장음표시 사용
131쪽
sunt alterius potentis ab intellectu.Hane e cinis ditionem suadent Rotherieus, Poneius, Meri-nero,& alij ot iste illo trito Aristotelis axiomate, scilicet , quod intellectus extensione fisprasti cura, ex quo sie solet argui, extendere est extra se tendere:sed dum intellectus per unum actum dirigat alium,non tendit extra se; ergossilum diristendo actus aliarum potentiarum ipse extendetur; sed solum extensione fit pra-ctieus; ergo solum respectu actuum aliarum potentiarum ab ipso,dabitur praxis.Qtia conditione relinquit Doctrer primam particulam definitionis explicatam. - 26 Secunda eonditio lacundat illam secundam particulam , sei licet, naturistiter flo- sterior intellectione. Quae patet, ait Scotus quia actus non habentes ordinem ad intellectum , cuius modi sunt actus vegetati Vt , aut actus naturaliter Draee edentes intellectionem, ut sunt actus senstivi, non dicuntur praxes, nee dicitur ad eos extendi notitia practica , ut sunt ppiores intellectione .Similiter actus appetitus potentiae sensitivae , quatenus praecedunt actus intellectus, non sunt praxes , hoc enim modo communes sunt nobis,& brutis: Ex quo
recte inseri,quod neque respectu talium actu si est eognitio practiea , nisi si aliquo modo est
praedictorum actuum moderativa, quo pacto, scilicet,ut moderati, vel moderabiles, iam debent elle ipsa cognitione posteriores, uti, de et imperati , posterior et sunt reliquarum potentiarum actus. Ex quibus conditioni s infert Seotus , quod Praxis ad quam extenditur habitos practicus, non est nisi actus voluntatis elicitus, vel imperatus, quod suadet,quia qui- eumque alius actus detur praeter elicitum,veti a peratum, potest esse prior,ut patet discurre-do per omnes actus aliarum potentiarum ; sed praxis ad quam extenditur habitus practicus, debet esse essentialiter posterior τ ergo praxis ad quam extenditui habitus practicus,non est, nisi actus volutatiet elicitus,vel imperatus.Suadet secundo,quia praxis debet elle in potestate ecignoseentis,sed solum actus elieitus, vel imperatus est i n cognoseentis potestate; ergo Ius actus elicitus,vel imperatus est praxis. Maiorem probat ex Arist. 6. Ethic. Ubi ait, quod artifex eget virtute ad recte agendum, & nullus eget aliquo respectu illius, quod in sua potestate non est. Minor eo ligitur ab Scoto,quia quod non est elicinum , vel imperatum a v
luntate,poteli elis prius ipso racticante, ut di-ςζbamus : sed dum aliquid est prius at io , sube is potestate non est:ergo soliis actus elicitus, vel imperatus est in cognoseentis potestate.
et 7 Pro ultima parte definitionis,ultimam conditionem suadet Scotus ex dicto Philos phi 6. Et hic. Scilicet, quod electio recta, ne cessarid requirit rectam rationem, quod n Iun. est verum ait Scotus de electione stricte sumpta, led,S de qualibet volitione recta; er
go ad hoe ut quilibet volutatis actus sit rectus, requiritur, quod eliciatur, vel imperetur consormiter ad rationem rectam. Praedictam conia ditionem informat Scotus inserendo duplicem respectum,icilicet,conformitatis,& posteri ritatis ad praxim requisitum; ita vero,quod vealiqua notitia, aut scientia dicatur practica,
non sit per se requisitum , quod actu sit prior praxi, de quod actu praxim regulet; sed sume it quod sit ap itudinaliter prior, & regulativa; quod suadet Seotus s. contra de necessi reactus, quia quod praxis cinquit ipse actuali.
ter sequatur considerationem, quae eonformis sit ipsi considerationi, omnino accidentale, Meontigens est ipsi eonsiderationi : si igitur ab
actuali extusione diceretur practica, nulla essotneces Iario practica, sed eadem esset quandoque Practica , quandoque speculativa . quod nihil est. Deinde Ox si contra illam positionem,ubi
dieitur,quod tune faber non actu operas, non haberet cognitionem practicam ; ergo susscit infert Scotus superiori etiam s. duplex aptitudinalis extensio ad praxim. Quod explicat amplius ibi,dicendo,non requiri cognitionem conformem, sed conformativam, εἰ sie debere elle cui praxis sit eonformata,vel melius dices, conformanda,qua voce exprimitur,quod praxis sit naturaliter posterior. Sed ad corroborationem praedictarum conditionum,& ad inatelligentiam aliquorum , quae imminent, estnin. is notandum,quae Doctor subtilis Dr . ex hoe parersolutio, ubi ait, quod praxi convenieposterioras, & cognitioni prioritas ex ordine potentiarum ordinatarum,scilicet niel Iectus,& voluntas; nota tamen,quod non semper ista
intellectio prior,est practica, sed tantum, qua-do est determinativa rectitudinis respectu i sius praxis,vel formaliter,uel virtualiter; quia si in apprehensione previa,nulla sit determinatio sor malis,vel virtualis de rectitudine praxis, licet ibi sit prioritas , tamen tunc deficit ecinia formitas, quia ipsa non est, cui debeat praxis eos ormata, ut sit recta, eo quod de rectitudine praxis nil determinat) ollendat .Qua propter, ni fallor,melius exprimitur pi edicta cireunsta tia eognitionis eonformativae per illam partieulam, scilicet, naim elici, uia etsi potetia ad reguladum alicui intellectioni non defieerer, deficere tam e sorte posset, elli natam ad illud, hoe est,ex illa potenti a ,dc obiecto ad regulandum genitam Ex
132쪽
De exi sentia logica, s de eius divisione. g I. DT
8 Ex duabus conditionibus vltimis praxi, sequitur, cate Motus quod actus impera tu voluntate non est primό praxis, sed quasi
per aeeidens , dc secundari O ,quia nec primό est posterior intellectione,nec primo est natus elici consormiter rationi rectae I eortet igitur aliquem alium actum esse primo praxima
sed ille non est nisi elicita volitio,quia propoter istam habet actus imperatus praeductaseonditiones; ergo sequitur, quod prima ratio
praxis salvatur in actu elicito volutatis. Hoc suadet Scotus in i pio, . Dιco agitur. Ver Evdaeabus condati omburat quia tunc aliquid est
prim6 tale, Ie aliud est seeundo tale, quando illud comunctum cum isto, potest ab ipso separari, & adhuc manere tale ; sed actus pro- pr us voluntatis,coniunctus cum actu alterulis
potentiae, potest ab illo separari,& manete praxis,adhue ab illo separatus; ergo est prim6 tale adius a voluntate elicitus,dc est secundo,& quasi per accides tale, actus ab ipsa impera
tus. Maior relinquitur ut corta, minor probatur a Doctore, quia tune separatur actus et iei-tuq ab imperato , quando potest esse actus voluntatis, circa quod non potest elle actus potentiae inferioris, cuius modi sunt omnia immaterialia; sed adhuc circa ,sia manet praxis actus elicitus voluntatis, etsi ab alio separatus: ergo actus proprius voluntatis potest seia
parari ab actu imperato, & manere praxis, adhue ab illo separatus. 2s Hoe ipsiim suaderi potest ex Philoso pho apud Motum f. Contra sud Diti cor, ubi ait, quod ad hoc, ut cliniost recta, requiritur virtus in appetitu , neque enim sine habitu morali est electio recta; ergo virtus infert Scotuc habet actum elie tum immediatorem sibi quam sit ille actus, cuius electio est prinia
inpium, Ut imperans: prius enim actus voluntatis elicitus , qui est electio, est actio bona,
qu n, actus exterior imperatus ab electione sit boniis. Pro virtute debes intelligere regu
lam et habitum dirigintem , sine quibus non potest dari rectitudo in electione ,seu bonitas in praxi His ad literam Seotici textus evin .eratis , a Ii quis solent moveri difficultates, ex quibus graves Auctores compulsi , Doctoaris subtilis explicatam doctrinam non admittunt; eirca q:i , praehabito examine, certiora in fide Moti
Examinantur ala qua circa praeuictam '
3o RAEAior dissicultas, quae ex desi-
excitatur, solet este, an actibus intellectus esse praxes conveniat. Quam plurimi enim Doctores ab Illustr. Metinero
videndi, definitionem Moti rejici ut,eo qu6d, actus intellectu praxeos esse, exeludat. Et uipsis objiciatur praefactus textus Arist. scilicet, qu sd intellectus extensione fit practicus. Retapondent Molina,Hurtadus,&Caverus,quod talis textus in nullo magnae auctoritatis Avis ctore est inventus; de quo idem respondere videtur Bachonius apud Dioni Blaseo citatum supra, existimat enim praedictum textum esse fictilium. Sed praefatam responsionem non pollunt sustinere Nostrates, & merito,quia Doctor Subtilis probatam habet auctoritatem,& non solum Philosophi eos , sed& divinos
textus laudatissime coneepit. Deinde, quia Graves Auctores,quos ipse Motus retardat F. ad rationea pro opinione opposita , iam ante Scoti tempora illo textu fuerut ussi: qui nimό existimantes,quod intellectus speculativus existensione fiebat practi eus, quod vi dictum a Philosopho
.non recipit Scotus. Denique,quia ipso axiomate utitur D. Thomas . Iuasi 24. de veritate art. 4. vhi ait: InteIIectus praἱtieuasdem est, quoa operativum. undesola extensio ad opus, facιν aliquem intellectum esse stra Et cum . Denique,quia ipse Doctor Subtilis . Contra istud , citat Philosophiim in s. Ethte. υbi satis aperte videtur asserere, quod practica sunt, gratia appetitus electivi; sed quefiunt gratia electionis, in voluntate habent principium;ergo. 3 Deinceps,textu, & ratione scitet idem a nostris suaderi ex eo, qu6d Arist. textu , etsi
non inveniatur in terminis in 3.de anima,ta men id ιpsum potest colligi CV Io. te t.
so. ubi intellectum praelicum principium esse agendi, reputat: sed non potest percipi, quod sit principium practieum, quia praecisε sit principium agendi respectu actionis intellectivae, cum sie, etiam principium speculativum sit principium agendi; ergo quia sufficienter deducitur ex Plutosopho , quod praxis debet elle effectu, alterius principi j ab i ntelle
133쪽
mrpraxis definitionem, ex cuius eonditionibus praxim elicitam non possedari in intellectu pugnatissime defensant. Sed re bene I
specta . di melle posse impugnari contrarios, existi mo; fle non sollim est difficultas pro impugnatione asserentium , unum actum intellectus esse praxim respectu alterius eum dirigentis, sed etiam ero impugnations varian. tium praxis intelligentiam; quia cum pauci sistant in hoe , quod ex se hoc nomen straxis derivat, Ar unitiquisque, si velit speciales eon stituat conditiones, difficile imp ugnabitus, si de grata institutione non impugnetur ;& hoe modo, nullus signabitur , qui pari iure impugnari non valeat. His ita ut utriusque aia sumpti intentum liqueat, expositiones, quae pro contrariis adhiberi pollent,proponam,&infra in s. 3. solutio , & resolutio expen
3 et Dicent igitur , quod etiamsi Philo solius dixisset , quod intellectus extensione fieat practiciis, adhuc non inserebatur , quddOmnis praxis iit actus alterius potentiae ab ipso. Potest hoe suaderi, quia intra ipsam sphqram intellectivam potest dari unus actus, qui extensior sit alio; ergo potest intellectus e tendi ab alijs potent ijs praecisus. Prob.antecedens; quia tunc unus actus est extensor alio, quando transiit ad id , ad quod ex natura sua non potest transire alius ; led dum unus actus intellectus dirigat opus, intelligibili artifieio faetendum , ad quod dirigendum alte e actus
non transeat,plus isto extenditur ille;erao intra ipsam iptie iam intellectivam potest dari unus actus, ut sit extensior alio. Maior vide ἀtur certa,alias neque in nostra sententia intelia lectus extensione fieret practicus. Minor' ais detur; quia actus contemplativus, seu pure
speculativus sistit tantum in sontemplatione obiecti;erto dum detur actus,qui in hoc tantum non uestat, sed veritatem artificialem in tentionaliter dirigat , plus illo extendetur iste, alter siquidem non habebit antum, alias maledieetur , quot habet tantum sie sistere ineontemplatione.
33 Deinde dicent, quod tam Scoti, quam
reliquorum opiniones erunt gratis formatae, non aute in i Pirum propriae; quod non levisundamento poterunt suadere .Quia,tunc recte intelligetur praxis, quando ita intelliga iatur. α explicetur , quod eognoscatur in ipsa, disserentia ab speculatione: sed dum explicetur praxis per esse actum productum ex directione inperis producti,cognoscetur differentia ab speculatione; ergo. Prob. minor: quia
dum aliquis actus intellectus dirigat aliquod opus, cognoscetur distinctus ab actu , euin, non sit ullum opus dirigere; sed hic actus,c ius non sit aliquod opus dirigere, ad minus erit speeulativus, de dum taIis sit , eognostetur quod alter actuet, scilicet, dirigens, est diastinctus ab isto; ergo dum praecise explicetur praxis per esse aliquid productum ex dire ctione ad opus productum , cogno tur disserentia ab speculatione. Nunc sic,quando in intelligentia alicuius rei possunt exhiberi gratiosae, Sc liberae explicationes , tunc solidius talis res explicabitur , qnando explicetur per extremum ipsi rei susscienter contrapositum, dum circa intelligentiam talis cxtremi oppositi, maior, & communior detur concordaniatia in Auctoribus; ergo dum in explicatione Praxis detur opinionum variatio , ct haec non detur in explicatione speculationis, sum sciatur,qυ6l id debet esse praxis,quod est contrapositum speeulationi,illi soli Auctores recte. α non gratiose: explicabunt praxim,qui purae speculationi oppositam explicent: Sed dum speculatio communiter sit, quae sistat in mera contemplatione Ohiecti, & explicetur notitia practica per directionem principii ad producendum actum alteri consormem , cognoscitur, qu3l hie actus sit susscienter ab speculatione distinctus: ergo dum intelligatur, qu did est pr xis, intelligetur, quot solum in e rum sententia praxis rccte , dc non grati se explicatur , Ze quod sufficienter expli
3 Denique dicent, nil contra ipsos pro bari exi Ila vitima ratione derivata supra ex V. 1Ο. textu so. quia etiam si intellectus
speculativus sit principium acti cinis, sed tamen distinctus modus agendi potest lienari inter principium speculativum, de practicum, quia principium practicum , non est prinei pium quomodocumque, sed ostendendo quomodo aliquid sieri pos it recte:quo pacto manifeste eognostitur differentia a modo agenis di principii speculat ivi,qti in actus,set pera tio prinei pii practiei debeat esse alterius p tentiae ab intellectu e ergo dum inter actum dirigentem, & actum intellectus directum detur illo duplex respectus prioritatis,& co formitatis, nimis libere, & gratiose dicitur, quod huiusmodi dυplex respectus debeat esse inter actum intellectu 3, & voluntati; ad hoc, ut in re detur praxis, S notitia practica. His
ita examinatis circa contrariorum occursum.
3 s Secundus ocursu olet excitari ab ipsi, Scotistis contra conditionem,ex qua Uidetur ab Scoto praxim imperatam intra intellectum
134쪽
De exsentia logica, o de eius divisione. Z NI. D
ctum negari. Doctor enim Abtilis i,ostquam praxim desinitivo rigore explicuit in . oco dee. paueis cirea explicationem interiectis, opponit cc tra elicitam conclusionem , quod ex ea videtur sestui, quod tune aliqua i tellectio erit praxis;quia aliqua intellectici inquit ipse potest elle actus imperatus volutatis, sicut actus alterius potentiae imperatur ab ipsae ergo prima conditio est salsa , scilicet , quod praxis est operatio alterius potentiae ab intellectu. In huius ergo orcursus explicatione dividuntur Sei,tistae;aliqui enim rigorem textus admittentes,firmiter asserunt, quod iuxta ν-nuinam mentem Seoti, neque praxis Imperata potest in actibus intellectus admitti,ipse siquiadem Scotus,resolvendo obiectionem sibi lupta iactam,ait, cum igitur dicitur intellectio est imperata a voluntate;ergo est praxis, non se- qi itur; sed sequitur; ergo est praxis,ves praeit ea, ipsa enim nata est denominari, quali accidentaliter praxi, ad quam extensibilis est,notamen est terminus talis extensionis r tamen econtra bene conceditur,quod omnis praxis est actus elicitus, vel imperatus voluntatis: unde ex ista seeunda conditione Inserre oppositi nem,est facere fallaciam consequentis&e. Sie
Antonius Andraeas, Rada, Smising , Vulpes, Metinero,& Novisiimό Antonius Grollo indissertat. Dedem ranstratione.
3 6 Ali j vero Seotistae vim Seoticae cibi eis Oicinis sentientes,dc ad concedendam praximimperatam eo inpulsi , prae sata verba Scoti interpretare conantur. Ita Cavellus, Faber, Rariagius , Lychetiis , Mastrius,& Pone ius , apud
quem etiam Camerarius. Isti enim Auctores in explicatione praxi, Scotice sistentes,praximit, iteratam in intellectu suadent ex eo , quod non minue ratellectas sit lubditus voluntati, quam reliquae potentiae inferiorest ergo sicuti actus imperatus cui ulvis alterius potentiae a voluntate potest eiti praxis, & actus intellectui voluntate imperatus, praxis erit. Si res pondeatur,quod ad praxim requiritur ex Moato, quod ita actus practicus sit posterior intel lectione,quod ex natura sua postulet,non s Ium elle intellectione posteriorem, sed ,3c non possi esse actu voluntatis priorem , quod in nullit actibus intellectus potest evenire , quiantilliis,qitam timvis imperatus, satur,qui aliter dispositus non Dilet elici ante volutatis actus, nec non,quod ncin posset elici , quin sitis I talia teri ensior miti Contra δε ni istior efficaciter, quia hoe pacto neque praxis foret actus cuiuia vis potentiae inserioris , vel saltim alicuius, quia apud instim Seotum actus appetitus potetiae sensitivae pollunt esse praxes,ut Imperatinithominus tamen non sunt ita naturaliter posteriores, quod non potuerint eliei, & .sse ante intellectionem, & Φmperium, ut supradicebamus in litera textus; ergo quod actus intellectus a voluntate imperatus potuerit esse prior altera intellectione,& imperio, hoe nou debet suadere, quod non sint praxes, dum ut imperati sint posteriores. Deinde , quia etiam actus intellectus, ut imperatus debet elle posterior intellectione , non minus, ac quivis alius actus imperatus, ita ut licet ex distincta intelli gibilium dispositione Pollet intellectio'. quae est imperata variari, nunquam tamen utimperata,quia supposita r duplicatione imperii, non minus debet elle posterior altera intelle -ctione,&actu elicito imperante, quam quil bet alter actus, qui intellectionis non sit; ergo licet illa expositio lassiceret pro intel Iectione
nude sumpta,non autem pro intellectione imperio coniuncta.
37 Dicet Noster Grosso eum Illustris,imo Merinero , quod licet voluntas dicatur bona, vel mala,si actum visionis imperet,vel imperet non videre, tamen non dici tur practies bona, vel mala, quia proprie actus Visionis non potest este praxis, neque immediatE imorrari a
voluntate,sird solum mediate, scilicet impera-do applicationem obiectorum, vel imperando impedimenta applicationis ἰ ergo requiritur quod actus sit immediate: a voluntate imperatus, vi praxis dici possit , quod non rep ritur in actu intellectus, quia similiter operatur na- Iuraliter, & non ex imperio volutitatis im meis diate, sed solum mediate si tu potentia visiva. Ad aliud intentum non disiplicato lutio. Sed contra pro nunc,& in primis videtur plus reiicere,quam propugnare textualem mente Mo-ti,quia actus visionis non esset pract leui; lbd est actus alterius polentiae ab intellectu de sie naiaturaliter polietior intellectione ex imperio,
scuti eaeteri actus ex imperio practiei di eun
38 D inde,quia esto sit insallibiliter eone.
xus actus potentiae cum potentia , ut actus diis catur proprie ex imperio ortus , nil impedit, quod voluntas immediate, lotum Imperet a plieationem obiectorum, dum ex imperio a pia plicationis lEquatur actus non minus, ac si 1: sum actu imperaret,& praec 'Pue,du actus non sequeretur,si volutas no impς raret; ergo seu ti ut actus dieatur. K, r,susticit,quod libertas, de contingetia ex tetit in radice, etsi deinceps in fallibiliter eliciatur, actus naturalis,
saltim extrinsece,sit ab ubi erio:& habeat praxis contingentiam, sufficie, quod continete ἀ- tu applicationis derivetur I voluntate. Tum
135쪽
etiam; quia si illa ratio de Immed attone susE-ceret, sequeretur,quod eum actus fidei similiter oriatur ex applicatione obiecto runt , non haheret libertatem ex imperio,cum etsi imperante voluntate eliciatur , elicitur tamen natura Iiter , quin impediat , ut fides dicatur nar ergo. Tum denique et quia non solum obiectorum applieatio, sed etiam ipsa potentia potest immediat E imperari; ergo ex eo,quod
imperium nrin sit immediatum , nil evaditur. Dices,quod imperare potentiam.& actum irsius, rei de per accidens, est et si non imperaretur actus, sequeretur, i mperata applicati one. Bene est; ergo ex eo seret de per accidens imperare actii, quia iam non requirebatur; ergo
quia dum applicatio fuit imperata de per se, idem erat imperare applicationem,ae laret i nati is potetiis imperare actum. Addo hinc,quod sie dilautiendo,difficilis foret praxis in qualibet potentia,maximc,dum appetitus sentitivus habeat rationem principi i motivi eum sensu, in quo casu etiam illius applicatio, solum impervetur immediath. 3 9 Si dieat aliquis,quod etsi actus intellectus ut imperatus sit aliqua alia intellectione posterior, non tamen est omni intellectione posterior,quia non est se ipso posterior,neque noe valet,quia sic, neque actus elicitus voluntatis foret praxis,siquidem postquam voluntaselieit a ctum,est veluti naturale intellectui,ipis
Ru recognoseere,ut ita dicam;in quo casu non foret actus voluntatis omni intellectione posterior. Deinde:quia ex conditionibus ab M
to ad posterioritatem praxis requisitis, solum insertur, quod praxis debeate ite posterior resipectu omnis eognitionis dirigentis, scilicet, quae solum est notitia practica, qualis non est actus ille imperatus. Si velis persistere in hoc,
quod ex Seoto, praxis non est actus libere posterior, sed naturaliter,ita ut potentiae actuum practicorum ex ordine naturali habeant pri ritatem,& posterioritatem, ut sciIicet intellectus,& voluntas;eontra semper, quia hoc m do nullus actus alicuius potentiae,extra volitia Fam,soret praxis , cum actus ipsarum non sint ex hoc ordine naturaliter posteriores intellectu, ut ipse Scottis supra retinuit. Et si velis dicere, quod his admissis, solum sequitur, quod actus intellectus ut imperatus,sit Praxis solum
de per accidens; bene erit, sed non aliter erit praxea intellectio, ae actus imperati reliquam Potentiarum , qui respectu praxis elicitae sci- Ium de peraecii, aer axes ab Scoto reputantur. Ex quo fimilii pollunt impugnari , qui dilaerent, Scotum. non explicaste praxim perhoe, quod actus fit nam a imperarι, sed solum penes hoe, quod eonsormiter ad rationem reis ctam sit natur elici. o His ita eviseeratis in favorem Seotiastarum praxim in. peratam admittentium, restat nune eIectio interpretationis i litus diffici- Iimi textus Seoti dicentis, actus intellectus est imperatus; ergo est praxis,non sequitur; circaeuius textus interpretationem, non paucae traduntur expositiones; sed meo videri, verisimilior apparet expositio Scor istarum dicentium, quod dum Scottis ex actu imperato n6 deduxit praxim in intellectu , desummi debet ex eo, quod praxim accepisset in magis rigorosia aeceptione,quam communiter accipitur; se sei- laeet,ut pro tali solus habendus esset ille actus, qui,& haberet secundum se esse alterius potentiae ab intellectu,& qui deinceps esset,vel elicitus,vel imperatus a voluntate, quarum conditionum altera si deficerer,non citet praxis in illo rigore,etsi posset este praxis,prout communius accipitur. Hanc expositionem , ut genuinam ex mente Scoti deducunt , ipse siquidem dixit,quod ex preciso imperio inferre praxim, erat facere fallaciam consequentis , quae fallacia tune fit,qirado excommuniori, seu ex conia sequenti insertur antecedens , seu determinatum; quae sequeretur, si ex eo quod Scotus di xisset, quod omnis praxis erat actus elicitus, vel in peratus a voluntate , inferretur, quod omne imperatum a voluntate erat praxis; hoe non insertur bene,sicuti ex eo quod omnis homo esset albus, vel niger non infferretur bene, quod omne nigrum, dc album soret homo; sienon fuit dictum ab Seoto, omnem actum imperatum esse praxim , sed omnem praxim elle actum elicitum,vel imperatum; in cuius textus expositione, etsi diverta intendentes, concordant Scotistae hinc oppositi, ut videri potest apud Pontium hinc num. 79. & apud Merinerum ibidem num. 26. Praedictis igitur sic ex mine inspectis, resolvere dc bemus, quae eorum in firmiori fide Scoti teneamus;& cum ex reis lutione pro secudo occursu, ni aior pars resoli itionis pro primo occursu dependeat, placet circa Scotistatu curtum primam formare
3. II. Do scaendo occursu sis 'rima resolutio. r Λ Ntequam firmam ,& propriam
resolutionem efformem , ad vertere vellem, prop'er plurium doctissimorum Scotistarum Auctoritatem,
quod aliquam habere: potest prohabilitatem opinio
136쪽
De existentia logica, s de eiss divisione. g I. 1
opinio exponens praxim in actilvis intellectus a voluntate imperatis, qu6d suadere videntur alique rationes in eius favorem supra positae. Sed tamen Scotistae praedicta otinantes, duo nimis debent praecavere. Primum debet elle, quod si praxim imperatam admittant,debent erat, gruentias,& rationes sandare in eo, quM actu intellectus sit imperatus , & ut impera- lux habens aliquam posterioritatem respectu notitiae practi eae, non minus, ac actus cuiuia vis alterius potentiae , dum a voluntate imperatus: quibus innixi difficili me avertentur rationibus, in contrarium adductis , ut liquido examine supra praevidimus. Secundum debet
esse, quot ex suppositione , qu6d sietandati
pravim imperatam admittant, debent in desectibiliter admittere jecillationem elicitam ab intelle tu posse esse praxim ut imperatam a voluntate, quia sicuti potest voluntas imperare intellectui, qu6d ibideat , etiam iusi potest imperare, quod speculetur, & quod producat actum in mera obiecti contemplatione silentem , conformem notitiae regularum,
quam de speculatione habet. Neque in hoc pollunt huiusmodi Auctores aliquam habere expositionem: aliὸs in rationibus supra addu-is,nihil in favorem praxis imperatae proba runt erga intellectum ς quare si aliquid probant,rrobant smiliter allumptum nune pro post im, ex superioribus legitime illatum, ut supradicta intuenti, ichit. et Consimiliter etiam debent absque Diapa amplectere, quod etiam actus Logici pota sunt se elle practici, quia praeterquam quod
etiam habitibus utamur, prout volumus, po test a voluntate non mimis imperari actus Logicus, quam quilibet alius actus studi j ; ergi sicuti a iijs intellectus, etsi secundum se, non sit practicus , neque ullo modo alterius potentiae ab ipso , tamen quia imperatus,est praἀcticus,& aliquo modo alterius principi i ab ip- ,scilicet,principi i imperantis; sc etiam etsi Logica non sit alterius prinei pi j,ac Logici,&intellectivi, amἴ ut imperata poter,i esse praἀxis , & aliqlio modo alterius principij ab ipsa. o 3 Adverti tamen nimis debet ab ipsis, quisl etsi Logicae actui possit convenire esse
praxim , non tamen esse practicam notitiam,
nuta ut sit praxis solum requiritur,qucu actus Loci eae sit aliouid ei rea quod voluntas imis prans exerceatur qu6d actui Logito,qua imperato non repugnat; at ut sit notitia practi- ea , requiritur qiidd respiciat praxim ut talem , quod Logicae nunquam competit , cum eius sabitus. & actu tendant solum ad obiecta prout actus intellectus sunt praecisε.Vnde etsi actus intellectus sit directivus praxis,non autem Logicus; quia intellectus ex ordine potentiarum est directivus voluntatis; at I. fiea ex natura sua solum est directiva intelectus. Itaque etsi Logica sit praxi, , non dirigitur a Logica qua Draxis est,sed ab intellectu , cuius muneris est actiones voluntatis re
gularerat I. ogicae actus,etsi Logicam respiceret, n n tamen ut Imperatam , sed ut actum intellectus, etsi actus ille Logicae Imperatus
me valet si dicas, quod unus actus
intellectus potest respicere alterum actum intellectus impetatum ,& ut imperatum, nec-.non,& Imperaria voluntate , quod ut impe ratum alterum actum respiciat; ergo sic pariter unus actus L gieus poterit alterum actum Logicae ut imperatum respicere , & nec non, quod sic respiciat imperari. Non enim valet,
sed datur summa disparitas exeo,quόd intellectus sit Logica universalior; ex quo Subtiliter ait Scotus is . Ad rationes Pro Uinion
ausea, quod etsi speculatavum,& pi acti cum sint differentiae accidentales intellectus, di ita posset esse intellectus practicus , & specu lari-vus; at autem lunt differentiae essentiales res. pectu habitus , etsi practi eas non poss t esse, qui spreulativus sciret quare intellectus p terit extendi, ad quod nabitus L pleae non
valeat , cum tam In materia, quam in forma
sit determinatior. Ex quibus insertur, quMnee possit imperari Logica, sicuti imperatur intellectus, cum Logicae sit impossibile, q i , intellectui practieabile,sic etsi intellectu, potast imperari,ut Theologicer, animasticet,&c. non autein Logica , quia haec habet determinatam sphceram , vltra quam nulla res praeteriri potest , sicuti neque Intellectus potest imperari , ut amet: se pariter non potest ob idelmperari Logica ut circa imperatum tendat ι sed sicuti ens , quod est determinatum eonsiderat Metaphysea, ut ens, se secunda intenistio,quae est imperata, consideratur ἱ Logica, ut seeunda intentio, non attingendo imperium , sleuti neque Metaphysica determina istionem. His ita relictis,tot virorum Docto rum gratia.
- s Resolvo firmiter , qu6l iuxta genui .
nam intentionem Scoti, neque actus intellectus in imperati possunt esse praxes. Et ut hanc
resolutionem verissimam in fide Moti suadeam, tradendum ,& manifestandum est intentum ipsius ei rea praxim , de qua loqui intendat. Intentum igitur Doctoris ex nullo melius speriri debet, quam ex solutione ipsius posita immediate ad rationem hiectani.
Ait enim ipse in s. Dico uitur, quod etsi aliqua
137쪽
qua intellectio positi esse imperata seuti quilibet actus alterius potentiae, nunquam tamen
esse praxim , c in quo suadere debeo neque
esse praxim , sicuti praxes sunt actus Imperati cuiusvis alterius potentiae. Solutio Seoti l teralis se se habetrocet speculatio sit quaedam operatio,& ita praxis,se extendendo nomen, tamen ut praxis dieitur sola operatio, ad quam intellectus potest extendi , nulla intelia Iectio Puta etiam de. imperata,quia de hae λbi obiecit oppositum eit praxis; & hoe modo aecipitur , quando ad praxim cognitio practi a dieitur extendi, &e. Quibus manifestat Motus,quod sollim ab ipso accipitur praxis,
ut praxis dieitur illa operatio,ad quam intellectus potest extendi. Nunc videamus,an respectu intellectionis imperatae extendatur intellectus. Ad quod est sciendum,& nimis notandum , quod intellectus non debet diei e tensus dum cognoscit bonum. & si bonum sietatio formalis obiectiva voluntatis , qu atraeterquam quod hae actus, scilicet,vimis estona,est speculativus, posset intellectus eandem cognitionem virtutis bonae habere, etsi non daretur voluntas , dc sic neque altera e tentia ab ipso , 'irae requiritur ut intellectus extendaturi ergo intellectum exundi,non sistit in hoe,quod intellectus percipiat,& possit
tendere in res, in quibus datur speciale esse motivum resipectu actus aliarum potentiaiarum ab ipso, cum si tales potentiae non daretur, polle t intellectus tendere 1n res ipsas; Sed
intellectum extendi, debet sistere i n hoe,q υόd tales actus producat, quod si ipse solus esset,
de non ollent aliae potentiae ab ipso, illos actus non produceret. Hoc enim proprie loquendo debet ella,se extendere intellectum; alias dum
mutemplaretur bonum , extenderetur; neencin dum contemplaretur Hile , & quodvis opus externum;qudd falsum est, de non debetisse aliunde,ut ex radice resolutoria,nisi quias potentiae illae speciales non darentur,snuli ter bonum perciperet intellectus; ergo solum intellectus extendi debet dici,circa i Ilos actus, quos solus ipse non elieeret, si non darentur alterae potentiae ab ipso. suadetur intentum , de explicatur in intellectu respectu voluntatis. Dum intelIectus eognoscit praecise bonum , datur notitia specusativa : dum autem intellectus elieit
actum exprirnentem bonum esse amandum,
datur notitia practio; cur ergo ldum uterque actus tendis in bonum, solus viti mus est cticus o Prosecto non aliunde, nisi quia si non
daretur voluntas, non Maceret intellectus
actum dictantem , bonum Oile amandum , sin autem eliceret actum tendentem in bonum, cum bonum non sit, quia amabile, sin auteme: contra: ergo quiued illa notitia , praetica dieatur , & extensa , .ritur resolutori exesqu6d si non darentur alterae potentiae ab in tellectu, intellectus illum actum non eIiceret& sie dum illum elicit, quia dantur, exrandiatur intellectus ,& hac sola extensione rectό ab Seoto,& Aristot. intellectus dicitur practis eus. Nune se 3 ergo omnus illi actus, quos posset elicere intellectus ex propriis, tametsi vo i u ntas non daretur , non sunt dieendi praxes. Suadetur ex doctrina lex; iii , de menti Seoticae supra innixae quia pζr illos solos actus
extenditur intellcctus,quos si alterae potentiae non darentur non potic. eiiccre ς ergo cumactus,per quos sic exteditur,sint praxes dum iataxat, omnes illi actus quias pollet elicere i
tellectus ex propri is,tametsi Uluntas non daretur, non sunt dicendi pra x es. Sed actu, illi qui imperantur a volun a te intra intellectit miv.g. studere dce. possent dari, tametsi volunta, non dareturiergo actus illi,dum imperantur non sunt praxes. Suadetur minor, quia stude re,ut ad intellectum pertinet, non est aperire librum manibus,visuiu satigareince Sed habe re cognitionem vet i, ipsumque a falso disce
nere; sed hune actum studii posset intellectu,
habere, tametsi non daretur voluntas: ergo actus illi, &c. Suadetur uunc consequistin quia actus Illi, quibus non extenditur intelleia
eius, non sunt praxes; sed illis actibus non extenditur intellectus, qui possent eliei , tametsi altera potentia non dareturr ergo cum darentur actus illi , tametsi non darc tur υo Iunias , actus illi dum imperantur non sunt
similiter debet Seotice practi a
de aetibus aIiarum potenἰiarum Philosopha re. Ille enim actus est dicendu I praxis in qua libet potentia, ad quem cognitici dicitur extendi; ergo eum cognitio solum dicatur e
tendi, dum talis non foret , si i liae alterae potentiae non darentur,illi soli actris erunt praxes,a i q uos se potest extendi cognitio. Exempli fieatu in aliis potentiis, v.ς. deambulatio in eIigenda, appetenda , Hl quocumque alio modo exercenda : isti actus sunt practici, quia si respectu aliarum potentiarum ab inia tellectu serent opera illa tu possibilia, neque
in intelleetu daretur regulat. O , neque in υ Iuntate expedibile foret imperium et ergoesie dirigendo,extendi inr intollocius,ita ut extra
suos limi et dis undatur. Qua propteet nostremetor Subtili Isimu hoc punctum inluens,
138쪽
De exi sentia logic o de eius divisione. si M. Mi
debat, formatissime, & rigoroset solium debeiabatde sumi ex eo , ex quo eognitio dieebatur extendi. Unde Scotistae, secundum hane do
trinam cinsallibilem, ni fallor Doctorii su
tilis,ut videbitur amplius non tantum debentinere in prioritate, & posterioritate actuum, quantum in praedicta extensione, quia inter actus aliquos intellectus, forte est infallibilis
8 Dices , quod dum intel Iectus dirigit voluntatem , ostendens ei bonitatem stadi j v. g, & voluntas sic directa imperat studium intellectui, tunc datur notitia practica, nec non extensio in cognitione ostensiva; ergo quia Mintus ille imperatus est praxis. Hoc argumetum,
etsi in re non proponatur a Doctore , est mihi certum , quod illud in mente habuit , ut constabit ex solutione ab ipso derivata supra in I inritatis. Respondeo sic, datur in intellω- tu extensia respectu voluntatis,& imperis,c eedo; resipectu actus imperati, nego, & nego, quod actus imperatus sit in re praxis, sed solude nominative , ita ut so tu habeat diei practicus ex eo,quod actus 1mperas,quod est praxis, terminetur ad ipsum. Itaque dico , verum esse,
quod in praedicto,& similibus actibus intellee-tus,datur notitia practica, dc extensio; at auia rem extenso lum datur resPectu Volcatis,
eo quod expedito sor mali ssime actu impera iste,quod dei nceps lubsequitur, ita incipit intras laetam intellectus,quod ille ab illo tune in extendatur, i pse siquide actus expleretur intra
ipsum;extu litur tame respectu actus volunt
iis,quia absq; istomon daretur ipsemet ille ae tus intellectus Quare respectu predictae eranutionis, solus actus elicitus volutatis est praxis, tu, siquide iste est terminus talis extensionis,& non ter mi nus utcuque,sed ultimus,eo quod post ipsit,intellectus restringatur; ex quo oriis tur,quod actus intellectus imperatus non posisit diei ia praxis , sed denominatio Practicus, eo quod , etsi incipiat in linea intelligibi i , &specu labili, neipit tamen immediate post actu, qui est praxis sei licet,post imperium. En verba
Doctoris Riribus solutione innuit: cum igι Iur
seicitur 1 ntellectιo est imperata a voluntate,
est Praxis,vel Practica: ιρ ι emm nasa est deis nominari, quasi accidentalι ter a pravi ad quam extens ιδει est; non aωtem est ter manus
49 Instabis,quando in voluntate datur a
tus elieitus qui insimul est imperas,insimul debet dari respectu alterius pnretiae actus,qui sit
imperatus: ereo quad 3 in actu elicito volunt iis datur praxis elicita,in actu mPerato alte.
vim potentiae a volata te ebet dari praxis Imperatai sed non potest volutas imperare i ntelia Qui,quin in actu imperate detur elicita pr xin ergo nes poterit actus intellectus esse imperatus, quin in ipso detur praxis imperata. Huie instantiae difficilis apparientiae , iam
faciliter resnonderi potest , eoneedendo anteeedens ' distinguendo consequeς:quando iuactu elicito datur praxis elicita , in imperato debet dari praxis imperata, si incognitione,no solum detur extensio ad actu elicitum , sed Mad imperatu, est verumsi cognitio extensa res pectu eliciti, maneat restricta respectu impera oti,est sal sum;& concessa manciri, negatur co sequentia. Explicatio solutionis elaret ex dictis. His tamen non obstantibus, dicendu est, uod non semper,& quando in actu imperanteatur praxis elicita,in actu imperato debet dari praxis imperata,si actus imperatus,de per se
non sit terminus exrensivus cognitionis dirigentὲs,neq;de per se sit terminus restrictivus, . canextensivus talis cognitionis. Qua propter, etsi actus potentiarum inferioru,non sint primario praxes, eo quod solus actus voluntatis talis sit;attamen seper habet esse praxeos,modo quo actus intellectus,adhuc imperatus,esse pra-xeu, non habet. Ratio est; quia actus imperatus potentig inferioriswum sit quid exercendsi e tra potentiam dirigentem, di imperante illam cognitionem extensam in ordine ad actu imperantem, semper conservat extensam; vel ad minus illam de per se no stringit; ita ut lieet non sit terminus pri mari 6 extendens intellectatum,ta me etsi seeundario, terminus extensonis manet semper;siquidem si illa potentia non
daretur,respectu talis actus non daretur regurans copnitio: quapropter,etsi actiis illius potentiae sit praxis seeutidariώ, quia etsi non daretur intellectus, ille actus pollet elici; attamesemper ut imperatus est praxis,illo modo,quo non est actus intellectus; cum actus intellectus,
adliue ut Imperatus, non extendat eognitio
nem ad tet minum d qaem sine imperio non
tenderet intellectus ip s o Instabismon minas extenditur volutatis imperium respectu intellectionis,qua respectu actus euiuscumquς potentiae, quia sicuti si potentiae inferiores non forent,non pollet imperare voluntas,sie neq; posset imperare intellω- tione,si non foret intellectus;ergo sicuti actus inferiores sui Praxes,quia ad eos ext editur imperium, sic, & actus intellectus erunt praxes, cti sie ad eos extendatur. Resp. ex docti ina,&mente Seoti,permisso antecedenti, negado cD. sequentiam. Ratio est: quia pravis, iii xta intentum Seoti , non est ille terminus ad quem
139쪽
extensem voluntas, sed ad quem extenditor intellectus; quare eum respectu intellectioois
imperan non extendatur intellectus,sin autem resipectu imperatorum actuum aliarum potςnistiarii ab ipso,hine est, quod isti actus ut impeia rari sunt praxes, isus autem illi, si, ut inquit
Seolus,praxissis sila εν eratio ad quam inrel potest extendi. Nec valet dicere,quod ivoluntas non imperaret aliis inferioribus poteiati js,no extenderetur intellectus; ergo quia aciatus aliarum potentiam solum sunt praxes respectu voluntatis. Non enim vale quia ex hoc Lia insertur,quod actus aliatu potEtiaria sola ut praxes secudarita, & veluti de per accides, siquide etia si volutas no imperaret, neq;adet set i ntellectus,post et elicitat aute,nunquam sic sunt praxes actus intellectus; quia etsi conveniant in boe,quod scuti actus intellectus imperatus potuit ellei sine imperio,se sine imperio potuit elici actus inferior imperatus;differunt tamen in hoe, quod actus intellectus adhuc sis. euodari g, & ex suppositione quod impererur,
manet intra ipsu,eo modo quo maneret, abiaque imperio eliceretur,ita ut intellectus no exintendatur ad ipsum; at aure actus inseriores duim rantur, extendunt intellectu,cum ad illa opera sie tendat intellectus extra se, ac luderet,s absque intellectu ipsa met opera nunqua posset elici,ut evenit respectu actus volutatis. Unde sic extendit ur eognitio ad illa opera, quod licet solum extendatur ex suppositione quod imperentur,quia ante imperium, c cogniti ne potuerunt elici; tame ex suppositione quodno pollet elleI,nisi ex imperio,& post intcllec tum, non posset amplius extendi intellectus ad illa r e contra invenies in actibus intellectus imperatis. Haee nimis nota,quia prosecto sunt disset lima. s I Diees,praedictorum praecipua doctrianam esse insuffieientem,quia si io illa esset fiatendum,debebamus dicere,quod erant practicae,plures cognitiones speculativae: v. g. volutas est principium liberti: deambulatio est m tus &c. quia si tales potentiae non serent,erat impossibile,quod si miles actus eliceret intellectus i ergo si illae cognitiones sint practicae, quarum termini si deficerent,& deficeret iplae,
cum non daretur intellectualis extensio,practicae erui plures cognitiones spreulativae. Renpondendum sentio , negando insufficientc elle docti inam ex illo motivo. Ratio est,quia dum
diximus,quod illi loli actus sunt practi ei, qui
non elicerentur , si alterae potentiae non dare. Iur,notanter diximus,quod alterae potuitae,ut Olentiae , seu ut principia operativa requir anturiquare etsi ut praedictos actus eliciat ia-
tellectus v. g. voluntas est libera , requiratur voluntas,requir itur ta me se in esse obtecti, sea termini formaliter , & in cile potentiae, mate- 'rialiter, & disParate. Requiritur enim in elle obiecti formaliter,& de per se,quia nullius rei potest dari cognitio,quae ut obiectum non coiseurrat cum intellectu,cum ex obiecto,& pote. tia gignatur notitia quo pacto neque speculativa eognitio eliceretur,si res speculabilis non adelliet; in quo sensu,valde materiale est cognitioni elicitae,quod voluntas sit potentia operatoria, una eis quodcumque aliud foret,eadem dependentiam habuillet intellectus, ut alistum eliceret. Ex quo cognose itur, mi directἡ contra datam doctrinam argui. . III.
De primo occursu sis fecunda refotoris ; σ
sa Irca primum occursum , circa quem gravissimi Jesultarunt Auctores praxim elicitam inistra viscera intellectus affirmabant,uelem ante decisivam resolutionem, rationes in eorum fuisvorem sormatas, aliqua impugnatione evisc rare, ut ex ipsius solutione intentu pateat. A
guitur sic: si inter actus ipsos intellectus pol, it dari naris, quia potest unus extendi ad id, ad
quod non extendatur alius , para iure poterit aliquis dicere,quod actus speculativus practi. cussi etiam. Suadetur, quia ex eo per illa ratione actus dirigens opus intelligibi liter fac endu est practicus,quia extederetur ad id ,nd quod
non extenderetur actus veritate obiecti preei- se conleplans;led etiam ad id,ad quod tenderet actus pi aecie come plans,non extenderetur actus opus faciendu intelligibiliter dictant: ergo pari iure posset aliquis aicere,quod actus speculatiυus sit etiam practicus. Prob. min. quia . sieuti est impossibile, quod actus speculativus transeat ad id,ad quod actus ille speculati uias:
non enim minus repugnat,quod sitdictas actu sistens in obieeti conteinplationcinna quod sit stricte contemplans actus sistens in dictamine operis Obiecti; ergo si extensio sum tur ex eo, quod unus actus nisi transeat ex natura sua ad
id,ad quod transit alius, ad id,ad quod tende
rei actus praecise contemplans, non ex eder
Iur actus opus faciendii intelligibit iter dictans. Dice quod actus ille practicus,scilicet,dictae, ex eo est extensior, quia dum ueritatem inpeses conlepiatur,ipiam iaciendu dictat etia, sicque dicitur practicus,quia in veritatis ccireptati. me
140쪽
De existentia logica,'de eius divisione. QVNI. Ies
non sislli,sed ulterius ad operis dictamen transiit. Sed contra, quia ex lioc non in sertur quod actus practicus extendatur plusquam speculativus. Suadetur, uia ad omne id,ad quod trat.
st unus actus dictamine; alter actus transit et templatione I ergo nora infertur quod actus
practicus extendat U Plusquam speculativus. Suadet ur, uia dum aliqua principia idem obieetum habeant licet modi tendendi sint diversi non insertur maior extensio, ut patet in intellectu attingente per cognitionem,quidquid
in ente attingit voluntas per amorem:ergo.s 3,Dices,quodcontemplari est quid gene-rIeum speculationi,de practicae notitiae, ita ut per cotemplari tantum obiecti veritatem reddatur contemplatio speculativa,& per ulterius dictare, reddatur practica; & sic actus praeticus constat contemplatione , & dicta nune, dc speculativus sola contemplatione; undecumactus practicus contemplet obiectum, quia etiam debet cognoseere opus , & ulterius di-etet esse facie lum,habet quod speculativus, &vlterius habet aliquid A sic nunquam euasionem infringimus , cum speculatio ad opus ut faciendum,nullo modo transeat,& sie non attingit contemplatione, uod practicus attingit dictamine. Sed contra, quia etsi illi actus sint
distincti, nim uani ex maiori extensione potest
inferri,quod unus sit practicus ,&alter speculativus. Suadetur in primis: quia,etsi actus,qui dic tur speculativus non transeat ad cognoscendum opus faciendam,potest tamen transire ad cognoscendum opus factu in , ad quod non potest transire actus practicus; ergo ex maiori extensione non insertur,quod υnus sit practicus δε alius speculativus Deinde, si ex maiori
extensione actus dicerctur practicus, vel speculativus,sequeretur,quod sola contemplatio, ut generica speculativo,& practico, sor et speculativa. Suadetur,quia illa,secundum elle genericum,neque extenditur ad tantum,ad quod speculativum, neque ad tant .mr,ad quod practicum;alias non poster contrahi;ergo erit illa
sola strictilis speculativa. Vel si mavis, quod
quia generica plus extendatur , lola contem platio ut sie , erit stricte practica. Sed his non obstantibus.s Resolvo r. quod si praedieti Auctores suae opinioni velint assigi , difficili me pollunt
aeterii. Hi si a letit rationes in primo oceursu
pusitae , in qu-rum i P pu atione non adest par. a difficultaς. Nulla tamen est ipsis gloria de opinionix sortitudine , cum Doctor subtilis prius eam inveni Irt, ct se dessentabilem az noverit , extendendo ad opera intellectualia nomen praxis. Videatur in quaest. q. Prologi
f. meo igitur,ubi paucis de desinitio ne praxis
expositis, ait: licerJeculatio fit qua latu Feratio , O ita Praxis , D extendendo nomencte. Nil hominus tamen, cum subtilis Doctormentem Aristotelis evisceraret erga extensi nem ad praxim requisitam,in opinione existimante praxim in intellectu non stetit, sed stati min haec verba resolutus dixit; tamen , veprams di citur sola Feratio ad quam intelle-
ritus potest extendi,nulla intelleetio est praxis cte. Et si enim praedictam distinctione in actibus intellectus percepisset, recte: sundatus,solum pennes alias potentias Praxim ad nis,lt, eo quod dum Philosophus dixerit, quod intelle eius extensione fiebat practicus, deberet stri et Eintelligi de extensione maiori; ergo cum maia
toe extensio sit illa, quam er a alias potentias habet intellectus, de illa est, itricte loquendo intelligendus Philosophus; vel ad minus est dicendum , quDd pennes illam erit intellectus magis practicus; pennus illam siquidem in prima resolutione propugnavimus,quod est magis extensus. Suaderi potest prquens aflumptum ex eo, quod in voluntate detur praxis, a qua
actus intellectus, adhuc in linea practica, dea nominatur ulterius: ergo quia versus talem praxim habet praetice vitinium complementu. Deinde,quia in voluntate, ut dictum est, datur praxis; sed considerata praxis intellectus re pectu praxis voluntatis,potest dici se culatio quia maior exlesio intellectus inter suos actui, poteti diei inextensio,comparata ad ext-nsionem actus voluntatis,N aliarum potentiarum; ergo quia secundum strictam acceptionem, sola praxis Scotiea,est talis reputanda. s s Deinde corroboratur astumptu eneris vando illas tres rationes in examine primi Occursus traditas. Non valet prima de extensio ne , tum propter nunc dicta, tum , quia si sum opinioni velent inniti,pollet quilibet alia pra-xim, 'il speculationem tiade e. Pollet enim aliis quis dicere, quod actus Praecise sistens in veritate clientiae erit speculativus,& actus ulterius tendens ad ipsam, ut erat principium dimanativum, practicus; erant enim sornialiter distincti,& unus alio extensior. Deinde, ex quo isti Auctores possent impugnare dicentem , quod actus sistens in veritate obiecti erat placticus:&actus dictans, speculativus' Spero discrimen,
si ad gratam institutionem no recurrant. Nec
non ,ex quo poliet impugnari aiterens , quod actu, illi intellectus , qui ad cognoscendum, praecise intellectum tendebant, erant solum
speculativi,& actus qui ad alia, non sie vicina,