장음표시 사용
131쪽
haec crassiorum partium, & subtiliorum, sed etiam medicamentis. Rhabarbarum saepe damus integrum innoxid ad purgandum, sed pulverizatum , & haec est praeparatio quaedam; saepius infusum,ubi crassiore parte non egemus , siquidem in
infusione servatur virtus ejus. In extracto autem, quod chymicum est inventum, & in multis rebus, utilissimum,uirtutis portio exhalavit. Infusio ergo Gallanicorum , extracto chymicorum praestantior est. Idem ili δε arbarum praepprato chymich,
distillando, sal educendo, spiritus eliciendo, nihil
inde boni succedet, purgandi virtus omnino per- ibit, etiamsi eam in sale Chymici collocent. Prae terea , ut primo capite diximus, in medicamentis
incrassantibus, adstringentibus, roborantibus, sic- . cantibus , materia & substantia medicamenti de- . sideratur,sic ostendit experientia,tutius saepe dari. Conservas, condita, pulverea Galenicorum, quam
olea de spiritus chymicorum: nam saepe integris medicamentis opus est , nec debent omnia cnymice praeparari. Vnde saepe coguntur Chymici medicamenta haec sua quae a proprio ante corpore separaverant, alieno induere. quis enim ausit oleum origani, sulphuris, vitrioli, per se absque alterius liquoris permistione degustare', unde optatis, tabellis,iulepis, apozematis, minima dosi haec eadem addunt, alias vix innoxie operarentur , sed solum partem illam quam primum tangerent, non sine insigni damno alterarent. Non quaelibet ergo secretio partium crassiorum a tenuioribus corpori salutaris est, sed saepe pernitiosa PNon est igitur quod hac ratione sua praeferant Cl mici, praeterquam in quibusdam medicamentis,nec est eaden virtus in integris quae est in
Secundo, non solum populo, sed etiam forsan sibi ipsis imponunt, dum adeo commendant par tium crassiorum a tenuioribus separationena, suo . rimque remediorum securitatem ; non enim semper
132쪽
semper Chymica praeparatione pars noxia secernitur, sed augetur saepissime, dum tota in parvam, . molem contracta fortius operatur. Considerentur quaeso e Xtracta omnia purgantia , di reliquae catharticorum praeparationes Chymicae, an ullae sunt innoxiae. Imo saepe pejores, quamvis etiam ejusmodi praeparationibus vires suas saepe amiserint. Virtus enim noxia non semper est in cras mento , sed etiam saepe in tenuiori illa substantia, quae extrahitur. Trochisci alandat commode purgant. Extractum non minus noxium est , magma autem quod ab extracto superest, maleficam co- Iocyntidis vim totam fermὸ amisit, quoniam vis haec noxia simul cum purgante tota abiit in illum liquorem, quo virtus extrahitur,quem mestruum inepto, ut solent in caeteris , vocabulo appellant. unde Chymici extractis ejusmodi non minus corrigentia di roborantia admiscent, quam Gale-nici. Nobile apud illos extractum est Laudanum, dictum ex opio , sed variorum admissione praepa- i. rato, ad correctionem opii, quod postquam omni arte immutarunt, non audent tamen exhibere absque correctivis, ut vocant. An igitur praeparatio haec Chymica vim a purgantibus, aut Opio no-
Quantitatem autem quod spectat, Si saporis suavitatem, non semper Chymicis haec succeaunt. Exempla dabimus in extractis purgantibus , alii Dque qliae majori dosi exhibentur , & non minus
sunt in rata , vis enim purgatrix aliquantulum i exhalavit. Si quaedam quantitate nimia noxia sunt, id habent cum omnibus alimentis, & medicamentis etiam chymich praeparatis .commune, nec si cathartica vehementiora noxia sunt, ideo prorsus rejicienda, cum omnia remedia male adhibita nocere possint. Iucundiora igitur non semper sunt Chymica , extracta colocyntidis, rhabar bari, aloes , non minus amara 'sunt dc ingrata,
quam integra esse solent, di majoii tamen do si
133쪽
medicamentum, chymica ulla operatione tolli poterit sapor, absque virium jactura. Tolle ama-xorem ab aloe & absynthio, perierit simul vis illorum. Quid quaeso est extractum chymicorum quam infusio Galenicorum, nam quando infusio
coctione quantumvis lenta ad extracti consisteri tiam reducitur , tenuiores partes quibus vis de jectoria inest, exhalant, unde melius evacuabit i fusio drachmarum duarum rhabarb. quam extractum drachmarum quatuor. Sic succus rosarum purgat eleganter, aqua distillata nequaquam. Extractum colocyntidis amarissimum est , quamvis
sit haec praeparatio chymica , de tamen majori dosi exhibetur, quEm solent trochisci ex colocyntide dicti alliandat. Et sane quatenus vegetabilia cathartica spectat, chymica praeparatio ordinariae det vulgari cedere debet, sed in purgantibus minera- Iibus , praecipue vomitivis, Eperior est Chymica. Sola autem dosis parvitas , qua gloriantur chymici , saepe suspecta esse debet, cum semper non roquiratur , dc venenatam quandam arguat qualitatem, aut saltem non adeo beneficam , ut apriret in oleis praedictis vitrioli, sulphuris, caryophilio-t Ium, origani, εc aliis ejusmodi, quae an sola innoxie assumi possint, testari poterunt qui stultE vo-Ient experiri, unde guttulas tantum aliquot aliorum permistione dilutas exhibent. satius igitur est quaedam copiosiori mole cum tota substantia praebere , quam minima dosi eorundem spiritus,
quamvis in multis rebus non improbemus contractionem bonarum virtutum in exiguam mo Iem, modo cum recta ratione veniat in usum, ob-l servatis scilicet iis quae ars Medica Galetii dc Hippocratis observare docet. Coctionem autem illi temere improbant, quia scilicet plurimae vires pereunt, ingrati sapores remanet,viresque alieni humoris immistione retui duntur. Verum evitabitur Primum incommodum,
134쪽
rao DE KVuLGI ERRORI Bussi fiat coctio in duplici vase, ne spiritus evanescant , sapores autem illi non magis corrigunt quam Galenici, & pariter etiam aquis utuntur ad spirituum vehiculum. Certum autem est decocta aquis stillatitiis de extractis saepe esse praestantiora, quoniam virtus simplicium absque ulla tem- petiei destructione transit in liquorem . Sic obiervat Heumitu decocto anisi te Delicius colicos dolores sanasse, quam ejus spiritu, vel oleo. Idem quoque saepe obtervavi, quoniam decoctum vires
misi omni sui parte imbibit, olei autem guttulae
tres vel quatuor partem quam primum tangunt, assiciunt potentissime, sed vires suas ulterius non diffundunt, nec si in jusculo, aliove liquore exhibeantur illi omnifariam possunt admisceri. Di stilinione solet plurimarum rerum crasis amitti, .ci saepe Paracelsus ipse id fatetur , quaedam scilicet distillando noxia evadere , mellis exemplo, quod ter distillatum ait fieri venenum . Medica menta insunduntur , quando tenuiorum virtutum ope indigemus , si iis non sit opus, tunc aut integra, aut alio modo praeparata exhibentur, nec
in aqua solum , sed etiam, in variis liquoribus fiunt infusiones. Nimis quoque vereri videntur sacchari di mellis permissionem , quia spiritus
inquiunt habent venenatos. Id Paraceldus de melle ter sublimato prodidit. At integra haec assumpta spiritus non exhibent adeo noxios, unde cognoscimus non esse similes naturae & Chymicorum separationes. Quis crederet ferventissimum triciti 1 piritum elici a calore, sicut & ab arte. Natura ex cibis chylum, sanguinem, bilem generat, ars vero spiritus, olea, & essentias, quae a natura, crasiq; materiae suae longissime recesserunt. Quamvis igitur non credam similes esse naturae di chymiae operationes , susscit tamen si quae ea operatione chymica resultant, corpori humano reddantur idonea , ad morbos ejus propuliandos; dii udabilis ars meo judicio censeri debet, quae nam
135쪽
Lin ER QJ ARTus. I rturae imitatione corpora tam varie immutat in usum hominum. Ex praedictis ergo patet, non
semper chymica esse reliquis praeferenda, Galenici igitur etsi Paracelsi doctrinam jure merito repudient, chymica tamen remedia non improbant, iis suum in Medicina locum relinquunt. Chymici ipsi vulgari modo praepararis carere nequeunt, ut Patet ex Quercetano, & aliis, ipsoque Paracelso, qui multa praescribunt decocta, infusa, multis utuntur integris nullo chymico artificio corruptis.
Vtrisque ergo sua laus debetur, quod interdum Chymicis uti neeesse sit, interdum & saepius aliis. Ideo aequiss1mi sunt Galenici, qui chymica non repudiant, sed renrehendendi chymici qui nunquam aliis quLxa luis utuntur, unde continsit, ut mira saepe polliceantur, quae nisi esse ostendit experientia. Imperiti est semper essentiis uti velle. Thus integrum vulnera curat,quae ipsius oleo nequeunt curari. Conserva rosarum id praestat in
roborando, & adstringendo, quod spiritus, aqua, vel sal ipsius nunquam praestiterit, solentque olea distillata & spiritus acres calidum nativum nimis
potenter & celeriter assicere. Ratione igitur variarum circumstantiarum, interdum spiritu & extracto utendum est,interdum conserva, c electuario,& decocto. Non enim omnia chymicam praeis
parationem postulant, sed ab ea omnino destraruntur. Quaedam autem non nisi chymice praeparata in usum venire commodε positat, praecipue m tallica, quaedam forsan uno modo praeparantur, quae aliter praeparari debuissent. In genere notan . dum, in remediis chymicis siquando peccatur, gravius id fieri quam in vulgaribus. Quae dicta sint non ad artis spagirieae contemtum, sed ob empiricos, multosque alios, qui audacter nimis,& sine judicio, remedia ex libris mendacibus deprompta usurpant, & modo aliquid chymice praeparatum fuerit, etiamsi forsan pessimh, nimis patienter illud laudant di admiramur. E CAP.
136쪽
Non esse mutanda remedia etiamsi curatio patim non succedat. QV0m m , ut diaimus, plurimi sunt morbi
contumaces, curatu dissicillimi, qui remediis non cedunt, nisi saepius repetitis , quidam curationis taedio affecti, alia remedia cupiunt experiri, quae aliis profuisse audiunt, aut omnino remediorum usum abjiciunt, sed utrumque male , nam ut recte scribit Hippocrat. 2.aphor. a. omnia secundum rectam rationem facienti, si secundum rationem non succedat, non es ad aliud transeundum , quamdiu id manet quod ab initis visum
fuit, quod etiamsi de Μedico ipso primum intellia
gatur,ne leviter & sine causa medicandi rationem mutet, potest tamen etiam aegrotantibus accommodari. Nam, ut recte ait Galenus in Commentario, non mediocris prudentiae est , ab iis non recedere , quae recta sunt visa. Sicut enim gutta non nisi Iongissimo tempore lapidem cavat: sic in crudis,
coctu dissicilibus morbis , si quis quod facto
est opus invenerit, ab eo recedere non debet. Prudenter autem operari censetur ille Μedicus, qui morbi diagnosi, & prognosi, plene cognita,remedia adhibet convenientia in quantitate, tempore, modo, & loco. Quod si in morbi cognitione aberraverit, sicut intercium fieri solet, non solum remedium, sed & Μedicum ipsum mutare licet, aut saltem alium simul accersere, ut conjunctis consiliis morbi naturam plane investigent, qua demum probe cognita . in usu remediorum persistere debet, qui lese illis commisit aegra. Vt a tem ipse cognoscat, quando mutanda sint remedia, hoc erit notandum. Primo si adhibita remedia aliquantulum juvant, signum est morbi naturam fuisse plene cognitam, nee illa esse permutanda rfigua- enim morborum etiam Medici petunt a
137쪽
rrates,morborum naturas ostendunt. Scribit Cornelia
Cessim in principio libri tertii. In acutis morbissiarim
mutanda esse remedia qua non prosunt, in longis aurem
de quibus hoc capite loquimur non ita. nam tamdiu in usu remediorum persistendum est, donec saepe illorum operatione frustrata , animadvertamus non fuisse probe cognitam morbi naturam. Secundo,si ex remediorum administratione symptomata exacerbentur, signum est ea fuisse morbo contraria, & proinde mutanda, in chronicis scilicet affectibus , nam in acutis exacerbatio symptomatum si cum signis coctionis contingat, morbi ad crisin tendentis indicium est. Sic Manius Musa Medicus Augusti Caesaris cum animadverteret Caesaris stomachicum dolorem calidorum usu graviorem fieri, frigidis usus est, illumque sanavit. Dicet quispiam , assiduo usu remedia fieri tandem naturae familiaria . sicque inutilia reddi. Respondeo, mutari quidem posse remedia,
eorumque quantitatem , sed non medendi rationem , quamdiu morbus idem manet, easdemque indicati nos suppeditat. nam si morbus ipse mutetur, ut si ex tertiana fiat quartana, aut vires debiliores fiant, aut humorum , ab una parte ad aliam, metastasis, aut quid simile fiat non solum remedium, sed etiam medendi methodus permutanda. Caput i tur istud hoc loco addendum putavi, quia non raro contingit aegrotantem, qui bono forsitan Medico utitur, v statim eventus non succedati Medico ablegato empiricos, mulierculasque consulere. Ejusmodi autem Μedi
castri, Andabatarum more, cum morbis pugnant, varia remedia tentant, nec unquam in illo quiescunt, in quo standum fuerat. Saepe ultimum remedium commendatur , & nullius apud populum sunt pretii, quae praecesserunt,ut venae sebio,purgatio, alteratio, & similia, quae tamen morbum maxima sui parte edomuerunt. Tum etiam con-Fa tingit
138쪽
r14 DE V ut GI ERROR Inus tinfit ut Μedicus ipse i ortunitatibus Zc querelis aegrotautium Ec adstantium victus, saepe cogatur remedia praecipitare, & praeter rationis dictamen permutare. Quare debent aegrotantes patienter temPUs curationis expectare , quod in omni bus morbis idem esse non potest. CAP. V.
De iis qui remedia omnia rejicium, si flatim
ALii vero, ut praecedenti capite diximus, omnino rejiciunt usum remediorum, si statim uno aut altero remedio non curentur, qui Praeterquam quod naturae ipsi faciunt injuriam, quae omnia cum tempore fieri vult, sibi ipsis tamen nocent maxime. Neglecti siquidem morbi altas in corpore agunt radices , fiuntque tandem omnino incurabiles , omnique remediorum virtute superiores. Aut alii qui natura sua salutares esse solent, quales sunt febres intermittentes, quas vult Hippocrates non esse periculos . F bres enim quocunque modo intermiserint, periculum Messerinis eant, aphor. 3.lib. . tamen' ejusmodi morbi perseverantes & neglecti, tantam visceribus labem infligunt, ut periculosos post se morbos relinquant, etiamsi forsitan ipsi sponte cessa-xint. Docet Galenus variis in locis fomitem tertianae esse in hepate, quotidianae in ventriculo, quartanae in liene: nec mirum esse debet, si partes quarum oeconomia totum corpus administratur, tandem labefactentur, unde sepissime morbi pessimi in ejusmodi partibus, febribus neglectis uecedunt, obstructiones contumace , putredines, scyrrhi, seorbutus, hydrops,aliique qui postea viscerum tono Iam prorsus everso curari amplius nequeunt, sicut nimium frequens experientia doeet. At haec est artis medicae praestantia , ut etiamsi eruatio fortis statim non Perficiatur, viscera
139쪽
LIBER QS A R T u S. I 2Iscera tamen conservet, morborum causas adeo imminuat, earumque vim ita retundat, ut partes
nobiles ab iis mintas assiciantur, sicque ejusmodi morbi adeo graves & periculosi omnino praeca-vuntur. Praedicti autem sic intelligi non debent,
quasi intermittendus nunquam sit usus remediorum: prudenter entes Medici in morbis valde diuturnis, postquam per dies aliquot praeparantihus, vacuantibus, roborantibus aliisque quae idonea videbantur , usi sunt, naturae quasdam concedunt inducias, Zc postea iterum ad curationem redeunt, sic viribus melius consulitur, quae assiduo remediorum usu alteri potuistent.
Remedia ob ingratitudinem non esse
, rejicienda. SAne cum veterum Μedicorum , qui Pharmacorum vires, & medendi praecepta nobis retia querunt, Opera legere contingit,mirari subit,& copiam remediorum quibus aegros suos One
Iabant, eorumque ingratitudinem , t m amara,
foetida, omnibusque sensibus ingrata, saepe etiam rudi ter praeparata sunt ilicrum plurima, de familia1e ipsis fuit, ea dissolvere, dc potanda praebe- Ie , quae nos pitulis excipimus ad gustum fallendum , di elegantius praeparamus : Medicus enim
quantum potest, cito, tuto, ac etiam lucunde cur arc debet. Quod igitur dicemus de morositate aegrotantium nostri seculi , quibus ςtsi gratiora de
iucundiora quam m joribus nostris praebeantur, abhorrent tamen a re mcdiis ob ingratitudinem, . Fc potius morbum diutius ferre sustinent, quam paucissimis remediis curari. Sane fatendum est, jucundiora quidem ει elegantiora Iecenti OIuiri . . diligentia dc cura, pharmaca plurima facta fuisse, non omnem tamen ingratitudinem ipsis suis e. ademptam. In qua re summain admirari licet Creatoris providentiam. Si enim similem media
140쪽
ras DE VuLGI ERRORI Buscamentis , quam alimentis gratiam indidisset, illorum usu jampridem humanum genus sese ipsum aut perdidisset, aut multum labefactasset.
Pharmaca enim omnia naturam habent corpori
nostro quodammodo adversantem , quoniam illud alterant, alias non forent medicamenta, de se quoque laedere possunt. Illis quidem utimur ut corpus a statu praeternaturali ad naturalem reducamus. Sed s aegri aut praepostere, ut diutius,aut saepius quam par sit illis utantur , ex salutaribus causis tandem morbificae fieri possunt, &suas, a- Iienas scilicet a corporis natura, qualitates imprimunt , sicque corporis temperiem evertunt, unde recte vulgari proverbio sertur: infere illos viversiqui indice vivunt.Quare hortandi sunt plurimi tum viri, tum mulieres , ut parcius medicamentis utantur, valetudini enim vim inlarunt, Scferme perpetuo remediis opus habere videntur, qui perpetuo & indesinenter iis utuntur. Pariter etiam hortandi sunt alii, quibus minus firma valetudo contigit, ne ob saporis, & forsitan odoris aliquam gravitatem E salutaribus remediis, a Me dico prudenti prudenter administratis, morose ecproterve nimis abstineant.
domi nata remedia cuilibet regioni suffcere possint. OPtandum sane foret, ut sicut ad victum &
amictum sussicere sibi potest Anglia, ita etiam ad remedia. Fuerunt Olim, suntque etiamnum hodie plurimi, qui ad popularia , re domi nata remedia, universano Μedicinam reduce Te conati sunt, aliunde allata rejiciunt. Id Plini MΜedicis infensissimus Iora it lib. 2 .cap. I. Μedicosque reprehendit, qui Indos, AEthiopes, Arahes vocant in auxilium. Postea, inquit, fraudes hominum, di ingeniorum capturae officinas inve-