장음표시 사용
171쪽
tur, mox ab assumpto vomitorio, sed demum ubi aeger bis terve vomuerit, alias enim vim vomitorii obtundit, sed cum materia probe est commota, concedit copiosiorem haustum , & sub finem, ad stomaehum eluendum, & reliquias vacuandas.
Veliam in Senibus e periculo secaritos. Quoniam sentissimh vulgus Μedicis eupit re
fragari,videre licet quamplurimos, si quinpiam febre laboret, in qua venam secare commodum est & forsan necessarium , aetatem accusare declinantem, quae huic remedio ferendo non sit satis, idque tape etiam audivi ab iis qui nondum erant quinquagenarii, atque alias valde robusti & alacres. Sane in omnium remediorum administratione vires esse attendendas verissimum est, unde si deficiant, etiam puero dc iuveni a magnis remediis erit abstinendum , qu lia sunt venae sectio, & purgatio. At quoniam virium constantia omnibus non est eadem . sed quidam septuagenarii alacrictes sunt, & robustio-xes quibusdam Pinquagenariis , non annorum a numerum , sed virium robur Μedicus considerat. Si igitur validus senex pleuritide, peripneumOnia, febre ardenti, aut eiusmodi morbis etffligatur, dubium non est illi p sle R debere mitti fanguinem , cum vix absque illis remediis ejusmodi morbi unquam curari petssint: quod si H remedia
perserenda vires aegrotanti non suppetunt, neces. Iarib illi fuerit pereundum . siccue morbi omnes in senibus leth les forent. Gatenus ipse libro da Phlebotomia, etiam septuagenariis mittit sanguine. vidique hominem cui annum agenti septuagesimum terium ρ, quater intra triduum vena licta fuit. 8c vacuatae fuerunt sanguinis unciae ad minimum triginta. Maetis quoque in aetate decrepita,
172쪽
isI DE VuUGI ERRORI Bu S. quae gravi pleuritide torquebatur, sanguinem enitis
tit. retas igitur non ex annorum numero meti
enda, sed ex virium robore, quae si vaIentes fuerint in valde senibus, eur remedia morbis quibus assiiguntur necessaria ipsis denegabuntur Ceratum quidem est, senem quemlibet seipis iuvene esse imbecilliorem, & propterea parcius illi mittendum sanguinem, quam si juvenis adhuc foret;
fieri tamen potest , ut ad alium iuvenem compa ratus, ipso lit robustior,& ad remedia perferenda alacrior. Nulla igitur aetas est , praeter decretitam , 'uae aliquam vacuationem ferre non postu . Decrepita autem quoniam paucum sanguinem habet , erudosque humores quamplurimos, huic remedio est impar. Reliquae vero aetates, inter primam & ultimam mediae, suos habent virium gradus , de propterea aliquem vacuationis modum ferunt. Id recte docuit Cornelius Cessius lib. 2. cap. I o. Interest, inquit, non quώ Marsit, nequa quid inrita in corpore geratur , sed qua virer sint. Hoc eum
apud Μedicos minime sit dubium, non debet reis pugnare aeger , si quando cuidam aetate provectophlebotomiam Medicus imperat.Idem dicendum est de pueris ante annum decimumquartum; suis enim viribus, iisque validis praedua est puerorum aetas , ad quorum proportionem cur vacuare non licebit, praesertim si sit puer, amplis venis libere, Et liberaliter edueatus. Cathartica ini ferunt, quidni phlebotomiam Solent illi vulnerari interdum, & haemorrhagias pati largiores, absque incommodo, cur non etiam artificiosam sanguinis missionem Nulla igitur est aetas quae aliquem vacuationis modum non serat. Itaque cum
propriE morbus & vires sint scopi neeessarii ad hoc remedium, hi tantum sunt considerandi, non
173쪽
Venarum in brachio desectum esse inutilem.
CVm venae in brachio aut ad praeservationem , aut ad curationem aperiuntur, saepe quaerunt aegri, quaenam vena aperienda sit . Audierunt scilicet aliquid de distributione vena rum in brachio , quarum unam capiti, aliam jecori destinant, tertiam faciunt ancipitem , utrique eorporis cavitati proficuam, quam Riinionen non Glenus, re Hippoerates.sed recentiores Medici, ante claram Anatomes cognitionem, invexerunt, quam hodie populus etiam sequitur, nec tantum popuIus, sed etiam PIurimi, qui indicinam profitentur, in eodem adhue errore tersam tur, ex mera Anatomes ignoratione. Certum autem est venas omnes brachii, cum ab eodem ramo prodeant, ab iisdem partibus vacuare, & quae cephalica dicta capiti dicatur, non minus de jecore vacuat, quam quae basilica dicitur,& jecoraria, quamvis haec eadem cephalica quia ramulum aliquando a capite recipit, capitis affectibus magis prodesse credatur, utraque tamen aeque intemnorum viscerum morbis opitulatur , aeque de vena cava detrahit sanguinem. Et revera nomina
haec basilicae , dc cephalicae quamvis sint Graeca, veteribus tamen Galeno, Hippocrati, aliisque erant ignota, a recentioribus inventa qui male hanc de delectu.venarum opinionem invexerunt. Quod ut plenius innotescat, breviter venarum in DI chio originem describemus. Vena cava e jecore ad superiores partes ascendens ubi ad elaves per venit, in duos insignes ramos dividitur, qui a situ partis vocantur subclavit,quoniam sub iugulo, de elavieulis siti sunt. Horum ramorum pars una intra thoracem plures emittit venas, pars altera hthorace exiliens fertur ad axillas, & dieitur axil
iaris , dita iuitio brastu dividitur in Moo ramos
174쪽
insignes , cephalicam, di basilicam, illa in brutis quidem oritur a jugulari, sed in hominibus semia per ab axillari, quamvis j jugulari externa ramulum quendam valde exiguum recipiat. Ab his
duobus ramis omnes brachii venae oriuntur , quae ad extremam usque manum feruntur, quas describere non est opus, cum lassiciat nostro institu . to illarum ortum indicasse. Cum igitur omnes venae quae sunt in brachio , ab uno eodemquo trunco venae cavae in iugulo procedam, frustra haec potius quam illa eligitur , sanguinem enim Ο-mnes ab eodem fonte hauriunt. Et ne gratis haec dixisse videamur, placuit haec opinio praestantissimis Anatomicis. Vesalivi Anatomicorum qui unquam hactenus fuerunt princeps , Anatomes siuae Lib. 3. eap. s. quamvis cephalicam ab externa jugulari videatur deducere. nostros , si Diis placet,
stulapios ridicule ait contendere, num humeri raria, aut communis, aut auxiliaris in manu dividenda sit,quasi peculiaris quaedam vena a singulis
partibus aflectis in brachium duceretur, cum tamen ab uno. trunco , ex venae cavae in iugulo partitione educto, omnes brachii venae pullulent, ut fusius loco citato explicat. Vesalio assentiuntur Baismus in Theatro Anatomico, ubi asserit, inutilem esse curiosum desectum , cum utriusque venae idem sit exortus, unde magis conspicuam eli-- gendam suadet. Idem sentit etiam Riolanus in Anthropographia. Gabriel Factopius in instituti nibus Anatomicis, Bartholin f, aliique Anatomes
cognitiove praestantes Medici. CAP.
175쪽
Minus commode sanguinis quant ratem uu-ciis, libris, er ponderibus potius quam
FAmiliare est non solum populo , sed etiam
Μedicis, cum sanguinem mitti volunt, ejus quantitatem unciis & libris desinire , quod etiam frequens erat Galeno , qui ad plures libras sanguinem interdum emittebat. Sane si bona est haec consuetudo , pondera semper praesto esse deberent , ut sanguinis emissi pondus cognosceretur, quod tamen non solet fieri, sed tantum conjectura quadam tum medici, tum adstantes id conjiciunt. Sanguinis missio Hippoerati, L. aphorismo libri primi, sub vasorum inanitione continetur, debeturque sanguini peccanti 3 peccat autem saninguis non pondere, sed quantitate, aut qualitate. Et quamvis gravitatem habeat, non tamen ratiO- ne illius educitur . sed tantum ratione quantitatis, aut alterius vitii: quantitas autem Iiquidorum commodius mensuris , quam ponderibus cognoscitur.Vnus enim sanguis alio gravior est. Supponamus igitur Titio plethoram ad vasa patienti
sanguinem esse graviorem , Sempronio autem
tantum laboranti plethora ad vires , sanguinem esse leviorem: si utrique, verbi gratia, sanguinis uncias sex detrahas , prioris sanguis paucioribus vasis continebitur, quia gravior ueposterioris vero plura vasa occupabit,quia levior. Quamvis igitur utrique idem sanguinis pondus eductiam fuit, posteriori tamen plus sanguinis emissum fuit
quam priori. Sanguis in venis & arteriis continetur tanquam in vase , ad vasa autem refertur repletio vel inanitio. Amphora quae ad dimidium tantum, aut ferro,aut gravissimis lapidibus reple-.ta foret, minus tamen plena est, quam si levissi- . mo vini spiritu ad orificium usque repleretur, quamvis
176쪽
quamvis prioris pondus sit gravius; Sie deplendo
vasa plus adimit, qui ab uno vase amphoram educit spiritus vini, quὶm qui ab alio detrahit Iapidum amphoram semis , quamvis forsitan major adsit gravitas. Cum igitur eadem sit ratio in se latae, quia unus alio gravior est, si tantum ponus in vacuando consideremus , nunquam probEquantitatem illius definiemus , cum in venis contineatur, non qua gravis, sed qua replens est , nisi ruisipiam supponat in omnibus hominibus ea em semper esse sanguinis gravitatem , quod opurior nemo audebit asserere. Sanguinis quantitas secundum cyalenum a magnitudine vitii, de virium robore indicatur,& prout haec duo sese habent, si evel copiosus, vel parcius sanguis erit mittendus. Hinc in magno sanguinis vitio, & viribus co stantibus, uberior vacuatio instituenda , in min xi vitio,aut visibus imbecillioribus,parcior. At si ex pondere aestimes illius quantitatem,fieri por xit ut viribus debilioribus, copiosita quam in validis sanguis mittatur, quod grave est peccatum adversus regulas artis Μedicae. Nam si eum viriabus debilioribus sanguis sit levior , cum validis vect gravior,si tale ad R. sanguinem detrahas.
illi verb ad tine. tantum quatuor; Vasa quibus qua
tuor hae unciae excipiuntur,non minus plena erutob levitatem , quam quae excipiunt alterius Fr vioris libram semis. sic utrique eadem sanguinis quantitas vacuata fuit, quod tamen non fuerat faciendum. Nec video rationem , quare sanguinis
missio, potius quam alvi dejectio eiusmodi pondere definiatur, cum saepe humores etiam ex vasis expurgentur, unde sub vasorum inanitione pur-Fatio etiam continetur aphori s. 2.lib. primi. Cum iSitur vasa non repleantur ullis rebus qua graves
unt,nam capacitas vasorum non mutatur, quamvis rerum contentarum pondus varium sit; cer-
177쪽
LIB1R QSARTus. I 63 respondere uni unsiae, melius erit in posterum, si vasis, non unciis aut libris sanguinis quantitas aestimetur, cum fallax esse possit eiusmodi ratio. Scio quidem apud veteres fuisse libras mensurales , non minus quam ponderates . erant autem vasa lineis circumscripta , quibus designabant li- bras & uncias , & quaecunaue hoc modo metiebantur,vocabantur mensuralia, ut exempli gratia, olei vel vini libra mensuralis, quas forsan intellexit Galenus, cum sanguinem secundum uncias, bc libras vacuabat. Verum quia varium fuit pondus Ierum mensuratam 3 , raro libra ponderatis mensurali respondebat: nam olei , vini, 8c mellis quamvis eadem possit esse mensura,tamen non est idem pondus , ideo valde incerta fuit ejusmodi mensurandi ratio, & nos hodie ejusmodi vasis caremus, quae uncias, & libras designant, nec si eorum esset copia, ob varium sanguinis ipsius pondus commode absque errore aliquo iis uteremur. Quamvis igitur receptum morem non improbem. tamen tutius esse puto vasculorum capacitate λ,
quam librarum pondere sanguinem metiri.
Post mena Sectionem male somnum mpotum omnino prohiberi. I xer plurimas populi observationes haee non
est minima, ut caveam ne post venam sectam, statim aeger dormiat. aut potum, vel cibum sumat, quae etiam Μedicorum quorundam fuit sententia , quia scilicet credunt sanguinem redire ad .cor,quod tamen non est perpetuo verum aisi forta immodica fuerit sanguinis vacuatio, aut timiditas, quae syncopen inducere possit. Deinde reditum illum sanguinis esse pernitiosum nulla ratio persuadet. Et primo somnum quod spectat, solet in somno sanguis redire. in praecordia , non sine
178쪽
164 DE VULGI ERRORIBVs maxima naturae recreatione 4In aegriS autem qui insomnes noctes duxerunt, quanto cum benefi- .cio somnus accedat , omnes norunt, vires enim
Ieparat, humores morbificos concoquit, di domat, unde saepe remediis uti cogimur ad illum provocandum. Igitur si statim, aut paulo post v nae sectionem contingat, bonus esse poterit, bc ut signum, & ut causa. ut signum quidem , quia in dicat naturam humoribus morbificis oppressam, jam recreatam fuisse,& sic naturales suas functi nes perficere. Vt causa vero, quia somno succedente, quod reliquum est humoris morbifici , natura concoquit. Scio in quibusdam morbis somnum nocere, ut in viscerum internorum inflammationibus, in accessionum principiis , in pestilentibus morbis. Propterea in ejusmodi affectibus a Phlebotomia non est statim dormiendum, sed in aliis morbis,cur non liceat, non video.Sui-hit Galenus somnos aecedentes qui prius deerant criseos firmitatem indicare, nam contingit inte
dum. eX E. Prerherre. aegrum post crisin integrum
diem dormire, praecipue ubi per plures antea dies insomnis fuerit, idque maximo naturae solatio. Imo di in ipsa crisi contingit interdum aegrum dormire. Si igitur post alias vacuationes somnus succedens iuvat. quidni etiam post venae sectionem 3 Sed praeterea contingit interdum in febriabus quibusdam somnum adesse praeternatura- Iem, qui vix excitari potest,& tamen saepe in ejusmodi febribus sanguinem mittere utilissimum est, sicut me fecisse nuper memini in muliere quadam acute febricitante , cum gravi sopo Ie, quae alias vix convaluisset, & ab omnibus moribunda credebatur. Si igitur actu dormienti salutariter sanguis mitti potest, quid nocebit somnus statim post sanguinis missionem succedens. Galenus P. methodi cap. videtur in bonis habere, quod post Phlebotomiam aeger in somnum profundum de lapsus sit, Post duas,inquit,a sanguinis missione hqrω
179쪽
Auinta vero hora reversiussum profundo somno deten rum inveni, ut tangentem me prorsus mon sentiret; Reversus autem decima rursus hora, etiam rum dommientem inveni; ressus autem iterum ad adios agroriisendos , redeo hora noctis prima, non tamen ut ante taeens, sed voce de indiona elata, ut agrum a somno
exeitarem. Sed dicet forsan quispiam, Galenum post duas tantum a sectione horas somnum imperasse; Respondeo optimum fuisse, si aeger statim missione languinis potuisset quiescere , & nullibi locorum Galenus id improbat. scimus enim somnum non ad arbitrium nostrum saepe succedere. Sed cum dormire aeger ille non posset, reversus post horas duas, iussit quiestere, ut somno se traderet, quod non fecisset , si somnum a venae sectione noxium iudicasset;Si dicat quispiam prohiberi somnum ne fascia solvatur, id nihil est, nam dili- senti adstantium cura , & probe facta deligatione id praecaveri potest. Potum vero quod attinet,sta tim venae sectione illum non esse noxium , sed salutarem probat Amatus Lusitanus,qui jubet statim aliquid aquae frigidae hauriri; ob venas enim inanitas statim in corpus distribuitur, & facilius,
citius, ac tutius corpus refrigerat. CAP. XXVII.
Gravidis vena sectionem σpurgation
non esse noxiam. Est etiam hic error non minimus, quod muliere gravida laborante , non patiuntur ipsi
ministrari medicamenta , nee venam secari, metu abortus, cum tamen id repugnet rationi, veterum authotitati, &experientia'. Rationi quidem, quia mulier acuto morbo,ut febre, aut pleuritide laborans,periclitatur maxime, si quidem mu- 'leterem acuto morbo corripi lethale,aphori ο 3o .lib. s.
Ideo in remediorum usu festinandum est; Deinde cum
180쪽
1 6 Da VuLGI ERRORI Buscum foetus materno sanguine alatur, si ipsa tune aegrotet, periculum erit ne foetus ex eadem aegritudine, bc sanguinis eorruptione pereat, quod si contingat, ut saepius solet, tunc matri ex morbo, di foetu mortuo impendet periculum , ne scilicet morbo debilior facta, accedente putredine foetus intereat,eumq; excludere non possit,saltem nunquam sine tericulo contingit abortus. Ea autem mala non nisi causae subtractione praecaveri posse
certum est,cum nullus morbus cliter sanari queat. causa autem non nisi venae sectione, aut purgatione subtrahi potest. Qui autem ejusmodi remedia
adeo periculosa in gravidis esse censent , nec ea Iubenter admittunt, id praeterea considerent, si Praegnantem mulierem febre putrida laborantem, absque venae sectione, aut purgatione curaIepotest Medicus, multo facilius eandem eodem
morbo decumbentem , & non praegnantem curare absque praedictis remediis posset, sicque illorum usus omnino foret abolendus. Quod si non praegnantem absque illorum usu curare nequit, ergo neque praegnantem si eodem morbo laboret. Idem enim morbus idem remedium indicat,
nec foetus praesentia indicationem morbi tollit, sed quantitatem remediorum , dc utendi modum quodammodo permutat. Imo multo magis haec remedia praegnantibus adhibenda , quo magis
opis indigent. Persuasum autem illi habent venae sectione adimi foetui nutrimentum , purgatione,& aIiis remediis abortum provocari; At non advertunt majus impendere foetui ex corrupto sanguine periculum, ne scilicet intereat, &postea matrem perimat morbo iam affictam, & maius
periculum est abortus a morbo quam a remedio. Et primo sanguis nunquam tanta copia mittendus est, ut foetui alimentum subtrahatur , sed potius observamus , adempto pravo sanguine istum alacriorem sentiri , remanet enim sanguinis satis