장음표시 사용
111쪽
piis,d im Capuae ac in reliquis Campaaniae locis moraretur, scimus accidisse. Deinde,maximo commeatu opus cstiblis,et summa rerum copia. necp enim robus ad uic tum necessariis conteti sunt, sed exquisitissis imos etiam cibos requiarunt, ec si quid desit, agunt seditiose, ocpropter mutatum uita genus consue' tum, incidunt frequenter in morbos,
quod minime fieret,si sobriefati perpea tuo studerent. Ad hqc,propter calonum ec iumentorum multitudinem, quae cis baria dc impedimenta perserunt, anno; nae caritatem di inediam excitant,&belli administrationem impediunt, recum praelio decert dum est,magnis sunt deis tendendi praesidiis, oc non raro fit, ut eisquites, quum suarum rerum iacturam metuunt, ordines deserant, oc suis, qui sunt cum impedimentis, auxilio proficiscantur.Postrem', sum ptibus exhais
sit milites quando e stipendiis nihil hais hentreliquum, praed student at rapi nis, ec populum quem defendere debeis bat agnis adficiuntincomodis,ideocis uulgo sunt odiosi, oc cum bellum incisdit, non minus quam hostes ipsi metus utitur, oc hominibus causam sepe praeis hent
112쪽
bent deserendi sedes,alioq; commigrandi. Huic autem malo facienda est medicina,ut ne uoluntates hominum alienentur,neve alii deterriti nostrum imperiisum detestentur oc cxhorrescant, totis Uuiribus huc incumbendum est,ut nostrs lenitatis ac moderationis fama, longe latem apud finitim os excitetur. neque enim dubium est, quin bene constituta repuisblica pleri. omnes nostrum imperium quibuscunq; aliis anteponat. Postquam ergo de republica tam domi quam soris administianda, diximus, reliquum es ut quemadmodu rex erga uicinos principes at populos gerere se debeat tam. pacis,quam belli tempore, exponamus, quo quidem in argumento plus est difficultatis, quam in carteris. Quomodo e nim domi gerenda sint omnia, re quae sint eius rei rationes,non pauci praestan tes uiri cognitum habent atque perspc ctum: sed magnae prudentie est atq; inradustris,cognoscere,quomodo sint in almicitia retinendi populi externi, quia
hus Gallia est undiq; cineia, Itali , Saehaudi,Hel ueth, Angli Belgae, Hispani,
Germani. Tenere enim rationem atq;
modu gubernandi quoa noueris, qui
113쪽
h st RE P. I A L L I Astuo stnt subiecti imperio non tam est disficile,quam pacem posse colere aum ijs, quorum ingenia non satis perspexeris, ec in quos nullum habeas imperio. Ato interim tamen haec ratio sic est necessa. ria, ut ad regni salutem inprimis peruineat . Habet autem dissicultatem moxnam,non ad agendis modo, sed ad coagnoscendum etiam,ut uidelicet rectealiquis oc idonee praesinire possit at doνcere, quid in eo maxime coueniat. Nam ad exterorum mores, ingeniis,negocia,
et qus sepe incidit in his omnibus,mutationem, accommodanda sunt consilia: neq3 raro fit,ut quibus aliquando sumus usi pacatis &amicis, ab ijsdem nunc, ut
ab hostibus,cauere nos oporteat:cotra, quos olim sumus experti nobis aduersitarios,ut ijs fauorem acheneuolentiam O
mnem praestemus.Et quia sit futuru odiosum, speciatim de his rebus loqui quae ni ea sit sententia, in genere proponam primum igitur est , ut qui principatum obtinent, pacem cum uicinis omnibus re exteris colant, nisi sorte uel natura gentis uel religio diuersa repugnet Sem p er enim paci consulendum est,quae Roma sit aud constans, & quae nihil habitura sit
114쪽
ra sit insidiarum,& in sescipiendo bello nihil tribuendu est ambitioni,nihil glooris cupiditati,nihil animi perturbationi
hus , sed cum nostra uel repctimus, uel iniuriam aliquam ulcisci cogitamus, ad uim cdfugiendum est,si disceptatioone uti non licet. item defendendi causa uicinos Ac propinquos et amicos aduersus uim 5c iniuriam , arma etiam capi mus. Inprimis autem ut a nobis ipsis oc
ijs qui nostro subiecti sunt imperio, uim propulsemus. Quo in genere Quid
sit obseruandum oc agendu prius,quam
ad arma ueniatur, in praesentia non diocam, quia non est nostri propositi. Sed quoniam homines natura sunt uitiosi,ec in principibus uiris platrun* existunt honoris,imperii potentie di gloris cupiditates , diligenter obseruandum est, quid agant aut moliantur uicini,oc proMuid edum, ne facultatem habeant ullam nocendi, in ea re pro tempore Sc loco,eceius quem metuimus,conditione, agi oportet. Nam qui ad facienda iniuriam instructus est , qui uel actionem contra nos habet; uel alioqui ueteres nobiscuexercet simultates, ab hoc multo diligentius cauendum est , quam abeo,qui
115쪽
Eem magna potentia praeditus est, he
malevolentiae causam ullam habet aut
ex iis altero destituitur . sic etiam ab eo qui uersutus est at callidus,& in quo cupiditas ambitio* dominantur,magis ut nobis caueamus oportet, quam ab eo, in quo nulla est fraudis iniuriarosii spicio, Sc qui non est ea uel uirtute uel Potentia, ut uim ullam nobis inserat. Caillis igitur a quibus iniuria metuitur,ulsi uendu est am ice pacis te p.re,sic, ut nullam babeant doloris causam, Sc agenda liberaliter,ut intelligant plurimum ipsis tribui oc confidi Quod si uero callidere simulate nobiscum agere, θc si se culta tesato uires habeant, aut etiam oblata occasione, damnum allaturi nobis at hellum suscepturi uidebuntur, impediaetidi sunt quibuscun* licet honestis rationibus id ensin iure tam diuino quam humano concessum est . Cuiusmodi autem sint hae tationes, breuiter exponam, non quidem omnes, uerum eas, quaruin hoc tempore meminisse possum, exrjsin reliquas erit non difficile intelligore.Primum ergo non est permittendum ijs,quos diximus, uicinis, quantumuishtiam uideantur esse amici, utin Gallijs
116쪽
LIBER SECUN DV s. naliquid faciant aut experiantur, quod ipsis occasione deinde praebeatnauniendi se aduersum nos. Eius generis sunt, ne ipsis aut transire cum copiis, a uicominorari diutius , aut annonam 5c arma. praeter modum exportare liceat , neue concedatur, ut nimis magnum habeant usum ac familiaritatem, aut fila consilia communicent cum nostrae ditionis hominibus, ijs prauertim, qui fines incoalunt ec praesecti sunt oppidorum custodiis. A lterum est, ut sines bene muniantur, ne qua uis inopinatibus adferatur. Nam occasio& facultas perficiendi, saepe homines inuitat, eos praesertim,qui Propter emolumentum non dubitant uiolare fidem, di allicit, ut aliquid lenistent oc audeant, quod alioqui minime
sint facturi, si proposita dissicultate Dii,
stra se conaturos uiderent. Tertium estiui eos, qui fidelem operam nobis praestiterunt, rebus asperis, non deseramus ullo tempore, tunc inprimis,quando cumh oste paciscimur, nem predae aut periculo fortunas eorum at* salutem obuciarimus, uerum ijsdem conditionibus complectamur, quas nobis ipsis pacti sumus . Nam alioquin ec lacultas illis au-
117쪽
th RT P. GALLIAS sertur opitulandi deinceps, ac simul causa praebetur,ut a nobis deserti atq; proditi, rationes ineant , quemadmodum re, conciliati ad hostem transeant . in eo
quantum sit incommodi, facile quiuis intelligit . Nam & inimici confirmatis tur, ec complures alii exemplo perterriseri, recedunt ab amicitia, nisi imperio aut necessitate prohibeantur. Haec etiam e si causa, quamobrem populi iniurias rex minime negligere debeat, corum Prae sertim qui sunt in finibus . hos enim a cerrime propugnabit,ut ad uirtutem inqflammet, ec ad omnia sui causa perferenda reddat alacriores . Quartum est, ut ei, quem diximus, uicino suspecto, ima pedimentum semper aliquod inseratur, ne nouis amicitus atque facultatibus crescat. Cum enim periculum est, ne nouis accessionibus amplificatus, nobis noceat, impedire conatus illius licet avique tardare.Et sicut Paulum sedisssie constat,excitata simultate atque dissidio inoiter Iudeos, qui in ipsius perniciem comiurauerant: ad eundem quoque m dum licet occulte factiones 5c dissidentiam oc dissidium alere inter eos, qui contaiati oc amicitia coniuncti, nobis ina
118쪽
Li B E Ris E c V N D V s: 34. commodare possent, nec id modo, uearumetiam in ipso, quem sulpeehim haahemus, eiusq; populo idem est facienis dum, sic tamen ut nullum turpe uel ima mane facinus interueniat. Nessi uero solum impediendus est,ut ne potentior e vadarised ineundae sunt etiam rationes,
ut sumptibus exhauriatur , ec seipsum infirmiorem reddat,& ut amicitiae illi Oamnes ato praesidia, quibus ad nostram pernitiem uti possit, detrahantur. Insprimis autem elaborandum est, ut qui sunt in eius familia uiri pristantes consilio et uirtute,ad nostras traducantur partes. quod quidem nemo iaciliusquam Galliae rex, efficere potest, propter Oamnis generis presse sturas,8c munera publica , quorum infinitus est numerus, sedeo* fit, ut exteri posteaquam copias et emolumenta Galliae semel experti sunsi inuitissimi redeant ad suos. im non sesmel compertum est,illos,quum pro uiro tute ac merito honeste 5c liberaliter ensent a nobis habiti, non minorem nobis
fidem praestitisse, quam nostrs originis atm linguae homines . Beneficiis enim nostris et humanitate capti, agros et possessiones,quas domi habent, saepe resina quum,
119쪽
DE RE P. G A L LIATquun et nobis sese totos tradunt,et per specta eorum uirtute , grauissimas ali quando prsfecturas a regibus obtines. 'sc prouinciis finibusq; tuendis praepOαniantur,& praeclare de repub.saepe meaeriti sunt ac docere possim, quibus temo e poribus illi, quum suam operam nobis detulissent, repudiati, maximis incommodis Galliam adsecerint. Hoc autem non eo pertinet, ut existimem ab initiost uim illis fidendum, aut ullam rem maioris momenti commitendam esse: uorum ut benevole recipiantur, & ubi suae uirtutis ac probitatis fidem fecerint, oronentur ec augeantur. Hae sere sunt ratio Mnes, quibus utendum esse puto pacis tempore erga uicinos, quorum de fidere amicitia dubitamus, in eo* sic agenodum est, ut quam minimum offendanis . tur.Cum autem ad uim illos Sc inferenodam iniuriam spectare uidebim us, cum sese munient quae necessaria sunt ad hellum,praeparabunt, primum monetam di sunt,utab armis absitiueant, & aequitate rem gerant, ec adhibendi uiri boni, tanquam arbitri,qui controuersiam minuant. Qui enim hanc rationem sequisit Ir, quoniam sibi displicere contentios
120쪽
LIBER s E civ Nou L nem omnem, oc pacis cupidum se profi tetur, is oc Deum sibi reddit propitium,
ec hominum beneuolentiam conciliataec populum suo subiectu imperio promptum efficit et alacrem,et amicos omnes
habet sui propositi adiutores,&aduerssariorum animos impetum* refringit. Nihilo secius tamen interim sese cominmunia ut a rebus omnibus sit paratus, re ut non modo bellum illatum desens dativerumetiam,si sit opus,inserat& hostem lacessat. Nam ad impetrandam pacem nihil est utilius,quam ut ad bellum aliquis habeat omnia parata re instruacta , nec ullam signincationem metus praebeat.Infirmitas enim uirium N antis mi imbecillitas in aliquo deprshensa,vehementer ad inserendum bellum excistare solent . Cauendum est ergo regi, ne ad hostem umide se aio demisse gerat,prssertim si qua sit affe3us contumelia, neue pace sollicitet,nisi extrema coactus necessitate. eo. magis cauere debet, cuhostis est aut cupidus aut ambitiosus aut superbus . Huicenim augescit ansamus illa demissione, re alii cum timoGrem animaduerterint, relanguescunt su