장음표시 사용
71쪽
L RER. sECuNDus. s ob corporis frigiditatem, maxime si moderatis tum cibis, tum laboribus utamur. C A P. VIII.
An liceat tempore Peseis fugere. SEcundum erat, an liceat fugere,& periculo sese subducere, quantumvis Pestis contagiosa statuatur. Turcae,ut refert Pire per M*--,lib. primo de inedicinu pr.Pestem negligunt, quoniam unicuique suum pereundi modum Deuta destinasse credunt , quem effugere nemo potest, ita ut qui in bello periturus est, a peste interimi nequeat: quae vana opinio etiam Christianorum quorundam animos obsidet. Theologorum est in id diligentius inquirere, An Magistratui, an Patrifamilias, an liberis , & illis qui aliis vel naturali ,. vel civili jure sunt devincti , id liceat, & quatenus. Id tantum addam, videri sanctos homines mortem reformidasse, quia nemo unquam carnem suam odio habuit : Nam & Elias, & Μoses fugere , Abraham maluit uxoris pudicitiam , quam vitam suam periculo exponere. Imo & pericula omnia licet evitare. Famem licet Deus immittat in facinorum nostrorum supplicium,ean tamen fugere licet, imo necesse est 3 propriae et enim necis conscius censeri debet , qui sese praesenti periculo objicit. Quis saevientes hostes,quis flagrantem ignem non devitabit quis ille qui natatione a praesenti submersione si possit, sibi non
praecavebit An etiam frigora,ciuia Dei supplicia, . nemo vestibus & foco arcere debet, aut vulneratus , vel aeger Μedici opem implorare vitam quam longissimam. Deus nobis in benedictionem pollicetur. Licebit igitur eam omni arte ab imminenti periculo praeservare. Ideo ratio homini data est,ut non immediatum Dei auxilium sibi polliceatur , sed mediis quae constituit,& creavit, Erudenter, cum Iatione utatur. Quis prudens
72쪽
3h DE VuLGI ERRORI Bus vagienti Leoni sese objiciet,nec sibi fuga, aut allomodo consulet 3 At pestis,ut docet Galenus lib. Theriaea ad Pisonem, immanis quasi fera est, civitates interdum totas depascens. Quare si commodbper ossicia licet, nemo se induci patiatur,ut interreste afectos moretur. Quod consilium video plurimos prudenter sequi, neglecta quorundam temeraria pietate. Nam quod mortem Christiam reformidare non debeant , natelligendum est,
non es e despol dendum mortis metu animum , neque ut mers evitetur peccata admittenda, Zedemum in morte , si declinari ullo modo nequit, non esse desperandum. Ideo Hippocrates tutissinium remedium esse ait, cito ct procul fugere, ra de redire. Non tamen expedit omnes abire, quidam enim constituendi qui aegrotantium curami habeant. Verum quibus fugere non est datum,alteratione aeris,dci antidotiS sibi praecaveant. . CAP. IX
suodnam mortis genus ope artis Medicatos it praeca era. TVrcae,ut jam supra diximus ex Mlpino, auda
ces m omnia Iuunt pericula,quod certo peI
suasem habeant , certum singulis destina tum esse pereundi modum , aut fame , aut bello aut aquis, aut suspendio , aut morbo , aut atate. Sunt etiam inter nos quidam iuperstitiosi , talesque audivi plurimos , qui singulis certum die rum numerum ita praescriptum volunt , ut ult rius vita prorogari non posiet , dc si quispiam etiam forsan Μedicorum, aut adstantium erroge Perierit, illos excusant, quod impossibile sit hominem servare quem Deus ad se vocat. Ita ferme ad verbum sententia ipsorum exprimitur. Qua abscuda sententia favet plurimum, Medicastria. quibusdam , qui susque aeque absque ulla arteia Cluationem morborum aggrediuntur. Sic enim& Me
73쪽
L1BER S Ε c u N D u S. s. s& Medicorum, & medicamentorum delectu, toblitur, nec refert cuinam docto an indocto , expctio an rudi, vita hominis committatur,cum moriendum necessario illi fuerit,quem Medieast rorum, aut adstantium temeritas , vel ignorantia , aliusve
casus sustulit. Potest Deus quicquid ipsi lubitum
est. At quoniam causarum secundarum ope &mediis solet operari , nisi illis quispiam utatur, praematuram sibi mortem accersit, sicut qui sese fiaspendio , veneno, aliterve peremit, vitam sibi fecit breviorem, quae diuturnior esse potuerat. Non pollicetur ars Aledica perennem vitam, tandem enim fatis cedendum est . ita volente Naturae ipsius conditore, qui ideo corporis nostri principia fecit patibilia , ut tandem vincatur a causis
internis di. exlexnis e Nec tamen excusat Μediis . cum , cujuS culpa ager interit. Sed imminen tes vitae nostra casus avertit, ne ante rempus , dc maturam lenectutem pereat 3 Quis nescit mor- horum effcacia corpus concuti, quassari, & elan guescere,idem remediis resarciri, remediorum neglectu, vel eorundem importuno usu tandem
succumbere 3 Quis nescit posse hominem casii, ictu,aliove modo vulnerari, eundemque nisi pro-he curetur interire , qui alias vixisset diutius 3 Naturalis quaedam i mors est ab exhaustis vitae principiis m ultimo senio succedens , quam Deus omnibus constituit, quam ideo prohibere nuIIa ars potest. Suntque ejusmodi termini vitae varii,
propter temperamentorum 8c aliarum causarum
diversitatem ; unde quidam longius , quidam diutius vivunt, quidam tardius, quidam citius senescunt , singuli tamen absumpto calido innato,
suo tempore a natura praestituto moriuntur, 1κ- ut absumpto oleo ellychnii flamma extinguitur. Omnium enim natura constantium ordo est . de . Omne tempus ac vita circuitu mensuratur , ex ripoIele a.dε generar. corrupi. cap. Io .cui omneSC 6 Iuua
74쪽
go DE VuLGI ERRORI Bus eum Philosophi tum Μedici consentiunt. Alia Vors est violenta, & praematura , quam febres, morbi innumeri, aliique casus accersunt, dc huic prudens bledicus, peritus & fidelis vadit obviam, di salutaribus praesidiis legitime adhibitis, vitam iam ferme abeuntem revocat in praecordia. Quid enim aliud est pernitioso morbo aegrum liberari , quam differri mortem. Nam angina, apnplexia, pleuritis, febris pestilens , dc alii ejus.
modi acuti morbi: mortem natura sua inferreta
possunt, nisi remediis arceantur 3 Quid aliud est
morbos praecavere, quam senectutem , & mortem quae in ea contingit retardare Quam variae causae calorem nostrum labefactant , ut prava via vendi ratio, crapulae, inediar,vigiliae, sollicitudines, curae, quae praematuram senectutem accersunt 3 At his proba vivendi ratio ex arte Medicorum instituta succurrit, ne nimium cito corporixo substantia dissolvatur, sed ut ad extremam usque senectutem perveniat , quae senectus suos habet in natura denuitos terminos , soli Deo cognitos,
qui anticipari quidem variis de causis possunt, seltamen semotis omnibus causis calorem alteraniatibus , ulterius non possunt prorogari, talisque mors in extremo senectutis gradu contingens rarissima est. Quis enim unquam ita exacte vivendi habuit occasionem , ut nunquam sex rerum , quas Medici vocant non naturales , usus, sibi noxam non intulerit 3 Nam qui salubrem vitae rationem non servant, citiuS quam pro naturae lege morim tur,ut dicit GaIen. 6.de Sami.rnenda.
75쪽
Au possint febres intermittentes, quas
ΡVtant etiam plurimi adversus febres intermitia
tentes , quas . tura vocant,nullum esse remedium, easque artis Medica: Vim superare r.
Illud autem eum experientia falsem esse ostendat, quandoquidem eas lapius a Medicis curatas videre licet,multa hac de re dicere non oportet. Pendent autem illae ex variis humoribus , biliosis,pituitosis, melancholicis Biliosis autem si sint exquisitatae facile curantur,nam ex aptior. 9.lib. . Tertiana
qui ita in septem periodis 1 udieaturisngissima ,muliath igitur brevior futura est, si remediis tempestiisve adhibitis iuvetur. Et ratio suffiagatur e Cum eis nim alii morbi ab iisdem humoribus geniti cureniatur,quidni & intermittentes febres Id tantum vulgo imponit, quod quaedam admodum chronicae & valde longae permaneant , ut sunt tertianae suaedam nothae,& quartanae. Attamen id non tollit curandi possibilitatem , cum sepe ejusmodi morbi curati fuerint, quamvis non semper in o renibus aegris ; alias dicendum foret etiam febres continuas omnes esse exitiales, quoniam quidam ex iis perierunt. Μorbi a quibusiam Μ edicis recte dividuntur in Salutares,qui natura sua ad salutem terminantur, qualis est febris ephemera ue in perpe-ruor ct incurabiles,qualis est,uerbi gratia, elephanti asis;&in ancipiter,qui interdum curantur, interdum occidunt,quales sunt plurimi alii, inter quos etiam febres intermittentes reponi debent, quas in quibusdam brevi curari contingit, in aliis vero diutius permanere; Non enim omnes ejusdem speciei morbi, eadem semper habent tempora,e- .undemque exitium, sed quidam citius, alii tardiusteiminantur , quidam curantur . quidam occi-
76쪽
dunt, pro varia humoris peccantis dispotione uin copia .crassitie,tenacitate,acrimonia, malignitate, pro aegrotantis habitu , viribus , anni tempore, regione,coeli statu, victus ratione, partium nobilium constitutione, ipsorum illedentium solartia, aliisque circumstantirs, quas explicare hujus loci non est. Scribit Hippocrates .aphors 63. Febrex quoeunque meri intermiserint minime esse
periculo . Sunt igitur a prudenti & docto Medico curabiles , quamvis forsan inepti medicantes praepostera medicatione illas reddant in curabiles.
Sic aestivae quartana dicuntur breves , Mutumnalex vero longa, maxime qua Demem attingunt,aphor. 2S-tib. 2. Quod igitur in quibusdam multi morbi manent incurabiles ob varias causas , non est tamen credendum tales esse natura sua, nec in Medicinae dedecus concludendum , non posse ab arte vincidi superari. Non tamen fidendum gloriosis quorundam Μedicastrorum verbis , qui nil metuunt
tentare , nihil promittere parcunt, pauca ram n pra-
flant. Si forte dissicilem morbum ab ipsis non probe cognitum ancipiti remedio profligarint, quo sermone tanti miraculi gloria praedicari , quo munere compensari poterit λ Sin minus successerit curatio, culpam non in se, sed aegrotantis ad tintiumve incuriam , aut aegri contumaciam I jiciunt. C A P. XI. De calore vola manus repatis calorem non
FAmiliare est quamplurimis cum manuum
vola incalescit, credere se hepatis calore praeternaturali assici. Quod tamen non est valde eertum , quamvis etiam Μedici quidam id crediderint. Quis enim major est consensius hepatis eum manibus , quam cum qualibet alia parte λὶ Scribit Galenuι in arte parva,totiun corporis habi
77쪽
tum incalescere si jecur sit calidus, nisi cor obstiterit, & pariter totum calefieri a corde nisi Iecur obstiterit. Non igitur manibus solis id debet attribui ; Deinde calor ille insuetus manuum potius erit a corde, qui siprritus calidiores, sanguinemque fervidiorem toti eorpori communicat, quam Iecur. Praeterea probat Galentas libro adversus Deum nullum esse inter ventriculum & manus consensum , quoniam triplex est sympathiae Tatio, prima vicinitatis , secunda familiaritatis operis,lertia per communionem vasorum. Quod iecori & manibus possumus applicare. Inter has enim partes nulla est vicinitas , nulla operis familiaritas. Siqua igitur sympathia est , ea erit tertii generis , per communionem scilicet vasorum. At vasa quae S jecore proveniunt , non ad solas
manus,sed ad totum corpus defeIuntur. In manibus ipsis praeter venas sunt arteriae quae a corde maiorem calorem deserunt. Non igitur ex manibus calidis potius jecoris quam cordis calor i ferri debet. Insuper iecoris calor est perpetuus, aut saltem diutissime perdurans, sed manuum ille
ardor fugax est,saepius abit,reditque. Demum lieni id attribuunt alit authores, la scilicet hen sit άναρροπ ,nam si sit κατάρρο- inferiores partes calere dicuntur. 6. H. Sest.2. textu 32. vice na quidem Fen. I 3.lib. 3. traff. r. p. 3. Vult longi
tudinem digitorum iudicare magnitudine a hepatisra eius calorem. Sod recte illum ridet o veris rhoes, Colliget. cap.4. Et homo quem tu scis,dicit quod brevitas digitorum significat parvitatem hepatis, θ' hic apparet quia nesivit bene ubi esset virtus insommativa, ct non consideravit nisi in materiebus , ct ae mitramus istum cum aliis,qua sunt verba verctois,
qui non credidit ex manibus signa temperiet , aut conformationis hepatis desumi posse , cum nullus sit inter has turtes major quam inter alios consensus peculiaris.Unde etiam Galenus in arte parva cum signa Iecoris calidi explicat.Istud de calore
78쪽
- Da vuLGI ERRORI Bus manuum signum omissit, sicut & Grari reliqui
dictum locum artis Medicae , Gelenum reprehendit, quod hoc signum omiserit. Sed rectius alii Galenum tuentur, quia signum istud vanissimum
est populi commentum, nam non solum manus, sed & totum corpus necessario redditur calidum,. nec calor ille manuum μονιμοι est, sed instabilisti inceItus..C A P. XII.
De iis qui Iecur calidum , Ventriculum autem frigidum accusant. V Vlgare quoque est, & valde ordinariumia,
quamplurimos de Iecoris calore & Ventri culi frigiditate conqueri, quoniam in ventriculo cruditates flatusque persentiunt, interdum simul quosdam in corpore ardores lapaces,
in facie,manibus,pedibusque. Sunt autem hi de quibusdam monendi. Primo certum est ventriculum quia pars est spermatica, membranosa,eXanguis, alba,temperamenti esse frigidi, sed credere hepatis calorem ipsi nocere absurdum est; Docet enim Galemia eum undique calidis visceribus a natura fuisse munitum , ut felicius suas obiret
functiones , medius inter Iecur, lienem, omentum , colon intestinum consistit iisque undique cingitur, ut instar lebetis inter plurimos focos ab his incalescat, unde non putat esse probabile Riolanm in Onthropog. Iecoris calorem ventriculi calorem imminuere , cum. potius illum augeat. Secundo observari debet, pra dicta symptomata saepe contingere in sanis , viscerum calidiori temperie praeditis, sed prava victus ratione utentibus . . Ex crapula enim sive illa vini fuerit, sue cere visae, cruditatum in ventre maxia copia succrescit, fluctuationes fiunt, ructus , inflationes, sputati0nes ι nam familiare admodum est etiam eX ca
79쪽
Idis potibus nimia copia haustis , frigidos affectus proficisci, qui non ex partis intemperie , sed
ex sumentis vitio contingi ni Interea jecur calidius primum spiritus horum potuum tenuiores allicit, unde inflammatur , sanguinemque fervidiorem toti corpori suppeditat. Inde simul percipere sibi videntur in corpore fervorem,in ventriinculo cruditatem. Et sic male partium contrarias intemperies , non autem sua errata accusant. Quod si sobrie viverent, aut temperatis potibus uterentur, illud non experirentur. Tertio quibus. dam id consuetum est etiamsi sobrie vivant,& ta
les sunt hypochondriaci quibus hypochondria se vida sunt,sicca, & obstruGa , quod malum in hae. regione frequentissimum est, Ec saepissime ex supradicta causa , inordinata scilicet vivendi ratio, ne, proficiscitur 3 In his autem non sit 'eaz:cala. Diridior eas vicinia ferventium hypochondriorum sed quia multus humor melancholicus & fatuosus in stomachum mittitur, qui coctionem vitiata unde ventriculum sibi videntur habere frigidiorem, quam habent. Inde quaerunt Medici, unde fiat, quod hypochondriaci, quum affectu calido
tententur , tamen cruditatibus & flatibus abundent. Cujus rei causam quamvis etiam quidam Μedici referant ad ventriculum frigidum , satius tamen est,ut diximus , referre ad humores pravos ventriculi tonum labefactantes, unde 'eruditates non tantum acidae, quae fiunt a frigore , sed etiam nidorosiae caloris soboles proveniunt, maxime si alimenta nidorosa ut ova frixa , & similia assumantur. Hinc recte ait quidam symptomata in
hypochondriaco affectu multa sunt frigida , sed
80쪽
εε DR VuLGI ERRORI BusCAP. 9 XIII. Maritum Ioco Uxoris gra ida non agrotare. IN ter errores quamplurimos maxime ridendus
hic esse videtur, quod vir credatur aegrotare , iisque affici symptomatis , quibus ipsa muIlex praegnans solet , illudque experientia confirmatum plurimi esse volunt . Habebam aegrum febre laborantem cum urina valde accensa Ec turbida, qui aegrotationis suae nullam causam agnosces at, quam uxoris suae graviditatem.Nullibi terrarum quam in Anglia id observatum memini me audia vita, aut legisse unquam. Certum autem est plu-ximis variisque symptomatis , gravidas mulieres primis gestationis mensibus assici solere, maxime quae corpore lam cacochymo,& impuro. Solent autem oriri ex retentione menstruorum. Cum enim ejusmodi fluore soleat natura uti , non tan tum ad sanguinem superfluum , sed etiam ad vitiosos humores expurgandos, retento di cohibito ejusmodi sanguine, illi etiam retinentur; Sanguis ipse retentus, quia ob foetus parvitatem , princupio impraegnationis , in nutritionem totus non absumitur,putrescit, & vel ad nobiles partes com fuit , vel saltem tetros ad illas vapores transmi tit , unde praedicta symptomata in ventriculo , visceribus, abdomine , capite, totoq; corpore eme gunt, vomitus, cibi fastidia, picae,malaciat,tormina;eapitis vertigo, ec similia. Cum igitur vir caim fas ejusmodi affectuum in seipso non habeat, sed sola uxor, ipsam solam aegrotare rationi conveniens est. Nec si quis maritus, cum uxor gravida est, aegrotat, ab uxore infectus fuit,sed potest ex Peculiari proprii corporis vitio id pati. Sicut dum ira e scribo pluit , non est tamen pluvia aut causa scriptionis , aut scriptura pluviae. Res nova non est,uiros di mulieres etia simul aegrotare. At