장음표시 사용
241쪽
ago Pissica specialis Semo II.
I o. Exceptio nulla est, pondus, quod gi bus aere plenus prodit, non aeri, sed aliis partibus heterogeneis aeri permixtis attribuendum esse , nam contra est, quod in experimento speciatim annotatum est, scilicet globi pondus imminui, si orificio sursum verso ex eo aer extra- hatur . Nam dum hoc fit, nonnisi purus aer extrahitur, ad fundum descendentibus partibusheterogeneis, quoniam ergo etiam in hoc adhuc casu notabile ponderum discrimen observatur, aeri puro sua gravitas concedatur, est necesse.
III. Quoniam aer fluidum grave est non secus ac alia ἰfluida gravia, quaevis corpora sibi
subjecta premere deiat, id quod etiam re ipsa
praestat, uti ex sequentibus clarissimum, apertissimumque fiet. Sit tubus vitreus ΑΒ Fig. 3o. tres ci citer pedes longus , superius in Λ hermetice clausus , repleatur hic Mercurio ex integro, tum orificium B immergatur Mercurio in 'astulo C D stagnanti , observethitur Mercurius post aliquot factas ostillationes tandem quiescere, ac in altitudine circiter 28 pollic. long. sustineri. Non absimilis essectus obtinetur, si in tubi
Mercurio repleti locum substituatur tubus repletus aqua, ubi autem aqua ad 3a iacile pedum altitudinem suspensa tenetur. SCH. Circa aquam hortulanus quidam florentinus
expertus est , eam nunquam ultra I 8. eubit. antlia
tractoria elevari posse , qui eum insperatum eventum Galilao aperuisset, facto experimento est enum essaquam ad χχ. ped. Men. est ri , ac sustentari. φακ- dein
242쪽
De tellure 231 dein Evangelista Torricellius primus Mercurium sufeit, unde tubus in experimento descriptus nomen tubi Torricelliani accepit. In his experimentis dubitari nequit Merci rium vel aquam, ita sustentari non posse, nisi Pressione aliqua contraria retineatur, nihil vero adest nisi aer externus, qui superficiem Mercurii in vasculo stagnantis, vel superficiem aquae premit; aer igitur Mercurium subiectum, vel aquam premit, pressioneque sua ea sustentat, id quod amplius ex eo confirmatur, quia si tubus Mercurio repletus vacuo antliae impinnatur, mox ille pondere suo delabitur. Porro hanc aeris pressionem nemo non ita rectissime conceperit , ae declararit. Dum in vase Mercurius, vel aqua, aut quaecunque alia materia aeri exponitur, supernae ejus superficiei columna aerea usque ad summitatem atmosphaerae protensa incumbit, quae cum gravis sit, deorsum nititur, suoque nisu in subjectam materiam agit, si proinde hic tubus applicetur, in quo certa columna de illa materia, qualis in vase extat, contineatur, haec columna vel pondere suo superabit pondus columnae aereae , seu atmosphaericae, vel pondus ejus minus erit; in priori casii materia tubo inclusa delabetur, in altero ex vase ascendet eo usque, d nec ambae columnae in aequilibrio sint. Consorinmi ter prorsus ad ea, quae alias in mdrostatica tradita sunt.1 2. Hac declaratione supposita consequens
equidem fit, Mercurium c idem est do aqua, idcquovis alio fluido a4 altiorem columnam suspendi debere in locis profundioribus, quam in
243쪽
232 Tissita specialis Sectio II.
altioribus, quandoquidem juxta leges hydrostaticae pressiones' caeteris paribus rationem altitudinum sequuntur. Et vero id re ipsa fieri experientia jam compertissimum ha tur, unde proposita declaratio tanto magis dubio exi.
SCHrim I 6 8. D. Perrier, a 'D. P. I, qui primus de eo eυentu eogitavit, litteris rogatus in eH- fissimo Aroemia monte experimentum tentavit anne
sellicet ad pedem montis altior fit in tabo torrise Iiano mercurius, quam in medio , vel apice montis. Observavit is ad pedem montis altitudinem 'mereurii fuisse 26. pollieum , ' ascendendo ad montem altitudo semper imminuta fuit, ita ur H vertice montis ei eiter so. hexapedes alij descenderit ad 23. poli. eum a. lin. R. P. Ste ing. ad fossas Rutinenses Io. orvis profundas aliquando descendens reperit eorumnam memcurii in tubo A. 'lineis majorem, quam fuerit ad os
nem suam exerunt ad latera, qua eandem in corpora subjecta exerunt, hujusque ratio in hydrostatica reddita est , consequenter & aeri hoc ipsum concedendum. Quare si etiam tubus torricellianus sub quocunque fornice reponatur, si modo ex latere columna atmosphaerica accessum habeat, idem omnino eveniet, quod in libero aere , ubi vasculum , cui tubus immersus est, membratae columnae immediate subjectum est , evenire observatur; habet autem 'aer ob subtilitatem suam facilem' aecessum per ipsum lignum; per rimas portarum. senestrarum &C. unde non mirum vider debet Mercurium in
quibuscumque conclavibus perinde, ut in libero aere suspendi. ' - Is
244쪽
De teli re. 233 e 134. Pressionem aeris equidem apertissime loquitur, & probat tubus Torricellianus, eandem tamen & alia complura testantur. Si duo
hemisphaeria aenea concava in latum anulum terminata , sibi invicem imponantur, tumque ope epistomit aer extrahatur, hemisphaeria haec clauso epistomio ab antlia remota ita cohaerent, ut non nisi magna vi, aut pondere a se invicem avelli possint. Nempe & cohaesio ab aeris pressione provenit, si enim hemisphaeria reponantur in vacuo antliae, pondere siro ab invicem separantur. Fit autem ita: tam ex una, quam ex altera parte in ea agit columna atmosphaerica pondere suo, quod aequatur colum nae Mercurii 28 circiter dig. altae, & basim habenti hemisphaeriorum anulo , sive circulo e rum maximo aequalem; nisi proinde vis, vel pondus super ns pondus eiusmodi columnae Mercurialis adhibeatur, hemisphaeria non separantur; proinde porro consequens fit, requiri semper tanto majorem vim ad hemisphaeria separanda, quanto ipsa hemisphaeria majora lant; cum scilicet in priori cassi majores columnae, quam in posteriori in hem aeriorum commpressionem impendantur. ψSCH. Hemisebaria, de quibus nune locuti sumus Μameburgica voeari solent ab otione Guerikio Consule Magdebuet si, qui ea λυenit. I s. Α phaenomenis hemisphaeriorum haud multum complura alia differunt e. g. Quod
campanae exantlatae magna vi adhaereant catino. Item quod vascula, quae in scarificatione ad sanguinem excipiendum adhibentur , satis sortiter cuti apprimantur sanguisque. prolicia
245쪽
tur. Et haec enim a pressione exterioris aeris
Cura exempla pressionis aeris omnis qu que siphonismus latiorum crurum exhibet.
Nam si vas ΑΒ c Fig. si. usque in CD sit aqua plenum, eique sipho FGK immersus,
aqua usque in E aisendit, cum non modo aequaliter a columna incumbente atmosphaerae Mo P N, sed etiam a columna L Κ aer in s. phone contentus prematur. Quod si igitur per orificium K aer exsugatur , vincit pressio e lumnae MOPN atque aquam impellit in siphonem, & quamvis tunc peFat premere cOlumna KL, quia tamen pressioni prioris eo. Iumnae additur gravitas aquae in parte Η Κ contentae, aqua haec pressione illius columnae adjuta vincit, & effluit illico nova siccedente ob eandem causam; qua ratione 'aquam ex vase altiore ΑΒ, quousque ad F deprimatur in humilius traducere liret. In vacuo antliae fluxus iste non obtinetur, quod denuo indicio est, eum re vera a pressione aeris provenire. Huc spectant varia alia phaenomena, quorum ratio haud dubire pressione areis continetur; puta: quod e Mis superne clausis, si modo inserior apertura satis angusta sit, nihil de contento liquore effluat; quia vasa aere evacuata
sua velut sponte liquida labingrediantur, atque etiam in altum in ipsis prosiliant. Conser item illa, quae in hydrostatica de aniliis dicta sunt. 336. Quisquis ea , quae adhuc de pressione
aeris commemoravimus , rite expendit, sacile jam agnoscet, quantopere a vero aberrarint ii
Philosophi, qui nescio quem horrorem vacui in
246쪽
De tellure. 23 Sin natura pertenderunt , cui uni cuncti hi effectus, quos aer gravitate, ac pressione sua praestat , adscribendi essent. Nam praeterquam quod
hic horror, vel metus vacui naturae attributus terminus prorsus inanis sit, nihil certe inconvenientius esse potest, quam relictis veris, a re ipsa sufficientibus causis ad alias plane obscuras , atque tales , quae etiam insufficientes facile deprehenduntur, recurrere. Quod si autem hic quaeras: cur, si aeri revera sua premendi copia est, pressionem tamen
ejus nos ipsi non sentiamus,. itemque cur cam Panae vitreae etiam ab interiore aere evacuatae
non confringantur Z Quoad primum c 7s
tandum praecipuam caussam cur non sentiamus aeris
pressionem, esse elasticitatem aeris sparsit per texturam Corporis nostri. Etenim aeris externi, prestio ut ut undique aequalis, quam tamen aequivaleat ponderi spha Tae aqueae, culus diameter sit ε . pedum; apparet tan tum pondus nos oprimere debere , compactissimamque
Carnem nostram emere: at aer interspersus per poros Communicans cum externo hanc pressionem elaterio suo sustentat. Hinc urinatores , qui in ampla campana sub
aquas descendunt usque adeo , ut saepe aer , in quo sunt, ab aqua compressus septies, aut amplius dentior sit naturali ; si celeriter descendant stomacho opprimuntur. & ab ore naribusque sanguis eis exprimitur; quia scilicet eo brevi tempore, quo descendant,& e
ties major redditur pressio aeris exterioris , nequit aer aequaliter densari in viseeribus multoque minus in partibus reliquis corporis aeri per solos poros patentibus . Ex pressione etiam aeris ambientis , si manuvPalmam ori admo eas, ct aerem a tres , caro' manuvin os intrat,& ori adhaeret: item si vas aqua immergas, ita ut aqua aliquantum in illud ascendat; tum apertiti a deorsum respicientae extrahere nitaris , aquae
inhaerens senties : & si eleves , videbis aquam in eo ultra libellam attolli.
247쪽
iam alibi responsum est. Alterius causa ex figura , dc structura campanarum petenda est; nam quia superne sornicem aemulantur , & Omnes partes aequaliter premuntur, ratio non est cur pars una magis cedat, quam altera. Et vero causam hanc genuinam esse patet ex eo,
quod, si vasis superna vitrea superficies planant, aere interiori extracto re ipsa ab a re incumbente confringatur.
I 37. Circa pressionem aeris , quam satis , eredo, adhuc vindicavimus necessario istud hie paucis monendum venit: In tubo Torricelliano, tametsi is in eodem loco permaneat , Mercurius subinde altior , subinde depressior conspicitur, unde itaque in uno eodemque loco columna quaedam atmosphaerica non semper ejusdem essicaciae est. Porro vi eorum, quae hactenus tradita sunt, licebit quidem dicere, gravitatem atmosphaerae: non semper esse eandem. sed enim unde haec variatio gravitatis enascatur, & an per ipsam unam hic eventus explicandus sit: tum patere poterit, ubi constiterit,. quas alias proprietates, di quocunque nomine compellandas affectiones aer possideat; has vero nunc continuo investigabimus. I 38. Si in antliam aere repletam vi adhibita adigatur embolus ad fundum , embolus aliquo usque. re vera in*reditur, vi autem des1nente embolus expellitur. Duo' exinde conse- .ctaria sunt.
I. Aer vi adhibita in minus volumen se re
digi sinit. II. vi externa sublata in pristinum volumen
248쪽
SILIs EsT. Comprimi enim dicimus, cujus m aDisa in minus volumen per impulsum, aut presi suram alterius coarctatur; atqui aer se sinit in minus volumen coarctari; evidens proinde est aerem comprimi posse, seu compressitem esse. I 6o. Omnis aer gravis est n. I 83. consequenter aer superior premit inferiorem , quoniam ergo aer etiam compressitis est, re ipsa aer inferior a superiore incumbente comprimitur , praestatque aer superior respectu inserioris, quod in praecedente experimento ab embolo re
spectu aeris inclusi praestari diximus . 7
Ceterum aeris compressionem haud paulo accuratius in sequenti experimento videre, cognoscereque licet.
Sit tubus recurvus E AB Fig. yr. huius
crus alterum minus in B sit hermetice sigillatum; per soramen E infundatur Mercurius intubum, ut primum locus ED impleatur, erit
in spatio DB aer inelusus. Iam si per fora
men E continuo plus Mercurii insundatur, de-iprehendetur , quod aer in crure D B ad minus semper spatium redigatur, adeoque comprimatur pro quantitate Mercurii in crus longius infusi . Argumento hujus experimenti innixi DD. Bosius, Mariottus , ἐπ Amontons docuerunt ae rem comprimi in ratione ponderum. Sed ob
et Clarissime apparet compresso exercita ab aere ambiente in quamlibet ejusdem portionem, si ve stea in aere libero flacida in vacuo ponatur ἔ turget enim saepe usque ad diffractionem . Item animalia in vacuo posita turgent; & mortua, si ibi relinquantur, adeo inflantur paulatim se dilatante aere in ipsis in eluso, ut tandem crepent.
249쪽
α38 Tissica specialis Sectio II.
noribus compressionibus ea videatur locum habere, in majoribus non satis fieri. Deinde contendunt doctrinam hanc universim, ac sine e ceptione ex eo etiam sustineri non posse, quod utique suus terminus compressilitati aeris esse debeat, in hac autem sententia semper ulterius aer compressitis maneret, perinde ut vis minprimens semper augeri posset . Ceterum tamen de ' termino compressioni de facto nihil determinate dici , statuique potest. Bosiuraerem dumtaxat ad spatii sui partem ri redigis 3 inii animadvertunt aeris hondensatia 'non se ui rationem virium comprimentium nisi prope incompressionibus minoribus , statuunt hanc proportionem non servari ultra quadruplum densitatis naturalis: de infra it Iud non vere servari, sed potius non longe a ludere. Immo ex. Com. Acad. Bonon. tom. 1. P. I. p. 3 7. Laura Bassia vluribus tentatis experimentis in paucis reperie eam legem etiam infra quadruplum sese vari. Oterum si aeris elasticitas a vi repellente eius partium repetatur; cognita ratione virium comptimenti uni ad compressiones , determinatur lex vis repulsi-'vae earum partium in diversis distantias . Nam Aateres diversi aeris ejusdem in diversis Oatias coarctatit utpote consurgentes ex summa virium repellentium a particulis omnibus exercitarum 3 sunt ut diversaevires particularum in diversis distantiis e sed vires comi mentes V & v sunt , ut illi elateres , cum quibunemper aequilibrantur s erect Vr v m R: r nempe πires repellentes . Insuper distantiae D de d particularum sunt ut spatia S dc s, in quae idem aer redigitur; seia D r d-S : s. Ergo oce. Hine positis viribus Comprimentibus ut compressiones t erit V et v m s et S ; sed de Drast S,&Vrum Rer; ergo d et D α R et ranemne virm repellentea essent in ratione inversa di
250쪽
De tellure. 239 posse putavit. Haris clerus Curs P f. L. 3. e. I. ad ις P. Regnaui Dial. 2. tom. I. ad Amonto ius in Mon. Acad. Paris. ad au. IToῖ. refert ex transact. Angi. quod experimentis Acad. Florent. Londinique institutis statuatur, aerem ad nulla vi redigi posse, sed non immerito quaeritur experimenta non describi .
Halesius aerem compressit ad spatium 38 , di τε l vicibus minus.
.cum enim dicimus , quod vi aliqua compressum sublata vi comprimente in pristinum statum se
restituit, sed aer hoc facit; n. I 37. igitur
elasticus est. SCH. Atque ita generatim equidem ostenditur, aerem elasticum esse . Sed plurima hae elasticisas eo sectitur spetialius expendenda. I 62. Aer a vi minore minus, quam a maiori comprimitur n. I 9. quare aer vi comprimenti resistat, necesse est. Enim vero reni. sum hunc vis elastica efficit, itaque vis elastica efficit, ut determinato gradu compressio fiat, unde porro consequens fit elasticitatem aeris sequalem esse posse vi comprimenti n. I 7. Phys. Sen. posseque adeo etiam idem praestare, quod praestat vis comprimens. 76
men Do , tum postea ad majus naturali , seu eo , quod habet compressus ab incumbente prope s perficiem telluris aerem se se absque eatore , suo sei-ircet naturali elaterio dilatasse expertus dicitur . Im-nio ex magnitudine bullularum , quae ab aqua in vacuo inelusa prodeunt conjicitur ab aliquibus aeris dilatatio spontanea in volumen 466sε---. majus eo quod