Claudii Sesellii ... De republica Galliae & regum officijs, libri duo. Ioanne Sleidano, interprete. Adiecta est Summa doctrinae Platonis, de repub. & legibus Ioannes Sleidanus

141쪽

DE RE P. GALLI AEuna solum classis bene in unita rebus ne cessarns, propter commoditatem nauis

gationis usui oc auxilio esse potest multis regioni bus,longo separatis interuallo,quod terretiris exercitus minimi potest. Etenim nostra aetate,quomodo Veneti ac Genuenses creuerint, suosque mnes dilatarint scientia oc usu rei mariti mae,nihil attinet commemorare,& historiae plaersm testantur , eos qui mari pi ximum possent, celeritate se magnitudine rerum gestarum, praestitisse alijs, qui

in continente solum alerent exercitus.

Exemplo sunt Athenienses, Carthagianenses, Romani, qui tunc demum, ubi mare sibi patefecissent , uehementer sui iam auxerunt imperium , longissime sunt progress Cn. Pompeius inprimis, qui sexa lata dierum spacio, totum ita lud mare a praedonibus liberauit, oc clauitatibus omnibus atque sociis populi Romam tutam praestitit nauigationem, cum ante id tem pus, in ipso prope conrisipectu urbis Romae, piratae grassarenaetur, necquisquam, nisi illorum benefiario atque permissu, ausus esset mari sese committere. Terra certe nihil eiusmo,

disieri potui , nisi plurimis oercstis iura α

142쪽

LIBER 2EcvNDVS: ubiis di longissimo tempore . quo m agi uidere t cet, quanti sint momenti nauis gatio es ills. Nam ii quos di3imu ,prs dones, etsi humilis erant conditioni atque sortunae: tamen freti sua scientia non socios tantum populi Romani, sed εc ipsam urbem Romam,in eas redeges rant angustias atm dissicultates, ut nisi Pompei uirtus at foelicitas interuenise set, tempestas ilia uix aegre propulsari potuisset. Nun me quidem later, mari ximos ad tam rem sumptus xmviri, ecfore, ut populi fi t dispendio, propter

nouas e*actiones; veruntam ,si quod bellum maritimum incidat, necesse erit ut ita fiat. haec enim Ri4s ti* mςmoria cere nos possunt, quanto sit factu reipub. nostrs periculo oc incommodo .

quod idoneam ad resistendum ciasis nulla haberemus. Q pd si sit

ulla suspitio,fateor aut nullum, aut no'm iorem sumptum ijs locis faciendum else,quam populus mmmode ferre possit. at prosecto, quςmadmodo equitatu ille perpetuus est non solii ornamento ecprcsidio toti regno sed hostibus etia tersi rori:ad eundem quom modii,si classem . et

D herem instructa semper Sampla i

143쪽

pro magnitudine oc facultatibus nosseris. tutam ato pacatam undi* simus habituri Galliam, ec ad summam per

Uciaturi potentiam breui tempore. Nam ec ad regis facultates maXima neret a

cessio,ec priuatim ad uniuersum popi tum ingentes redirent commoditates, mercaturae studio,quod plaeri*,deput sonon solum periculo , sed metu etiam periculi, sectarentur. Iam uero,quoties aliquid de tumultu &incursione repen. tina nunciatur ab oris maritimis,magna trepidatione concursatur, & no nisi maximo sumptu uix tanderesistitur. Hoc autem incommodum,parata classe,faciale posset uitari . Aut enim ab iniuria remaleficio abstinerent omnes,aut si quid

conarentur, minimo negocio possent, antequam nocerent,profligari. quod si etiam plures coniuratione facta nos Iascesserent , ex iis singuli a nobis correptire exagitati non possint auxilio alii atris adesse. Quare sic statuo, etsi initio quis

dem populo uidetur futurus esse grata uis hic apparatus : tamcm si commoda spectemus N emolumenta, non debere quenquam eius sumptus poenitere. Sed interim haec esset adhibenda mutio, ut malitis

144쪽

LIBER SECUNDVS. qmaritimae ciuitates 5c illi,ad quos maxiαma pars commoditatum at quaesitus . reditura sit,maiores etiam sumptus parmitem sustineant, ec amplius contribuant, quam qui mediterranca loca incolunt.

sumptus aut pro magnitudine belli ec

temporum conditione Crunt moderan*

di. Quod si etiam praeter publicam clan. sem , singulta priuatim ciuitates maritismae naves haberent instruetas , ualde sit profuturum incommune. patefactis eranun omnibus uiis, re sublatis periculi , multi inepto di lucri magnitudine proo .uQcati, naules ad exercendam inexcatuaeram construerent, quaru deinde sit fixi struseria usus ad bellii. Diligenter hoc studiose quibiusdam a populis, seri ut . demus. Et ut ne nimium res dissergi lx, optimum fuerit, si rex comunicato colita silio cum hominibus carum rerum per ratis, rationem incat quam primum instiis tuendi operis . Quantum ad me peruonet, neq; ullam in eo scientiam mihi Maerogare possum , neq; etiam cst instituti mei, ut prolixius de eo loquar , &suntal ij com pl ures,q ui recte in med ium consulere possunt. Vnum solummodo discam, quod ec usitatum esse uideo trici

145쪽

DE R. E P. GALLI AEnis circum populis;&a rege multo poniit commodius, quam ab illis, seri . hoc

autem est eiushiodi,ut rex nulla m genus annons uel mercium eYportari nauibus permittat. Est enim copiosa et rebus

innibus abundatis, Gallia, sic ut alios rum commerciis multo facilius ,quam illi nostris, carere possit . Quod etiam si, ii nobis denegant, quanam ratione po/stulent hoc sibi a nobis concedi nisi sor te pactionibus aliter sit constituisi, quamquam sane di hoc emendati possit. Gaio lita enim multas habet agendi facultates, quibus alsae regiones sunt destitutae. ac satis est milis, uel leueni aliquam eius rei mentionem intulisse , ut qui sunt periotiores, occasionem habeant diligentiaeus de eo cogitandi. Nam si animn semel rex adiiciat, multos est habiturus consislii 5c instituti siti adiutores . Reliquiana

est, ut exponam, quemadmodum extra

Galliae fines bello sint acquirendae pro uinciae oc conseruandae. quicquid enim hactenus dictum est ad regni sold admisnistrationem pertinet . Quia uetd rem

pus nonnunquam incidit, ut rex aliqua

praui de causa bellum suscipiat, longe a finibus . di quoniam non hoc solum

tempore

146쪽

tempore sed paulo etiam supra hanc memoriam, id genus bella, maximis iactu ris facultatum ec multorum praestantisum uirorum,anobis sereadministratur, deinde, quoniam occupatas saeperegieones, facili momento rursus amisimus,

non absq; ludibrio oc ignominia: res iopia postulat, ut demonstretur, quid a nobis peccatum,& quid deinceps cauendu sit at* agenda, si forte uel amis a rea

cuperare cogitamus, uel etia noua coma

parare. A tque ut supra fecimus,genera tim de his rebus omnibus loquar,nec ullius honorem aut existimatioem isdam. Inprimis ergo diu multum rex deliberet, an graues atlucras habeat suscipiaendi belli causas ,re suorum audiat de eo sententias. Nisi enim legitima subsit causa,non est quod speremus, Deum iustistiae uindicem, adfuturum esse nostris co- natibus. qui etiamsi fortasse elicem sue cessium alet uictoriam concedat, re eos quibus helluminsertu pro scelere ipsb rum ulciscatur, ec finibus omnibus atoque possessionibus eluci permittat: ta, men illos,qui iniustam uim adserunt,ec aliorum facultates occupant, non diu mittit impunitos , uel in hac mortali,

147쪽

DE RE P. GALLIAEus,in illa sempiterna uita , Postquam uero de causa belli constixerit , proxima est, ut deliberetur, quomodo sit agen dum, an aliquid impediat, an absq;gno dispendio fieri possit, an uero plus in eo sit metuendum periculi,quam speliandum emolumenti. Maioris enim ali quando detiimenti uitandi causa, ne eesse est tentare sortunam, praesertim, si quid istud ad rem coserre uidebitur. Ve .hum ubi nulla cogit necessitas,μqualiado uoluntarium est bellu,ot solum coni

modum at* lucrum est pi opositum, niαhil temere tentand um cst. nisi probab is lent,persci posse quod instituimus. iiiii iumenim bellum geri potest, in quo D Qst periclitanda fortuna: cium. res in eum casum incidit,longe praestat disterore,quam festinare nimium atq; celeriter

Procurrere. Cum autem non comm O-dum,sed honos agitur oc existimatio ,cuius facienda sit iactura,si nimium res disseratur: tum certe, quemadmodum retia quas iniurias persequi tr. uim a noν his depellere solemus,mIniliae cunctan dum est: honoris enim at .samae mul'. id grauius est quam opum atq; bono

iuna, dispendium. Idem faciendum esse

puto,

148쪽

LIBER SECUNDUL A. puto, cum periculum est. ne mora dilauiis belli magno aliquo damno remp. . adiiciat,cum uidelicet metui oporter,nequis alius eam regionem, quam nobis adiungere cogitamus, praeoccupet, exeq* plurimum deinde nobis incommodet. Haec autem omnia consissimi inara , Gone, neq; tam doctrina, quam usu experientia opus est, Ut scilicet rcX coae

gnoscat, quid a suis, quid ab amicis exapectare debeat, quo sint ingenio, quia bus facultatibus atq; uiribus laostes eoarumcp socia, item quanti sint faciendi sumptiis, quomodo corrogandae pecusniae, quae sit cius regionis, quam delicis lare institui natura, quae loca,qui adiatus, ct id genus alia multa, quae rei bel- , licae periit homines intelligunt. Caveat autem, ne temere fidem habeat uel cauis sis parum firmis, uel hominibus aliquo perturbatis affectu oc imperitis:item,ne quid suae priuatini cupiditati atqν desiis derio tribuat, sed omnia potius metua

re plena dissicultatis atm periculi sibi fingat oc persuadeat ipse . cum* ijs rebus ad concilium delatis, ex usu reipub. ui' sum fuerit,ut ad actionem ueniatur,considerandum esst,an regio,cui bellum fat

149쪽

DE RE P. GALLI Agcere decreuit, defendi possit, item antis donea sit Sc opulenta satis, ut se ipsa suis

uectigalibus atque copiis tueatur. Nam

si costat eam delendi non posse aio rettineri, valde sit ineptum di inconsultum, subire dissipendium rei familiaris ec tem Poris et existimationis. Videndu est tur, an impedimentum illud,ante quam ad arma descenditur,uel etiam belli tempore possit auferri:quod si tolli non pin test,desistendum est negocio ec cogitandum de aliis, undeptus emolumeliat gloriae sperare liceat. sic quom facsenduest,quum aut belli sumptus, aut ipsa loaci defensio uidebit excedere fructus ana

do percipi possint. Nam et hac de causa Romani *pe repudiarunt prouincias, qui in fide ipsoru ultro sese permitteret. Dixi aut de commodis non simpliciter, sed quae quoquo modo prouenire posAE sint. Fieri enim potest,ut sumptus maiori

res sint fructibus,et tam e regionis natira situsq; tanti sint momenti, uel ad relia quam regni partem tuendam,uel comae meatus aditus* causa,ut impensae rationem habere non oporteat. Deinde, malicuius regiHis occupatio uel defensio, magnis

150쪽

L1BER Ec Vlubo g. G. magnis iacturis constitit Des antestibreui post tempore, sumptus posse minui, fructus itu am plificari, non est anxie de eo quod impeditur, cogitandum. Huc

Enini si quis respiciat, nihil unq, acquis sturiis sit bello , propterea quod initio fructus pisrun* non respondent suinis

pluum magnitudini . Breuiter etiamst quod instituimus,facile factu uidetur tamen non pr sens modo tempus, uerum etiam futurii, neo tam quid utile,quam quid sit honestum, considerandum estac omnino faciendum, ut solent ii, qui agrum aut praedium sibi comparant,aut Praefecturam aliquam atm sacerdotium ambiunt. Hi enim no solum magnos sit scipiunt labores , uerum etiam, an quod cupiunt, sint impetraturi, oc ubi impetrauerint, an sine lite & controuersia possint eo frui,in dubio uersantur. Postsquam ergo re omni disceptata , placuit suscipiendum esse bellum, no est amplius differendu, sed rebus necessariis proecuratis , ad actionem ilico ueniendum est. Nam interiecta mora, spadiu et iem

pus datur hostibus communiendi se reconciliandi amicos, di quod arcanu esse oportuit,effertur in uulgus, oc relanguescunt