장음표시 사용
101쪽
LIBER ΤERTIus. s perandos humores vitiosos , ct in ardoribus stomaehi'mpliciter paratum. Sed Me sues rem istam Optime declarat cap. 23. de simplieturgant. ubi postquam igillorum & gallinarum juvenum carnem inter Optima alimenta. numerasset , addit, interprete Sylvio , Decrepitorum autem pracipue gallorum carinnit rosa,ct salsa, cibo inepta, medicamentosas , jure suo maxime , potissimum vero gallorum ruforum qui ad motum μnt alacres , ad coitum ardentes, ad dimicandum serres,obesorum ct macrorum medii , quoquaverisiores,eo magis sani medicamenis Galeno. Id jua. ob nitruam .ct salsam Dbstantiam calidum est, ιavat, terget, tenuat , Iatus dissipat, cum semine avethi , vel uei,ctpobpodio,ct sategemma costum, ct dolorem ventriculi, coli, alium,renum, a flatibus ortum sedat, obstrusta aperit, purgat pituitam cum turbith ct Cnico, ob id confert arthriricis doloribus ex hac nazis , cto. E
quibus patet non ad nutriendum , sed ad mediea dimentosas vires veterem gallum usurpari;Quare in posterum melius facient,qui aegris ad alendum juniorum juscula praebebunt. Constans enim est Hippocratis, Galeni omniumque medicorum sententia , carnes omnes vetustiores miniis esse ad alendum idoneas , propterea aegrotantibus minus . convenire concludendum est.
Aurum s upra incoqui jusculis tabidorum. FAmiliare etiam est quibusdam. lusculis aegro
tantium maxime tabidorum di consumptOrum aurum addere, quod etsi noxium & pernitiosum esse non credo, puto tamen esse inutile. de virtutibus quidem, auri inter Medicos non
parva est altercatio. Multi siquidem praestantissimi Medici cordis affectibus inservire statuunt, visum Iecreare,palpitationem,syncopen , lepram, epit psiam curare , vino extinctum splenis doloribus' mederi, melancholicis conferre , putredinem cohiberet
102쪽
Uibere. vicensen. s. cap. . In auro inquit naturae
sunt absconditae quae prosunt veneno , si puer nascens teneat in ore, non timebit Daemonem praegnans biberit,abortum non faciet At libro de inedic .cordialibus aurum ponit inter argentum Se hyacinthum,vultque esse argento praestantius, sed inferius hyacintho. Limatura ejus ingreditur me dicinas melancholicas. Addit autem ἱ argentum
aliquantulum est frigidum & siccum , dc ejus affectus est similis hyacintho , nisi quod debilius
est. Hyacintho autem tribuit vim cor laetificandidi roborandi ac veneno resistendi , quas vires ait ab hyacintho manare, ut magnete virtutem trahendi ferrum , nec dissolvi & superari a calore nostro,sicut vegetabilia solent .id enim , inquit, substantia ejus non patitur , sed tantum calor natur iis ipsius penetrationem juvat. Fernelius ipse maxime commendat quod non sit malignitatis metallicae particeps ἴ Paraeelsus quoque omnes mor- hos , lepram etiam , & podagram illius usu sanari posse contendit. Eosque plurimi recentiores sequuntur, aurumque variis medicamentis admi- .scent; Uerum haec omnia alii negant. Mntonius Mus Bragavolus, Andreas Baceius de thermit , Fal. lop.Erastus Rondelerius, iuretur, aliique gravissimi viri. Praefert Savanarola aquam vitae omni auro, quod ex vegetabili,cardiaco humanae naturae familiari eliciatur. Hanc ego litem hoc loco meam non faciam , quamvis enim cardiacum excellens , IOMhoransque medicamentum aurum esse videatur,
illud justulis in eoquere etsi innoxium,inutile tamen est , ab eo enim nihil dissolvitur,nec transit in liquorem , praeter sordes quastum ob substantiam plurimum compactam , quae nullis ignibus, nulla coctione dissolvi potest ; Deinde non est
nobis swπροσρυτον , a calore nostro superari nequit, nec facessit in sanguinem, nec spirituum ia-muram reparare potest , cum sit a natura nostra .
alienum,uec in eam converti possit: est enim metallo
103쪽
LIBER ΤΕ ΕΥ Iu S. 19tallorum substantia adeo aliena ab humana natura, ut quovis modo praeparata nunquam possint fieri alimenta , propterea aurum nec lepram,nec hecticam , nec tabem, aut morbos ab inanitione curare unquam poterit, qui non mera alteratione
sed substantiae alicujus repositione indigent, qua Iem suppeditare nullum metallum potest. Cum igitur hectici non risorari qualitate sola , sed reparari humido substantifico postulent, frustra aurum illorum justulis incoquetur , siquidem humidi radicalis iacturam resarcire nequit,cum non vertatur in alimentum , & quale assumptum , aut decoctum fuit, nulla ponderis imminutione eκ- cernatur.Haec tamen non adimunt ipsi vim cardiacam,quae forsan ipsi adest , ad/ venena morbosque melancholicos edomandos sed nulla ad nutritionem. Non ita pridem vir bonus Daniel Sennenus
prafatione libri de eonsensis cis micorum , deceptus a sycophanta Germano scripserat gallinam per mensem auri foliis saginatam ita perfecte aurum in suam substantiam convertere , ut in pectore tres lineς pure aureae quasi ab artifice inductae cerinni possint, quae sanh extraordinaria est nutriendi
ratio, scilicet assumptum alimentum , etiam ad tertiam usque coctionem ita naturam suam retinere , ut prorsus immutatum , hoc est omnino a natura nutriti alienum , in ipsius tamen substantiam convertatur. Sed hoc eXperimentum etiam
falsum fuisse qui periculum fecere testari possimi, ut de seipso profitetur virdinissimus, & olim
mihi notissimus Μontalbani Petrus Laurenbe gius Sub quo Philosophiae tunc operam dabam in examine aphorismorum Angli Salae. Sed haec non est unica fraus Chymicorum Impostorum , qui uni vero experimento falsissima multa adde re solent,& vires extollere rerum quae nuspiam . comearent. CAP.
104쪽
Lac cum aqua permisum tabidis cou enire.
QVomam inter tabidorum , de quibus supe
riori capite diximus , remedia non postr mum,sed praecipuum locum lae obtinet . de eo pauca dicemus , est enimia ad hoc opus auro multo praestantius : nutrit enim, residerat,ulcera. Consolidat; & ad alia plurima utile est. In iluus tamen exhibitione variae cautiones sunt observandae, quas Μedicus considerare debet , ne potius noceat, quam prosit, nam facile in stomacho corrumpitur. Quibusdam enim vertitur in nido- Iem,interdum acescit ,veIconcrescit in stomacho.Quum acescit, incoqui potest aliquid mellis, vel sachari : Aeiditatis enim i ventriculi frigiditas causa est, sed si vertatur in nidorem a calare corrumpitur , tum aquam etiam satis muItam adn scere utile est. At populus hanc mistionem aquae non probat. Praestantissimi tamen Μedici eam compIobarunt, nam fervorem temperat,iacti ipsi
non nocet, hecticis Ec tabidis refrigerando di hu- mectando plodest ,maxime si bubulum, Iac sit, quod hodie est omnium maxime familiare.
ocrates 7. Epid. lae. exhibet bubulum cum aquae sexta parte , tum quia eiusmodi lac natura 1 uacrassius est , tum quia facile vertitur in nidorem. Et s. id. rextu sis, Sece; et historiam Pythoclis qui Iac multa aqua , 3missum aegrotantibus ex
σι μιγνυς ἐάVA .Et sane eadem ratio est cur civitemuti, aliique lac detracto butyro exhibent, quia tunc magis aquosum redditur , ideoque magis refrigerat. sic pariter Galenu Asininum lac commendat,quia tenuissimum est, sero abundat, coa- guli minimum habet , unde ad siccitatem eme dandam , caloremque temperandum maxime est
idoneum. Veram si ejusmodi lac desit, commo
105쪽
LIBER TERTIUS. s Idum erit bubulum ad Asinini temperiem & consistentiam deducere , quod commodissime aquae permistio praestat. Id non tantum veteres , sed et-
Iam recentipres advertunt, Gordonius. Duberrus,
Iollerius aliique. Scribit Hosterius cap. de Phihis Ofebre hectiea:Si ructussit nidorosus earum aqua nca qui debet eum lacte. Quod consilium si plurimi sequerentur , majus ex lactis usu emolumentum Persentirem,quam solent. CAP. XI.
Tassum esse illud vulgare proverbiam, Lal
a jecore esse abruendum. PRoverbium hoc multis valde familiare dc ordinarium , quia non est magni momenti, de eo pauca tantum dicemus. Plurimi cum lacte vescuntur cerevisiam statim , vel vinum potant, diuuntque, lac a jecore esse abluendum, cujus dicti nulla est ratio. nam tune nondum ad jecur tacpervenit,sed adhuc in stomacho continetur, quare non est cur a jecore abluatur. Potius ergo ex pectandae forent horae tres quatuorve lactis sumptione , tunc enim prima ventriculi coctione Peracta, lac-in jecore continetur ut vertatur insanguinem. Secundo lac potius quam alios cibos a jecore abluere nulla ratio cogit. eadem enim est Omnium ciborum ratio , quos aliquamdiu in jecore contineri ut in sanguinem mutentur , necesse est. Tertio certum est, hoc modo lac in stomacho coagulari, &sic facilius postea corrumpi, tardiuSconcoqui, stomachum pravare. Lac enim in stomacho concretum inter venena recensetur, dc hominem novi qui hoc modo subito interiit. Ob- .servent igitur qui lacte utuntur, ne temere vinum aut potus alios lac dissolventes assumant; facile siquidem illorum usu lac in ventIiculo corrumpitur,asescit, bc noxium evadit. CAP.
106쪽
sa DE VuLGI EMRORI BusC A P. XII.
Gremisiam fortiorem non esse mane si jeju
nis bibendam. H e est usitatissima omnium ferme consueta
ludo,ut mane', postquam surrexerint, haustus habeant suos,ut vocant, matutinOS exterevisi a fortiori, interdum quoque etiam ex vino. Scio a quam plurimis Μedicis nullo modo probari morem illum, mane bibendi quemlibet potum , quia humectatio illa ventriculi robur disi
solvit,laxum facit , Et enervat, unde cruditatibus postea corpus repletur. Sed haec absolute a me I . non probantur, nam potus ille matutinus , modocerevisia fortior non bibatur, cibi distributionem Promovet, ventriculum expurgat, ut recte dicunt,abluit, calorem nativum temperat, corpus
humectat, & , quod credo verissimum ,calculi generationem impedit, renes siquidem temperat &humectat , siret veteres recentioresque plurima justula ex butyro , malva aliisque ejusmodi prae scribunt ad renum temperationem , quidni pari ratione imbecilliorem cerevisiam, quae refrigerat,
humectat, di diuretica est. Sed tamen unice cavendum est , ne mane ventriculo jejuno di vacuo ce- revisia generosior , aut alii ejusmodi potus ingerantur , nam nervosis partibus nocent , unde Pomdagra,arthritides, viscerum inflammationes , alii-
ue maximi morbi oriri possunt , nam pIopter ubtilitatem, , vim magnam si irituum, ejusmodi potus sese insinuant in nervosas parte S , unde arthritici fieri. lent qui ejusmodi potibus impensE delectantur, di vino podagricis serio interdicitur. Sed tamen etiam hic consideranda est na' turarum diversitas, nam qui temperamento sunt humidiori, quoniam exiguo potu egent, ne mane quidem jejuni bibere delent ; Qui autem sunt
sicciores jejuni quidem possunt & debent , sed
107쪽
LIBER TERTIus. y Ron generosos potus , citius enim illis nervosae partes offenduntur, & exsiccantur. Id confirmat
Gab. m. adaphor. 2I.lib. 2. ubi docet, si ante ciborum usum liberaliore vini potu quispiam usus fuerit illum maxime offendi, convulsionibus ac deliriis corripi, Sc com .ad aphor. 28,lib. 6. Inter causas quare plurimi podagra & arthritide laborant, eam refert,quod nullo praesumpto cibo vina fortia potent,hac enim nervorum substantiam promptissime of ndunt,sicut di eoitus. Plutarchus quoque in symis posiacis disputans , an novi morbi oriri queant, hanc novorum causam affert, quod vina generosa nul Io praemisso cibo potare soleant. Eadem de ce- revisia fortiori ratio est,quae eadem & majora naala inferre potest. Itaque sicut tenuioris cerevisae
potum non improbo , quamvis etiam omnibus non conveniat, ita a fortiori censeo abstinendum, metu quamplurimorum morborum.
Male ad cο Aonem promovendam posὶ σύ- sores cibos aquas vita si lutitias semi. Hic pariter mos est quamplurimorum , im
quando cibis utuntur difficilis coctionis, quales sunt carnes ferinae, bubulae, pisces salsi,aut facile corruptibiles , ut sunt fructus aest, vi ,horari dictx, statim superbibant aquas generosiores stillatitias , 'ut aquam vitae, cinnam. rosam
solis dictam, aliasque ejusmodi, ad coctionem scialicet iuvandam. Sed id non sine periculo sanitatis fieri solet. Cum enim praedicti cibi non nisi
Iongiori in stomacho mora concoqui soleant , aquae ejusmodi penetrante & permeabili virtute praeditae. cibos hos nondum prob. concoctos in venas deducunt. unde cruditatum & obstructi uum proventus. Sic Iecte vetant Μedicine diuraticia
108쪽
M DE VuLGI E R R. O R I B u's . reticis simul cum cibis, aut statim post cibos utamur . ne ad vias urinae stomachi cruditatem vehant, malumque pejus reddant ; Sic quoq; iiscem uti vetant, quando humor vitiosus aut copiosus est,aut in primis viis stabulatur, antequam purgatio praemittatur , alioqui metus est ne obstructiones in urinae meatibus, aut in visceribus,vel fiant, vel augeantur. Eademq; est ratio aquarum, quae ad
concoctionem promovendam assumuntur, ob ma-.gnam qua pollent aperiendi vim. Idque plurimi au- . thores Medici observarunt. Rondelet.c.de Paralysi describit aqua ad Paralysim quam vult sumi vacuo
ventriculo Sua multum calida, inquit, & tenuantia
sunt, debent sumi vacuo ct prius purgato ventriculo,
nec commiscenda sunt cibis , nam cogerent cibos nondum concoctos secum descendere,ctsie parerent obstructiones.Et c. 3I. recenset historias duorum Μedic Ium , quorum primus cum vellet provoeare menserusu aperientium ct attenuantium fruorum , deduxit mulierem ad parabsin , quia erudi humores ct glutinosi , qui erant in viis ductuum , vi eiusmodi medicamentarum deducti sunt ad partes , ct nervis impacti
parat sim concitarunt. O iter cum vellet curare pri dos colores , eadem ratisne deduxit puellam ad parat 'u erurum. Sed clarissime capite ae palpitat. dintra inquit entur illa qua calefaeiunt ventriculum, o farus discutiunt. Cui rei est animadvertendum.Natribus aut quatuor horis ante pastum dare possumu6qua fortiter calefaciunt,=J Iatus discutiunt,modo jecur
non sit pracalidum,qualia sunt diatrionpip. dia m.diani aromat .ros diagalanga ct similia. Hac non debent dari immediate pilf, nee anrepastum , quia sua caliditate ct tenuitate seeum statim ad primas vim alimentum siemicrudum raperent. Hine patet illos errare, tui pulverra maxime calido a pastu exhibent,qui de-ent esse mediocriter ealidi. Quod consilium etiam ab aliis probatur, ut quae digessionem promovent cibos praecedant , non sequantur , ut docet Rio iam . Gordonius in praxi, Euchsim capite de eruditate.
109쪽
LIBER TE Rou S. 9ς ditate.Videntur aquae praedia rimum valde calefacere , sed tamen postea , praesertim si famialiaris illarum usus est , multum nocent. Sava-narola Μedicus suo tempore insignis refert historiam Francisci Gonet agar Μarchionis Μantuae, qui cum ad stomachi imbecillitatem curandam , aqua vitae ex consilio Medicorum 1 uteretur , iutantam venit debilitatem , ut omne alimentum in ventum verteret , & nisi optima victus ratione in sex rebus non naturalibus usus fuisset , citius periisset , & recte advertit Rubem capite L.
fest. 2. pejus facere illos qui cum sibi ab hesterna crapula stomachum gravari sentiunt , aquas ejusmodi potant. hinc enim paralyses , tremores, aliaque mala pullulant , cum enim tenuis sint' substantiae, & facile penetrent, leviores humo . rum partes statim in caput rapiunt, & in principium nervorum insinuant, unde paralyse. , tremores interdumque apoplexiae r unde recte consulit idem , ut quum assumuntu , nequaquam multa cruditate stomachus refertus sit , tribus. que saltem horis earum i potus cibum praecedat, quod aliis etiam ad coctionem juvandam remediis convenire potest .Ejusdem opinionis est quoque Aetius , libr. 3. Serm. I .cap. 26. in quo de.ribit remedia ad cruditatem. cibo, inquit,n-- quam neque hoco neque aliud quoddam pharmacum
quod vehementem - penetrationem facit , accipiatus.
Distribuitur enim ae digeritur eum ipso aliquid eru-dorum ciborum , ct obturationem Deit; Usus 6 convenis post matutinam fricationem , duabus ante exercitium balneumque horis. Haec Aetius. Quod
de dyspeptis diximus , convenit etiam iis quae facile corrumpuntur , ut sunt fructus horari dicti , male enim eiusmodi calida & aperientia post assiimuntur , ut recte explicat vir Doctissimus Ualteriola locorum communium libr. Σ. cap.7.Nee post fructuum esum , malorumque ciborum
ingerendin potvi , prUrtim multu. , er genera sis ' vini.
110쪽
vasa permeet,ct ncoctin putredinemct malum morem recipiat; Dein addit, si a cibo malo, fructibus praserrimbibendum sit, aqua quam vino uti salubrim duxerim, ne vim potu fervor cor exbullitio accedat,y coxque ciabi in viscera transitus, ct putredo,obstructio , cruditiao corruptela sequantur , quod facere vinum haustum
solet. Pariter errant illi qui cum in ventriculo flatus cruditatesque persentiunt,ejusmodi aquas bibere solent ad ventrem calefaciendum,& roborandum. Hi sane videntur inde aliquid percipere emolumenti, quamdiu eiusmodi aquae orificium ventriculi calefaciunt ; verum tenuitate suae substantiae facile penetrant in viscera , eorum intemperiem augent, unde postea affectus increscit, & quo is pius ac copiosius ejusmodi aquas bibunt, videtur magis magisque venter refrigerari , & debilitari.
Nam qua nimium calefaciunt tantum abest ut ventriculum calefaciant ct roborent , ut potivi refrigerent rarefaciendo , vel ex alto trahendo calorem internum ad circumferentiam, ut vult Rondelet. cap. de palpitatione. Propterea recte monet inereatin,maAima
cum cautione utendum esse praesidiis quae coctionem augent, aut fatusdiscutiunt. Fallimur enim, inquit, non raro ob flatus nimis turgentes, & cO-gin'r ipsos discutere non sine magno laborantium malo. Et haec praecipue observanda sunt iis qui hypochondriacis flatibus abundant, quorum viscera aestuant, ventriculus autem videtur frigidior. Forsan dicet quispiam Μedicos praescribere piper crasso modo contusum , Mirium commendare usum absynthii ad ejusmodi flatus hypochondriacos. Verum ut observat malin Lu ita nus Medis .peritissimus , piper crasso modo contusum prodest,quia ad viscera non pervadit, sed solum ventrem roborat , jecur ideo non eaIefacit. Deinde ipsius calor in primis viis extinguitur dieito dissipatur. Demum humores acres deterget