장음표시 사용
121쪽
puncto aliqui stolis ae scandalizantur, brevis di me illud explicabo.6o Dixi, quod inter Petrum , & animal
in unio intentionalis, & rationis;quia si uni posita foret realis, vel foret realis quia in reponeretur unio, quae est idemptificans ex par. te obiecti, vel quia ut ponatur unio re Iis ab intellectu, suffieit, quod intellectus unionem realem intelligat,vel quia ipsemet realis actus intellectus ponitur, ut unio; sed nullo ex his modis unici realis ponitur inter Petrum , &animal; ergo.Suadetur minor per partes, dc inprimis quod non si realis propter primum, est manifestum; quia in re ademptificata, solidi rem causam,quam intellecti vam petunt,ita ut aliud intelligere, si ridiculum. Deinde non propter secundum;quia quod intellectus pereipiat,& apprectendat unionem realem, non in is fere,quod id, quod apprehendit, realiter ponat ; sed quod ex appetiensione unionis realis inter extrema , habeat sufficiens fundamentum ut illa, sine intelligibili contradictione pure intentionaliter uniat, ex qua contradictione oritur, quod intellectus adhuc pure intentio naliter,non possit unire Petrum, & lapidem, quia ex apprehensione realis separationis ha bet in fundamento apprehenso vim contraiariam, quam evincere est imperceptibile ea pienti contradictionemr quare dixi , quod si intellectus posset lapidem dicere de Petro,nrin sciret hoc concretum plus Glionis, quam ii lud ani malis, siquidem tam reat is est lapis , quam animal; deinde animal solum inten tionaliter ponitur in Petro , iquo pacto non minus poneretur lapis ; ergo. Videantur inprobatione huius partis, quae manent snhaedip. n. I. resolutione a. & etiam videantur,
quae dixi mus in dist. I. quast. a. ubi elle Obieiaetivum,elli rationis propugnavimus: & sie ilia Iud esse obiectivum vniti ,rationis debet esse. 6i Denique, non propter tertium; quia omnis unio, live realis,sve rationis,debet esse relatio ,& nraeeipue apud Nostrates; sed actu, ipse intellectus est qualitas; ergo ad summum solum poterit esse unionis eausativum. Deinde , quia postquam intellectus dicit Petrus est animal , potest Petrum inteIligitaliter cohnostere reflectendo , & sie eontemplare tale eompositum ; sed tunc in tali eomposito,actus realis , dc vitalis iam non manet ἔ ergo unio, quae actui reflexo obiicitur, solum est pura r latio rationis. Deinceps, quia talis unio ponitur in Petro, v.g. & non per aliud , quam Peractum intellectus potest poni: ergo non est ipsemet actus. Tandem propter iam impugnata in dist. r. a. ubi diximus, quod iiO poterat esse aliquid reale extrinsem denomi
s, Estabant aliqua, quae etsi pro eopte mento huius diffieitimi libri non vita deantur parum proficua, sed tamen eum superesset prolixitax, si de omnibus inireiamus speei ale certamen , ideo de illis in sequenta
σ3 Sit primum corolariam. Ens rationis intelligo eum sundamento um spretalin ta non restri ngatur habet p ropriam iraeIligi, bilitate, ita vis rigorose intelligibile ; prctvtrigorosi iurelligi contra ponitur cum intelIi gere depetaecidens' sine contradictioni ita,midine, ita Doctor citatus in quodlo. 3. re in quod tib. s. g. de cundo ar .vem. Orsisnsu tur,ubi oecurrit aliquibus semistis,qui fundati in hoe,quod minutae entitatis sit,prcipri, intelligibilitatem negant: Contraquod, ait Doctor, quod quamvis relatisnei rationis sine dimi ianutae entitatis respectu relationum realium, tamen in sua entitate habent oppositionem, dedistinctionem eorrespondentem suae entitatis pro quibus ponit exemplum in relatione cauiata,vt dieitur de Deo, q- est rationis, cla tamen ipsa eausa, suo modo,oppositinoem ta tam habet ad ea at m,si ut Para rorased
διωm ; sed talis oppositio , & distinctici lane proprie: intelligibiles; ergo ipsa entitas, supra quam sundantur, proprius erit intelligibilis.
Probo consequentia; quia non minus requiri
tur ad esse,opponi, dc proprie distingui, quam ad intelligi: sed diminutum esse entitatis, non impedit, ut sit propriε distinguibile; ergo neque impediet, ut proprie sit intelligibile.
suadetur ratione eontrarium fundamentum infringente. Si praedicti melli intentionale, rationis non babuisset proprium esse
intelligibile,vel esset,quia suum esse fuit in primo esse, intelligibili contradictione compositum,& formatum; vel quia ut intelligatur,re quiritur , quod sundamenta , quae sunt ptimae intentiones, primo moveant intellecti im , sed neutrum impedit propriam intelligibilitatem, ergo. Prob. minor quoad primum;quia tune aliquod esse sine eontradictione intelli stibili habet esse, quando intellectus habet suffieientiandamentum ,ut ipsum alicui existenti a paris
122쪽
De causis, scausantibus entissecundo intentionalis.=III. Ios
te rei appliere, & ex illo, & ex appliea to, aliquod e retum constituat; sed ex icties distis, habet intellectus sumetens fundamentum , ut .sine Hemidine applicet nature praecisae este i tentionale univer salitatis , de ex utroqtie hoc
coneretum universale constituat; ergo ex eo,
uod esse intentionale intelligibili eontradi ictione foret formatum, propriam intelligibialitatem non impedit. Deinde prob. min.qii drartem principaliorem; licet relationes reales non moveant intellestiim,nisi mediante ianda .mento : & licet distinctiones reales non m&veant ilium,nisi in entitatum virtute init homi- onus tamen, hoc non impedit eis,ut propriet, &per se sint intelligibiles ergo licet entia rationis non moveant intellectum, quin iste prius moveatur i primiis obiectis,nil hominus tame, Me non impediet, ut proprie: sint intelligibi lia. Notanter dixi in concluso ne de perse, ut contrapositu adde per accides, quia si intelli- salue,ut cotrapositum ad esse prim6 cognitu, ver si est, quod sic de por se non intelliguntur; sicuti neq; sie de per se intelliguntur relationes reales,quia primo intelliguntur sundantia,&alli, mediantibus, ipsae intel Iiguntur.
6 s Sirseeundsi cor larisi. Ens rationis,ut formetur,& restillet, non solii habet pro causa mediata potentia intentionale, dicimus pote-tia causam mediata elle,eo quod stabiIissemus, causam immediata est ipsum actu et parativo sed etiam obiectum motivu excitans potentia adactum:qua ecinclusione existimo exprellam Doetoris in r. d. 3. q. 6 ιn sine Primi s.ct f.
contra ista Vinione, ct in M. ad rationes alterius ορι nronis. Hers. quod arguitur,dc dedi etiatur ex tota quast. m qua circa ratione notitiae
intelligibilis, ita subtilem calamu aeuit,& eleia vit,ut supra se ipsu, scribendo, volaret.Br viter nite me geram in conclusionis probati ne,' ia petit radieitus diffusum exame in lib. de anima, υbi d. illa,& de Semo testimonium
verisseab . σε Prob. I .ex Doctore M. Quo itur vir. , ubi in fine ait eum Autust. 9.ae νι n. c. I 2. Li-
qui de tenendu esse quacumque rem, qua cogisnm scimu ,cogenerare In nobis notitia sui; sed a cognose ente,& a cognito paritur notitia que eoaenitur: preto non istu potet a cognoscens, a rabieetsi exeirando fecudans erit causa,ens rationis essetenetus Prob. sic:id aeque concurrit
eu a Iim ad causa tu,sive ad resultans,quod sque habuit tAcur u eu illo ad causaeaulati, seu ad M,ex quis resultat; sed ad actu coparativit, ex
quo immedia Issime resultat, aut caulatur ens rationis,aequale habuit e6cursu obiectu,ac potetiaetergo,ia similiter iliu habebit atque ad ens rationis,auod ex ilIo resultat,dc eausatur.Co- firmatur dicta ex Doctore ς. ad qua bone igiis umisi ad ens rationis, v g ad se dῆ interiona
universalitatist, non concurreret aeque iniectam intellectu, maxἰmε , quia nulla similitudianis,di proportionis eo natia reluceret in i Ilaseeunda intθtione genita respectu obiecti excitantis; sed relucet;ergo. Prob. min. si non relu ceret in secuda inlatione universalitatis,flebeiabat esse,quia obieeta excitas,quod erat natura humana v. g. non poterat intellisti,neque uniri
eius species intellectili, nisi existes in s ngiiIari: sed praeterquam quod singulatitas no a est de
quidditate naturae, praeeesit metaphysici preei sio: ergo eum natura deper se sit serma i n genito exerripli scanda, datur proportita, ut reluceat
εν Confirmo dicta, signum maioris pro
portionis, I consonantiae de sumi debet ex eo
quod possit inteliustus notitia genitam appli eare excitanti δέ secundanti potentiam: sed vidi fuse diximus, sine intelligibili cotradictione.
potest intellectus applicare illam seeundam ii, lenticinem obiecto, de dicere quod natura est universalinerSo ex eo,quod datur reluces proportio, Se similitudinis consonatia; ac proinddmotivum , ut concurrat. Maior suadetur ire quovis obiecto movente ad cognitionem, uecum illius sit consonans exprelio,valet ipsi ap. plicari,ita ut obiectam dicatur e gnitum: erago &e. Quod etia in ente rationis reluceat siώ
militudo obiecti , potest corroborari exeo quod ens rationis fiat ab intellecta ad simili tudine mentis realis;sd ad similitudine, miratum ens reale apparet aptius, quam motivum pbiecium I ergo no est cur etiam in etite ratio
his similitudo obiecti motivi no reluceat. Res tabat pro coplemento istorum eorolariorum, ςxplicare a quo intellectu , dc quomodo entia rationis phantassentur,& in duIstus producantur, quiarum notitia cum longum , dc di ficile petat examen , ad libros de anima transfertur, in quibus, ctvente Deo, illam evisceraribimus.
63 Sit Tertium corolarium. Omnis ille oonceptus est intentionis primae , qui natus est fieri immediate a re sine opere,vel actu intelia
lectus negotiantis,qualis est, non tantum conceptus eositivus, sed etiam negativus. Haee
eonelusio est Seoti ad literam xn I. d. 23. F. Item aetuo. G. sed tamen non dic-t. Ita que Uι es negat lones, Nivationes &e. quae ex natura rei tonsequuntur, nil hahent seu
di intentionis. Suadetur breviter ex ipsi,propc mitium eius dein s. Ex eo sor malis si Mnomo est a secunda intentione praecisus,
123쪽
non quia est homo,sed quia est honio ex natura rei; sed non minus ex natura rei est non asi Rus, quam ex natura rei sit homo i ergo non minus conceptus ex natura rei negativus est aseeunda intentione praecisus, quam sit praeci. sus positivus. Hos Sit . emolarium. Firmiter est tenet dum, eundas intentiones este aliquid passiva. Infertur ex supradictis ,& suadetur; quia illa est se da intelio log ca, quae habet este obiectum libri Praedicabilium; sed tale elle non M. bent actus ipsi inteIIectunergo solum tale obisiectivum,& passivum este secundam intenti
nem habebit. Prob. minora quia illud est obteiactum libri Predicabiliueirca quod potest exemeeri praedicatio; sed haec circa esse activum vi talis qualitatis intellectus nυ exercetur; ergo. Prob. minor;cirea illud elle exercetur eirca quod intellectus intendit praedicare; sed intelia Iectus non intendit praedicare unum actum intellectus de alio,v. g. cognitionem animalis de cognitione hominis;sed unum obiectum erantis
tum de alio , quod ella passivum stabilivimus: ergo. Deinde , quia actus intellectus active sumpti sunt reales qualitates, de se ad librum
praedicamentorum specitantes; ergo nequeone dis secundae intentiones logicae. Ita expresse Scotus in q. II .vrivem. .ad- uastio
ne. Ubi ait: quod universale est in re, veluti in subiecto, quia illam denominat, non intelleiactum; sed in intellecta est, veluti in effieienti,& ut cognitum in cognoscente. o Sit s. eor larium. Vna relatio rationis potest suffieienter fundari m alia relatione rationis. Est ad literam Doctoris Subtilis in. 6. . de tertio ,m sine.Suadetur ex ipso
ser omne illud potest cile iundamen um relaiationis rationis, quod ipsa ratio potest comparari ad alia; sed postum relationem rationis intelligere,& in ordine ad aliam comparare; ergo eum illa secunda relatio fundaretur in prima na relatis rationis poterit sufficienter fundari in alia relatione rationis. Ex quibus est notanter inserendum,quod quando una iniatentio fundatur super aliam,illa qui est senda mentum, iam potest vocari prima intentio,etsi in se seeunda inuntio sit sine viretiori respectu; ad modum quo una relatio est forma Libaiecti ,& fundamentum respectu alterius relationis; dc quantitas est forma extrinseca,& teris minus dependens a substantia, & tamen potest esse subiectum aliorum accidentium , quae ab ipsa quantitate dependeant; se anima est sorisma hominis, Ac subiectum respecta qualitatum immaterialium tergo simili ordo intention lis potest exhiberi. . . . t Sit tandem 6.eor Iarium.Secundi Invitentiones praedi eantur de primis vere ion a tem deperie. Quoad primam partem est Do ctoris quaesi. r. selerati. Ratio est,quia praedicantur de primis secundum esse cognitu quod habent; sed esse cognitum est verum; ergo verε de illis praedicantur. Minor probatur; quia Naliquid vere praedicetur de alio seeundum esse cognitum, sui scis,quod e eptus apprehensus positi sine intelligibili contradictione communieari subiecto; sed esse apprehesum universaI tatis sine ulla contradictione potest comi nicati subiecto; ergo quia elle apprehesum et
cognitum, est verum. Minor, nec non,& misisior extant propugnate 3n Hist. I anfra.
humana, quae eum ex natura rei sit apta ad e sendia is multis,& ut talis at intellectu apprehendatur, ipse intellectus vere tribuit illipr dieatia species,cui essenti allicremenit praedic ri de pluribus diffeietibus numero,quod suffieit,ut intelligibiliter sit vera, haec praedieatu, homo est species;& similiter animalest genus: Petrus est individula et rationale est differentiat risibile est propriu; nigredo est accidens: ita ut
fundamentalis veritas sumatur ex eo,quod secuta i mentio accomodetur prime ratione alia cuius proprietatis proportionam is .Quoad seis eundam parte suadetur; quia illud non convenit de per se subiecto, quod de per se supponiequidquid ex natura rei exigitur a subiectinsedri tectε notat Doctor in quodιι b. 3 . .deoc do art.prope init tu,secuds intentiones de per
se supponue quidquid ex natura rei exigitur 1 subiector ergo. Deinde suaderi potest ex ipsis Doctore quast. z. titerati; quia praedieari daper se aliquid de allo confirma diei de omni: sed seeuda intelio no habet diei de omni; ergo neque praedirari per se. Prob. min.; quia ex eo, quod homo dicatur species,speetes non dicitur de Petroiergo non habet diei de omni. 3 obiteles in hoc fullogiis.o,homo est species, rela de per se est intentionalis; ergo homo esta metionali ,m clusio videtur homini eo venire per se;ergo. N. quod inbis,&aliis syla logismis muratur mediu,quia species respectu
hominiς sumitur,ut modus adlaeens I respectavero esse interstionalis sumitur ut quid i quia
quodlibet in sua linea,& speciali genere essedi est quid,& habetintrinseca quidditativa,ouod est notadum de secudis intentionibus rei pectu quidditatum,& passionii. Unde licet speetes siemodus aecides homini, tame intctionalitas est serma qiiidditativa speciei;cu ius nulla quidditas potest naturae humanae essentia lids conseanire,qua ipsa species covenitet,ac percoseques accidentaliter. Idem
124쪽
De cistisis, es causantibus entispecundo inteytionalis. si V. Io
Iem notabis iuxta Nostrates in hoe argumento: V. g. animal praedicatur perse dehom i ne,& bruto:ergo predicatur perte depIuribus speei ε differentibus: ergo praedieam de pluribus speeie differentibiis convenit illi per . se; sed praedi eari de pluribus speeie differenti- bus est secunda intentio generis; ergo secunda intentio generis convenit animali per se. En quod hinc praedieari siriconsideratione prieonsequentiae, semitur quid litative ,& bene sunὲiturni sie simitur male,subeonsideratione Deundae; quare concellis antecedenti cum i imaeon sequentia,est neganda lecunda. Ratio est,qi ia animal liredica ri persede pluribus specie differentibus, eli animal convenire ecsentialiter pluribus specie differentibus , & est comparatro animaIis ad plures speetes,quae est est litialis; quia praedicatum, quod est animal, essentialiter convenit subiecto, quod est homo v.g:at ver 6 praedicari de pluribus speeie differentibus,non convenit animali perse,siquulem praedicari non convenit iissi citentialiter. Italiae aliud est praedieationem eomparari ad idium animal,& aliud est animal comparari ad sua inferiora et in prima consequentia compa- paratur animal ad sua inferiora, in qua praedi- ratio est essentialis, quia animal essentialiter eonvenit suis inferioribus: in secunda conse/quentia comparatur praedicatio ad ipsum antis malet in qua praedicatio est accidentalis, quia prςdieari convenit aceidetaliter animali. Fursedamst tum extat in praecedenti argumentor quia etsi secundae intentioni essentialiter, &quiddilative praedicandi forma conveniat , delitae sit in animali, sic eonveniet ani mali prae- dieati,sieliti convenit praedica di forma. De In de dum sumtur.& dicit prassicari sterge antismal de plωribu/ , intelligitur convenientia ani maIis iuxta aptitudinem intrinsecam,quod
est prim intentionis qui iditas. Sed de hia disia sese agemus in distinct. de post praedicabili
diis, ubi de praedieationibus examinemus no
mam. Suffieiant dicta pro huius libri eompi
DE OBIECTO, ET NATURA SCIENTIAE ENTIS
N praecedenti libro cgimus de ente seclido intenti mii in communi s egimus siquidem de ente rationis,lam Iogicae,quam Metalogicae, seu Metaphyllaa: rationali commune; qua propter, cum insequentibus de natura,sc speciali logicae obiecto sit agendum deo de logicis procem talibus in speciali intentionali κ.atis, hunc secundum librum consulto statuimus, v I maiori claritate procedamus.
De existentia logica, s de eius
et TN praesenti dist. proponitur de exi ab stentia logice habenda notitia,circaqqod Iongam habere e neertati nem,parum proficere existimo; millus.siquideiam dubitabit,qucid logica in rerum natura existat;quia sive sumatur logi ea pro Arie bene loquendi, sive sumatur pro facultate amguendi ex probabilibus tantum , sive sumatur ut moris est, pro tota arte disserendi,tam ex probabilibus, quam ex necessariis,& apparentibus, non potest de existentia logi eae dubitari sicuti neque de existentia predictarum artium a nullo medioeriter discurrenti dubitari praeia sumitur. inra propter,de prima tituli parte nil amplius hie examinare intendemus, illam tamen pro nune,ets breviter,proposuimus,quia
ei si s pposita, debet circa quodvis ens praeire notitia de existentia, antequam exhibeatur de divisione.
125쪽
De multipliei logica divisione. 3 Ividitur prim6 logica in actua
ac ualis est quodlibet exercitia
intellectuale tendens circa secundas intentio. nes rationis, vel eirca disserendi scopum. L et ea habitualis est Deilitas ex actibus ,3c exemcitiis praedictis congenita,ad modum qualit iis permanentis perseveram. Vnde, ex modo explicandi logicam actualem insertur non reincte aliquos, vel ad minus non expresse, logicam actualem explieasse per esse actum intellectus deelarantem regulam logieam, seu dictantem modum colloeandi secundas intentiones rationis, ut novissimε explicarui Noster Grosso dissert. s. ct Mag. Diony. ιι b. z.mst. 3 .Fu damentum illationis delumitur exeo,quod tuis gica utens sit actualis, dc tamen non ue faelle convincitur, quod logica utens declaret res
las logieae seu quod dictet, & explicet modum
eolIocandi rationis intentionese ergo. Dividitur secundo logica in naturalem, de artificialem. Logica naturalis dicitur actus, seu habitus ei rea esse intentionale luicum tendens, lololum utaturae insito, formatus: v. g. om ne totum est mai us sua parte; hoe est totum a ergo. Logica artificialis est quali tax in struens,& doctrinaliter informans intellectu, ut persecte exerceatur,ne in suis operationibus erranter habeatur; ad quam logicam spectant omnes regulae logicae, , It talis logicae actus requirant laborem,& studium, quam plurima doeumenta,quibus solitum est ingeniorum vires aperire,& elevare.Dividitur tertio I i- ea in naturalem, de supernaturalem. Logica supernaturaIis potest dici ille actus , seu habitus,in quo tanta viget persectio,quod eaptum naturae superet,&exeellat. Logica naturalis eco ntra explieata intelligetur. Dividitur etiam
logica in practicam,& speculativam. Hee di vilio non est communis, quia logicam simpli-pliciter speculativam practicantes, nil diviti ni relinquent Actus practicus solet dici ille, qui ordinatur ad praxim, scilicet, qui dictat
quomodo eonficiendum sita It uod opus artificiosum ; opus enim artificiose confectum ducitur praxis,& regula dictans tale opu , dici tur actus practicus. Actus speculativus eccontra percipitur , speculatio siquidem stat in eogniatione contemplativa in veritatem obiecti prae- eis e tendente. Rursus dividitur logica in docentem,oc utentem. Logica d ens dicitur illa,
quae tradit regulas,ut recte: quis definiat, dividat, enunciet,dc syllogizettv.g. definitio debet per genus, & differentiam explieare es lentiam definiti. Log ca urens dicitur illa, quae praedictis regulis utitur, Ut in praedictis operationibus bene exerceatur.
s Dividi potest sexto logiea ratione par
eium essentialium, oc integralium hue usque suit divisa ratione partium potentialium, seu subiectivarum Ratione partium essentiaialium,ratione scilicet,materiae,& soratae. Alia est logiea,quae agit de materia syllogismi, v pote in duobus libris Perti ermentarunt , in duobus de posteriori Annalfi,in octo topie rum,& in duobus tophisticorum: alia,quae agit deforma logicae per duos libros priorum. Secundo, alia logica agit domodo disserendi .nia
versaliter,praescindendo ab omni materia, vesunt libit Praedicamentorum , Pertiermeniarum,dc Priorum:& 3li ,3ue agit de modo disia serendi dςterminato,uri .d materiam nece I
ria in libris Poster. Vel ad probabile in Topiis
eis et ad soluapparetem insopitistieis. Dei ceps rario ne partium integralium divi litor in eam, quae agit dr terminis in libris Per hieriamentatum, di Praelicamentis, de complexis, sellieet, de definitione,divisione,enui clatione di argumentatione,ςarumque lpeciebus. Rur sus ratione remoti iubiecti. potest dividi in humanam, Angeli ea , & divinam, quarum lo- earum distinctio infra examinabitur. Denique dividitur logica in electiva ,& directiva. Logiea electiva dicitur illa, quae supra mate rias tedens, tum .ptas eligetrv.g.qui ad eon.
ficienda domu, non terra, sed latera,& planos lapides eligit, dicitur electivus domineator; qui vero electa materia disponit,& diruit, di eitur d recti viii. Sie logi ea directiva dicitur. His, iuxta communiorem sensum, ad hibitis divisionibus, restat, ut pro dividentium me mis orum persecta liuelligintia aliquae diffieultates,quae ex ipsis moventur,de unoquoque sigillatim eviscerentur , R decidantur; in quarum deeision illum ordinem habebimus,quem in divisionibus supra habuimus,
6 Irca Iogicae naturalis, & artifi- elatis divisionem solum excita istur disidium penes earum distinoctionem; an scilicet detur Iogio naturalis ab
126쪽
De exi flentia logica, s de eius divisione. VI I. 1 os
arti Miali distincta,ita ut aetiis definiendi mysine ullo studio, nee regulis a Magistro aee tis, aequisitus, sit dieendus logica naturalis, prout ab artifieiali di stincta inquo sentio ponse resolvi,quod difficili me potest aliqua signari distinctio. Quia inprimi essentialis non potest esse,siquide m actus, quo indoctus a MagiΩtro explicaret hominem per animal rationale,rieque exparte obiecti,neque exparte actus,
neque exparte principis effectivi, & formalis differret ab actu,quo per animal rationale minem explicaret edoctus a Magistro. Deinde, neque ex aliquo alio capite potest derivari diastinctio,quae proprιe talis valeat essMergo.Sua detur; quias ex aliquo posset derivari distiniactio, maxime,quia unus act us oritur a princi pio doctrinis formalo, non autem se alter; sed in hoe nulla inuenitur distinctio: ergo. Prob. min. quia qui sic hominem seiret definire, iam haberet principia,qu bus edoctus,& regulatus foret,ita ut natura ingeniosa,vel experientia, vel eura , foret Mat istra, inquo casu naturalix illa definitio,insimul,& artilicialis deberetaea non minus, quo pacto invenietur logi ea ire omnibus naturaliter icet irantibus; sedes o ali quis diseat,eflectus ex variatione magistroru,
de ex modo docendi non variatur: ergo. Suadetur minor,quia certe non diltinguetur definitio erudita,quia sit a praeposito Magistro, in
cathedra elevato, ctoratu insignirinsi enim rusticus aliquis in eampo positus erudiret alia quem siet Omnis terra Petrosa est apta ad viante a met tae est terra petrosa; ergo. Nil distingueret aratrum pro calamo,neque terra pro papiro . Nec non,quod ille rusticus foret a ruditerra edoctus ; siquidem quod petrae sint mih diaticae , vel quod homines sine, aeque aceidit ingeniorum tabulae ris,. ergo, vel utraque artificialis, vel utraque naturalis est dicenda doctrina.
mum, ars non sit persectiva: ergo semper illa logi ea indocti deberet ab arte logica perfici,ae pereonsequens distingui. Sed contra , quia inprimis actus praedicti non habent in quo perficiantur , alias actus edocti,non minus, inqti perficiantur habebunt. Dices, quod si non ha- aut, in quo persci possint, desumetur , quia saltim a proprio labore, di experientia habu
runt artem .Ita est;at autem sine una,aut altera
arte , neque se naturales actus elicerentur , ut intuenti patebat,discurrendo per rusticiorem logicam. Dices , ergo iam illa logica indocti erit artificialis ,ae pere sequens a naturali distincta. Primum sine formidine fiat eor,non autem secundum ; quia si logica illa indocti est
etiam artifiei Iis,nulla dabitur logica,quae talis non sit; etsi non,signent illam. Erat enim quod poterant inferre , quod in tali rasu non solum logica ,sed,& ars poterat dici naturalis,
quod concedere non renuam. Diees aliter, plura esse intra spheram logicam,quorum doctri iana,& notitia est de facto naturaliter imposiliabilisse Magister, comite regula, non instrua rogo. Ita ad millo, mi contrariat, quia ut aliis quis dieatur stricte logieus, sume it, quod aliqua,qus stricte logica sunt,attingat,aliis, ne que artificiosiores logici tales polset diei,cum non minus intra logicam, quam artifieialem signant,plura dentur,qui nee adhue sunt adepta, e defacto sit postibit ea omnia attificiose adipisci. :s Dices,quod logi ei,solo ductu nature, Deile errant, qui in aliquibus logicalibus no errarent i arie forent instructi; ergo quia debet signati logica artificialis ab eorum logicis distincta .Relpondeo eoncedendo antecedens,& negando conlequentiam. Videmus enim, quod hcimines arte logica instructi quotidie errant,& tamen dum recte paralogiTant,logi- ei sunt. Verum enim est,quod debet dari logica ab illis erroribus logicis, ut ita dieam , diastincta,no autem distincta ab illationibus Pe sectis. Stetiti enim edoctus errat, quia non ne eviseeravit Magistri doctrinam , sie indoctus,& rusticus erravit,quia non bene percepit experientias, tempora , dc doeentia saxa i ex quibus si rectε, di i nisi lini liter eruditus eo iadem, ae edoctus prose at discursus, nescio ex quo inter ipsius, de alterius logieam sit imponenda distinctio. s Dices aliter,quod homines rudes ignorant subiectum,& praedicatum,genus,& differentiam;ergo neque definitionem, neque pro positionem formare poterunt,ut edocti. Resipondeo permissio antecedenti,negandri conseia quentiam ς quia etsi non sciant, quid sit sibiectum M praedicatum,faciunt tamen ,quod tu lecto,& praedicato eonstat,ita ut etsi habere logicam ignorent, logieό tam en operentur. Sic dum in morte Christi Pontifex anni illius senistivit expedire unum mori,ne tota gens perirer, stricte propietavit,etsi talem actu esse propheticum, ignoraret. inde, ipsi edocti prius soriamant logicum artificium , quam formatum
sciant, imό si ad seientiam artifieij, ipsium lo-gieum artificium rigorose non praeiret, scienisciam de ipso non haberent. Deinde potest res poderi,quod stricte loquendo, iam sciunt quid sit praedicatum,etsi non sub hae voce a logieis imposta,qu.a serunt,quid sit dictum de Petro,& sunt eerti in tae, quod tae, vel illud possit
127쪽
diei de i Ilo , non autem aliud. Deinde sciunt, quid sit esse simile , de dissimile, &si sub voee
generis,& differentiae utrumque ignorent. Di Ces,alὲquos esse tam rudes , quod adhue praeducta nesciant. Dicam, quod etiam aliqui Poc sunt esse tam rudes, quod seiant plantare vianeam , di tamen ignorent , quid se plantatio, si sorte interrogentur. Aliud enim est habere scientiam , de aliud est seire eam , sicuti aliud est habere tidem,& aliud quidditat ive ea m scire; si enim rustici non forent triglei, quia quid erat logi ea,ignorabat; neque fideliores rustici forent fideles. Nee valet, quod impossibile sit aliquem seire,quin sciat,se scire ; in tali enim casu iam rustieus sciret id,de quo habebat latetiam,quod scire non ignoraret. ro Denique potest suaderi resolutio ex eo, quod nulla sit Iogica , naturalis vocitata, quae pari pallu non possit diei stricte artifieialis; supponamus enim, quod ille dilaursus de petrosa terra ad vi neas apta, est naturalis , &se alij in diversis mater iis,quibus quotidie inu-t- rustiei; nune sie, si ego vellem ne aliqua deducere, debebam reeurrere ad rusticorum aulas,& ab ipsis distere,ut doctis aecidit ad se te dum horas nocturnas per motus, & aspectus stellaru : en igitur, quod tales di lcursus, mihi sine ipsoru iuvamine difficiles;sciret artificiales alias neq artificialis sciret Ioglea alicui edocta, dc du ego elieere Me syllogismu,sti licet, Omnis terra petrosa est apta ad vineas haec est terra petrosa;ergo. Non differret una selenita ab alia;ergo neque in aliis materiis differrent. Ex quibus constat , quod id quod naturalius dita curritur, potest esse artificiose discursatum,ergo de iis,quod artiseiosus discurritur, poterit, dc naturaliter , quin in hoc possit signari distinctio, plusquam penes modum distendi, qui ad hue in gymnasii is variatur, dc tame aeedem sunt artes, quae erudite apprehenduntur. Si dicas, quod in easu praediet e suppositionis, illi syllogismi ,3e logi eae differrent, ita ut in me foret artificiosum , quod in alio naturale; inferam, non dari logicam, quae in se,& ex natura rei naturalitatem habeat. Deinde, si seminr persistant in eo, quod praedictae logicae h reteste distinctae,quia una proprio labore,&altera di seemis exercitio aequireretur : in tali casu secure inferam,quae supra. scilicet,utram que logicam esse artisetosam, quia si bene renoluatur diseentis diseursus,non deficiet magisterium,in quo, vel ratione,vel experientia si λtatur,& quomodolibet sit, ars discooperietur Sussciant i sta levem siquidem, Sc no parum nominalem doctrinam inducunt.
xx Vm per logica i nteglectus ratio.
a nates operationes regulet,& dirigat eirea divisione logicae in naturale, dc supernaturale,potest dubitari, an ad reguladas operationes entitativo supernas egeat logica entitative superna; an vero togaea noia
tra pro illis regulandis sufficiat. Aliqui eirea
hoc punctum diseurrentes,admittunt tragicamentitative supernam,& adhue illa adimissa,densentant logicaminentitate supernam , noelle simplieiter neeessariam ad regulandos actus surpernos definitionis , divisionis ,δc argumetationis sed tales actus eque bene polle regulari per logica naturale ,ac per superna. Ita nouisfime Magister Dionys. Blas citans suu Rel Ititu metore,& nostria Subtilem. Da in lib. a. Hst. 3.q.a,arr. 2.n. 7s. Ego v ro,ut praecipua, et solitam di Reultatem hine attingam , a naturalitate , dc supernaturalitate in logica pota sibilibus abstraham,de de Perse nunc inquiram, an ad regulandas operationes entitative suia pernas,logica naturaliter acqu sita tussietat.1 2 Potest resolui pars affirmativa. Sie illam luadeo ex D. Paulo ad Heb. II. ubi ait, quod fides est 'erandarum substantsia rerum,
argumentum non apparentium. Unde ad explicandam fidem supernam, ac sie ad regulandum actum intellectus in entitate supernum D. Paulus non utitur aha regula, quam ipsa naturali a nobis in definiendis servata; ergo quia ad regulandos actus anquacunque materia di susos, logica nostra sitficit. Si dicas, ibi D. Paulum no intendide tradere des nitionem in materia superna , quia ibi non supernam tantum fidem, La& omnem, naturalem etiam explicuit; eotra,& melius,quia in tali ea se eadem definitiva explicatio sussciet pro fide tisuperna, quam naturali; ergo de iussiet et eadem logica regulatio. Deinde suaderi potest ex illo Math. x . ubi Christus D. ut declaret Petro se a tributo esse liberum , nostra tosti ea mirabiliter utitur,sic aiens: Reges termi quibus aecipiunt tributum,vel censum la filiis suis. ana aliens & dixit Petrus, ab alienis: fle stati m intulit Christut r Ergo liberi sun3 filii . En, quod eodem arqumento, tam libertatem si iorum terrae, qua libertatem Fili j Divini, Se superni quoianos, Christus mirifice exambitr
128쪽
De existentia logica, s de eius divisione. QVNI. δ 1
r 3 suadetur ratione, quia si aliquid de
per se obstaret,ut hanc nostra logica non posilant regulari actus in materia superna, maxume, ob distantiam, quam eum naturali servat sup rna nat ria; sed haec distantia evinei po-eest a regulis logi eis; ergo. Prob. minor ; quia non minus distat corporeum ab incorporeo, quam naturale a supernaturali, imo magis, naturalis,siquidem potentia potest elevari ad producendum actum supernum, & non sie c ceditur, quod corporea possit elevari ad actu spiritualent; sed eadem regula,quae logice dirigit A eonfiat artificia ex corporeis,potest δι ex incorporcis,ita ut a regulis logieistalis dita tantia evineatur; ergo sic e ilando, de alia potesta regulis logicis evinci .r Suaderi potest aliter in syllo ismo,iriquci s mea , & indivisibilis conclusio potest oriri ex uno principio evidenti, &ex alio obseuro , ita ut ex duplici materia in sprete diversa .syllogismi sabrica misceatur, imo ex una praemisia cuius notitia sit naturali alia superna r Vg. quidquid dicie, qui nee potest falli, nec sallere, est verum; sed nicili est,quod est trinus: ergo este trinum est verum; ergo Aepotiori iure ab ipsa regula , a qua dirigitur actus in materia naturali, poteritin regulari in superita. Dixi potiori iure , quia quando aliqua distincta polIunt insimul eisdem reguialis artifieiari, magis facile potet unt , de se rissim: sis si aliquis faber lignarius eadem requiala construat eathedram ex lignis diversis, sa-cilius eam componet ex eodem. Vel melius, si difiei Iesciret alicui elicere actum supernum, quia cIus Princudum erat productistim sol iuxactus oppositi, scilicet, naturalis , distis ilius foret ipsi actum naturalem, & supernum inst. mu Ielicere. Sie etiam,si regula ad movendum furtum,nci iussiceret ad movendum deorsum, minus sufficeret, ut aliquis motus ex sursum, de ex deorsum, insimul sormareturi ergo a si-
rs Sie aliter assumptum sit aderi sentioridae regule sum aptae, Ac exam habiles respectu euruscumque materiae , quibus eonsor misintellectus possit illam reguIarum scientiam habete i sed hanc habebir intellectus,dum conformis regulis nostrae demonstrationis in maἀteria quacumque superna dirigat , de disponae
praemillas: ergo. Maior Videtur certa: quia ex
nullis nequiis amplius potest co Irgero intelle. ut, quam cognitionem certam se videntem per infallibite demonstrationis medium, aequisitam. Minor convincitur; quia si in creatis materia Π Missarior e Iigitur ad de moliranda noticiam , dum materia sit tu
perna, non debet et hoc motivo esse debiliori imo videtur, quod ipsis regulis poterat at Disrere abundantior. Deinde potest eonvinci exis petientia inquacunque materia , quamlumvis
superna, signent ipsam , ut signari potest iasyllogismis in superna fidei materia, passim logica nostra Constructis, in quibus non perincipitur. quod i Mallibilitasin renitudo dimi,
is obiicies a. Regul:e istae logicti sunt naturales a sed regula naturalis non potest esse ea usa effectus supernaturalis , cum omnem
vim caularum naturalium supernaturale ex
cellat: ergo ad regulandos syllogismos super nos Iogιca naturalis non sufficit. Quidquid praedicto argumento aliqui respondeant, potest in prιmis responderi ad maiorem dioedo, quod regulae logicae non sunt naturales in trinsece ut intendit argumentum , quia ipsae fecu ndum se a naturalitate,& supernaturalita te abstrhunt, ita ut praedicti status logicae aer cidant, sicuti, di existim' , accidere obiecta metaphysicae, scilicet enti,de quo probabiliter dieitur, quod sub hac consideratione , sit Quid prius Deo considerandum , de Deitate, Be su pernaturalitate superius. Unde sub modo itatius conlidcrationis potest adaptari solutio ad reliqua syllogismi obiecti. iν Deinde aliter respondendo, concesso, quod pridictae regulae si sit naturales, hoc est eum statu nostro naturali compatibilis, sevir,&ens Deo superius, est cum creaturae stataeontrahabile, Praedula fundasetur pennes hoe, quod logiea sit abstractissima taetitia,' non minus, ac metaplusica , quia ut ait Arimebpud lcorum 3. τοι verss. Dialecticus flemetaphysteus circa idem laborant. potest ad minorem dupliciter responderi. Primo sic,r gula naturalis non potest esse causa effectus superni, si physice, & effective influat, est Miarum; si lotum directive,& formalitet, est talis sum adc nego consequenἔiam. Itaque d eo quod causae, quς solum directav ό influunt. quoad conformitatem cum effectibus, pennes quoscumque status , summa aequivocatione operantur. Effectus enim physicus, & realia amoris pendet a principio nullam physeam. nee. realem existentiam habente,ut pote icausa finali, quae ibiu existimatiis est. Deinde,abiae regula naturali cille et , summu bonii est summe diligendum , si ducatur voluntas , dc habitu supernum habeat, poterit actum super numeliore , cuius, non minus aspectus ille mentis directorius, sciret causa. Secundo m do,potest ad minorem respond-ri dicendo, quod effectus non est undequaque supernus,
129쪽
eum etsi sit, quoad materiam , non autem sit quoad sermam , etsi enim syllogismus sit in
materia superna constructus, ordo secund6 intentionalis dispositionis naedij verbi cum extremis &e. supernus non sore sicuti neque superna erat regula. Sic dum D.Ioannes elicuit, mentis excessu, i l Iam subi mem propositionem, stiIieet,inus erat verbum, etsi materia superna sciret, non autem ordo secundo intentionalis subiecti,& praedicati,quia non aliter initas praedicatur de verbo a Ioanne , quam de me praedicatur animal itas.. 28 Instabis dieendo, quod in Divo Ioanne non poterat regula naturalis obtinere coinputationem illam intellectus; ergo quia haec ad omnem materiam copulandam non sufficit. Distingui potest antecedens , non poterat ex Parte regulae, est falsum , ex parte aliorum se tenentium ex parte intellectus, est verum a &nego consequentiam. Itaque standum est in hoc,quod regula ad illam propositionem sor- mandam suffieiebat,non aute sufficiebat intellestias, quia praeter regula requirit materiae luce,qua habita,regula fussiciet. Hocyonvi nea duplici exeplo, primu sit in ipso intellectu lumine superno illustrato ad visione,in quo statu posito,& elevato, quod auxiliu,& concursus naturalis causae primar,sicuti ad reliquas Causas naturales ad productione effectus, sufficiat , communiter , re nervose deffendunt Scotistae , & plures alii. Meundum sit in Arithmetiea,euiu, regula naturalis ad infalliis biliter numeranda dona Spiritus Sancti,& pe
sonas diver sas susscit; suffieit e ni m, si Arithmeticus numerandorum notitiam tabeat, no istitiam autem habere materiae, non spectat ad regulam, sed ad regulantem, qui etsi elevatur per notitiam , non autem regula elevatur per materiam. Ratio est omnibus; quia si intellectus eum Arithmetica naturali haberet notitiam isterii Trinitatis, posset numerare personas; non autem posset,c cum Arithmetica superna, Trinitatis non haberet notitiam. En rati nem, si sorte dieas, cur intellectus supernaturali ratur , non autem regula, cum verum sit, quod etiam regula sine ampIiori luee insusE-ciat,ut absolute consequatur effectus. I p Objiciunt ε. datur artificium, euius materia,quia diversa,diversam requirit artem, etsi forma ,& figura sit eadem e v. g. vas luteum, & aureum; ergo ,& artificium syllogisticum , cujus materia sit diversa , diversam requiret regulam, etsi forma, & fietura eadem sit, v. g. syllogismus naturalis, & supernus. Hule obiectioni satisfacit Diony. supra eit tus. Responderi potest tamen dicendo, rit tem non tenete ex arte mecantea ad scientiam pure intentionalem. Ratio est,quia ratio pura, minus pendet 1 sensibilibus,quam mecaniciam; ibi enim solus intellectus laborat in artifici j seonflandis: hine vero intellectus, fle inferiores potentiae ; ex quo .ritur, quod praedictarum artium instrumenta , minus universalia sint, debent siquidem,'On solum superioris,sed,&inferioris facultatis esse exercitia ; at autem, cum instrumenta logicae, tolum sint instrumeta sciendi, communiora, & universaliora cuicumque materiae extant. IntellectuaIta enim, de se sunt nimis transcendentia,& eulatimque materiae idonea,eum intellectus, si aliquid saeiat, tum faciat,quia intelligat, ex quo, non aliter fit Deus intelligendo Deum , quam fiat lapis intelligedo lapidem, ipse enim universalissimus est inter omnes potentias; sic pariter est dilaurrendum de logi ea, quae universa lilii-ma est Inter omnes scietias, omnibus siquidem praebet instrumenta sciendi; ergo quod artiscium vasis petat diversam Artem , non est priori,quia materia sit diversa, sed quia ars est nimis limitata. Alias s argumentum probaret aliquid, probaret etiam,quod ad diversas materias naturales, diversae logicae naturales de-hebant dari. et o Sed obiiciet aliquis,quod ex praedicta resolutione videtur sequi,non posse dari Iogliacam se maturalem; quia si regulae naturales sussietant ad quoscumque actus super nos Ioglisce regulandos, difficile potest suaderi, quod
quaecunque eorum regulatio non sit natura linex supernaturalitate siquidem actuum, nulla supernaturalitas in regulis insertur. alii eum actibus supernis regula naturalis non compateretur. Suaderi pollunt lita a paritate Arithmetieae,quia si ad numerandas person ac divinas, Arithmetica natural si sussciat,quid supra hane Arithmeticam intuetur in quacumque
aha,tres divinas personas numerante, ut non
naturalis, sed superna dicatur; ergo simili. Suadetur consimiliter in lumine naturali, si enim Iumen naturale sufficeret adeliriendum actum visionix beatificantis , difficili me posset
quis suad te,quod aetus beatisca ns erat superianus, ut pcite vires naturalet excedens: ereo si supernaturaliori actui regula natura Iis no in
suisciat, nulla potest Inferri ita abundans. quod valeat diei supernat et Cirta praefati argumenti responsionem sentio, utrumque posse probabiliter amplecti. Qui etenim deflentare velint, logicas Dei, An steli , & hominis esse in specie sir mali distinctas, & insimul imgi eam supernam polle dari. potest vim Praedictarum rationum evadere, i.
130쪽
De existentia logica, s de eius divisione. 2 L
eendo, quod etsi regula naturaIis semeiat prodirectione actuum supernorum, nil hominus tamen actus logicae supernae potest dari. Funiadamentum satisfaciens illam argumenti rationem potest delum ex fide,& ex amore. Ex fide , quia fide naturali potest aliquis eredere
propter Auctoritatem numinis asserentis, &tamen hoc non impedit, quod actum fidei in
entitate supernum possit, propter eadem Asseretis auctoritatem elicere. Ex amore, quia, etsi ad diligendis Deu super omnia naturalis amor
sussiciat, ut abunde dessendit Doctor Seraphi.
eus in a. dist. 3. art. 3. quast. t. nunquam exsuffcientia naturalis a moris impeditur, quod possit dari actus super nus,quo Deus super omnia diligatur. Deinde potest evadi in auxilio ineruaei, quod etsi pro eo nversione ad Deum
suffieiat,nsi excludit,quod circa eandem conversionem emaciori vi Deus cocurrat: ergo a simili robur illud argumenti evadi non repug
et α Qui vero aliter discurrere cupiat, non
debet vereri intento argumenti convenire, ac
proinde de sensare,quod logica formaliter superna non datur. Dixi formaliter , quia ordo secundo intenti on a lis,in quo esse logi eum sorma litet consiliit, non est unquam supernus,eo quod formaliter quodlibet esse logicum , qualogicum, solum dieat eilentialiter reipiatum ad regulas,& Obiectum,qtiae omnia sunt semper in varIIIa , ita ut eadem regula debeat pro quibussi bet actibus artificiosis infallibiliter
constitui,tametsi ordo pbysicus actuu ad prii et pia effectiva si longe dii tans,& diversus;quq exemplificari possunt, quoad virumque ordi
nem in actu Dei arithmetico tres divinas unitates numerante. Itaque standum eis in hoc,quod
cipia formalia,& logica; respectus,& connexio cum principiis formalibus est logieo esse quid intrinsecum; secus autem cum prinei pijs effectivis, eum illis siquulem, non minus logici actus, quam phy sici, & medicinales connec tuntur; ex quo,iuxta superius dicta, potest resolui , quod adhuc logica divina ex principi js
formalibus non est superna; neque ab his pria et piis facile, haee opinans, evertetur. Eodem modo debetur phi Iosophari de actu amoris super omnia , ita ut dicat, quod actus amandi Deum super omnia,non sit ex princi phs se malibus supernus,led abstrahens; quia haec reis
gula,scilicet, summum bonum est super omnia diligendum,utrumque actum comprehendit,&ex alia parte cibiectum, scilicet, Deus, non est supernaturale,sed absit ahens secudum se; alias nec naturaliter posset cognosci,nec super Omnia amari. Haee pro nune se sistant. ART. III.
3 Q Vpponix ritulus,quod adhue restae
. 3 probandum;supponit igitur Ioglia eam In practicam , & speculatitaram esse partitam , cum probabili ssime a pluribus erudite logicam practica tibus, vel adaeia quatό practicam , vel adaequale speculativam esse, de sensetur. Sed cum ante decisionem huius difficultatis, te praetico,& praxi debeamus sormare notitiam , de his aliqua prius enoda in
re, non sine tundamento decernimus.
tentiaru, ut resoluat, an Th logica sit practica, plura notatu digna, tam propria, quam aliena movet ,&ne soluit circa praxis notitiam; quam exhibet ab unctis F. Duo igitur, ubi ait, quod praxis ad quam notitia practim extenditur,est actus
Hane definitionem admittunt quam plurimi ex alienis ,& novissim ε celebris Baehonii interpres Iι b. a. dist. 3. q. 3. arr. I. Sed cum hoc discrinime, scilicet,quod solum sit praxis opus artificiosum externum , & utile, seu comm dum naturae humanae, ita ut praxis non Ium debeat esse opus externum respectu intellectus,quia in hoc consentit Scotus, sed etiam debeat esse externum respectu voluntatis,taliter,quod actus interni voluntatis non sint pe xes,i n quo sistit Baehonius. as Postquam igitur Doctor noster praeis fatam definitionem proposuit, duplicem crinis ditionem deduxit, & ex istis quoddam coro-larium, ex quibus assumptum explicat quoad Quas particulas. Prima eonditio ait Doctor apparet, quod stando praeelset in actibus intelia lectus,nulla est praxis, quia nulla est extensio intellectus, quia non ex se extenditur , tusi ut actus eius respicit actu altera us potentiae. Et si dicas unum actum intellectus extedi ad aliam direptum per illum:respondet Scotus dicendo,
quod propter hoc, nec secundus est praxis, nee primus est eognitio practica, modo quo de praxi loquimur hine; alias sequeretur , quod logica soret practi ea,cum verum sit, quod 'Ios actus discurrendi dirigat, qui actus non Ρ sunt