suarum constitutionem, & configurationem ignis motum , ac actionem magis impediunt, quam alia ; neque a quali facilitate penetrat ignis in omnia corpora ambo haec efficiunt, ut quaedam corpora facilius, alia difficilius incalescant, itemque quaedam m. gis, quaedam minus dilatentur. SCH. Exempla pro eo , quod quadam corPora Deilius, quaedam di cilius incalescant, quaedamque magis, quadam minus dilatentur, alibi adduximur, attendenti autem levi opera etarum fiet, causas hic segnatas re vera locum habere . 333. Ignis non nisi tunc lucis perceptionem producere potest, quando partes corporis, intra quas continetur satis divisae sunt , ut per lineas rectas egredi possit. Atque exinde ratiophosphorescentiae in certis corporibus tum a natura, tum ab drte ita comparatis, ut lucem spargant, repetitur. Ex his nempe quaedam ra-
diis Solis aliquamdiu exponenda sunt ἰ quo facto in locum obscurum delata lucent, alia succussu quodam, aut tritu opus habent. , Dum partes corporis satis divisae non sunt, corpus non lucebit, etsi ignem contineat ' Hinc intelligimus insignem etiam calorem absque sensibili luce esse posse.
εα Post plurimas sollertimimasque observati nes duplex opusculum de phosphoris edidit Beeearius Com. Mad. Bonon. Tom. 1. P. 2. pag. 1. o. a re P. .
219쪽
eto 3 P sica specialis Sectio u
satibas lixisis , in Androdamante mloetico , lapide Bononiensi , immo omnibus fere lapidibus eastinatis, vel prius in spiritibus acidis Dialis , 9 deinde eaLeinatis tum in bolis, rerris , animalium vibus,
plantarum eineribus , Mercurio rite purgato e . Sed ad alios ignis effectus exponendos convertamur , portet.
136. Corpora firma ab igne eo usque dilat ri , ac expandi possunt, ut partium cohaesio p nitus tollatur, c 63 tuncque firma in fluida
abeunt; pag. 498. , ibi testatur pauca admodum inter quae pauca sunt nonnulla metalla, & lapides aliqui e durioribus )existere in hae universitate corpora sive naturalia , sive arteiacta . quae luci expos1ta aliquandi in post in tenebris non luceant aut magis , aut minus . Sed has differentias praecipuas detexit e T. Pauca cor pora ut carnes dic. non lucent, nisi leniter prius to reantur et t. Alia plurima sic tosta magis lueent ; sed plerumque citius deperdunt hoc lucis augmentum, quam si naturale ipsis esset ;& lux rubra aut subfusca evadit ἔ cum naturalium phosphororum splendor sit andidior: 3. Aliqua lucent luce imbibita ex Solis r iis, quibus exponuntur ut luceant; alia luce sibi pro pria, ita ut lux Solis , cui exponuntur ut luceant, non aliud effetat nisi excitare latentem in ipsis ignem. id probatur praesertim in calcario lapide Bononiensi, qui perinde subrubra luce fulset sive integro solari radio, sive radio cujusvis coloris separato exponatur. Quia ve ro pleraeque res languidissime lueent; ideo observationes instituere quisque debet, aut statim expergefactus, aut post aliquam saltem moram in tenebris , & in loco obscurissimo: ideo Beccarius ne vel minimum acies oculorum minueretur luce externa in transserendis corporibus observandis a luce Solis ad oculos , conclavi observatorio tympanum rotans aptaverat simile illi,
220쪽
abeunt ; actio ignis , qua hoc eis citur, solutio,
vel f o vocatur. Porro in fluidis continuata ignis actione ebullitio ac servescentia excitatur,
uti manifeste videre est in aqua, oleis, spiriti' o bus;
stitit; & Μu hembr h. etiam tradit in qua rationeeπPertus sie eodem irae varia metalla dilatari. Sed reviera quoque huic dilatationi subjacere pluribus modis adparuit , & hoc quidem facillime : nempe si globum vitreum desinentem in tubum liquore repletum aquae ebullienti immergas, subito descendit in tubo fluidum, ob promptam globi dilatationem , tum mox ascendit ex statim sequente fluidi expansione . Vide dissertat. duas tom. 3. pag. 21M, & tom. q. p. 184. Com. Λcad. Petropol. 2. EX celeri hac vitri propter caloris violentiam dilatatione saepissime diffringuntur vitrei illi globi. praesertim si valde, vel inaequaliter crassi sint eorum parietes, vel si liquorem frigidum contineant . Cujus rei causa est, quia violentia caloris notabiliter statim dilatantur strata vitri magis extima , & aer in poris eorum inclusus; unde si liquor frigidus sit, aut paries crassus proportionaliter dilatari interna strata eodem
eςmpore nequeunt; adeoque vitrum, quod rigidum Valde est , rumpatur oportet . ob contrariam rationem rumpuntur vasa , cum valde calida repentino frigore corripiuntur: sicuti consimili de causa etiam, cum non
plena liquoribus igni exponuntur , scilicet longe plus calet pars vacua, quam plena ; & inde inaequalis dilatatio sequens vitrea , & testea , aut lapidea vasa frangit. 3. mirabilis est laetymarum, seu guttarum Bata Viearum indoles : sunt hae guttae vitri susi, quae cadentes in suppositam aquam frigidam subito durescuntdc constant capite desinente in caudam , cujus apex exilissimus est. Resistunt hae validissimis tunsionibus in capite; sed si exilis apex caudae rumpatur, eo ipso Cu-n fragore in pulverem abeunt, & frustula pluribus reserta . dii militer ampullae Bononienses , qum
coIli obl gi sunt iandique sphaeriet , de valde crassi,maε nos ictus in fundo iustinent ; sed si vitri aut d