장음표시 사용
321쪽
3 Io PDsca specialis Sectis II.
dibus refractionis quam radii sideris in sphaerulis vaporosis subeunt, diversa existunt colo
Harac . Halonum genesim confirmat experientia cro qua constat, per artem ejuscemodi lialones' osse in produci , e. g. si tempore frigido vapores aquae calidae inter candelam a censam , & oculum, ascendere . cogantur; vap res enim frigore contracti eam densitatem acquirunt , ut radii lucis a via declinent, inque ra-
tro A in Constat enim halones non videri nisi valde sallenter caelo; ergo vapores crassi tunc in caelo sunt. nsuper bullae aqueae intus vacuae , & lumine perstrictae in variis suis Eonis colores varios exhibent visibile: ν tantum singulas a certa positione ad eas bullas; uncle oportet aa oculum immotum ejusdem colo-xis raditas ex solis, uaporis buuis eamdem angularem ab astro, & abs.lutam ab oculo distanti*m habentibus posse pervenire: & quidem si eae bullae considerentur, ruae surit in eodem strato , 'color ruber ut minus re-rangibilis, erit in corona intimus , ct reliqui exteriores deinceps iuxta ordinem suae refrangibilitatis. 2. Pro arnplitudine astri radi intis non solus circulus , sed mi inde ae in iride Eona cuiusque coloris inhallcne videri debet . 3. Sed quia strata plura sunt varie ab oculo distantia.& pro diversa' altitudine saepe etiam diverse spissiuum bullarum; ideo etiam idem radians Pu rum ex diversa distantia angulari ab astro potest eumdem colorent ad oculum mittere : hincque fit, ut
saepe: confundatur ordo colorum , i plures deleantur, inismo etiam aliquamio onmes istam candorem exhibentes ritear ut coronae amplis udo tum secundum Eonam, tum ansularis inconstans sit et ac demum ex variis stratis praesertim oriuntur plures halones simu Ceterum, quia iste semper tanta est stratorum ab oculo distantia , ut radii essicaces per bullas astro propiores tran leontes se in axe coronae decussent dc dispergantur antequam ad oculum perveniant: ideo solent natones ab asilo sejuncti apparere.
322쪽
De lallare. 3 Iaiolos coloratos dividantur. Similiter In balneis
circa candelas accensas halones apparent. Ceterum vulgo quidem halones videntur ipsa sidera circumdare, at suum iis in atmosphaera nostra locum esse satis manifestum fit ex eo, quod ultra duo, vel tria milliaria conspici non pos
aas. Parbelius veri Solis imago, seu repraesentatio est per lucis radiorum reflexionem Or ta. Phaenomena hujus meteori sunt. I. Circu
zonti parallelus, per Stais centrum S transire conspicitur, in diversis circuli hujus partibus c. g- A , B, C, D, apparent spatia reliquo ci euto splendidiora, & Solis imaginem repraesemiant. 2. Non semper eodem numero imagines hae conspiciuntur. Anno i 61 as. Martii Sebeis rus Romae quatuor, dc anno sequenti sex o servavit. Phaenomeni hujus tempore Solem saepe halo circum ambit, sic anno memorato Sol duplici cingebatur eorona, inte, ior p q in gantissimis iridis coloribus pingebatur exterior vero. r d, quae centrum duorum parhellorum So-Ii proximiorum Α, & B pertransiit , adeo debi- Iis , re obscura erat , ut vix discerni posset . q. Quidam Parhelii caudam Soli oppositam B Nemittunt , in aliis cauda iuxta circuli majoris curvitatem inflectitur. Ad haec Phaenomena explieanda requiri re tum situm , ae figuram particularum Iuxta loses notas lucem reflectentium, ae refringentium
racile quisque videt e sed c ros cujusmodi hae
323쪽
particulae esse, debeant, an fluidae solum, an glaciales, controversia est, de qua porro videri poterit
chrius; sed ordinatissima, quae eum comitantur rerum complicatio admirationem potius & stuporem in animum inducit, quam liquidam suae causae cognitionem: Cartesius ad haec explicanda anulum glacialem, in quo ubi pathelii sunt specula essent in caelo posuerat , at que alia, quae omnem superant fidem. Hoc ce um est solas vaporis bullas hisce miris effectibus esse ineptas; Per eas nim reddi nequit ratio cur adpareant eidem
spectatori plures cireuli diverse positi , & praesertim lucidus ille, cujus axis est semper in vertice, & alti
ludo eam aequans, quam habet Sol, tandem cur Par helii eertum situm ad solem habeant. Itaque quoniam testante Μuschenbroehio cylindruli nivei, quales inter nivis floccos reperiuntur, habentes in parte inseriore caput aliquando ceciderunt in terram parbelli tempo re, eoque semper caelum valde palleat, aut etiam n hilum ut . saepeque postea pluat et ad eos non temere
cum Hugenio diu. O coronis, & parheliis hujus m teori causam reseretur . Neque dissicile est assignate cur plerumque hi non sint visi , aut verticales sint in caelo , uti Hugenius ponit : nam hi cylindri in alta aeris regione formati Solis ,& aeris inserioris, ad quem eadendo deveniunt, calore liquescere incipiunt,& fi
ens fulta ad unum eorum extremum caput eis Ermat. hi neque ea parte graviori deorsum versa necessario verticali positu descendunt ; deid inserius descendentes
paulatim in calidiores regiones penitus resolvuntur, Min vapores abire coguntur. antequam ad nos deveniant.
Ceterum ipsa meteori raritas , raram caeli dispositi nem sibi causam esse designat. His itaque cylindris, quibus arteiactis, & in aera verticaliter suspensis parhelium a se exhibitum fui se testatur, en qui ingeniose omnia explicet Hugenius. Cum illi verticales sint, & intus opaci exterius vero resoluti, lucem Solis reflectent ita ut sint anguli re- sexionis , ct incidentiae aequales super linea verticali ἡadoque Sol in iis cylindris micabit , qui per semicirculum Soli oppositum ab oculo elevantur aeque ac Sol.
Ex cylindris vero, qui sunt in hemisphaerio ad Solis
324쪽
De tellure . 3 3 terit Musthenia Inst. I. Phys c. 4o.
226. Quemadmodum Parbelius non est nisi quaedam veri Solis imago , ita Paraseisne imago Lunae est, nec dubitandum, Meteori hujus ori
oculum pervenire; pervenire tamen possunt resracti bis Per partem externam liquatam adeoque pellucidam e rum et sed ob positum cylindrorum verticalem, & ya vallelismum superfieterum refringentium , radii solis refracti bis directione priori parallela pergent τ adeo que radii Solis vividi a Solis haemisphaerio non pertin lent ad oculum, nisi qui transeunt per cylindros exi entes in semicirculo aeque alto ae Sol; ergo circa
Verticem suum oculus videbit cireularem Unam splendidam, altam, dc latam uti Sol ; nam propter totius disci irradiationem in singulos cylindros colores , quia singulis punctis procedentes separarentur , mixti ad oculum veniunt indeque candorem exhibent. 2. Sed quia illi cylindri in medio sunt opaei, ideo qui in ag-cu propiore Soli sunt , non tranimittent ad oculum, nisi paucos radios, plerisque refractis plus quam ne cesse est ut non perveniant ad rectam oculum cum Sole iungentem nisi in puncto ubi est oculus; hinc an ius in areu Fig. 67. A B languescet , aut dispare bit. 3. Item in aliqua parte anuli veluti A & B; eaque propiore Soli, quo de minor est Solis altitudo, dccylindri opaea pars minor portione pellucida, maxima erit copia radiorum refractorum ad oculum pervenien
tium: ergo ibi vivaeius sulgebit anulus , eoque suis re parhelios male rotundos exhibebit: QM 9le ψηlaullatim languescens recedendo a Sole, in ipso antimo caudas continuo deerestentes eGrmabit. s.flexione autem parheliorum Λ . B minus vividi par helii C, D oriuntur. 6. Coronas vero causant rotun da capita cylindrorum. 7. Areus lucidi, qui aliquan do coronas tangunt, a culindris horigonti parallelis p arbelius autem directe Soli Oimositus a fortuita cy-Iudrorum eo in loco positione nunt. 8. Tandem quia variae mutationes in cylindris aut colore , aut Ventia durante parhelio induet potiunt ideo etiam meteoron varium exursit,
325쪽
ginem analogas cum Pathelio habere causas, An no 166O. tres muscemodi Paraselenes observavit . Saepius Casnus , aliique duas vid runt , idque semper circa Plenilunii tempus. quamvis ne tum quidem radii lunares a Sole
hiatus. , cavitates , & intervalla nubium transeuntes, terram versus propagantur ae praesertim mane,& vespere circa hortantem cernuntur, dum nempe vaporibus,& exhalati nitius e terra erumpentibus commiscentur , non fecus sere ac radius Solis facile disternitur 'dum In cameram obscuram intromissus pulvere, aliisque ubilis exhalationibus permiscetur: Quod si an ipsis vaporibus refractio fiat, varii colores in
c APUT V. . De metraris eneis .
TT Aud paucorum certe meteororum, id quod adhuc satis vidimus, causa sunt exhalationes sulphureae, vel oleosae, ac salinae , Praecipue acidae. His enim proprium est, ut lu-ε--- ςx Rm flammam aut saltem insi gnem calorem concipere possint, .uti testanturri ' Sis . excitatione dicta sunt. non sit , quidquid pene meteororum igneorum est, ab his exhalationibus
326쪽
De tellure . 3 Lybus partim sulphureis, partim acidis dispositissimum ortum habere, quod iam in specie videre
juverit. 22ς. Icter Meteora ignea primum numerantur fulgur, & fulmen, non aliud autem haec sunt, quam exhalationes, quae sermentatio repente accenduntur, di conrumuntur, nisi forte ignis electricus in his phoenomenis suam quoque Partem sibi vendicet, quod certe probabilitate non
caret. Nam si ingruente tempestate pertica metallina ita aeri exponatur, ut acquisitam electricitatem alteri cuidam coe pori facile communicare non possit, pertica haec re vera electricitatem acquirit , eosqtie omnes effetius edit, quos
eiust emodi pertica, cui a globo vitreo usitato
modo electricitas est communicata , edere observatur. Non pridem accidit, ut quidam δε- Iertior naturae scrutator, ejuscemodi experimento intentus per radium igneum lammo impetu
ex pertica erumpentem non secus ac per verum fulmen prosterneretur, momentoque vita privaretur. Quod ipsum an .non clarissimum argumentum suppeditat, fulgur, sulmenque a vi lectrica pendere' c xω γ
quid in fulgure , ac tonitra est ab eo procedere cert' persuadent eorum & connexio, & analogia. Conneκio quidem: nam electricitas , quae in caelo semper est, tunc maxime cum haec fiant in electrimetro se prodita insupe3 cum caelum fulgurat subito, aut cessat ejus electricitas 'el minuitur, & nonnisi paulo post r*inte
gratur, aut saepius e contra crescit . . Analogia Nero: etenim si catenae aut machinae corpus deserens admoveatur, scintiIIae apparent lucidae crepitantes, concu
327쪽
23o. Fulmen unitru comitatur , cuius haudd Sculter rario perspicitur , quandoquidem prinprium est subitaneis inflammationibus ac dispi
1ionibus aerem vehementissime commovere, s
eientes corpora &e., angusta scilieri sulmina edunt. Si ergo torrens amplissimus, dc densissimus electrici gnis per semitam nebulosam magis deserentem a nube
ad nubem. vel a terra per montis cacumen, aut turris ad nubes , vel demum a nubibus simili via se es- fundat , en tibi lux discurrens fulguris , tonitru eπ iolentissima. ampli aerei tractus scissione & eoneussi ne, dc fulmen si terram nostram contingat . iniod si
ambigas quomodo in nubibus quae solent uniformes a parere sit haec magis deserens semita tam procul pro- teni a , dc tonitrua adeo prolixa cieri, quanta' pernicissi, me discurrente hoe igne; animadverte in diversis iraiis inaequalitatem illam esse posse, et ii propter e liginem procellae nubes uniformes videantur; & sane cum fulgure illustrantur nubes, earum diversa strata,ci in ualis densitas conspicua fit i insuper continuo diversae nubium eomplicationes fiunt in illo eaeli sum re . Tonitru autem prolixitas 3e intensio , ae tonus multimode augetur. I. Quia sibi succedunt eadem serie tonitrua e diversis locis r h. Successive ad nos per veniunt undulationes ejusdem tonitrui prout fremit in diversiis distantiis: 3. Quia varie repercutiuntur tonistrua a corporibus terrestribus. Notandum tum ex theoria nostra , tum observatione constare non semper a caelo terram , sed quam
doque illud ab ista fulminari: saepe enim oculis ipsis
visum est fulmen a terra in caelum vibratum . Sed intiam eorum fulminum . quorum visa non est , directio dignosci potest: nam potens scintilla e catena exon rata vim magneticam tribuit corpori capaci ea lese, ne pars ejus prius percussa horealem polum habeat. acu magnetica exploretur polus alicujus serri aut lateris, quae sulminis ictum passa sunt, in ea parte, quae caelum, aut terram respicit . dc inde appare
vix fulminis directio. In nostra theoria etiam facile explieantur mirabiles
328쪽
numque adeo producere, uti exempla praebet puIvis pyrius in tormentis, mortariis, selopetis accensus. Similiter scintillae electricae cum crepitu erumpunt, qui tanto major semper erit, quanto sortior eIectricitas.
Utrobique senus quidem de se simplex est,
at reflexione multiplex evadere potest, qualem in toni truis observamus.
Quod ad alia phoenomena essectusque sui
mi les fulminum effectus: sic fulmen arborum ramos rixm- Iit, corticem revellit, animalia enecae sine ulla lae-ono, quatenus aer ec humores , qui in arborum ira terna textura, ac praesertim corticem inter & lisnum , aut in animalis viseeribus sunt , vapore electrito eos subeunte dilatati expanduntur valde praesertim minus resistente exteriore aere rarissimo in fulmineo torren te; dc inde texturam arborum discindunt , corticem explodunt, animalia opprimunt. Quaedam corpora in-taαa relinquit vastatis eorum indumentis , & similiae praestat fulmen, quia ubi sussicientem suae quantitati Iemitam magis deserentem invenit, in eam se effundie incolumesque sinit proxima maxime si cohibentia insigniter sint. Denique efffectus, qui ab unico flexuosissime contra leges motus disturrente isne produm vulgo exeduntur, a pluribus ejusdem torrentis riviais di et tis ii ta Occurrentes corporum magis deserentium semitas in dato casu iacile derivantur. Interim ut quisque videt, sortius est adversus ut mina monumentum irasilis vitrea eampana, aut sol eum, vel laneum tentorium pice, cera etc. illi nisum, quam saxeae arces; de cautius sibi e sulit , qui tonit rubus territus eum in lecto laeet etiam ea irat sub seriea aut lanea loide abscondit , quam aliorum consortio tutelam quaerit. Nee ferret tubi ; quibus e uis rum domus stillicidia eollisantur , inutiles in hae resunt: illis enim valde deserentibus emporibus cistinuo dissipatur ignis, qui ceteras congregaretur in tui-men , de si quod sulmen in domum aliunde tonat, per illos tubos distribuetur saltem magna ex varie inc
lumibus relictis de domo di iis qui in ea sent.
329쪽
318 PF Pa specialis Sectio II.
minis attinet, dc haec plana, perspicuaque fient, si ad ea, quae tum electricitas praestare potest, soletque, tum quae Chemici per certam mat .riarum mixtionem fieri, praestarique docent, animus advertatur. Sed de his plura non adserimus, quia brevitati studere cogimur. Interim vel ex his tamen patere poterit,
quam alius ab eo, quem vulgus habet, Phil sopho de allatis meteoris sensus esse debeat. 23 I. Praeter fulgur, &fulmen complura alia
in numerum meteororum igneorum reserri solent, sed quae nomine potius ex figura eorundem desumpto, quam natura, ac materia, eκ qua constant, distinguuntur; omnia enim tum per exhalationes, tum per vim electricam explicari poterunt . Nempe cum in quibusdam materiis quibuscunque demnm causis accedentiabus id effici queat, ut vel re ipsa ardeant, consumantur , aliaque corpora accendam, vel saltem lucem innocuam spargant , idemque fere etiam in electricitate observetur, duplicis equidem generis meteora ignea ex his principiis Irofluent, alia re vera ardebunt, alia tantumucebunt. Ad primum genus reseres stellas eademus, dracones volantes, ambulones incendiarios, gi
- ro Et haec meteora plerumque saltem esse segnem electricum discurrentem ex dictis suadetur. N Que dissicultatem facit. quod illi ignes discurrant sine strepitu; cum enim noctibus tenebricosis in caeli locis
serenis tantum app.reant , ubi proinde visibiles esse
330쪽
Μ Eteoron facile Gebratissimum hodie est
Aurora Breatis, seu illud meteoron, quod lumine rubente, & satis vivido inter variantia phaenomena sub tempus noctis plagam septemtrionalem collustrat, perinde atque Sol ibidem mox oriturus foret, unde re nomeα Aurora traxit . Apparitio illius est in sorma disci orbie Iaris supra horizontem ascendentis, atque ex septemtrione in orium & coasum sese protendentis , cum plurimis corruscantium metarum aut columnaram vibrationibusῖ nonnunquam sic oritur, ut eX nube lucens materia magna cum velocitate procurrat, quae tamen lux adeo vehemens est, ut minores etiam stellae per eam transpareant. Non erat veteribus phaetrumenon
hoc prorsus incognitum p anno quippe s92. Aurora borealis sub noctem Dominiea Nasiolsaris tam insignis contigit , ut noctem vertisse in ν diem debent, etsi lonH languidiores sine is garritrus et dies
debent ignis rarissimi eouectiones , per Anmana aliquam minus defaecati , seu minust resistentis aeris propagantur quin aerem ipsum valide i concutem que
ant, re ideo non tonant et quod 'si serte , dum huc it romas saltat, alii jungatur , derassor fiat, di eum aliquo fragoete se dilatabit, & exonerabit. Simile quid sui ecenseo per grandem ignem qui e plaribus Angliae Be gii, & Germaniae locis visus sata e ua Tatiis in manc AngL et hic caelum rapide semira longo Nactu percurrit, di tandem magno fragore α --isinae. me vividissinat: salgurans disparait.