장음표시 사용
111쪽
LivpR TERTIus. 97 cente Galeno ventriculum adstringit, non pitui- . tosis , sed biliosis humoribus qui huic morbo fo- mentum praebent, detersione sua opitulatur, eosque per alvum & urinam educit. CAP. XLV.
Ob etrices mali puerperis nil nis calidos
potus dare. A ivi sepe puerperas conquerentes deinsigni siti & ardore, quoniam ex mala obser vatione receptum est, ut nihil refrigerans assiimant, sed tantum calidos potus & calefacientes,ut vinum cum aromatibus coctum actu calens
qui potus in Anglia est nimium familiaris) aqua
cinnamomi, 8c similes,scilicet ut roborentur, nam
semper adstantes de ejiis modi roborantibus solliciti sunt, tum ne frigus ipsaς laedat, vi enim frigoris saepissime tormina in alvo contingunt, prae cipue a partu. At sane gravis hic error est,& puerperis saepe pernitiosus , semper autem valde taediosus. Puerperam autem variae sunt sortes, qua dam enim morbosum in seipsis habent apparatu,& partus laboribus agitati humores morbifici varios in illis morbos procreant, aliae autem incul eata sanitate fruentes statim ad sese redeunt, dciensim absq; ullo gravi sumpto male convalescunt.
Prioribus ejusmodi senerosi potus & calidi valde
noxii sunt, nam viscera calefaciunt, humores morbi ficos non emendant, sed augent, magis accendunt ac corrumpunt ; Posterioribus autem quae alias bene valerent,febres ejusmodique morbos alios accersere postant. Quamvis autem valde
frigidos potus non probem, sed potius quodan modo tepidos , calidos tamen probare non possisum , ob rationes dictas. Et quidem si febris adfuerit , Medici alterantes & refrigerantes syrupos praescribunt, quidni etiam potus 3 Saepe ideo puerperis hac de causa aestuantibus. di supra modum si ientibus concessi potus non adeo ge-
112쪽
s3 DE Vu ar ERROR i Rusnerosos , & subfrigidos, a quibus multum recreatas se senserunt, multo magis potus illi convenient si febricitare illas contingat. Pariter malefaciunt, quae pluribus cibis di polytrophis illastiatriunt. nam in principio tenuis victus esse debet & parcus, ut in illis qui magna vulnera passi
sunt, natura enim infirmior magnam cibi quantitatem conficere nequit, di ut docet Hip. 2. acui. a conferta vacuatione .ad pleniorem victum non est statim propcrandum. hinc metus est ne hum res excrementitii multiplicentur, febris accedat, aliaque symptomata contingant. Parce ergo nutriantur, ut justulis, donec metus febris, aliorumque symptomatum abierit, & probe fuerint a Io-cniis repurgatae, tunc sensim ad pleniorem victum transeundum est, & sic absque ullo periculo vires
in ipsis redintegrantur. Hunc errorem animadvertunt ferme omnes qui muliebres morbos descripserunt. Rode riclis ae Castro cap. I.lib. .s .m, inquit semper fuit reseraresarminaω,quibus erra xam moderari cura est, nisi enim epulu ct vino liber lim indulgeant, nihil boni praestare existimant,habent enim nescio qua/ leges statuta m: ferculis vehemenis rex noxia, ipsis vero sacra quibuέ neglectu prudens Mediem ea providere jubeat, qua necessariafore judieabit. Petrus Salius diversus eundem errorem apud Italos maxime reprehendit. Ruod ad victinrationem , inquit , sciendum es eommunem esse fere
omnium mulierum. errorem, existimantium a partusatim optimis alimentis reficiendas,ct nutriendas esse puerperaw, unde ad jura ea num,ad eorundem carneia
ad aromata, ad vina vinosa statim deveniendum esse opinantur , nisi prudens assistat mulier, vel diligens
advocetur Mediem , qui tritia errata animadvertat. Iubet igitur,ut abstineant a carnibus,vino, aromatibus , dc carietis, quae seriem vel inducere, vel augere apta sunt.
113쪽
Errores duo circa Nutricum electionem. Nobiles mulieres quae taedia nutritionis fer
re nolunt , ex consilio interdum Medicorum nisi maxima necessitas urgeat, eas Du-
trices rejiciunt quae lac vetustum habent, id est ,
quae per longum tempus, annuum scilicet, unum vel alterum lactaverunt. Lac enim vetustum lacn adeo salutare infanti recens nato sibi persuadent. Vnde nutricem interdum praeferunt, quae non
diu lactavit quamvis seniorem , illi quae diutius
lac praebuit, etiamsi junior sit. verum credo ego hallucinari eos omnes qui lac vetustum ullum esse credunt , cum singulis diebus novum & recens. nutricum mammae 1uppeditent. Supponendo igitur nutricem juvenem esse , bene moratam, bene temperatam , probis & euchymis alimentis utentem, viri consuetudine abstinentem, nihil referre credo quamdiu ipsa lactaverit. Cum enim lac referat causae materialis & emcientis naturam , 5 ab his tantummodo causis generetur , si nutrix praedicta bene temperata sit, & bene morata,nul- .lis scilicet animi pathematis , ut moerore & ira cundia agitata, bc probis ac euci mis alimentis nutriatur , dubium non est quin semper & quolibet tempore probum lac non suppeditet. Lactis enim natura sequitur naturam 'i anguinis ex quo fit; Sanguis autem in corpore probe constituto eX probis alimentis,semper bonus generatur. EX bono sanguine malum & improbum lac generari non solet,si omnia probe in corpore sese habeant. Nec ipsa lactationis actio lac alterare potest , dc vitiare, quia Natura nihil malum instituit m cum puero male ageretur, si indises pejus nutricis lac ex solo lactandi actu redderetur. EX perientia Ostendit in tenuioris fortunae mulieribus, quae taΠ-tas circa Iactis electionem cautiones non adiit.
114쪽
rco DE Vti LGI ERROR inus bent, pueros probe nutritos, Zc boni habitus inveniri. Quando igitur nutricem eligendi occasio datur, tantummodo illius temperies, incolumitas ac aetas considerentur. Haec enim si probe se habeant,
ex laudabili diaeta bonum semper lac suppeditabit, Zc semper recens, tuta singulis diebus semper
novum generatur , easdemque habet generationis suae causas post annos quinque,quas primo mense
Alter error est quorundam non minus superstitiosus , non solum populi, sed etiam Medicorum quorundam, qui scilicet nimis caute observant,an nutrix marem vel foeminam pepererit, lacque iutius quae marem peperit, magis idoneum esse mistritioni puellae, & contra lac illius quae foeminam peperit, magis puero convenire volunt, quia lacillius quae masculum foetum enixa est calidius creditur, atque ideo puellae quae temperatura frigidior censetur, magis esse idoneum, quia frigiditatem ejus acuit; & contra, quia mas calidior perhibetur, lac nutricis quae semellam peperit, ipsius
calorem temperat. Verum haec omnia falsa sunt. Nam primo male supponunt foeminam mare semper esse frigidiorem , cum tamen ostendat experientia , quasdam foeminas quibusdam maribu esse frigidiores , nec mulier biliosa viro pituitoso frigidior absque errore censeri potest, quod alibi
variis rationibus demonstrabo, quamvis tamen etsi id concedamus , nullum sententiae nostrae accedet detrimentum.Se id, male supponunt,puerum lactantem lactis temperiem immutare. Cum
enim, ut diximus, lac efficientis, & alimentorum ex quibus generatur naturam sequatur , quid adversum haec puer potest 3 Nam dum lac sugit, non
potest contactu solo matris constitutionem immutare, nec alimentorum quibus ipsa utitur temperiem. Forsan credet quispiam , foetum
quamdiu utero continetur suam temperiem ma-Tri communicare, eam calcfaciend9, si mas est,
115쪽
aut refrigerando, si foemina. Verum id valde dubium est. Nam foetus foemineus potius matrem calefaceret, quia semper infantes adultis sunt calidiores. Sed praeterea scimus, quam dissicile sit
nativam constitutionem immutare, ita ut vix alimentorum , aut medicamentorum longo usu ita
labefactari possit, quin ad pristinam facile naturam revertatur. Et videmus matrem edito laetuantiquam temperiem retinere , nci: ulla superesse vestigia ullius temperiei quam a foetu acquisierit. Quod si ulla adesset, facile tamen temporis decursu , & vario alimentorum usu perire posset, di aboleri. Certius igitur est, non ipsius laetus,sed nutricis tantum constitutionem di alimentorum . quibus ipsa uti solet, naturam considerare. C A P. XVI.
.Paeri fortes generosos potus male
concedi. MVlta circa puerorum educationem peccari certum est, unde tam multis gravibusque malis afficiuntur . & tam multi mo- Iiuntur , quorum non minima causa est prava victus ratio. Vidi autem saepe & vinum dc cerevisam fortiorem quosdam pueris indulgere , quod tamen valde noxium est . di repugnat placitis veterum Medicorum. Galenus I. Cr s.de sanit .ruenda vinum ante annum I . puetis non concedit, sui animium calefacit, di humectat, caput vaporibus replet, unde non corpori modo, sed etiam animodarimum accedit. Paulus quoq; ante 21. aetati S annum denegat, quia calefacit ςxsiccat ad iram A volum genus debilitat, unde facilius postea tetantur convulsionibus, podagra , aliisque ejusmodi nervorum affectionibus, interna viscera praecipue jecur labefactat, cerebri bonam constitutionem evertit, nervorum imbecillitatem in ducit, frigi a
116쪽
ior DE VuLGI ERROR a Bus vitia accersit, ec haec omnia sacilius in pueris, qui hus nervi sunt natura imbecilliores. Platonis poIro decreto a. de legibus , vinum illis non comperit , quia furiosos eos reddit, mentem hebetem tuabiclamque faciti Cum enim pueri temperamento calidiori sint, litamida victus ratio & temperatior illis convenit, ne ex siccante ejusmodi Sotu praematura senectus accersatur, & pluetimis actibus in cerebrum sublatis vaporibus convulsiones, & ptivi cerebri, nervorumque affectus consequantur. Qu*d si necessitas quaedam illud praebendi sese oster it, non nisi paucum & dilutum praebeatur , consilio Hippocratis lib. de victa diosa .rextu. 23. Idem quoque dicendum cst decerevitia fortiori, eadem enim & graviora ex illius usa quam ex vino mala proveniunt,ob liquoris crassitiem spiritusque impuriores. Sed tenuior& imbecillior cerevisi a probe cocta dc defaecata illis convenit.
CAP. XVII. cibossolidos infantibus ante dentium eruptionem non esse dandos..Bservavi etiam saepe, infantibus ante dent,
tionem , offerri carnes comedendas, aliotaque ejusmodi cibos solidiores, quod tamen pariter noxium est; recte siquidem docet Galenus cap.7 ib. I s. de usu part. naturam tunc primorcs dentes pueris dare, cum ipsis cibo solidiori opus est, quod pariter eleganter explicat I. de sanit. tuenda, cap. Io. pueros non esse nisi lacte alendos, antequam primores dentes emittant, & revera cibi solidiores in ipsorum ventriculis pravh con- mulione lua corrumpunt, gingivd tenmciiviri Ncent, unde clamant pueri, oc inquieti redduntur. Et ratio favet, natura enim nunquam deficit in
focilarus. Quato si ejusmodi cibi pueris essent
117쪽
utiles, non denegasset ipsis dentes ad masticam dum. Quia autem per aliquot menses dentes de negavit, indicio en ipsis non nisi sorbiles cibos convenire, di praecipue lac,qucd Omnibus animalibus tanquam familiarissimum alimentum na . tura suppeditavit. Primis igitur mensibus solo lacte utatur infans , post paulo grandior factus etiam pulticula, cujus tamen in Anglia non est sa- miliatis usus, quae tamen ab aliis nationibus, tanquam solum 5: utilissimum puerorum alimer tum usupatur. Emissis autem primoribus dentibus sensim masticationi assuescat, & carnibus Ininutissime concisis, & pane utatur, quae sensim masticando liviter deglutiar. Observandum hic est, quando infantes cibis assuescere incipiunt, opti reum esse ut per horam unam a suctic ne lactis abstineant, ne lac in ventriculo aliis cibis permi stum, diutiusque retentum corrumpatur. Advertunt plurimi authores puerulos vix unquam lumbricis tentari, quamdiu solo lacte utuntur, quod tamen non credo esse perpetuo veIum. C A P. XVIII.
Licere lagius sese invitare solitatis causa. Non cupio bie censeri patronus ebrietatis
quam odi maximh, sobrietatem dignam
homine virtutem laudo dcprobo. Scio enim quot mala ebrietas corpori & animo afferre soleat. Nec veterum quorundam probo consuetudinem, qui semel in mense inebriari, utile corpori esse censuerunt. Sed tantum id monebo,dari quondam casus in quibus largius sese invitare, & copiosius merum bibere , ex Medicorum sententia, sume prodest. Ebrietas quide ordinaria,quae multis nimium est familiaris, ic si ab antiquis laudetur, Graecis scilicet, qui amabant compotationes, periculosa tamen est , & inter morbificas causas non immerito recensetur. de ea hic non Ioqui-E 4 Iuru,
118쪽
ro DE VuLGI ER MORI Busmur, sed de vini usu extraordinatio ad morborum curationem utili. Quaerit .Ari stoteles I. Prublem et . cur morbi curentur ubi quis abunde excessit, re rationem loco citato reddit , unde putant scribuntque plurimi meracioris vini potu sinari posse
quartanam, quod verum esse interdum confirmat expetientia,quia causae morborum de remedia inter se contraria sunt. hinc fit ut per unius excessu alte tum reduci possit ad temperiem. Causam praeterea reddit crimatus Lustamu,quia natura excita turra materiam jam coctam, per vomitum,sudorem, alvum ejicit. Sed praeterea scribit Hipp.aph. 2I. lib. 2 fame canina meri potione solvi, θωρηξιν vocat,
quo nomine significatur interdum sola vini generosi potio, tum etiam copiosior ad ebrietatem iis . que. 5c Galenus in eomment. eiusmodi morbum securase scribit, propinato liberali s vino, volun
ciue hinc deduci vocem hanc, quod vino liberalius sumpto incalescit pectus , sicut dicitur & magni Catonis cepe mero caluisse virtus. Aκροθω - κά: illi sunt qui largius sese iuvitarunt, nondum tamen sunt ebrii, sed memoriam, rationem, vimque discernendi adhuc liberam habent. Clemens lexandrinus a .Padu. Senibus Christianis vinum indulget, modo non excedant terminos ἀχροθωρακαν. Praedicto igitur aphorismo praescribit Hippocrater generos ec meraci vini paulo copiosio-zςm potum , quia calefaciendo famem a Risida causa prosectam curat, spiritus viresque reficit. Et aph r. s. lib. . idem de stranguria scribit, stramgu iam 9 οβ criam thorexiι vexa sectio solvit, quando scilicet a flatu, aut intemperie frigida, aut obstructione aliqua generatur. Et pluribus ialocis copiosam vini potionem ad varios morbos
commendat. Paulus Agineta eam probat quo niam urinam & sudores promovet, lib. I .c. p. 9S.
Sed dicet Moralis Philosophus id bonis moribus adversari, de esse contra leges Christianas. Verum hic temulentiam non commendo, quae
119쪽
LippR TERTIus. Is sequatur , id erit per accidens ob variam nati ram lumentis. Si enim duobus aegris eodem morbo laborantibus amphoram vini Μedicus praescribit, unus forsan ebrius fiet, alter minime :nam ebrietas sequitur per accidens ratione Medici , cum inter homines quidam uno aut altero haustu inebrientur , alii vero non nisi pluribus repetitis. Ebrietatem igitur Medicus non imperat,
uamvis vini liberaliorem potum interdum sua- eat. Sed praeterea ejusdem artificis est praescribere remedium illiusque quantitatem, quod si remedium legitime & sine peccato potest usurpari,
pariter illius quantitas erit sine peccato , alias remedium irritum foret, nec proficuum. Demum qui non animo peccandi, nec voluptatis, sed sanitatis tantum causa, eiusmodi remedio utitur, vi peccatum admisisse videtur.
Pannos rubicundi coloris ad excretionem τariolarum aliis nou esse praeferendos. IN variolis di. morbillis naturae conatum humo
res in habitum corporis excernentis , adjuvandum esse, constans est Medicorum sentent , N. docente natura etiam quilibet ex plebe indoctissimus novit. Propterea diligenter ambientis frigus evitandum est , ne a corporis habitu ad interiora humor noxius retrocedat. Ideo plurimi aegros pannis rubicundi coloris operiunt, assinitate siquidem coloris sanguinem allicere creduntur , aut saltem vi phantasiae id fieri quidam exi simini. Nec tantum populus , sed etiam plurimi Medicorii illis utuntur. Verum superstitiosus mihi videtur este color ille pannorum. Color etenim non operatur nisi per accidens, quatenus visum de phantasia movet, quae postea similitudine colo iis concitata, sanguinem ad ea teriora impellit. At si sum celet coloetem ejusv di oculis objiceIe , Es nim
120쪽
ro6 DE via LGr ERROR Illus Urim cum corpori adhaerent, di noctu, & sub lecti linteaminibus non videntur. Secundo panni nota educunt humores, nisi Ouatenus corpus calefaciunt , poros aperiunt, ab externo aere tuentur, quod non soldio rubri, sed & omnes panni cujus libet coloris praestare possunt, omnium Optime'albi. Tertio matu3 Lusitanus. Valet im , aliique qui eiusmodi pannos ex vulgari consuetudine Probant, id sedulo monent, ne corpus ipsum contingant, quia ex tinctum & aluminis admistione aliquam habent adstringendi vim. Ideo quamvis eos non improbem, frustra tamen puto fieri colorum discrimen. Imo potius candidissimos probarem, quia color ille visum disgregat, spiritus evocat ad exteriora , & consequentia quadam humorum in cut morescentiam promovet. Lurimis est in more positum,quado se miniis bene valere sentium, ut ambulationibus, exercitiis . laboribusque morbum excutere co
nentur. Tu ne crede malM,sed contra audentior ito. Id
que interdum ipsis bene succedit, sed non semper,nisi levissima sit causa morbi. Nam aegris molesta est di noxia exercitatio ob huruorum morbilicorum agitationem.Prodicisε 6. H. sest. 3.rextu
et a Jebra citanter multu obambulationibu ,περιολισι,
lucta, de siccis fomentis conficiebat: Sed reprehenditur ab Hippocrate. Nam febris fami, lacta, obambularionibus,et uersibus,frictionibus est inimica Inde
vena am ri hor. pallor. ta erum dolores molles conrruin
gebant. Hunc ambulandi morem per periodos tribuit Plato Herodico in principio phaedri. sic Ascle- p des in recenti & ardenti febri gestatione utendum esse voluit, qui reprehenditur a Celsi lis et . CAP. XX.
quod male plurimi laboribus incipientem morbum abigere sudent.