장음표시 사용
311쪽
ροο Indisca specialis Sectio II.
invcnta, quod i manifesto argumento ethn quaquam illico ex ovis prodiisse seu ovula e rum in aere recens fuisse evoluta. 2I4. Ros est vapor, vel exhalatio tenuis in nubem , vel nebulam crassiorem necdum coaetus, qui in guttas colligitur vel dum ex terra ascendit, vel cum juxta leges hydrostaticae descendit, vel ex ipsis plantis exsudat ; unde videmus triplicis esse speciei rorem alium, qui ex terra ascei adit, alium , qui ex aere decidit ; ac denique alium, quem plantae exsudant. Si nocte serena post insignem calorem tabu-Ia vitrea in terram deponatur, vel paulo supra illam elevetur, parti inferiori roris guttae adhaerentes conspiciuntur quod . si plures tabulae
in diversa altitudine ponantur, humilioribus seros citius aspergiti, squam ci altioribus, id quod Muschenbroe ius , o Far, aliique observarunt tquod ipsum n uisesse comprobat rorem ascendentem. Campan im vitream laniliae usui destinatam
semel, o quebitrium dolio angustiori, dc altio-1i inrς iis .impositam libero aeri post vehemenitor in . oei calorem exposuit R. P. Bernata. Granii. D. S. B. PMs ever. tom. a. q. I 366. post Solis occasum campanae fundum
rore aspersum deprehendit, mane vero landus, ex latera interiora vitri eodem tecta erant, lateribus campanae exterioribus s1ccis manentibus, quare ros ille perpendiculariter ex atmosphaera cecidit, utpote qui nec a venti undulatione obdolii. angustiam adferri, nec a . vento Oblique, aut horizontaliter: amante ob dolii latera camispanae immitti potuit Igitur datur re vera ros
decidens , quod quidem etiam ex causis physicis haud
312쪽
De tellure . Porhaud dissiculter probari potest, ut adeo id istut uxam merito quidam Philosophi inficiari videantur. In plantis noctu, primoque diluculo guttae
innaerentes apparent, hae autem in diversis plantis maximopere inter se differunt tum copia . tum magnitudine , tum etiam adhaesionis loco, idque Iuxta vasorum excretoriorum structuram diametrum , & si tuam: modo enim prope caulem libi incipit folium, visuntur: modo folii marginem coronant: modo solii medium tenent emodo solum in folii summitate apparent e verbo.'ix deprehendes duas diversae speciei plantas. In quibus roris guttas eodem modo dispositas Deinde cum data opera pIanta ita vasi includitur, ut neque ex tellure, neque ex atmo-
pnaera quidpiam de rore accedere possit, adhuc rore respersa deprehenditur , id quod tum Mu-1cnen oeli., tum post eum alii observarunt. . Ex his omnino certum, manifestumque fit, plantas i pias quandam roris speciem exsudare neque immerito ad hanc roris speciem illi succi, quos tum mellis nomine indigitant.
ars. Si aer satis frigidus sit , ros cujuslibet
generis in glaciem abit, qua plantarum , terra que superficies obducitur ; vocatur haec glacies Pruina, unde pruina non aliud est , quam ros congelatus. 2I6. Guttae quoque pluviae decidentis super-yeniente repentino frigore congelari solent , cu- suscemodi guttae congelatae grandinem constituunt. Grandinis grana pro varia guttarum magnitudine, dc cohaesione diversam figuram sor
313쪽
3o a Pissica specialis Sectio II.
tiuntur, modo rotundam , quando sola pluviae gutta congelatur , modo angularem , quando ventorum vi grana invicem colliduntur. a II Cum grandine hoc commune nix habet,
quod pariter per congelationem Oriatur , distin-hio tamen haec inter illa intercedit, quod gran do ex guttis pluviae decidentis, nix ex minimis vaporum globulis , qui in .soccos colliguntur fiat. Floeci hi nivales per microscopium inspecti diversissimum nexum partium referunt. Muschenbro kius integram tabulam figurarum, sub quibus nix apparet, suppeditat , ex quibus aliquae exhibentur Fig. 39.6o. 6 I. 62. 63. 64. . Ioz
et 8. Eteora e balisa dicuntur , quae in cer-1V1 tis refractae , reflexa que lucis apparentiis consistunt. Unde duo meteoron empha.ticum constituunt: lux, dc materia luci refringendae, reflectendaeve idonea . Praecipuum inter meteora emphatica iure censetur arcus ille versicolor in caelo nonnunquam apparens, qui his appellatur, de qua adeo primum agendum.
dissima est cum grandines fiunt ;hyeme vero nunquam magis . se prodit , quam aere ningente e primum est Ventum ex ea validiorem oriri , qui frigorifiea spicula magis figat in aquae guttas ut glacientur, non sincus ac a catena erumpens auram frigidiusculam ciet. Alterum est, quod vapor hie ad aequilibrium tenderis conjungit ad aequales angulos vapores gelidos, in qMibus est, ut tam regulares floccos nivis effetat.
314쪽
arp. Iridis phaenomena haec sunt. I. Iris nunquam apparet , nisi quando nubes actu rorida: hoc est , in guttulas aqueas distillans Soli radianti circiter ga, vel 34. supra horigontem eis levato Opponitur, inter quam & Solem spectator ita constituitur, ut Solem a tergo , nubem ante oculos habeat. 2. Formatur sub specie arcus circularis modo majoris, modo minoris segmenti . 3. Septem coloribus prismaticis distinguitur ordine adamussim servato, ita ut in parte inferiori , eaque concava primus occurrat vi Iaceus, ultimus in parte convexa ruber. q. Non raro duo arcus eodem tempore conspiciuntur,
quorum uterque idem centrum habet ; superioriris secundaria appellatur, inserior primaria. Iris secundaria iisdem cum primaria gaudet coloribus, sed debilioribus, dc ordine inverso , ita ut primus in ejus parte concava sit ruber, di ultimus in parte convexa violaceus. Σχo. IRIs PRIΜARIA ORITUR ET DIPLICI REFRACTIONE, UNA U E REFLExIONE RADIORUM So-LIs IN GUTTu LAS INCIDENTIUM; IRIs AUTEM SECUNDARIA EX DUPLICI REFRACTIONE , DUPLICI
QUE REFLEXIONE. Quod ut intelligatur , sequens
In conclavi obscuro suspendatur globus vitreus Α, aqua pura repletus Fig. 63. ante te sit senestrae foramen, per quod tantummodo tot radii ingredi possint. quot ad totum globum cooperiendum sufficiunt ; inter globum , di S lem statuatur oculus radius Solis S m, qui in globum incidit in m , refractus transit in n, a quo pars radii reflexa penetrat usque in p, ibique denuo refracta juxta leges alibi traditas
315쪽
3ο4 ridis a specialis Senio II.
ad oculum o propagatur. Punctum globi p colore rubro pingitur , dummodo linea O p cum linea O Q. , quae radio incidenti s in parallela est , angulum essiciat circiter 41' a' si globus paululum demittatur, donec angulus fiat circiter go', Ι 8' punctum p emittit colorem violaceum , & inter hoste gradus reliqui quinque colores ordine suo de finguntur. Porro globus B 'ab oculo removeatur, donec radius exiens in d cum linea OQ. parallela radio incidenti s r emciat angulum circiter Io' , 38 punctum d iterum rubrum observabitur post duplicem refracti Ohem; itemqye post duplicem refle-Xionem. Nam radius f antequam ad oculum operueniat, primo reselegitus in r, tum penetrans
in b ex b primum refleuitur in c, & secundo ex c in d, ubi iterum rest 'us exit: & ad oculum in odirecte pergit, Si/rsui; iste Paulatim ampliatur, c lores in t eseaalo f. consueti successive apparent,
do si ars tri circiter I ', 78 evadat, ubi violac iis a dedendi ur. Ihsra , & supra nominatos gradus niuius omnino apparet color. Loco oculi cha
ta' at a. in qua colores depinguntur, & gradus quaesitus iacilius invenitur , substitui potest. Η
Tum Omnium, quae in allato experimento sunt ,
ratio in diversa refrangibi Istate lucis continetur , ob hanc enim in diversis radiis anguli refractionis diversi sunt, indeque . vincitur , in casu unius reflexionis radium minus refringibilem, qualis est ruber , ex altiori debere loco reflecti, quam magis refringibile , ,ualis est violaceus; si nempe ambo ad idem quΡdam , punctum debeant pervenire. . Ex advers' autem in casu duplicis reflexionis radium. hsqus refringibilem ex
316쪽
De tellure . . altiori, quam magis refringibilem debere reflecti; quae cuncta Ne-ιonus accuratissime computat, ac demonstrat in optica sua.
Iam his praemissis utriusque irridis genesisae phaenomena ita explicantur. Sit o oculus
spectatoris, Fig. 66. Λ B duae guttae pluviae, sit denique s g radius Solis in g incidens; juxta nunc dicta radius iste refringitur versus pun ctum s , a quo reflectitur in e , ubi iterum re-sractus ad oculum o ' transit: idem radio S Baccidit in altera gutta. Porro sit angulus Coe m go', II , gutta A colorem violaceum a oeulum transmittet; eodem modo gutta B p sito angulo C Ο Β α qa' , a' , colorem rubrum repraesentabit.
Ex quo prona sequitur consequentia, gu tas inter Α& B reliquis coloribus intermediis ob varium refractionis angulum depingi debere. Atque exinde patet, quo modo iris primaria suos colores aequirat, nostrumque in oculum transmittat, scilicet per duplicem refractionem, & unam reflexionem. Quod porro ad iridem secundariam attinet , sint iterum duae
guttae C, dc D, sit S h radius incidens in h,
unde iuxta dicta in experimento per refractio-ctionem progreditur in i, a quo in k, dc iterum ex k in m reflectitur, ubi secundo rese ctus ad oeulum o usque procedit; idem in gutta D evenit. Sir itaque angulus. C O m α3M, 38', gutta C colorem rubrum exhibebit, eodem modo posito angulo COD π 34', γ', gutta D colorem violaceum repraesentabit, guttaeque inter C, 6t D colores intermedios remit. tent. Patet ergo etiam, quomodo iris secunda-
317쪽
ria suos colores obtineat , oculisque exhibeat
nempe per duplicem refractionem, & duplicem reflexionem. Io3 γaar. Reliquorum iridis utriusque phaenom
t ros r. Certe ex allato experimento satis probatur iridis causa. Nam ex eo constat aquae guttam sphaericam a Sole illustratam in nulla alia positione ad oculum, & Solem colorem ullum exhibere nisi ubi radius ad oculum veniens effeti certum angulum cum radiis a Sole procedentibus . Ergo guttae omnes quae talem situm tenent, illius coloris apparebunt , aliae omnes alibi sitae nullius: ergo iris erit in sola circulari peripheria deseripta a linea quae cum recta Solem di oculum iungente eumdem angulum effetat. Atquisitus, ex quibus omnes in globo colores videntur, propinqui sunt perinde , ac in tride; ergo iridis colores continui sueeessive esse debent in quadam Eona circulari. Haee autem generalia sunt , & ideo utrique iridi aptari debent , immo etiam tertiae , quae nonnun- ruam visa est altior caeteris; sed cum ea fiat per ratos ter reflexos in suteis , pauciores radios mittit. quam ut sensibilis sit . nisi eaelum sit obscurissimum; immo plerumue nec pluvia alta est quantum ejus angulus. requirit . hine ultra tertiam irides aliae nu
quam vitae sunt, etsi per se sint possibiles.
s. verum a priori totam iridis theoriam demonstravit Nevvlonus eumque secuti plurimi r idque necessarium quodammodo erat i nam prima fronte non
intelligitur cur in certis zonis tantum colores sint, o cur etiam in illis Eonis colores non confundantur. Ita que considerandum aquae guttas ad nos non mittere radios Solis, nisi aut reflexos , aut refractos e sed quia
sphaericae sunt, radios, quos convexa superficie reflectunt, dispergunt, uti ex dioptrica constat ἔ ergo radios refleκos nonnisi paucos re omnino confusos mittent ; adeoque tenuem quemdam colorem sub obscurum
ii radii in nube rorida exhibebunt; qualis haec reipsa tota apparet a lon e visa. , 3. Igitur si radii refracti plures δc proximi ex eadem sutia alicubi sita ad pupillam perveniant, utique
318쪽
De tellure . . ' 3ογnorum hae sunt rationeS. . .
I. Guttae, a quibus radii colorati sub certo angulo in oculum incidere possunt sub sorma arcus circularis per aerem dispositae sunt, ideo
in eo generalis illius obseuritatis loco lux videbitur.& quidem is color, cujus erunt hi radii. Iam vero si data refrangibilitate radii ab aere in aquam subeuntis, Ac vicistim quaeratur positio, quam radii , qui per
omnes guttae partes ipsam intrant , post unam , aut duas, aut tres &c. reflexiones egressi habent ad radium
transeuntem per centrum guttae ; inveniuntur omnesue ut vicinissimi guttam subeant, egressi dirigi per lineas valde divergentes iis tantum exceptis , qui incertam partem respectu ad punctum , in quod .cadit radius transiens per centrum ) guttae cadunt, qui valde vieini, & paralleli egressi procedunt quae pars diversa est pro diversitate tum numeri reflexionum, tum refrangibilitatis radii ; atque insuper in utraque disserentia diversum angulum radii illi essiciunt cum radio transeunte per centrum sunt nempe.quales auctor ponit 3. Ergo eaeteris radiis refractis nihil emeientibus nisi tenebras aliquantum imminuere , illi soli adhue satis reserti & paralleli ad pupillam venire possunt , ut ab oculo in unum retinae punctum coIlecti sui sensationem excitare queant; seu, ut ajunt, ii s
Ii erunt emeaces . Pq, Porro omnes radii , qui a eentro Solis ad totam pluviam mittuntur, ob summam Solis distantiam lane paralleli . ergo, cum omnes radii essieaees eumdem an gulum eniciant in omnibus guttis eum linea, iuκta quam a Sole veniunt ex iis solis guttis radii essie ces in spectatoris pupillam dirigentur , quae talem meum habent ad spectatorem, ut sint in linea , quae ab oculo ad nubem ducta cum radiis scuaribus illum an gulum emeiat ; sive ex iis solis , quae sunt in superficie coni deseripti abs illa linea revoluta circa rinam solis, Be pupillae centrum iungentem , tamquam Cirea coni axem. Mare . si tantum Solis centrum radiaree in pluviam, iris esset mna circularis , in qua septem arcus eo entrici nullius crassitiei apparerent septem
319쪽
3os Pissica specialis Semo II.
iris ipsa figuram ejusmodi arcus induit. II. Linea OC semper in centrum iridis emcurrat, est necesse, si itaque hoc punctum C est infra horizontem , arcus semicirculari minor , si supra horizontem , semicirculari. major videbitur.
HI. Quoniam iris secundaria sub angulo 34',
primaria autem sub angulo 4χ', conspicitur, illa elevatior appareat, quam ista, est necesse. Hi ne areus primarius semper in oculos incurrit, si secundarius conspicitur. Crebrius autem evenit, ut iris primaria sine secundaria appareat e non enim semper ex ista guttae decidunt altitudine, qua opus est ad ortum secundariae. IV. Colores guttarum non nisi sub certo angulo videntur, ideoque radii ex iisdem guttis
colorum distantes inter se quantitate anguli , quam refransibilitas diversa colorum post unam , aut duas. aut &c. reflexiones importat. Sed non solum centrum sed totus discus Solis pluviam collustrat ; ergo arcus illi septem singuli evadunt Eonae latae 3 it circi quantus scilicet est discus Solis; quae simul dant Eonam 3' 37 . At quia tanta non est diversitas refrangibilitatis colorum , ut redeuntes 3 it alii ab aliis divergant , immo nec omnes suecessive aeque restansibilitate differunt, ideo necesse est Eonas colorum vicinorum eonfundi ; dc magis alias quam alias; minimum vero extremas rubri scilicet, Ac violacet eum non sit ultra eas Eona alia et haec autem confusio major esse debet in iride prima, in qua colores extremi ex eodem puncto Solis orti distant a' 43' , di quae absolute lata est Iεν , quam in secundaria, in qua illae dimensiones sunt 3 s ,&3' μ' . Cetera, quae ex dictis facile eruuntur omittor eumque haee omnia in iride reipsa deprehendantur qualia theoria determinat; videtur nil quod ea simul dc elegantius , dc certius sit , in tota physica fuisse a recentioribus inventum.
320쪽
De tellure . 3 ostris oeuIos diverso loco stantium ingredi nequeunt, quare a diversis spectatoribus diversae irides conspiciuntur, & quisque ipse toties videt alium arcum, quoties locum mutat. v. Iris non semper plena , atque persecta apparet, id quod a pluviae inopia proficiscitur; eadem de causa non illico penitus evanescit, sed sensim, uti pluvia sensim cessat.
sunt, ita sese re vera habere eo consitanatur, ruod arte iris produci potest: Λfligatur enimonii salienti ejusmodi tubus, per quem aqua prosiliens in guttas mutetur, quod si jam Solis radii in guttas has incidant, iridem observ his , si sub angulo ante desinito easdem in
collustrat , tum quoque iris oriatur, oportet ;Est autem Lunae lux multo debilior luce solari , hinc etiam colores iridis lunaris eo carent Vigore , quo gaudent colores iridis solaris.
meteorum emphaticorum paulo isellior evadit explicatio. Sunt vero Halo, sive Corona, Parselius, Pa- felene, Virga . Hala est circulus , aut anuis his modo unicolor, modo diversicolor, qui So. Iem, Lunam, ac nonnunquam alia sidera am-hire conspieitur. Generatur Halo', cum interoeulum, & sidus, quod ambitur, vapores dispositi sunt ,. quibus radii, qui si nihil humo. rem ossenderent per rectas versus latera disces.suri essent , refringuntur , ac ita refracti in oculum spectatoris deducuntur. Quare pro gra