장음표시 사용
101쪽
ipsi a quia si insimul extrema non denomina rei unita, maxime, quia per actum reflexum illa denomi naret; sed peractum reflexum implicat, quod denominet unita t ergo. Prob. minor; quia per actum reflexum non habet a esse unionem, sed esse formam; ergo implicat, quod per actum reflexum extrema denomianet unita. Probatur;quia actus reflexus i mm
diatus,est iste , Petrus est subiectum; ergo Pe trus non dieitur unitus, cum solum dicatur subiectum. 63 Prob. t. idem anteeedens scivia inmo insimul, ae ponitur intentionaliter in Peistro, Petrus intentionaliter ab illa prima inte-tione denominatur mo; ergo insimul, aequodvis esse seeundae i mentionis est in aliquos ipsum denominabit. Prob. antecedens ἰ quia homo per illum primum actum denominat Petrum; ergo insimul, ac ponitur Petrus, denominatur nomo. Prob. anteeedetns, quia per quodcunque posterius illo actu,aut Petrus node nominatur, aut Petrus denominatur subre
ctum : ergo a fortiori per eumdem insimulinum, per quem homo ponitur in Petro, P trus debet homo denominari, sieuti homo debet diei. Dixi notanter, quod Petrus quocu que posteriori iIIo at tu, aut denominabitur sublectum, aut non denominabitur; quia etsi ex illo actu resultent relationes rationis, non men denomi natue homo ab il lis, ut contra
rii fatentur. Deindόprribari potest resolutio; quia si inquiramus, quid sit definitive praeci ris Rium ' Respondeblint, quod praedicatum est id, quod de aliquo dicitur; ergo esse secunda
intentionale praedirati, dicitur ad converte tiam cum dicto, seu denominam;ergo esse secundo intentionale,& praedicabilitas insimul sunt, quin sit intelligibile, quomodo unum supponatur, ut prius ad aliud. 69 Res' debis verum esse,quod ipsa se
malitas dicti, & praedieati habet esse , aliquidonim, vel a parte rei, vel secundo intentiona liter debet esse, alias neque intelligibilis foret denominatio: at autem ante illud esse sub diei expressum, datur quoddam aliud esse primu,
quod supponitur ante formalitatem denominationis.Sed eontra;quia ex hae solutione s querentur duo esse secundo intentionalia , Neonsequeter due logicae aptitudines,& vnὲ versales, ita ut de unoquoque posset diei , quod
habebat distilucta inferiora; haberet siquidem
duos modos essendi secundo intentionales, de inferiores ambo; quod non debet diei , tu uno signato esse secundo intentionale, reliquum sine necessitate, & utilitate multiplicetur.
Zo Neque possunt respondere contrarii, quod forma litas dicti non habet esse, praeeipuε
qui nobi eum defentarunt, quod denomin tiones extrinsecae sunt entia rationis , intre quos novissima δε doctissime AntoniusGroiaso. Ratio est, quia fundamentum praecipuum ad persuadendum, quod erant entia rationis nitebatur in hoc, quod formalitas denomina tinnis extrinsecae aliquid reala erat; ergo aliis quod esse saltim extrinsecum reale , quod sim unione intentionali repugnabat in obie ctis, die.
rionis posui pro contraria opini nantibus. Recpondeo, praeter diaeta ibi, interrogando,quid
intelligant per hoc, quod albedo prius est in subiecto, quam quod denominet illud φ Quid intelligunt per denominare illud' si intelligit
aliquod qxercvium formale ante omnem c siderationem intellectus et idem respondebo, dando simultatem in esse albedinis e mmunicato formaliter, de in sormalitate denominationis; sine recursu comparativo, no est prius animal rationale in homine , quam quod, mo denomiactur animal rationale.Si pro dein nominar1 intelligant, dici . seu praedicari, Ita
ut velint hunc sensum, scilicet, quod prius est albedo in subiecto, quam quod dicatur , seum dicetur de illo , verissimum est; quia aliae-do est a parte rei in subiecto, I denominatio debet sic post illud consider ari. 2 Sed ex his nil agunt, quia disse ultas
est, an albedo, v.g. sit pi ius intentionaliter, reforma liter unita,& eopulata intelligibi liter in subiecto , antequam dicatur, seu denominetuquod convinei, mihi imperceptibile videtur.
Ratio est; quia adhuc,quidquid esset de formis
absolutis,& realibus, nunquam aliquid de rationis, & respecti vis potest aliquid nisi distaculter suaderi; istae etenim sunt esseitates, qu*denominando sunt Sic si esse sermale relati nis v. g. est totum esse ad aliud; non diceretur bene, quod esse erat prius quam refferte , e quod refferendo erat: ergo si totum esse antritio Ie formatissime sistit in dicere de alio, medianti unione intentionali, non potest bene inferri, quod sit intentionaliter, antequam
dieat, eum illud esse, dicendo sit. Ex quibus
debes inferre seeundum in titulo qtiaestionis petitum; scilicet, quod non est prius in natura esse aptam ad essendum ιn inferioribus, qu1 ad dicendum de ipsis. Aliqua argumenta movet Graeci diser t. a o. de universalibus , sed imimmediatEducta sine robore manent. Deinde roborabuntur dicta impugnando Dionys in lib. univers.
102쪽
Destrictiori esse, e normasecundarum intentionum. stra. θ
- 3 Cobilitum manet ex sere omni lo supra dietis, quod secunda inten
tio Uni resal itatis, v. g. causatur
in natura mediatό ab intellectu,& immediat,
ab actu eius compararivormam vero quod inquiritur est,an eodem numer actu,quc comis
parata natura superior ad inferiora , resultat an natura universalitas, seu proxima praedicabilitas; temnet,& eausetur in inferiori subiueibilitas, Cirea quod duplex est modus Motira.di. Primus est aliquorum asserentium,quod in
extremis correlativis nectitarram connexio
nem inter se habentibus , eadem cognitione comparativa fieri,& resultare universalitatem, ela subjicibilitatem. Ita Valera lib. I. di'. e. a . . . conuoc L .Qiii modus dicendi non leve rundamentum habere videtur in Doctore subtili an I. d. eontra νὴ d. Vbi ait, quod omnis intentio secunda requirit correisiativum,ad quod reseratur;& ponit pro exemplo spee en ,que respicit genus pro suo correlativo, & partieulare, quod pro suo corret livo respieit uti versale, & se de aliis. Secundus dicendi modus est aliorum dieentici, qnod non solum subiicibilitas,& universalitas, dic. paratae in eodem subiecto, v. g. in specie,su iicibi litas ad genus, Se universalitas ad individua;sed etiam subjisibilitas, Si universalitas carre alivae,v.nsebi ibi Iitas speeiei respectu
universalitatis generis, diversis actibus comis parativis resultant , de eausantur. De prima parte solet esse communis e sensus veterum Scotistarum;nuia cu praedictae relationes nulta Iam retineant inter se eonnexionem , habenes quidem terminos dispersos , de disparatos, eadem actione,qua fit una, non fit alte ac in paratio enim , qua natura eomparatur ad sua inf riora.debet esse alia ab illa,qua compara tur, ut lubiicibilis ad genus. seeunda parte, non sie est communis votistarum eonsensius; et si non pauci ,& gravi sit mi Scotistae eonsentiant cum Mauritio quast. 3. Proam. Sc cum Ioanne Anglieo ιν i. s. quos citat,& sequitur ludoviem Rodriguea er. 6. universol inm
7s Circa hos dicedi modos breviter pro cedam. Sentio igitur primo , nullam posse in ullo ex h/s modis esse controversiam in hoc, quodve relatiis eointellisiur extrema sereniasio intentionalitata, diversae debeant dari re lationes rationis,seuti,di diversa dantur sv damenta,& terminantiarunde,etsi actus eti- parans seret idem,non poterat verti in dubiti, quod relationes,seu formae rationis scirent diis versae. Sentio deinde, quod neque debet verti in dubium, quod illae dive e si relationis india visibili acto comparati vci causentur, s adsit tale exereitium practieabile sine intelligibili contradictione. Ratio est,quia Ruti in physi. eis disturtimus in relativis , sic ab eorum rationibus rectam eonsiderationem sundantibus debemus disciirrere in intentionalibus ergo sieuti in physeis ab unius causalitatis exerci.tio resuItant diverse relatione realense in inotentionalibus ab unius eomparationis exerci elo, si perceptibile sit,possunt resultare diverinis relationes rationis. 's Sentio tamen, quod liret iuxta unam .ut alteram viam propositam in quaest. a. sit probabiliter sustineri opinio Valerae, pro babilior vero apparet opinio Angliei,& aliorum tenentium,quod ex comparatione naturae
ad singularia solum causatur universalitas in natura. Sie existimo posse suaderi r duplieitee potest unum referri ad aliud ,vel quia ex nat ra sua tendit ad illud ,vel quia solum intelligi.biliter eonsideratur tendere ad illud a sed peractum praecisse eomparantem naturam ad i seriora, solum intelligitur, de cognostibilitet vertitur natura ad illa;ergo per eundem indivisibilem comparationis actum sela universeo Iitas e satur in natura. Prob. minor exdictis distine. ι .loquendo de denominationibus e trinsecis non magis natura cognita in Ordine
ad inferiora respieit,seu est ex actu eoparativo in ordine ad illa , quam cognitio realis est in ordine ad quodvis obiectum; sed manet diffusa in propugnatu , quod etsi esse cognitionis resipietat obiectum, neque adhuc intelligibiliteriri obiecto eausatur relatio; ergo etiamsi Obie ctivum, & esse cognitum naturae respiciat, desit ad inferiora per illum indivisibile com arationis actum, solum intelligibiliter vertetue ad illa , ae pereonsequens nulla causabitur te latio per quam inferiora vertantur ad natu
77 Confirmantur omnia in relationibus Patris,& Fili j;ut intelligibiliter Pater,& Filius mutuo reserantur , debet Intellectus per cogis nitionem farere,& currere luod extrema pee propriam formam;ergosi ut Pater,& Filius per propriam sermam mutuέ reserantur,requiri tur,quod non solum Pater sit in ordine ad Fi-ιium, sed quod filius sit in ordine ad Patrem,
103쪽
antelli stibiliter coexigantur , non sollim re quiretur, quod Pater cogntalcatur in .ord ne ad filium , sed quod filius cognostatvr in Drdine ad Patrem 3 nune sic ἰ ergo ut natura intelligatur universalis , & individuum forma ialiter subiicibile non solum re uiretur , quod natura cognoscatur in ordine ad singularia, sed etiam quod sitaniaria cognoseantur in ordine ad naturam; sed isti actu, sunt disti cti:ergo. Prob. minor ex illo Philosophi axio mate, scilicet, quod non est eadem vis ascen. dentis, si descelidentis; sed via intellactus cori
parantis naturam ad inferiora eth dele eodenistis, & eomparantis inseriora ad naturam est ascendentis; ergo non est eiusdem viae eomparatio. Sie non est eademivia Athenarum ad Thebas,ace contra pmpter dicenda in mino. ri; sed per apprehensionem naturae ad inseri ra tendit eomparatio ad illa a& per apprebe sonem inseriorum ad naturam, eomparatio revertitur; ergo non est eadem comparationis
8 Objicies , quod correlativa cognoscuntur insimul, cum non solum in natura, sed& in eognitione sint simul; ergo unica apprehensio, de eomparatio sessicit. Concedo a recedens,& distingui potest consenuens,unica apprehensio sufficit, ut pure speculative cognoscantur, permitto; ut causentur, nego. Itaque ut sv llogism tis speeulative apprehendatur uniea sufficere potest apprehensio ς atvero ut causetur, quod apprehenditur, triplex requiritur iudicium. Aliud enim est cognoscere eodeactu duo correlativa , aliud eodem actu ea
79 in inde , quia adhue , ut persectet duo
correlativa cognoscantur,levis videtur indivi sibilis cognitio; quia quando eodem actu eo nosco Patrem, & filium ; filium tantum cognosco fresidum suum absolutum; solum enim requiritur, quod eognoscatur, ut terminant relationem Patris: & ut sic terminans non est quid relativum apud Seotistas; ergo ut relativum cognoscatur, alia cognitio requititur Hoeidem debes nimis notare in correlativis
menticinalibus, in quibus olim norma r lationis term mant is est Reeomodanda; quare dum ex comparatione natura respicit inseri
ra, non refertur ad relativum, sed ad absolutum: quod eum detur, Sc deinceps se Seiae proterminante, hoc non requiret esse subjicibile, ut illa sit universalis. Ex quibus satisfaciendus est Seotiis , dum ait, quod dato superiori datyr inserius; ita ut detur , non vi formaliter relativum, sed ut absolutum , & temni inans relationem superioris. Addit Rothericiis, ouod adhue inesse ter mini per illum actu non eoi thuukur ; sed per actum absolutum, quo cognoscitur, ut inferius , quem actum simul cum 'comparativo potest habere intelle-
latici rationis,quando iuxta illam habet obieetum objiei intellectui ; sed ex simplici Omparatione naturae ad inseriora polJune objiei inseriora immediatissime in ordine ad illam: ergo quia, relatio subiicibilitatis suis ex smpli
ei illa eomparatione cati fata In illis. Diltin- Rura maiorem, quando habent cibi iei ex circit stantiis utiliter , di intelligibiliter ex parte obiaiectorum requisitis, concedo, aliter nego a &sie reliqua percipio. Itaque dico,quod ex persectione fundamenti comparatione insermati, de dispositi exigitur , quod Ium sie habeat persecte causari, & obiici relatio; is aliter obiectam reprobabit intellectus, quousque comparationem ex parte termini ponat; quod erit concludere, per id,per quod reae suntlatus inciperet. Et latio est , quia reIatio debet
resultare ex illo termino ex parte cuius adstaeircunstantiam. ergo eum actus ille comparativus naturae non se teneat ex parte ioseriorum,
sed ex parte naturae, ex qua rei ultat universalitas, hinc est, quod ut resultet subiicibilitas, alter actus requiretur,qui ex parte aliorum se
imaginabilem simultatem inter actus comparativos,auferre intendo; potest siquidem intellectus, ictu mentis,comparare naturam ad i n- seriora,& inseriora ad naturam; solum volui persuadere , quod ex levi eminentia nostrae cognitionis, videtur dissi. ite,quod indi. sibili via tedat ad .num,S: ex illo te dat ad aliud, comprehendedo insimul,& indivisibiliter causando duplicem v .am , S tendentiam , Vmco cognitionis passu. Bene enim potiunt esse continui, aut eontigui: verumtamen distinistit disie non nego, quod ad invicem debeant , vel possint comparari, ut notat Ioan . de Magili. tras. 2. de Prari ea b. Noto tame in sine,quod nune dicta debent aecomodar i iuxta una m. cxil ιs viis, quas quU. a. deambulabimus.
104쪽
Destrictiori esse,s norma secundarum intentionum. si
Andentur fecunda intentiones grammat eatis is, sul O proposui, praesente quae- ltionem , ut eis brevi te e , aliqua
aequivocantia evadamus , quae ut evitemus, potius explicatione,quan formali- tale hane eviscerare dissicultatem conabimur. Itaque advertendum cst,quod ens rationis, seu seeundo intentionale in tota sua latitudine logicam sphaeram superat, ita ut extra ipsam extendatur; sub se enim comprehendit nome, verbum, participium, & quain plurima relativa grammarice propria, quae habent esse Iecundo intentionale, cum sorna aliter relativa rati cin1s sint etiam. Comprehendi i dei nde tropos,figuras,& alias simila, consonantias , quae Rethoricae sunt propria, & tamen etiam se ma li ter elle secundo intentionale imbibunt. 8 3 Deindε, estnim .s consideradum,quod adhuc esse intentionale ad sp ram logicalem contractum , non habet secundum omnem sui speculationem a logico considerari , aliter enim habet secunda intentio considerari a logico, te aliter habet eonsiderari a non Iogico, qui, ut dicemus, poterit diei metaIogicus, seu metaphvseus rationalis. Logiem igitur eonsiderat seeundam intentionem in ci creto; quia, ut ait Doctor Subtilis cum Avicenam 2 a. 3. q. . . ad quasiιonem, luιcus confide t s cundas intentiones, ut anticulo stramis; ita
ut applicabilitas subiecto, seu fundamento, sit seeundae intentionis propria passio: At autem Metaphyseu rationalis considerat secundam intentionem iuxta quidditatem suam,ut est ens praeei ε; ita ut uni versale , quod prout est ensconsideratur a Metaphvsico , ut est em applicabile naturis e mmunibus,consideretur a Ionico. Consentit Tartaret. 1. Praedicata
8 Ergo iuxta hane positionem uidetur, quod adhue secunda intentici logica iuxta omisne esse, iuxta auod potest speculari, non est de pleia eoo sideratione logi pa Et ratio pro
illis quibus dicta non displiceant potest pari fieari ex ente reat i , quod est in se , quodvisens naturale r seurientin ens reale Labet este
applicabile ad disserentias Physicas, seu natuiaralitatis; se ens rationis, semel cum sendam . to supposito, debet haberct esto applicabile ad differentias logicas , seu praedicabilitatis, &c; sed licet eris naturale sit ens reale,iuxta quid-ditatem realem ut sie,non consideratur a physico, sesut alteri applieatum: ergo Iieet eris secundo intentionale logieum sit ens rationis, non considerabitur a logico secundum quid-ditatem rationis, ut sie, sed ut alteri subiectu Quam paeritatem si ps reurras, plura Sopiis iamata in contrarium auffugies. Sin autem velit aliquis dicere,quod adhue lecundae intentioni sic consideratae , noo sit necessarium signare aliam seientiam, qua D realem Melahysicam, yon multum contra hoc insistam;lam,quia missatis nominis questione confunditur Ilana quia Doctor noster id severe videtur cum Philosopho ιn I. u. 23. q. tinica, h. irem arguo, ubi
prope initium ex ore Philolbphi ait, quod ι.-traris rum eadem Usc entis; ergo pro entereati,& tationis eadem susticit Metaphvsea Sed quidquid is de hoc, resolvetur tarsan indis fisione de obiecto logicae 8s solum restat semper primum quaestionis intentum amplius inlaemare circa seculas intentiones, & entia rationis grammati lia. Ens igitur rationis semper inducit extremum referens,quia ut passim, it Doctor, debet esse extremum eonserentis cognitionis; sed, ut di xi , in grammaticalibus dantur extrema col- data ; ergo dantur relativa rationis. Prob. minor ; in omnibus rela uvis , scilicet , ille, sinis, alter, &e. que respectiva sunt sermaliter ex
comparatione intellectiis, ita ut licci nune re- Iativa realia videantur illa nomina , ut ex niis
mia, & usitata impositione videtur Rami te iapectu, ad vinum: sed tamen aliquando, extrema suerunt purae rationis comparatior
8 6 Deinde in poesi potest intellectus comis parare dactylum no tum in Ordine ad simis deum, sed in ordine ad quemvis alium pedet
etsi metricus , & rithmicus non sit , servando proportionem Metaphorae; in quo casu retultabunt relationes rationis. solius grammatice propriae; nee non ex illa materia pedis,& syllabae,& ex larma rationis, eoncretum secundo intentionale conflabitur. Sic etiam tribueiare potest intellectus liuic voci lilium lilii, quae est ex se quid reale, re naturale, significatione naturae Iiiij, faciens, ut per significati nem ad illud referatur, & deinceps potest illi dare modos significandi grammaticales , scilicet,
casus,& numeros, genus,& personam &se alios, qui a grammatizantibus, nominis accidentia solent appellari. 8 ' Itaque taut secundae intentionet logiis eae, obiectivae sint in intellectu, & quasi subiecti νθ sunt in naturis, εe rei Mas,quas denomitiant, sic, servaris servandis , omnes illi modi secundo intentionales subiectimi sunt in voce, ἱllam
105쪽
illam siquidem intrinsecet denominat,& Dbiective sui in intelletis,eo quod omne esse ill rum,non sit extra objici illi. Quod ad tropos, metaphoras, rithmas ,&sie alia detur funda. mentum intelliatili ex primis intentionibus,si- ti datur ad subiteibilia , divisibilia, & vm-- alia , non dubito; et si ex in opia praxis,&vsus, intellectus in explicandis tepescat. Ce tum est enim, quod invenici motiva excitanistia ad Rithmi eorum consonantiam,& arm niam, sicuti invenit ad pulchrum metaphorae mendacium, & ad elevatum hyperbolis exerisum. Si e&ad aliqua elegantia informa exprimenda,int ponit intellectus respectivam significationem nominibtas, quae de se iam speeiola,& crispa sonare praeradiant ; de sede omnibus i nvenietur, si rationabiliter percuris
88 Sed pro eomplemento praedictorum
sunt duo prinei paliter notanda. Primum est, quod illa reIativa,& nomina grammaticalia,
ut terminent relationem rationis , non requi.
runt esse recta,ita de per se,ut e si sint obliqua similiter relationem dieant; υ g. cuius est hieliber i Liber est illiu , 3cet; at autem in extrema logicalia praelicti; relationibus insor mentur, cum requirant esse, ut persecte s ibjieibilia,& praedicabilia sint,requirunt de per se n minum remtudi nem , quod bene notavit Phlia Iosephus a. de Inter ret. Secundum princi paliter advertendum est,quod etsi relativa sint gramm*ticalia, ut dicunt purum syncatheg rema, v.g. qui, ili,hie, dcc.Sed tamen ex co- sortio ad rectium logieum, in quo sineathe-eorema inhaeret, in logicum eoncreti vec traia formatur, quia ex inflexibili substantia , seuentitate praedieati, aut subiecti, in quo in est, eius obliquitas impeditur. Simila invenies in qualitate quantitati inherente, cui coniuncta redditur extensa , ita vi penetrabilitas eius ex consortio impediatur. 89 Ex omnibus est inserendum , quod nodebent renui eram matteales secundae intentiones; quae etsi considerari etiam possint, ut applicatae primis; tamen semper logicae inten tiones diversae erunt:vel quia modus applica di est diversus; vel quia subiecta, quibus appli eanda sunt sub alia ratione illas sundat,& excitant intellectum , ψt non omnis secunda intentio, sed peculiaris applicetur; v. g. vi sunt praeeis S subiicibilitatis, universalitatis,&c. in quibus a duo libet eximia potest percipi disterentia, sicuti & tam comparationum , quam
sundan entorum diversa norma , & e sonatia , videatur Scotus, qui in cy. 26. vnιν. s. ad
quartum principale lpeciose 1ntentiones gra-maticales a logieis distinguit.
Resolvens eundas intentiones esse
d naverimus, quod secundae intentiones ex parte obiecti se tenentes, sunt aliquid extrinseeum , & nil reale potest causari in obiecto; led tamen specialiter deseeundis intenti nibus restabat pro compleomento praesentem instituere quaestionem; non
tantum , ut illam probemus, quantum ut alia quibus occurramu .
si Resolvendum est firmiter feeundas i teriones logicas esse entia rationis ,est de corde Doctoris subtilis in sere locis omnibus hue- usque eitat .s videantur, que extant in P st. r. VPQ. I. Prob. I. universalitas logica in s eunda inten io;sed universalitas logi ea est ensrationis formaliter; ergo seeunda intentio estens rationis formalitcr. Prob. minor;illud est format terens rationis, quod extra anima retapnenat sor maliter esse ; sed ex ra animam reia pugnat, quod in natura sit universalitas Iogica; ergci universalitas logica est formaliterens rationis. Prob. Illam naturam intelligimus logieε universalem , quam videmus potiative eamdem in pluribus : sed excepta natura divina repugnat,quod aliqua natura sit eadem positive communicata pluribus extra anima: ergo extra animam repugnat, quod sit in mistura universalitas logica. Minorem sie relii quo usque ad librum universalium. st Quainplurim , inter quos noster Potius 6 I de ente rationis qua'. vlt;- . praeia dictam probationem evertere intendent ex ex
plicatione , quam pro secundis intentionibus obiectivis adducunt. Aiserunt enim,quod esse genua v.g.nihil aliud est,quam esse praeditabi-Ie, vel esse praedicatum de pluribus speciebus; sed esto prae lieatum no dicit aliud neeessario,
quam denominationem extrinsecam desumptam ab actu intellectus,quo iudicatur aliquid de alio :& esse praedicabile non est aliud, qua aptitudo rei ad recipiendum talem denomIn tionem et ergo cum ex talibus denominationibus extrinsecis nullum sequatur eas rationis,& deinceps illa aptitudo sequatur rem nullo intellectu considerante , sine 1 undamento se-ciindas inrantiones entia rationis esse imus. 93 Eleganter evisceravit Pater Pontius Moti , & veterum Seoiiaacilium medulam. Nimis ealumniatur a Mastrio, de merito tae
106쪽
Desrictiori esse, o normas cundarum intentionum. si VI. Ο
patitur: quia pereavit in Patrem suu .Sed quidquid sit de ea lumnia, miror,quod Pater Ponis eius non viderit, aliud esse, esse a parte rei naturam, quae sit praedieatum , uel praedicabile proximum;& aliud esse, esse a parte rei praedicabile, quam distinctionem percipies in Petro coniuncto eum lapide,ubi aliud est,esse a parte rei Petrus , qui sit eoniunctus eum lapide, de aliud est, esse I parte rei Petrus eum lapide coniunetas. His tamen sic praevisis adverto impugnationes in Poneium, & alios Suari , se-quaees mancre in dist. I. praecipue in 3. quae militant cotra extrinsecas denominationes;& in quali. a. quae eontra sic intellectam
aptitudine me quibus ibi. s Insto nil homini,qsier illud esse secundo intentionale,quod est parte rei praedicatum. vel est ipsum obiectum a parte rei existens,
vel ipsemet reali 1 aetiis intellectus i Si ipsum obieetiim a parte rei existensa ergo nullo considerante, de iudieante intellectu obiectum, . g. natura erit formaliter praedicata. Si ipsemet realis actus intellectus sit:ergo in hac pr positione, v g. Petrus est homo , praedicatum sciem aliter non erit homo, sed actus intellω- Ius, ac consequenter ipsemet actus iudicans, erit formaliter iudieatus.
ys Dices, quod secunda intentio praedi-eati, neque est praeeisό natura , neque praecise actus intellectus, sed aliquid naturae,& aliquid
actus intellecthis; ita ut natura sit , quod praedicatur,& actus intellectus sit, quo praedicat. Bene est , neque hoe reprobare intendo a sed praecise , quod vi natura sit, & denominetur sormaliter praedieato,debet aliquod esse, quod non habebat ante praedicationem, habere dum praedieatur, sed actus intellectias non manet in natura, & extra actum, intellectum, & natu ram, nullum esse reale potest dari ; ergo vel quod datur in natura est quid rationis, vel quin nil detur in natura, realiter innovatur, & d
natura denominatio ab actu iudicante unum
de alio, qui aetiis eum sit realis,& denominatio. Instri sie; illa denominatio , quae de rivatur est realis,quia ab actu reali derivatur;ergo semper,& quando ab actu reali intellectus, denominatici derivetur , erit realis r ergo si in ellectuet posset assentire, quod Petrus erat lapis, vel Deus chimaera, cum actus realis si mus foret , secunda intentio , quae ab il- Io derivaretur , sciret realis ; ergo posset secunda intentio esse realis, dum prima poterat esse nil et & seeundum elle obiectivum
pollet esse a parte rei,dum tam Pliziter esset rationis primum obiectum , quod diffusε
impugnavimus. Deinde dum dicunt quod in hae propositione Petrus est homo, bomo dicitur praedicatum a denominatione desumpta ab actu intellectus; inquiro , quis eam desumit ' Non actus praedictus, alsis non so-ret directus I ergo actiis reflexe comparans; sed actus reflexe eomparans nil reale formaliter potest ali umere ex actu formali dilecto, quo iam exhibito, rea liter denominet obiecta, quae potius actus reflexi,quam dιrecti sunt ob
tecta ; ergo solum a relatione rinionis possunt assii mere denominationem per actum comparativum , sornaae rationis formaliter applicat Iuum.
ς7 Insto a. sic e dicebant enim, quod esse praedicatum, non est aliud quam ha
re denominationem extrinsecam desumptam
ab actu iudicante a & sie quod esse praedi-eabile non est aliud quam aptitudo ad habendum , & recipiendum talem denomina
tionem P & in primis inserendo hane consequentiam; scilicet, quod vi natura est e securido intentionale habeat, requiritur, quod esse. extrinsecum denominationis, recipiat ; sed ut iam propugnavi , nil reale potest intellectus mittere extra se; ergo. mmdc arguo fiet inter prudenter contraria opinantes aliqua debet poni distinctio inter universale
physicum ,& logicum, ut de facto in quam pluribus vidi positam; sed ex eo, quod uniuersale logicuim , Sc prae litabile stet in aptitudine intrinseca naturae ad talem deliciis
minationem , nulla apparet distinctio; ergo aliquid debet addi , per quod sor mali iee
constituatur logice universalis. Probat. minor I quia etiam in natura , quae est physice universalis datur aptitudo ad illam denominationem ; ergo nulla apparet dictinctio. 98 Dices statim , quod aptitudo naturae ut est physicet universalis, non est proxima, sed remota, in quo nimia distimctio signatur.
Bene est; arguo sie i ergo secunda intentio Iogicae universalitatis non stat praecise in apti
tudine, sed & in proximitate, ita ut hoc conineretum, scilieet, aptitudo proxima, sit logleae universalitatis constitutivum i ted ex li ieis usque dictis extra id, quod a parte rei,& physice habet natura , nil reale potest dei noeeps ipsi aproximari ἰ ergo concretum ilia
lud ex aptitudine , & forma rationis debee constitui , ut universalitas Iogi ea distincta
ορ Persistes semper posse ipsi aproximari
actum intellectus illam comparantem ad inse-M riora,
107쪽
riora, qui actus est realis. Pressto etiam in diactis ,& arguo aliter sie r seeunda intentio fit per ipsos actus inteIlectu,; sed nil potest fierier semetipsum; ergo eum illa proximitas sie
unda intentio,& consequenter debeat fieri, non potest esse actus ipse intellectui. tuod feeunda iii tentio e qua loquimur, non sitaetus intellectus , sed quod fiat per ae- tum intellectus,suadetur; quia seeunda intemtio est aliquid obiectivum , sed nil est obiectivum actus intellectus: ergo secunda intentio no est actus ipse intellectus, sed potius aliquid ab ipso. Mai. pr. quia secunda intentio est eia se passivum; sed elle passivum ipsius obiecti ,est esse obiectivum: ergo secunda intentio est esse obiectivum. Mai. pr. ex eo quod esse secundo intentionale sit esse, quod tribuitur obiectis per dependentiam ab intellectu; erso est esse passivum. Nune sie r ergo illud esse secundo
intentionale aptitudinis proximae, non poterit esse aptitudi ,3e actus intellectus. roo Persistes dicendo, quod hoe concretum aptitudo proxima, non dieit actum intellectus nisi causaliter,&origi native: ita inesse obiectivum aproxi matum Pasitve sit rea istis denominatio, quas inhaerens in primo subiecto, seu intentione; dicitur quasi inhaerens,
quia naturae nunquam extrinsece denominantur per esse, quod sit in ipsis, sed quod sit ad i p. as. Persisto in dictis, de arguo aliter siet apud
prudentius opinantes nulla datur natura realis, quae actu, positive, de formalit et sit a parte rei Mniversalis, quin saltim realem denominationem cognitionis connotet, ut supra Pa ter Ptinctus explicabat; sed ex eo quod elle ad proden uni nante naturam unam in pluribus sufficeret,nulla realiseon notatio ad iudicari
rem cognitione requireretur; ergo. Prob. minor; ipsa natura, quatenus est ex se, dieit ae-titudinem ad plura,ita a parte ret,ut nullo C siderante iudicio,neque praedicante adhuc natura Petri dicat ex se aptitudinem ad esse in aliis; ergo sese ad , pro denominante natu ram unam in pluribus, vel ad plura suffieiat, eum esse ad , Omni consideratione scelusa in. veniatur, ut sit positive universalis, nulla re iis con notatici ad cognitionem requiretur; aeper consequens adhuc natura in Petro erit a parte rei formaliter universalis; ita ut deno ni inetur inessendo, quantum logici denomiis nant cognitione , ει praeeisione negotiati .
Dices,semper requiri,quod illud esse ad , derivatu ma res=ectu transcendentali naturae, quod eognoscatur ab intellectu, & siea cognitione derivetur. Cotra efficaciter ; quia
non minus illa apistudo derivat esse Ada paria
te rei , quam e nitio i parte rei derivet esse, Ari sed esse Ad eognitionis,etsi non emno eatur,dum derivatiir, denomi nat naturam , east necessarid conseqivitum ad cognitionemaeum esse Ad aptitudinis denominabit siniit ter, etsi non eognoscatur uin derivatur, cumst eecessa m consequutum ad aptitudinem. ro a Dices, quod a parte rei illa aptitudo non habet esse Ad, cum sit quid absolutum. Contra, Ae melius ι ergo nunquam potest essu ad plura, neque exercit E in pluribus nisi mea
res rationis comparativos. Prob. assumptum; quia apud Pone um,de alam sequentes Suartu, tunc erunt extrinsecae denominationes entiarat Ionis, quando Concipiantur in subiectis peresse In, cum in re solum habeant esse Ain ergo si illa aptitudo cognoscatur,ut esse Ad,cuin re esse Ad non habeat illa extrinseca denominatio, similiter erit rationis. ro 3 Insto 2. pnon est magis universalis, nee min us uniso emis actus intellectus,qua natura; sed licet plura sint illa , ad quae 'turet
derivatur, cum non derivet nisi esse Ad, uniformiter ompia denominantur,& sunt inse riora; ergo eum actus intellectus non derivet in extrema cognita plusquam esse Ad extrin- seeae denominationis, amba extrema uniformiter denominabuntur; dc sic ex quo convin cetur , quod unum trabeat secundam intenistionem , Si denominationem subiecti, & non aliud. Hane instantiain adverte, de nrita, quod in nostra sententia unum extremum est sor- maliter subiectum, dum forma rationis ponitur in illo, non autem ipsum habet esse in sorisma, aqua ut a praedicat denominatur. xo His omnibus audacter occurrere inte det aliquis dieendo nullum sentire ineonu nlans, neque in hoc, quod secunda intentio nosit aliquod obiecti via, sed ipse formatissimus actus intellectus;neq; in hoc, quod etsi aliquid
obiectivum foret, foret aliqua denominatio realis ab actu reali,& formali i nieli ectus derivata. Contra istam solutionem nil preter dista habeo,quae si non inconveniant i,eque ineta veniet in citra prin .u deforma hactu,quoa eulque actus intellectus non fuit denominatas species, ita ut quinque voces prςdicabiles non eognitionibus, sed earum obiectis areo modentur. Contra secundum de reali denominatione , similiter nil inconveniet iliati admittere , quod in hae Propositione, Deus est omnipotens , esse Deus subiectum in illa , si esse in Deo aliquod reale extrinserum ab actu creat. delumPtum , ae
108쪽
Desrictiori esse,s normasecundarram intentionum. sim. yr
idis obiiciesromnis forma si Itim a ponteriori norificat suum esse per illius exercitiu: sed omne exercitium formarum adhue secut d6 intentionalium est coneretive prim6 inteticinale:ergo omnis forma, qua derivetur,est primo intentionalis ; li est absoluta, dc realis. Minor suadetur, quia ut universalis natu ea, U. g. humana exerceatur , semper dieitur homo est animal, dc sede aliis quatuor praedicabili biis; ergo omne exercitium, adhue forismarum secundo intenticinalium est reale, &absolutum. Hoe argumentum , etsi in supra dictis maneret aliquantulum tutum , ni Ih minus propono , ut seqtientibus d et rinis ominnia confirmentur. In primis potest distingui maior inter formas reales, & rationis, ut iam distinxi pluries.Deiriae data minori,nil unquasequitur, quia ut toties dixi , quod heundae intentiones signant, exercent priniae. Addo Tationem ex eo, quod omne elle secund6 intentionale, de.logi eum inutilissimum soret,si quod sienat, non exerceretur in obiectis , di νebus;ut sciamus enim illa exercere dexteret, de rationabiliter, omnes scientiaria primores stu dentur,& meditantur. Dixi, sed data minorit quia poterat distingui ex eo, quod si concretive dieitur reale, & primo intentionale exercitium , quia datur prima intentio exeriscens ; potiori itire poterat dici eoneret ivέ r
tioni. , & seeund6 intentionale; quia praerterqtiam quod per unionem intentionalem eo omitatur, est forma rationis ratio exerin
6ον Pro quo etia opportet notare, quod dum dieitur animal praedieatur de homine; e eo homo est animal, tum ly pradieatur deis hei summi signat 6,no solum quoad ipsum, sed quoad extrema, quae habeti ita ut animal stinnatum cum homine per ly pradicari supponat pro genere, reddens hunc sensum : animal praedieatur de homine; ergo animal est gen et vel sic ergo g-nus praedieatur de specie. Si enim illa proposirio non summatur signate,nqpotest dari illatio sol malis,sed nugatoria via
deatur Doctor in i . univers. δρ in I 6. fa eeret enim hunc sensum: antinalest homo; eringo animal est homor vel et contra in utraque propositione.
titulo de eausis, & causantibus , quia pro causa intelligo formam , seu
Praecisam virtutem cau-ιandi, V. g. pStentia In ros Itaque nota nimis pro eomplemento . . . . rςllectivam, volitivam, huius resolutionis magnam disserentiam inter δce. pro caulante vero Otum cancretum peris
vocem eonceptus senantis c exereentis. Istud et pio, sciliret, virtutem,& subiectum,in quo enim adverbium Non, exercet negationem;& in, v. g. Deus, Augςlus , homo , brutum, de tamen tae vox negatio est , quae negationem quibus omnibtri inquirendum venit,an entia signat. Similiter e particula exesso , signi is lacund6 intentionalia poli mi causare : priusficat exelusionem, de tamen haee partieula la- tamen de causis est examinanda distinctio.
min, illam exercet; Puti exceptio significa φ . ε . . . o : .
exceptionem, & per istam dictionem exredi i a V AE S T I o I.
tivam strater, exerretur. Videatur Motus de hoe ιη q. 14. -vem. Si e pariter de his , de Θ frit d. ohara intellecti quibus dicitur haec vox adicara per signatio- , examinantur.
nem, non debet inferri praedicari per exercI- .ris'.
tium, seu per elle quod signanti sed ita , ut a 2 latum est apud me orem in . toti
adicara in secundis i ntentionibus valeat eo. a loeis supra ei tatum polle eausare sequentia ad exerceri; seu ad se in ianda meis . entia rationis quamlibet potentia, ti t v. g. genus praedicatur de speciei ereo spe- quae actus ecillativos possit habere: non autem ei es est genus, non debet seqvrasin autem, geis e contra; potentia siquidem euius actu non mi praedieatur de speete . ergo homo est ani- sit collatiψus, vel eomparativus unius ol ieeianiat. Aliquando etiam experitur , qMod ratio- ti cum alto causareens rationis nequibiti erisne materiae, in eisdem termini , inqui istis in- go potentia intellectiva , quoad omnes illos venitur signans, invenitur exercen t v.g. ani- actus, quoad quos sit obiectorum collativa mal praedicaxurdelio mim ι ergo homo est entium rationis , eri r caulativa. Rellat nune
109쪽
examinare,quinam sint isti actus intellectus, Respondeo eon dendo maiorem iuxta viamqvi eomparatione valeantiae cundari ; dc pri- probabilem Scotistarum , & distinguo min mis examinandum ςst , de i digentia compa. rem, eau satur aliquod ens rationis per actum, rationi, ad entia rationis ericienda. qui est pute absolutus, & contemplativus,n 3 Est igitur commune axioma Doctoris gatur; qui est collativus, & respectivus , eo Subtilii, quod elle secundo intentionale sine a- ceditur;& negatur consequentia Itaque dieo,ctu eomparativo nunquam si te ergo est firmi- dissimilem omnino esse paritatem actus adduisier inserendum iuxta Doctorem , quod entia oti. Ratio est; quia qui factam universalitatem, rationis solum ex actibus comparativis pas- applicat primae intentioni formaliter den sunt suum esse obiectivum formaliter parti ei- minando, de se patet, quod tune non sistit inpare. Ex quibus iudico, quod in cognitionς absoluta, & praecisa eontemplatione obiectis .ni in indivisibilis formae, non potest dari ens sed transit ultra eonserendo,& sie nil mirum, rationis formaliter , neque cum fundamento, quod ens rationis retulle I; illa enim cognitioneque sine illo. Non cum fundamento; quia est practi .seeunda intentio praedicati , V. g. non potest 6 Dices secundo: simplieissima apprehenia formaliter habere tale suum esse, quin subjiciis sio potest concipere chi maetam a sed chimae bile in quo , vel ad quod si , euam coinrellia ra est ens rationis; ergo simplicissima appre-gatur i & sie in aliis omnibus idem invehi es hensio porcst facere ens rationis, ae per conse-
exemplar r ergo.Deinde neque sine fundam quem comparatione non indiget intellectus. to i quia lapis v. g. se cognitus nil obiectivum Pr b. min. quia stimaera tune habet esse prae habebit , quod a mactumnis intellectu reci- cise in intellectu eonsiderante ; ergo est enipiat, quousque ipsum comparet ad aliud ex- rationis. Idem argumentum fieri potest ex ap- tremum in tertio repugnans;ςrgo requiruntur prehcnsone praedicati , volversalitatis,&e. Iuplures termini, inter quos debeat , & possit primis potast maior inverri ι qui aliud est αρ- dari eomparationis actus , ut possit dari elle prehendere nomen, ali id rem per ipsum si
rationis obiectivum. nificatum Si enim debilem conceptibilitatem
Iudico secundo, quod etsi quis plures simplicissima: apprehensionis Perpendamus,
terminos habeat pro obie o , imo licit tale DOD concipere plusquam nomini , seu vocis oblectum si chimaera u.g. nullum ens rati, materi litatem inveniemus; quae non tantumni, intellectus efficiet, si pura speculatione ab- ta line obieci Ne in intelle tu , cum possit soluta in ipsum sistat, non autem respectiva, habere , quod reliqua vocabula materialia.& eollativa in illud tensiat. Hoc iudieiii ve- Ruod non plus eo ne ipiat,suaderi potest;quia rifieabitrer in satalione 3. ubi Deum non posse ex si syllogiimus sit tres propositiones, per haς faeere sine fundat venti obiecta rationis,dic vocςm j ilogismus exprelis, & signatae ; non min. Ratio vero precente rationis eum fun- tamen qui simplicissima apprehensione coneliae,mento potest emi quis dum iam secundam pii 0llogismum , poterit,& sic tres pro potaintentionem universistitatis v.g. absolute eon- tiones concipere. Itaque quoad esse obiecti- templatur intellectiis, nullum elle obiectivum vum chimaera, est aliquod ex pluribus, v.g. ei additi ergo nullium ens rationis furmati homo,¢aurum.
Prob. anteeiaem; quia quand- esset factum,. 7 Deinde, id, quod intendit minor,scili- praeei,e eognoscitii r nil, quod essiciat, di. eet, quod ex eo, quod tantum sit obiectum i ruri sed quais Oseeunda intentio universalis tellectus, sequitur, quod intellectus ens rati contemplatur facta,nil efficitur; ergo nullum nis efficiat, est alites intelligὐdum 8 esse cibi octavum additur. Prob. maior, quia de eote rationis sine fundamento in Deo. sed
quando universat raeciia fit, nil tune, quod quidquid sit dς l oc, iuxta illam primam .iam
eognoscatur , additur; ergo quando factam Scotistarum εο ῖ, urit,positam potest distimuim esse e gnoscitur , nil debet addi,quod inia minor, chimaera est eris rationis materiali- L l emeiatur. iridi e ii se rςr, e R di xur ; formaliter,negatur. Et sie ad inees,quod iamfacta universialitate per min, prob. distingui potest anteeedens; habet simplieein comparationem, potest intellectus ςsse virtuale, conceditur; habet elle obiecti humipsiam cognoscendo applicare per compara- actu te, negatur Itaque sicuti A qaias. de de timiem iudieativam naturae, dicendo natura non in ii nibus extrinisecis diximus , quod est universali 1; sed per hanc cognitionem ouis dum qui absoluiς cognoscit Petrum tune ρο- satur aliquod esse rationis obiectivum in na- trus solum sundamentaliter habet aliquod es tura: ergo praecise contemplando, & haben- se Ubiectivum sic chimaera per illam eoeni iado pro obiecto entia rationis causabunturi tinncm simplicissimam non habet actualiteresse
110쪽
De causis, s causantibus entis secundo intentionalis. O. m
esse obiectivum a quia a nulla forma ipsi ecim
municatur sed solum datur fundamentum, ut intellectus saeiat concretum Intentio na te apiaprchensi peractum reflexe comparans apprehensionem, S illud chimares applicet,& so
ma liter communicet 3 Praecipuam rationem, ad hoc ut nil rationis causetur in actibus pure contemplativis, & comparatione non tendentibus,adducam, & exempIaribus veriscare intendam.
Itaque, ut intellectus aliquid in se eauset, requiritur , quod se moveat, Ac acti ne tendat; ergo ut in obiecti sal,quod esse passivum inteistionale hoe est actu esse obieetivum a caus tur , requiritur,quod unum obiectam moveatur intentionaliter, ve Ia l aliud, vel ad ipsum intellectunt: sed de se intelligitur , quod sine compara nte,& reflectente actu unum obiectu intentionaliter non movetur ad aliud ; ergo sine illo, neque esse obiectivum , de rationis actu habebit. ς Deinde advertatur intellectus, vi mota vens,&ut quiescens habet enim strictb m tum, & terminum ad quem, ut dicemus 3. hQ.ds. t. q. a. sc invenietiar persecte adiavertente, quod intellectus dum se mouet, non intelligit a neque dum intelligit , se movet: propter quod Philosophus, neque motui, ne que actioni applicat purum intelligere , sed soliqueseenti alias intelligere foret quoddam agere. Si e pariter dum obiecta sine transitu, Zemotu ad alii habent coenosci, tune niIadhuc rationis usatur in ipsi ; sed habent pures ter minare sterilem cognitionis spreulationem;&ς contra dum intentionaliter unum obiectum movetur in ordine ad aliud , tune soliis adest motus rationis in ipsis, causati vus relationum rationis,quae habent pure cognosci, dum iam Ohiceta quiescunt,qitin sis terminantia eognitation m absolutam , aliquod esse obiectivum causet ut in ipsis. xo Cofirmatici rationis , resplendet in
omnibus naturas ,& exemplaris, in causante,& eonservante. Nul la enim est persecta natura, qtiae causet, quando caulata , fruitione
praecis 'praemeditatur , & respieit; propter ou ut ut diffuse dieam dixit Philosophus, quod natura est principium motu ,δe dei neeps qui et in quiescens enim est veluti se physi econtemplans, quia tune nil agit , sed alta re picit: & sie in omnibus idem invenies. Et raiatio est, quia in omni linea debet dari status,
hi quo res i litus, neque causentur,rieque m veantur , ita ut principia earum circa ipsas meditentur,quin ipsae aliqua alterentur causatione: ergo di etiam in statu rationis debet hoc admitti, ita ut non semper,& quando intelleis eius obiecta pereipit aliquod esse obiectivum
causet, cum non removendo obiecta pere iis piat.
mum equidem nullo melius suadetur , quam
causante,& conservante. Conservas enim ha
bet pro obiecto ut ita inquam; terminus enim est illam eamdem entitatem,quam habuit pro obiecto eausans ι ita vi possit dici, quando eonservatur, quod illa entitas, quae conserWatur, est illud obieetam,quod tantum habet esse extra eausas: & tamen licet idem obieetiam, quod suit terminans actionem causantis , sit
de terminans respirativam actionem conse vantis, ita ut tantum existere habeat in conserva nte; nilhominus tamen, neque ipsum, neque aliquid in ipso facit conservans, sed praeei,ό ad facta terminatur. Sie, servatis servandi, debet logicus rationalis diseurrere inter obiecta, te intellectum , hute accomodando esse agentem, & solum terminante , erga omisnia illa obiecta, quae etsi tantum habeant ob isti ei intellectui, sistit tamen absolute in ipsis,
apprehensione veluti conservans notitiam, nil tamen novi sabricans Ex quibus inseres,quod si praeti tabi lis sit memoria entis rationis sine
rellatione inter unam eius partem ad aliam, formaliter nullatenus a memoria ens rationis,
neque aliquid in ipso causabitur His ita de e parationis indigentia.
comparatio competat.1 et Ut eommunissimum suppono, quod Intellectus teramis iudieandi, & discurrendi possit obiecta eomparare , neque in hoc detineri debemus, esto non sit impossibilis eomis paratio : qua propter tota dissicultas versatur etrea actus simplieis apprehensionis,eirca quos non est parua distieultas, quae versatur. Resolvendum tame est,quod intellectus simplex potest eomparare obiecta, ac Per coni iiens ensrationis caulare. Ita Doctor νn 2.d 6 q. I. . quia tamen; dc alibi , eitatus pluries. Quam in plurimi ex nostris,inter quos Rotheritu q. i. -ιvercarι. 3 probant conclusionem ex Artiastol. I. do inter re .cap. s .tenente,quod universale est,quod de pluribus aptum est praeli cari: ex quo inserunt; ergo ante actuale prae dicationem intelligitur universale; sed ante actualem pr dicationem solum datur simplexactus comparativus, per quem possit resultare;ergo comparatio rationis smpliei actui potest convenise.