장음표시 사용
121쪽
smis sere conditionibus paciscendunt est, quoties ad hunc modu pax ambiatur ac uel ut emendicatur. Eius rei documenta peti possunt ab Atheniensibus, quando Persarum reges bellum ipsis insferebant,et a Romanis,quu grauissimis essent implicati bellis, praesertamaduerisus Hannibalem. In summis enim angusti js costituti magna semper animi foristitudinem atq3 constantiam prae se fere, hant,neq; turpem ullam aut indignam pacis conditionem admittebant . quae sane uirtus animio magnitudo regem aut principem uirum non paulo magis quam ciuitatem aut populum aliquem decet. Praeter id , quod diximus,de mustniendis locis, uidendum est etiam, quoui
modo illi quam plurimum noceri pose
sit ante bellum. Nam sicut ignauiae tria huitur,si trepides ac hostem metuas: ita quoque temeritatis est, contemnere ilistum,& imprudentiae,non prouidere suisis rebus in tempore. Valde enim est inis decorum, ubi prster opinionem aliquid accidit dicere uulgatum illud, Non pataram , praesertim si res suit eius gene his , ut praeuideri posset atque caueri.
Necd uero dubium est, quin consiliuni
122쪽
LiBER' SECUNDUL m. idonee susceptum , ec diu multumq; dea liberatum in rebus bellicis, tanti aut etiaam maioris sit momenti, quam robur ipsum octiis armoruat copiaru . Hac enim ratione bellum non modo delam di, uerumetiam alio, ac in ipsum quo
hostem derivari potest,quod ad regni salutem inprimis pertinet. Nimis enim multa sunt pericula, quum in nostris fianibus & agris bellum geritur . quod si uero bellum ipse inferas, & hostem inauadas nihil earum rerum tibi sit metum dum . Animaduertit hoc Scipio Afris canus,qui Carthaginem deleuit, oc auis thor fuit Romanis,tunc uehementer afflictis ab Hannibale,ut in Africam prosseeli , Carthaginensibus hellum fac rent. qua quidem re factum est, ut omni depulso ab Italia periculo, Romanum
imperium , uires ac dignitatem pristianam recuperaret, illa uero populi Romani aemula ciuitas funditus euertereatur. Hoc ipsum deinde Hannibal, Anistiocho regi, ad quem profugerat, belulum gerenti cum Romanis , suasit, Ac prudenter quidem sed ille cum non obatem peraret, in maXimas incidit calamistates . atqui nihil est opus antiquitate. ad ea
123쪽
ad ea demonstrada, quando nostri temporis exempla satis declarant uerum ese . se quod dicimus. Putant nonnulli,si bellum sustineatur in finibus regni peram nos decem, multo id esse tolerabilius ocminus perniciosum reipublicae quam si foris ec apud exteros uno tantum ansno geratur, id sic existimant propter Pecuniae magnitudinem, quae profvn
ditur oc e Galliis exportatur: sed eorum est iampridem explosa ec repudiata sententia. Sic enim omnes prope statuunt,dece annorum bellii, administratu a nobis in Italia, multo minus rei publicae nocere, quam si per unum duntaxat annuin finibus geratur. Non nego equidem, unius arcis aut oppidi possessionem a
quisitam in finibus, modo ut fieri possit
absq; grauiori mota,magis esse commo ldam opportunam reipubli , quam si foris S longe a finibus multa simus ais depti. uerum ea de re postea sum dictu . rus. Qui igitur oc authoritatem ad uici nos retinere, ic illis uolet uti pacatis, ora dinem rebus omnibus adhibeat,& sit in
omnem euentum at casum,sive repentinum siue deliberatum , instructus at paratus, di amicitias conseruet, ec ratiov
124쪽
LIBER SECUNDv L m 'nes inea quibus aut bestum alio transisserat, aut is qui uim inserre cogitat,tar
detur oc impediatur. Et qua b Gallia
prae citeris regionibus facile potest inferentibus bellum resiliere, partirn proopter omnium ordinum obsequentiamoc assectum eini regem,partini propter colligendae pςcuniae facultatςm,partim etiam propter amplissimum Ac perpetuum equitatum; tamen ex usu oc dignioxate reipub sit futuru , si mari quom pla 'rimum possemus,quandoquidem o ad Oceanum oc ad mediterraneum mare Gallia pertinet. Sic enim fieret,ut non modo ciuitates ac populi maritimi, lyde locupletes ato copiosi,regis impeαtio subiecti, sed uicini quoq; OmneS, metu periculi,in fide 5c amicitia permarinerent mercatores etiam multo liberruqatin tutius com earent, ic maximas rei* , publicae commoditato adserrent,ocorη
to bello, nauigatione hostes facile posse sent propter nostrae classis magnitudi nem,prohibet i,ta omnibus in locis,quq nostris nauibus pateret aditu , litum praesidia disponere, dc sumptum sacere.ogerentur , nostram cp oram maritis
rham minime auderent diuexare. Nam
125쪽
una solum classis bene in unita rebus ne ceu rijs, propter commoditatem nauis gationis usui oc auxilio esse potest multis regionibus,longo separatis interuallo,quod terretiris exercitus minimi potest. Etenim nostra aetate,quomodo Veneti ac Genuenses creuerint, suosq; stanes dilatarint scientia oc usu rei mariti; mae,nihil attinet commemorare,& historiae plaerscp testantur , eos qui mari plinximum possent, celeritate oc magnitudine rerum gestarum, praestitisse aliis, qui
in continente solum alerent exercitus.
Exemplo sunt Athenienses, Carthagisnenses, Romani, qui tunc demum, ubi mare sibi patefecissem, uehementer strium auxerunt imperium, longissime sunt progress Cn. Pompeius inprimis,
qui sexa nta dierum spacio, totum ita lud mare a praedonibus liberauit, oc e uitatibus omnibus atque sociis populi
Romam tutam praestitit nauigationem, cum ante id tem pus, in ipso prope conuipectu urbis Romae, piratae grassarenπtur,nec.quisquam, nisi illorum benem cis atque permissu, ausus esset mari sese committere . Terra certe nihil eiusmo,
disieri potui frusi plurimis xxerci
126쪽
LIB E R 2EcvNDVS hiis di longissimo tempore . quo m agis uidere t cet, quanti sint momenti nautigationes illo Nam 4 quos diximus,prs dones, etsi humilis ex rix conditioni atque fortunae: tamen frexi sua scientia non socios tantum populi Rom ni, sed ipsam urbem Romam,ineas redeges rant angustias atm dissicultates, ut nisi Pompei uirtus atm forIicitas interuenise set, tempestas illa uix aegre propulsari potuisset . Npn me quidem later, mari rimos ad eam rem sumptus xmviri, Scsore, ut populi fi t dispendio, propter
nouas eaactiones; veruntamen,si quod bellum mariximum incid)t, necesse erit ut ita fiat. haecenim Ri s memoria docere nos possunt, quanto sit factum reipub. nostrs periculo ec incommodo, quod idoneam ad resistendum classem
nulla haberemus. Qu*d si lihon sit
ulla lui pitio,fateor aut nullum,aui non
maiorem sumptum ijs locis faciendun elie,quam populus commode ferre possit. at profecto, quς madmodu equitatu 3lle perpetuus est non solβ ornamento ecprstidio toti regno sess hostibus etia ters rori:ad eundem quom modu si classem
127쪽
pro magnitudine eo facultatibus nositris. tutam ato pacatam undio simus habituri Galliam, eo ad summam per
Uciaturi potentiam breui tempore. Nam' re ad regis facultates maxima fieret a cessio,& priuatim ad uniuersum popli luna ingentes redirent commoditates, mercaturae studio,quod piceri*,deput sonon solum periculo , sed metu etiam periculi, sectarentur. Iam uero,quoties aliquid de tumultu Nincursione repentina nunciatur ab Oris maritimis,magna trepidatione concursatur, & no nisi maximo sumptu uix tande resistitur. Hoc autem incommodum,parata classe,facis leposset uitari. Aut enim ab iniuriaec maleficio abstinerent omnes,aut si quid conarentur, minimo negocio ponent,intequam nocerent,profligari. quod si etiam plures coniuratione facta nos lascesserent, ex iis singuli a nobis correptire exagitati non possint auxilio alij at is adesse. Quare sic statuo , etsi initio quis
dem populo uidetur futurus esse grata uis hic apparatus : tamena si commoda spectemus ec emolumenta, non debere iquenquam eius sumptus poenitere. Sed interim haec esset adhibenda mutio, ut
128쪽
LIBER SECUNDUS.maritimae ciuitates Silli,ad quo5 maxiαma pars commoditatum atq; quaesius reditura si maiorcs etiam sumptus parmitem sustineant, dc amplius contribuant, quam qui mediterranca loca incolunt. sumptus aut pro magnitudine belli de
t Porum conditionc Crunt moderanπdi Quod si etiam praeter publicam clan. sem , singulae priuatim ciuitatcs maritismar,naues haberent instrucitas, ualde sit profuturum incommune. patefactis nim omnibus uiis , dc sublatis periculi , multi Scepto oc lucri magnitudine proo uocati, nai Sad exercendam inexc tu. ram construerent, quaru deinde sit futurus etia usus ad bellii. Diligenter iiochcstudiose quibusdam a populis, seri ut . demus. Et ut ne nimium res differgi lx, optimum fuerit, si rex comunicato ciniae silio cum hominibus carum rerum per Ptis, rationem incat quam primum instiis tuendi operis . Quantum ad me peruonet, net ullam in eo scientiam mihi raerogare possum , neq; etiam cst instituti mei, ut prolixius de eo loquar , ta sunt alij complures fui recte in medium consulere possimi. Unum solummodo discam, quod di usitatum esse uideo uicis
129쪽
nst REp. I A L L I A tuo stnt subiecti imperio non tam est disficile,quam pacem posse colere aum iis, quorum ingenia non satis perspexeris, ec in quos nullum habeas imperio. Ato interim tamen haec ratio sic est necessa. ria, ut ad regni salutem inprimis pertuneat. Habet autem dissicultatem moxnam,non ad agendii modo, sed ad coingnoscendum etiam,ut uidelicet rediealiquis oc idonee praesinire possit at doν
Cere, quid in eo maxime coueniat. Nam ad exterorum mores, ingeniis,negocia,
et qus sepe incidit in his omnibus,mutationem, accommodanda sunt consilia: necp raro fit,ut quibus aliquando sumus usi pacatis&amicis, ab iisdem nunc, ut
ab hostibus, uere nos oporteaccotra, quos olim sumus experti nobis aduersa arios,ut ijs fauorem acheneuolentiam O
mnem praestemus.Et quia sit futuru odiostim, speciatim de his rebus loqui,quae mea sit sententia, in genere proponam primum igitur est ut qui principatum obtinent, pacem cum uicinis omnibus re exteris colant, nisi sorte uel natura gentis uel religio diuersa repugnet Sem p er enim paci consulendum est,quae Roma sitato constans, oc quae nihil habita
130쪽
ra sit insidiarum,&in suscipiendo bello nihil tribuendu est ambitioni,nihil glooris cupiditati,nihil animi perturbationi
hus , sed cum nostra uel repetimus, uel iniuriam aliquam ulcisci cogitamus, ad uim cofugiendum est,si disceptatioone uti non licet . item defendendi causa uicinos Sc propinquos et amicos ad uersus uim oc iniuriam , arma etiam capi mus. Inprimis autem ut a nobis ipsis re
ab iis qui nostro subiecti sunt imperio, uim propulsemus. Quo in genere Quid
sit obseruandum oc agcndu pilus,quam ad arma ueniatur, in praesentia non diis cam, quia non est nostri propositi. Sed quoniam homines natura sunt uitiosi,&in principibus uiris platrunm existunt honoris,imper thpotentie di gloris cupiditates , diligenter obseruandum est, quid agant aut moliantur uicini,& pro uidedum, ne facultatem habeant ullam nocendi, in eaq; re pro tempore Sci oco, cicius quem metuimus,conditione, agi oportet. Nam qui ad facienda iniuriam instructus est , qui uel actionem contra nos habet , uel alioqui ueteres nobiscuexercet simultates, ab hoc multo dili gentius cauendum est, quam ab eo,qui