장음표시 사용
81쪽
L1BER sECuNDus. affectum esse contagiosum , & non alias mulieres j sed viros, quos natura immunes ab hoc I hore sedit,solos infici. Praeterea observatum est non omnibus mulieribus ejusmodi symptomata, aut saltem non omnia singulis eontinFere, & ta men accidit saepe ut curri mulier bene valet, aegrotet maritus , etiam absens per aliquot milliaria. At si ex gravitate uxoris id patitur , cur ipsa eodem tempore simul incolumis permanetὶ Causit enim naturales prius agunt in pro imum,quam in remotum. Et propterea quum noxios ejusmodi
humores mulier secum serat, prius ipsa & gravius aegrotabit. Scio quaedam dici posse de sympathia, antipathia,contagio ascinatione, aliisq; nugis. At si haec ita se habent,cur virgines , viduaeque, quae saepissime ex suppressione menstruorum ejusin di symptomatis infestantur, contubernales familiaresque suos suasque non eadem
causa sit,& haud dubie eum quibusdam sympathia
habere possimi. Ad inferendum contagium non sollim agentis efficacia , sed etiam in patiente dispositio requiritur,lc analogia. At quis non credar, aliam mulierem ad serenda & suscipienda graviditatis symptomata esse viro aptiorem, eum ad pro lis generationem creatae fuerint omnes , & pr pterea una mulier ab alia sibi maxime cavere deboret. Praeterea contingere potest mulierem pallidis coloribus laborantem , graviterque assi cham, viro nubere, quem tamen, etiamsi suppressi sint menses, nunquam inficiet. Cur igitur cum eadem gravida fit , nec nova ulla aegrotandi ratio praeter mentium suppressionem accedit, maritus aegrotabit 3 ΜaIe cum viris ageretur, si quoties uxoribus supprimuntur menses,toties non ipsae sed illi laborarent. Sed quoniam ex sola relatione ab surditas hujus erroris patet, plara non addam. IIDpiter Bacchum in foemore , Palladem in cerebro
gestavit Sed hoc illi esto proprium. CAP.
82쪽
AEn Medici extranei est' Peregrini, aegrotantium alterius regionis temperiem cog
Cognoscere aegrotantium temperaturam maxime confert ad morborum cognitionem,& curationem , resque haec longam di difficilem postulat tractationem. Id tantum addam, quorundam hanc esse opinionem , non posse pe- Iegrinos cognoscere temperaturam hominum alterius regionis , ut Gallos Anglorum ; Verum id Tepugnat naturae artis Medicae , cujuS praecepta generalia sunt, dc facile applicari possunt cuilibet Iegioni. Ars enim omnis est universalium non sin-
gularium , unde hic in Aligila secundum Galenbri Hippocratis praecepta , Μedicinam omnes qui bene medentur faciunt, quae si quis probe intellexerit , potest hominum diversitatem secundum
aetates , regiones , variamque coeli faciem disno- scere, & quaenam illis medicamenta conveniant. Ea de re scripsit Hippocrates libram de aer , aqAis,. O locis, valde elegantem ; Docet enim ars Medica ubicunque doceatur , signa quae petuntuI a Iegionibus , ad morborum tum diagnosin , tum pro-gnota , & indicationes quas ad victus rationem instituendam , venae sectionem di purgationem faciendam , aliaque remedia administranda regionum diversitas suppeditat. Aliter ars non feret, si, tantum loco cuidam praecepta sua accommodaret.Galenus in Graecia natus , & educatus, Romae faciebat Medicinam,unde Hippocrates 3. prognost. ait suam doctrinam posse applicati cuilibet regioni, tam calidae quam frigidae, Libyae, Delo, Scythiae, aliisque. Arabes quoque a Graecis mutuati sunt sua medendi praecepta , quae eadem sunt cum
G lenicis , quae nos Iromiscue sequimur. Ideo
83쪽
LIBER SE CuNDus. 6s talentissime factum est, quod legi institutum e ab Hispanis & Lusitanis , ut Μedicina apud Indos,ubi ipsi dominantur , fieret eodem prorsus 'modo quo in Europa secundum Galeni & Hip-Pocratis doctrinam. Scio multa dici posse de varietate illa temperiei quam regiones dant incolis.
nam etiam in imo eodemque regno diversitas magna est incolarum , pro vario regionum stu, soli natura,ventorum perflatu . aliisque de causis quas Omnes explorandi rationem 3 ars Μedicatradit. Et tamen quaecunque demum illa regio sit, etiam in maxime borealibus , sunt omnis tempe
Hei homines, calidi, frigidi, biliosi pituitosi, sanguinei, melancholici. Quidam qui sine licentia
raedicinam exercebat, Chirurgus professione,nec tamen valde peritus , ut mihi invidiam faceret, saepe id dicere solebat , non posse Gallos Anglorum naturam,& constitutionem intelligere. Rogatus semel a me fuit , quaenam esset illa Ansli. constitutio qua differt a Gallo, quibus signis it Iam cognosceret, cum ubique omnis temperiei homines reperiantur. Quae cum non nisi a docto Medico cognosci possint , non mirum est si quilibet de trivio Μedicaster ea ignoret. Est enim res dissicillima eognitu Ideo dicebat Galenus si aegrotum temperiem perfecte cognoscere posset, serisculapio parem fore. Id nunc addam,quod vulgo fertur de temperamento variorum populorum a paucis probe intelligi,nam singuli homines propria sua habent , & ab invicem discrepantia tem- 'peramenta, a principiis generationis innata. Non possunt igitur commune aliquod habere , in quo omnes conveniant. Illud igitur est tantum assu tudo quaedam, di naturae inclinatio ad aerem p a trium , & victus consuetudinem, quae sine mutatione proprii temperamenti, & ingeniti, quod a parentibus habemus, 3 nobis. senum acquiritur, unde fit ut quidam in aere patrio , quantumvis insalubri, melius degant quam in alieno . Scribit
84쪽
o Da VuLGI ERRORr Bus Aviemn aegrotaturum Indum, si esset in regione Sciavi. Quamvis etiam id non sit perpetuum, sed fieri possit ut quidam Anglus salubrius euam in Hispania,quam in aere patrio degat. CA P. XV.
De iis qui morbos ferme omnes ad refri
Ma est satis frequens & ordinaria , ubi in
morbos quispiam incidit,aut non satis ben hvalet, accusare frigus externum, a quo non satis curiose sese tutatus est. Et sane saepissim hhac totest esse multorum malorum causa. Aer enim a nobis continuo inspiratione a & transpiratione attrahitur, suasque nobis qualitates impertitur, qualescunque tandem illae sint. Nocet aurem maxime fluando apertis calore poris repente Frigidus accedit, eos enim statim obstruit , unde retentis . fuliginibus in corporibus cacochymis febres facile succedunt, aliis autem dolores, lassitudines,spirandi dissicultates. Inspiratus aer frigidus pulmonum bronchia rigida facit , unde vix potest pulmo dilatari. Saepissime inde rumpuntur vasa pulmonum, aliarum; partium, sanguis in capacitatem quandam defluit, putrescit, & corrumpitur,& prava suscitat symptomata. Verum circa
rem hanc quaedam monere oportet. Primo non Omnes qui hanc causam accusant, inde tamen aegrotare , aliae enim sunt & variae morborum causae externae.Vnde saepissime in aere frigido degentes , nihil inde mali patiuntur 3 Iidem vero etiam aestate media,pannisque bene cooperti, ab eo tamen se affectos & laesos fuisse queruntur. Idem de reliquis externis morborum causis est sentiendum. In una eademque civitate plurimi sunt qui eodem utuntur aere,iisdem exercitiis,eademque victus Iatione , tamen cum in morbos incidunt, variis μ
85쪽
LIBER sΕcu NDus. IVariis omnino , discrepantibusque morbis aff-ciuntur. Si horum quispiam ex crapula , aut cibo pleniori aegrotare sese dixerit. At forsitan centies antea eodem modo, de innoxie largius sese invitarat:quod pariter de aere frigido , Sc nimio labore dicendum,cum saepius frigidiorem aerem, sine noxa pertulerit , & eundem laborem perfecerit, mirum quomodo inde jam aegrotarit. Sic vid mus saepe ultimum cibum , aut exercitium illud quo quispiam ante morbum usus est , aut ultimum frigus quod perpessus est, accusari, sicut &ultimum remedium creditur etiam sanitatem a tulisse. Vbi notandum est, has eausas dici externas, nec semper & quolibet tempore corpus aff-cere,sed tantum quando interna in corpore latet dispositio, 8c morbosus apparatus,quem ejusmodi causae suscitant. Seeundo monendum, ejusmodi causas abire, nec remanere , ipsarum tamen affe-mis, morbos scilicet ab internis causis suscitatos in corpore permanere , unde causarum externarum contemplatio non semper ad morborum cognitionem aut curationem necessaria est . sed solum internarum quae morbum concitant & fovent.Nam videmus ab aere frigido inchoasse morbum,nec, etiamsi temperies aeris mutetur , illum curari,sed saepe persistere curatu dissicilem. Vnde etiam Tertio monendum est , non esse remedia ex causarum eXternarum natura metienda , nihil
enim indicant. Nam sic iis quibus frigus initium morbi attulit , convenire semper calefacientia , quod tamen non est perpetuo verum, nam saepe refrigerantia prosimi 3 Ex aere frigido, ni diximus . saepe febres , eaeque ardentissimaeς- riuntur , sicut Ac ex balneis nimium frigidis, stipatis scilicet corporis poris, & retentis fuligini bus, a quibus sanguis accenditur. Hic si populus ut solet, calefacientibus pugnet adversus morbum, tantum abest ut illum profliget, quin potius augebit maxime. Conveniunt in hoc casu inter
86쪽
n Dκ VuLGI ERRO Usus LIB. II. im refrigerantia, &, ut saepe docet Galenus, maximum remedium est venae sectio, g Methodi in diatia ab obstructione cutis genita sanguinem mittit, ne putredo sequatur. Etsi enim externa causa frigida sit , interna tamen cui soli curatio debetur,saepe calida est,& retentis fuliginibus talis evadit.
87쪽
De erroribus circa victus rationem tam sanorum , quam aegro
Quae potum in morbis adeo com mendant Hippocrates, Galensu, Mui cennas, aliique Μ edicorum principes, ut maximas post venae sectionem in febribus ardentibus curandis partes illi tribuant, estq; etiam plurimarum gentium potus ordinarius. Verumtamen quidam hodie ab ejus usu ita abhorrent, ut praesentaneum ferme venenum esse putent. Credunt autem illi ob regionis frigus , aquas in Anglia crudiores esse,minusque tenues & salubres, quam in Gallia,Hispania , & regionibus fervidis. Et sane de bonitate aquarum maxim h sollicitus debet esse quilibet. Dignoscitur autem optima Odore,calore, sapore, hypochondriorum levitate , facili caloris & frigoris receptione ; ita ut optima illa sit,quae visuismpida,& pellucida , nullius rei saporem , vel odorem reseri, tum quae levissima est, tenuissima, hypochondria eeleriter pertransit. Τalem aquam eum reperire ubique liceat, in regionibus etiam gelu adstrictis, talemque saepe in hac regione in- D veuciam
88쪽
DE VuLGI ERRORI Bus venerim , plurimum errare illos conjicere licet, qui generaliter aquas patrias damnant. Error autem hic est, quod ex regionis frigore aquae bonitatem , vel insalubritatem aestimant, nam immoderate frigidam eam esse credunt , & Propterea
crudam , coctuque dissicilem , quam ατερ μνον vocat Hippocrates. Quod tamen non est admittendum nam bonitatem suam aut cruditatem , aqua a sole non mutuatur, quia eius calor aquam calefacere non potest in terrae viseeribus . etenim eo usque nom penetrat, qui vix ad nos per aedium tecta pervadit. Id docent cellae subterraneae, quae
summa actate frigidiores sunt. Quod si Sol hujus
rei causa non est , pariter nec Mundi partes causa esse possunt , quae tantum ob Solis propinquitatem,vel remotiorem situm calidae fiunt. Rectius igitur alii subterraneum frigus, via calorem accusant, nam si mitis est terrae calor, cocta est aqua, si vero adsint incendia , aut calida , aut tepida erumpit, ita ut omnis generis aquae in quaslibet Mundi partes emuere possint: quod maxime verum est, s de ipso fonte hauriantur, antequam ab aere frigidiori fuerint alteratae. Adde trans lationis modum : Ea siquidem purior est,non quae solem aut aversum habet, aut spectat orientem, sed quae magis percolata est. Est enim corpus na tura sua simplex , quod nisi alienae cujuspiam rei permistione inquinetur , aequalis semper erit bonitatis , ubique terrarum. Propterea quae magis percolata, sicque defaecatior reddita est , melior erit,quantum ad naturae suae integritatem magis
accedit , & ab alienae rei permistione libera est.
Ideo cum pereolatio remi hanc totam perficiat,
dubium non est,ubique posse & bonas . & malas
aquas scaturire, prout percolatio aut melius, aut pejus fit. Hoc autem opus ex natura terrae dependet .Ex hoc errore dependet alter, quod ex aqua satis impura cerevisiam tenuem leviter tantum
decoquunt. nam levi coctione non potest emen. dari
89쪽
LIRER TERTxus. Is dati,nee eruditas tolli. hinc contingunt mala quae aquis crudioribus attribuunt authores , quod cransae sint, ventri graves, diutius haereant in praecor diis, fluctuationes effetant,facile corrumpantur, nec alimentum probe distribuant. oportet enim potum esse levissimum,& facile meabilem; Peius faciunt, qui eam bibunt recentissimam , ut multi solent, praesertim in Borealibus Angliae regionibus,sic enim nec palato sapit, nec corpori salubris est .nam gravis hypochondriis est ob faecum multitudinem,& obstructiones parit. Optima igitur erit mediocris ruene decocta,probe defaecata. CAP. II.
egrorum lintea saepius esse permutanda. LIntea saepius aegris permutare piaculum plebi
esse videtur. Inde siquidem credunt aegros reddi imbecilliores,hunc errorem apud tuos
indicarunt, & reprobarunt, i r .cap.de Febre ardente. Rondelet. cap. de Febre Srnocho , sed rationem non reddiderunt. Iubent autem ut saepius aegrotantibus lintea permutentur. Nam ex diutina illorum retentione tria incommoda aegris contingunt : corporis transpiratio impeditur , sudores &1ordes in indusiis retinentur,putrescunt , foetorem. contrahunt , sordes & sudores corpus obstru- .unt , sicque calorem ingeminant , quae tria quantum aegris sonisque incommoda sint, Medici
omnes norunt. Iubet Hippocrates circa aegros Omnia munda esse debere,& Galenus omnibus modis transpirationem liberam servare studet, ut aer frigidus attrahatur , Sc fuligines excludantur, maxime in febribus continuis , in quibus ut plurimum ex pororum cutis obstructione febris comtingit. Itaque iis obstructis tum a sordibus, tum a sudoribus, vaporum & fuliginum retentio consequhur, inde febris, quae prius erat, augetur, aut
90쪽
6 DE VuLGI ERRORI Bus nova accenditur. Contra ἱ vix fieri potest, ut ille cui corpus optime transpirat , liberum ac patres est,in morbo incurrat graves & periculosos. Veteres qui linteis non utebantur , frequentem habebant tum balneorum, tum frictionuPa usum , quibus corpus aperiebatur, & mundabatur. Adde quod retenta putrescunt excrementa , sudores male olent , unde febrilis caloris succedit incrementum , nec vacuatio ista per poros cutis commode sequitur. Optimum est igitur frequentissime lintea aegrotantibus permutare, &, cum sudarint. corpus diligenter abstergere. CAP. III.
De litiro diatetico Iesili. LEssius societatis Iesu Τheologus,vir doctissi
mus, eleganti sane libro diaetetico,ita singulorum hominum victus rationemo conatus
est metiri, ut voluerit sufficientem cibi quantitatem esse unciarum duodecim 3 potus vero quatuordecim, quam qui observabit, nullum cibi genus recusare debet quo populus utitur , nec facile in morbos ex plethora . vel cacochymia incidet, semperque corpore vegeto & animo alacri praeditus erit. Quae sanh omnia de sobrietate in genere vera sunt. Sanitatis enim studium est,non saetiari essis , ct impigrum esse ad labores. 6. 3dem. Sest. . ath. ao. Sed quantitas illa cibi potusque non mihi videtur admodum Μedicorum placitis consentanea ; Qirantitas enim alimentorum omnibus hominibus eadem esse nequit, sed diversa pro temporum & locorum ratione, ciborum genere, exercitationibus,laboribus, & natura sumentis. Uidetur autem praecipue religiosis viris accommodasse illud vitae institutum ; AEstate minor, hyeme maior cibi quantitas convenit , quoniam ventres eme sunt calidiordis, somnique longiores, ex Hippocr.