장음표시 사용
71쪽
ma rationis soli huie sundamento reali sit applieabilis, ita ut applicari ad alterum contradicat,& nil hominns tamen , quod cognoscatur, talem formam nullatenus esse ortam ab illo, cui applicatur , sed totam ab extrinsece eonsiderante. Nullum aptius inVeni exemplar, quam gratiam , & mendatium ; formalitas enim, per quam gratia formaliter sanistiseat,
est distinctissim ae conditionis ab emitate physi ea,& propria gratiae,siquidem ista, est physi
ea, propria, de naturalis;&illa est moralis, libera, δc a voluntate aliena proveniens; nilia hominiis tamen, latur in gratia quidam decor,& habiIis pulchritudo, ut sine repugnantia voia Iuntatis divinae, possit illa serma moralis p ni In stratia; ita ut licet moralis sit,& alterius esse a gratia, & ipsi solum a voluntate eonveniens;reptagnet tamen voluntati divinae illam moralitatem ponere in ali is a gratia, se ilicet, in odio Dei,& in mendatio. Sic pariter seriama rationis universalitatis V.g. adaequale est ab actu rationis quin formaliter oriatur a natura, quod esto rationis, etsi alterius distanti iasimae conditionis si quia ut ait Scotussu r. d. 3 s. in sine, esse intelleruim, est contra totuesse reale distinctum attamen datur quaedam formosa habilitas in natura , ex quo oritur
cet aliquid non conveniat rei , nisi ex opere intellectus, tamen potest repugnare rei ex se sine actu itit illectus.
Sed fateor praedictis,centrum difficulistatis me adhuc non tetigille: quare nunc dico, non polle negari, quod intellectus circa nat ram ut in se est tendens, producat etiam illam
in esse intelligibili; quod Doetor Subtilis sate
tur etiam an I. d. 36 f. Unica, . concedo con
cissionem , ubi ait, quod similiter intellectu, noster agens producit rem in elle intelligibili, licet sit producta prius, &c. Sed tamen aliqua inveniri potest differentia , penus hoc , quod
itere intellectus noster cognoscens hominem v. g. deteste cognitum formaliter , quod non habet: sed tanten illud esse cognitum , non re presentat plusquam , quod homo in se habet, quod praevidit subtilitetr Scotus en 2. d. 3 q. 1.
q. contra illud. dicens, quod intellectus eonsiderans, non facit generationem ella univo. eam,sed cognoscit eam este univoeam.
s Ex quibus insero , quod intellectus
coanoscens hominem,ut in se , nuquam ei dis tinctum este cognitum potest dare , semper enim debet ipsum, ut animal rationale, cogis noscere; at autem intellectus praebens universalitatem v ς. ilat homini elle cognitum repreIentativum alterius ellc , quod habet, quialieet in ipso detur potentia neutra . attamen requiritur , quod intellectus aliquid addat, quia praecise illius potentiae cognitio,vtest in te,non facit universalitatem, eo quod ex illa potentia,non minus inferri possit particularitas, quam universalitas. Sic etiam homo nominus dieit, posse esse subiectiim , quam praedicatum, ex praecisa non repugnantia et ergo esse praeei se cognitum rerum in se , minus dependet ab i niel leebi,qua m eisse alioru m,quoa da liquid speetale recipere. Sed persecta huius
controversiae resolutio pendet ab infra dice- dis in quaestionibus sequentibus. Solum noto pro nunc,qtiod nature, ut cognitae secundum se, concurr nnt cum intellectit,tanquam id cuquo; at autem, ut iubant adeste logicum,con currunt tanquam id sine quo. Idem invenies in Deo,qui concurrit cum gratia, ut id sine quo a lesse moris;&eum alijse aiisis ad egeetus physicos concurrit cum eis , ut id cum
A R T. II. in . IITIONIS VERISIMILIOR RE
6 Estabat resolvi quid dieendum sit de
ruente rationis sine sundamento in contra positionem entis rationis casundamento. Circa quod inquiri videtur , an in ente rationis sine fundamento possint secuis dae inteliones logicae applicari, eo qumd in reis bus 1 parte rei non detur motivum, Sc secundae intentiones logicae solum applicentur in primis , quae solum sunt 1 p ,rte rei motiva Breviter igitur ab hac dissicultate veIIem expediri, eo quod eius crucians vis viva iaetoris ingenii vim Plus opprimat,quam faec i- det. Ad dissicultatem ergo deveniens existimo, ruod in duplici sensu potest capi. In primo se- ., an supposito qu d liquis, eis ignoranter,
existimaret,quod Petrus erat lapis , nee non quod Petro ex se non repugnabat esse in pluribus, tune applicaret Petro formam subiecti,&formam universalitatis. In secundo sensu , an
pereepta repugnantia inter Petrum, & lapide, quod ens, adhue i ntelligibiliter, ut supra dicebam us, non erat unum γ possit intellectus supra ipsum secundo intentionalirare. 8 Circa hoe ultimum videant dicta pro tota quaestione prima huius dist. & praeeipuε in fine. Solum videtur esse difficultas de ente rationis in prima lupp sitione; de quo gravi c
72쪽
De esse motiso obtectivo entis intentionalis si II. n
on Recentiores, inter quos Dionysus B Leci,& Nos HGeosso, Hae logicum negant; de fateor mihi rationem non displicere et aiuntes dim,quodsi damentum ire obiecto dbrivatum ex ignorantia intellestiis , non pertinet ad ens rationis logicum, sed ad chymaericum, mia intellectus Iolum ex ignorantia talia figis
49 Sed revera instat non parvi ponderis otio quam sic formo; id euod intellectus ex
ignora nita potest auferre, seu non dare ret,etiam Ignorantra poterit rei darei sed ignorante intellectit,quod natura hominis est ex is ecimis inunis ncin potest ei dare universalitatem: er. pn ignorante intellectu, quod Petrus est singit.
lari , terit eν dare universalitatem. Verum enim est, quod intellectus non aufert exig-ν tia funda mentum reale nature, uti neque ex ignorantia reale fundamentum dat indivi Hiios o autenrcum pro tota resolutione anteiis edenti dixerimus, quod universalitas omni
mode datur abi ntellestii, ita ut sundamenta in rebus solum requirantur,ut sme eontradicti ne intelligibili eonceptus contrari j , talem formam rationis intel jectus rebus applicet dunesta rontradictio adsit intellectui , S alias potenti stimus sit ad praecise relationes rati ni cuilibet appingere, ut Deo appingit, dissi-eilimbm est, quod , etsi ex ignorantia funda. menti, ipsi praedictas relationes rationis non , applicet, & appinga . .r o At si non vellem scire, quid sit praediis catum' De t responderi esse illud , quod meo diante unione intentionali dieitur de subiecto. Nune se, sed qui existimet Petrum esse lapidem, poterit inter Petrum, de lapidem ponere unionem intentionalem , im6 est impossibile, quod Iapidem no saeiat praedieatum; ergo vel datur praedicati secunda intentim,quae non est logiea, vel lapis logieum erit praedicatum. Taintrinsece enim est ex parte obiecti connexus cum homine ae est intrinsece inconnexus eii lapidei sed supposita tota illa eonnexione obiaiectiva, non consi ferata ab intellectit, est impossibile quod homo pr dicetur de Petro; ergo supposita omni illa ineonnexione non siceon si ferata, erit non minua impossibile,quod Iap s, seu non esse homini v. g. Petrius non est homo γ non praedieetur de Petro .s r Deinde, ni fallor,potest in Dionysiis, fit alio instari nervo et eκ definitione logicae propositiunt , 3 eentet eum Aristotele , quod propositio est oratio verum . .el salsum siet-mifieam; si d in casu supradicto haec propositio Petrus est lapis, esset oratici verum , Vel
salsum significans:ergo. Deinde quia iam quod
propositionem no constituant per veritatem vel falsitatem; saltim veritatem, & falsitatem, vel propositionis passi nes, vel con notata faciunt. Nune sis , quodlibetens saltim a posteriori dedueitur, vel ex con notatis, Vel eκ pacsionibusi ergo si illud ens rationis signifieet, inducat falsitatem, dum falsitatis signifieatio sie passio entis logici inductora , non est cui illi enti eonvenire forma in logicam , stri Mnon inferatur. Videtur enim, quod solum potest propositioui, definitio, iuxta Philotaphaadaptari, in casu praedictorum actuti, quia ut dixi in prima quaestinate, lupposita, di eoenita repugnantia extremorum , est imposi bileq bd ἱntellectus unum faciat intentionaliter .sensum, quod sit Drario logice signi a M. s x Denique,qui. intellectus,de volutas sunt prine ipia ab eadum anima aequo in sua linea
eat nes agendi eviscerantia ἴ nec non uoumis
quodque principium babens ab obiectis prinia positis necessariam vipendentiam, ita ut sevinis potest amare voluntas,quin sit in eognitio. ne intellectus, nil poIest percipere uitello eius,quod non sit intelligibiliter in obiecto, .elth speein sed ad formam persectam amorisaeeidit voluntati, quod non sit bonum, quod epresentatur ipsi ι bonum tergo ad sormam fersectam actas intelligentiae, accidit i litet e ctui, quod non sit verum , quod ipsi ut rerum
- s 3 Neque multum urget illud de applkatione secundarian. intentiumrm in primis, is semper suot a parte rei fundamenta. Ratio ostpraeter iam dicta, quia illud solum requiritur regularitera eo quod communirer intellectus ex rebus 1 parte rei requirat fundamenta ,' anteum seliditatem habeant, melius quietatur;at autem si intellectus quietetur, de satisfiat ex rebus solum in ipso liabentibus sendam e tum, εe existentiam, non apparet, cur erga talia non possit secundo intentionali Zare. Not vero, quod in tali casu praedicta obiecta diaeenda lunt aequivalenter primae intei tiones,
eo quod etsi ut lapa te rei sint, tamen habent habilitarem, ut supra i psa applieet intellecti mlogieas intentiones, veluti si quid i pa te rei
sordini; v ε penes comparationem ad secundas inrentiones, quam Alum dei neeps habent,
illud esIe praecedens ad illas, diei potest primo
intentionale .s Hee dixi,quin absolute aliquid resolavere audeam;quia etsi in pluribus locis pravidissent Scotum, de nil clare possit convinci ex ipso eo ., tradicta; nilhominus tamen , ne incetiis Ipsi opponar, aliquam adaptabo ratione,
ut dictis, quae de per se solum contra nos militare
73쪽
litare videntur , satisfiat. Sentio igitur non posse negari, quod in praedictis easbus dentur praedicata, subiecta, copulationes, modi partieularitatis,&e. Sed tamen non sunt dicenda simpliciter logica . Rario est, quia logica est scientia,&scientia talis debet esIe ab obiecto demonstrative: sed est impossibile, quod ex ilialis entibus salso existimatis possit aliqua selentia oriri;ergo est impossibile quod ex illis perianetis probetur logica . Prob. minor:quia exi sistimante aliquo , quod Petrus est lapis, n i M.test habere scientiam, quin ex illa propositim, ne, alia adiuncta deducatur,v. g. quod Omnis homo est lapis. sed ex eo quod existimet, lilod Omnis homo est lapis,& quodPetrus est homo, nunquam potest ella scientia, qu 4 Puru se lapici ergo est impossibile , quod ex bentibus falso existimatis possit oriri scientia.
ss Suadentur ista , quia scientia solum
oritur iuxta virtutem produetiva m actus scie-tifiei; sed virtus haec principiorum .ium in
axi stimatione est talis: ergo actus cone Iusio.
nis non debet esse seletificus, pIu squam in exi timatione; sed stientia in existimatione non est scientia i quia seientia debet esse ad ns habens vim uni .et salem ,& actus ille hanc vim non haberet, quia respectu intellectus periectέ intuentis obiecta , nil probaret , & principia
negarentur quin ipsa, intellestiis ex existimatione posset probare; ergo non est latentia. is 6 Sed tamen, ut dixi possunt illae secunia de intentiones logicae dici , dc illius speciales,
seu ad logicam spectare; eo modo quo tare eticus pessime Rodatus plura discurrit, habens Deum maximum pro obiccto; qui actus , etsi
ex aliqua veritatis precisti existimatione ori
tur, theologi debent dici, cum nulla salsitas si potentior,quam circunstantia obiecti,quods raedicti actus respiciunt, & ex intentione il-ud directe attingendi. Sed tamen , nil de his
pro me absolute resolvo.s Noto in fine quod minus quietus m
Det animus ex prima resolutione,quam ex ista; ita vi vix aliquid possie dici,quod non possit imput nari, sed indictis est morte icandus dii cursus,rum nestare logicum univer sale ab intelloau factibile, opponatur rationis v sui ,& Scoto.
An esse obie livum,seu extrinsece denomiis nanssis reale, vel rati onis l
s8 D Econdita nimis, adhuc a subtilioriri bus i ngeni is debet praesentis difficul, talis notitia censerit & praeeipυε dude esse generis, di speciei de quor m este, a alit ratici nix minorem notat discultatem Motus q-ὰl. 33., Arca seeundum tuet s. de prima relatione, ubi de babitudine, ut praecise est cogniti, ait, ista hab3 κουο,ηon est simplieitor
sicut est illa, qua est univer lar ad singulare sit reale,vel rationis,ita stlta vide turP cir-phitici dissicultas, quod ea praete mittat,aiens se apud Tartaratum libro Ei praedicabili unu
s ς Quid ergo dicemus,dum nos quae cerueiora apparent in maiorem dubitati nem p via must Inquirimus enim an sit reale, vel ratationis esse passivum pe nes quod Miecta dicii tur cognita, Vlia, &c. Pro euius decisicinis ii telligentia est advertendum, quod ex eo quod potentiae intentionales exerceantur , duplex esse resultare, dicitur, activum unum , passivum aliud. Aetivum diritur in potestia ab actu
ipsius, qui est forma, quae cum intrinsece r cipiatur inpotentia,& sic eam intrinsece: exerceat , communicat , & derivat in potentiam esse intentionale activum, ratione cuius actus tendit extrinsece in obiectum a seu extrinsectierminatur ad illud, ex qua extriti a ternitia natione ad obi ectum,censent quam plures,a
tum esse extrinseca n formam Obie ii , & illi praebere esse visium,elle cognitum,&e.quod est illud aliud esse intentionale passivum. 66 Difficillis ieitur quaestionis est, an sorma uitalis intrinsece communicam potentiae, ec praebens it i esse introtionale activum, potisit extrinsece sigi in obiecto, vel termino, hoe est illi adherere, de insimul esse pas ivum extrinsecum a parte rei tribuere. Circa quod quam plurimi Recentiores sequentes suareti
tum esse, extrinsecet denominare parte rei. Eeonira alii dissendunt, omnes denominatio nes extrinsecas, non solum , quae proveniunt
ab actu rationis, sed etiam quaeumque alia forma, ut Parietem esse visum, columnam es le
74쪽
Deesse motivo, sobjectieto Antis intentionalis. si III. s
Noster Grosso disseνra .el id. 3. O .& no uissime eos sequi videtur Doctoris Resoluti
6, De hoedi mei limo puncto,eupidus r solutionis subtili textui consor oris, sine aia sectatione dico , pluries mentem subtilem examinasse , 8e licet ab lute teneat omnem gomparationem.esse intelligedam cum so ma rationis , difficulter tamen potest inserri, quod ad omnes denominationes sit neeessa ria, ut praesens quaestio intendit; tametsi non posiim negare,quod iuxta securas illationes, propensius videatur severe Αωχorisbus pro seeunda opinione , quam pro pri
62 Qui de hoe veli it esse eonscius, videat
mr,v'ite ad si, nune tertio. Et aliis in locis, in quibus insta est citandus. . . t 63 Ante resolutisnem quaestionis est advertedum, quod datur duplex esse in obiectis, primum esse datur in illis svndamentaliter,&virtualiter; seeundum vero formaliter, & actualiter. Esse sundamentaliter, adhue est disitinguendum in fundamentale remotum,& infundamentale proximum t esse fundamentale remorum dieitor illa capacitas , quam habet quod liliet ens, quod potest esse poteriliae vita Ir obiectum , quae in obiecto visibili dicatur visibilitas, de ineognoscibili cognoscibilitas Zec. esse obiectivum fundamentale, & virtua Ie proximum,est terminatio actus ad obieeitu. Denique apud Auctores seeundae opὲnionis, esse formale, & actuale in obiectis, derivatur per actum comparativum intellectus dantem obiecto aliquam formam, seu illam uniente. st possit Demaliter denominari, quae umo est
6 Tota igitur eontroversia sistit in Me, quod habitudo ad aliud , eum non ponat intermino habitudinis aliquid inhaerens, eum no
st in illo, sed ad illum, debet concipi in il Io,
ut denominetur; 'ui conceptus, & denominaiatio est rationis i ό eontra secundae sententiae Doctores dicunt, debere concipi sormas dein nominantςs, ut receptas in potentus, terminatas tamen ad rem, quod stifficit, ut extrinisseeἡ denominetur , ita ut supcrfluat rationis
amplemtur. . 1N hae quaestionis controversia solat possumus rimere, ne cum rationum abundanti examine in questionem nominis incidamus, di praesertim, dum prope sit , quod denominationis est quaesitum . Resolvi tamen potxst , probabilius cile iuxta Doctorem subtilem , quod ex terminaticine actus ad obiectum, non denominatur a parte rei obiectum, neque illi esse passivum communicatur. Suadetur a. ex Doctore en quod is lib. 23. Art. r. formando hine argumantum
ex rationibus ibi derelictis i non potest denominatio verius habere esse, quam terminus, quem denominat, sed tern mus,quem denomiis nae non requirit habere elle reale a 2 1 ereto denominatio actu realis non potest esse. Prob. maior , quia sicuti , servatis servandis , datur in termino cognito deno iaminatio extr. nseea eogniti , sic & in teris .inino producto datur extrinseca denomi
natio producti i sed est impossibiIe, quod
extrinsecum esse denominationis producti, sit actu , & realis , quin actu , & rea lis sit esse termini , quem denominat; ergo est impossibile quod in eognito , de in
quovis alio denominato , denominatici ha beat verius esse , quam terminus , quem denominat. Minor prob. nunc, quia e g nitio solum denominat prout terminatur
ad aliquid 1 sed eognitio potest non minus terminari ad aciti nil i ergo termi. Dus , quem denominat , potest non habera esse reale actu. Minor videtur certa, quia eognitio non minus extrinseeό terminatur ad obiectum impossibile , quam ad postibile : ergo potest non minus terminari ad actu nil.
75쪽
6s Dieri verum esse , quod eognitio
mori minus terminatur ad nil , quam fidaliquid , & ad impossibile , quam ad Posiibile , ita ut ad hoe vi possibile , de
quod is eVistens denominetur eognitum,
visam Zee. penes habere in se aliquid, eanrum distet a forma denominante, quantum distet magis impossibile; sed tamen cum extrinse
denominari, non requirat formam recipere, sed formam ad Obietaim terminari, non re quiritur , quod denominatum habeat verius elle, quam denominatio.
6 Sit nitetur,quod seuti forma intrinseiaca denominat intrinlece , quia intrinsecum est e ponit in subiecto . sic debet dum denominat extrinsece , xtrinsectan. esse poni in obiecto; ergo sicuti ens intrinsece denominatum non potest non habere esse intrinsecum in se, nequeen extrinsecε denominatum poterit notabere esse extrinsecum in se t ac proinde esse extrinsecum reale , poterit este actu in ente, nullum esse reale neque in actu, neque in potentia habente; & etiam cum ab aeterno inu, lapidem cognovisset, aliquod esse reale creatum suisset, imo quin ab aetern ci no esse posset, de se si inserantur alia. 68 Dicent in primis suppositum antecedentis esse falsum, firmiter stantes in hoe,quod
extrinsecε denominare , di esse extrinsecum ponere indenominato involii it contradicti
nem; quia eo ipso , quod aliquod esse ponatur, tam denominatio debet esse intrinseea: non enim in hcie datur medium t hine enim non dieitur sorma intrinseca , quia intrinseee conveniat subiecto, sed quia denominatio e municator subiecto asorma , que habet esse in ipso ; unde, etsi scirina sit aecidens, vel quodcumque esse, quamlum vis extrinserum Petro,
v g. intrinseca erit denominatio, esto de Aminetur Petrus ex esse habito, & posito in ipso. 69 Ex quibus dicent ,e eontra esse disturrendum, scilicet , quod seuti denominatur intrinsece,quod in se habet denominandi prin-eipiti π ;sic tune aliquid extrinsece denomina bitur intra eamdem lineam denominationis,
quando non in se , sed ad se denominandi principium habeatur. Itaque ex eo,quod lapis
sit ab aeterno ciagnitus,&alter Deus negatus, etsi extrinsece denominetur unus cogni rus, di alter Destarus, nunquam sequitur , quod.al quod esse reale sit ab aeterno extra Deum, eum nullum elle reale quamlum vis extrinse-elim , sit in lapide cognito in Deo nega
'o iste sunt sublimioris examInis exposistiones, propte haa in initio resolutionis d xi, timidum inchoasse quaestionem, eum plus in nomine, quam iii rea litate laboret. Sed laumen ut pro una , ves altera parte dissimitas melius e viseeritur, arguo serpraedictae deno minationes extrinsecae cogniti, a Iterius Dei negati, parietis risi, &e. vel sunt aliquid, velisit nil 'Si sunt nil , bene i Ergo esse obtile aluum,nin est. Si funt aliquid r inquiro amiaptius ς aut 'red sunt, est aliquid reale , vel ratitionis'sit aliquid rariotiis i habeo intenistum. Si sint aliquid realet inquieo amplius, rillud esse reale alleublest , & praeeipue dumaeeidens sit. Si dicus,quod est in Potentia viis
sivar contra: quia non minus repugnat, .quod
in vidente si denominario visi, quam quodiri risei se denominatio videtitis, eum aeque sit inea pax oeulus essendi visus, ae sit par iri essendi ridetis. Si dieas , quod est in visci; omnes praesitae instantitae vigorosius uris
r Dicta , quod denominatio extrinsecavis, ni aliud est, quam ipsa mersorma vide
di , psnat est ad parietem , ct se non habet suum esse in pariete , sed ad parietem. Contra , semper instat difficultas; quia d
nominat in visi , quomodoelinque capiatur, hab e elle reale vis; ergo non pol st esse viso , prout est ad pariete in . Prob. Coni quentia , quia ad e viso, ut respicit parietem, Non potest esse visa i ergo adhue sienon potest esse extrinsecum illud esse. Prob. anteeedens, etiamsi elle ereaturae fit totum
iri ordine ad Deum , nil tamen eius potest esse aliquid Dei 3 neq e etiamsi totum esse generantis sit ad filium , nil tamen gen rami est aliquid filii r ergo etiamsi torum esse visionis sit ad visum, nil tamen ν.si nis poterit esse aliquid vis,& consequenter in hoc eo licteto viso impereeptibile vide tur , quomodo aliquid visonis Ingredia
et x Contra z. qnia quocunque modost, uel illud esse reale disciminationis est distinctium ab esse intrinseeae d nomina tionis , vel non est distincti, ni t Si non est distinetiimi ergo non datur a parte rei esse extrinsece denominans , & conseqtienter, neque denominatio extrinseea. Si est distinctum vel est intra sormam visionis,& potentiam visivam , vel est extra ἰ Si est intra r insero, quod esse Wisum reale est
in visi me , & sie inferri, que supra. Si est
extra : ergo aliquod elle reale est actἰi extra
76쪽
De esse motivo is obiectivo enti, intentionalis. s. III. s
virtutem Cause: ergo aliquod este reale fuit de facto ab aeterno extra Deum,& sie semper infero alia,quae supra. 3 Cootra 3: quia ex hoe sequeretur, quod denominatio intrinseea , 8d extrinseca
solum distinguerentiar penes vocem activam, vel passivam. Prob. consequentia, qui. obie-
fetum esse eognitum dicebatis supra nil pata
suum dicit in obiecto , sed solum signifieaeeognitionem terminari ad obiectu; ergo copia nitionem eo Oseere Haiectum , 8e obieci eognosci cognitione, Ium distinguuntur penes modum loquendi iuxta divisio item vo- eis grammaticalis in activam ,' fle passivam, quod recth notavit Doctor Subtilis quodlib. r .ari 3 .vem δει 3bia, ad primum σε ratio,cte. Idem innuere Videtur paulo post in verL. ad oeuhidum potest diei, cte. I ι - i
Dirent alii bene polle compati, quod
esse denominationis extrinsecae sit extra esse sormae intrinsecae,& tamen tale esse non laesa
se intermino , sed adesse ad term num, quod valde diversum esti sis probabiliter deffendunt aliqui,& novissime Dionysius insuci hortulo philosophieo, quod unio partium integraliis,
in nullo extremo recipitur , neque inest, sed solum utrique adest;ergo cum adeste sufficiat prra deno minantibus extrinsecε,& deinceps adesse termino,non rideatur exprimere, plusqua e ad termanum, bene poter it compati deno minatio, quin eius extrinsecum esse in aliquo
Ins t. s Sed contra; quia licet salvetur , quod
denominet illud extrinsecum esse, quin sit in- denominat , nunquam tamen salvatur , quod aliquod asse reale extrinsectim potuerit non esse extra Deum semper. Contra deinde, quia ut in exemplo unionis integralis dieetatis, ad urentia unionis non tollit dependentiam ab illis,ad quae adhaeret: ergo eum inconveniat,
quod actualis dependentia auferatur per in existens subiectum , inconveniet, quod lapidi in existenti, ad si aliquid existent. Suadetur, quia licet praedicta unio solum ad haereat extremis , repugnat, quod unio sit actualis, de
quod extrema sint possibilia ; ergo sie pariter
repti abit esse denominans actitate,dii m rem
minus, neque adtiralis, nVr e forte possibi Iis sit. Contra etiam, quia illud esse passivum adhaerens, inter duo invenitur; ergo utrique adhaeret, & sic esse visum non minus adhaerebit oculo, quam parieti. Si parieti adheret,& oeulo inhxret ,inseruntue superiora inconvenienis
's Dieent ali j excitati ex dostri Hi iam
eleganter movet Scotus in I. d. 36 q. - c in pratae oad stionem,ct in c. cancedo eanesus ne , de uberrus in s. ad primώ dies, M. per toram; sed praecipue: videatur in fine, quia ibi de me ii o attingit quaestionem I dicent iei-t ir, quod etsi ex eo,quod lapis, v. e .sit cognitus ob aeterno, resultet aliquod esse eogniti; tamen tale esse actu,non inconvenit quod dea nomine ens, quoad ella simpliciter, earens
Primum se amentum est : quia licet
denominari actu,quod actu non est, videatureontradicere, non tamen quando actuaJe esse
denominationis , est in tali linea, quod ex eo-Prati di ad principium formale , de prima
rium xilis denom:nationis,excepta existentia,& essentia in illa linea, potius diminuatur esse actu, quam ad esse simplieiter reducatur. Si ead propos uin ait Scotus, homerus est in opi mo qe, Caesar est in represet attolle statuae,&c. licet simpliciter possit dici, quod esse opinata habet Homerus, re esse repse sentatum habet Cqsar, Carlate inexistente , vel antelii Itio, tamen huius modi cili non repugnat in illis; quia eo psb,quod esse Homeri comparetur ad opinionem, in qua est, minuitur : quia etsi sequatur,quod Homerus habet esse opinatu m, notamen sequitur, quod Homeriis sit; non enim valet, Homerus existit in opinione; ergo exi. stit Homerus.
i 78 Sic pariter, uod esse actu cognitum habeat po ssibile,ex eo,quod De. s possibile cognovis et, nulla sequitur actualitas,quae mal in ri possibilitati non proportionetur, Sc cuius denominationis non sit quodlibet obiectum idoneum,ita ut nulla sequatur re lignanir exeo,qucd tales denominationes sine actu in entibus, in alia linea in pntentia ; dc sic neque sequi r re gnantia ex eo , quod Ita esse sint ab aeterno ; quia eum huliasmodi csse ex eo m- paratione ad sphaeram essendi minuantur c tra totam rationem essendi, de existendi simpliciter,ialiter quod ab sphaera esse i sin pli citer non removeantur; hine est , quod sieactu denominari non inconveniat ; quia elle actu eognitum, non est esse , nequε est esse, esse afth visum, d C. 9 Confirmabis doctrinam ex subtili Doctore de est seeundum sundamentum quia intellectus quili hct habri vim producti .vam inceste intelligibili e nune sic : non minus repugnat , quod ens ram existens , de
productit in actu, habeat com Ptibiliter adhue actu esse modiicibile , quam quod ens sine existentia Ze sine ulla productione , possit secum habere compatibiliter me a ctu productum uad quilibri intellectus re actu pro lucta,
77쪽
potest adhue intellicibiliter producere ε quin opponatnr cum esseactu productam, este rea liter astu intellectam;ergo & quili t intelle-;cius rem actit non prod sciam poterit intelligibilite r acti, promicere Pin opponatur e ni non esse actis productam, habere esse actu i omtellectam. En essedi inlinit; in toties v iis meum. Ex quibui inferent' iod elle a pysto ieivisum , cognitum, representatum at similato,
8o Sed tamen ,neque ista plusqua .pρο- .rentes, proutintendimus , satisfaciunta Initosis: hui .smodi esse non repugnat figi in res mininis , quia comparationet diminuitur , pruummnlieiter, seu in alia i inea nil tale elle sn; ergo
similitet eum esse active denominans comparatione minuatur , non requiretur, quod iube
.iecta in alia linea sint, ut ipsis Hur. Quod Ele activum debeat cor palationc nunta pro batur : quia sciati Asse cognitum , non dicit absolute esse,nee esse atau productiun , dicieplossiuam intelligibiliteri sis esse eognoscentis, &jeste intellectus agentis , seu operastris non dicit absolute esse, nequet absoluta obie iprodueere, sed solum, ut tutelligentas;qrgostia
cuti esse ex comparatione ad Cognitumi init intur, & esse ex comparatione ad cognos
8 r Dices quod este cognoscentis eri eucoi vitam habentis, at autem esse rei cognitae, non sic;quare istud non requiriteste pliarium diminutec : sin autem aliud simpliciter esse requirit. Sed contra insurgosci quia esse cogntutionis est esse actuale vitae, requirit in ente Ul- ventis existenti an ergo cum esse actuale cog-oiti fit saltim esse reale actuale , requiret inent entis realis existentiam. Deinde, quid dicent ad vile reale statuae represen alis,quod non minus, eomparationem invitur , ac cilcopreservatum' 8 a Qua propter rectissime ait Scotus ν. primaem Princistate in fine, quod ex eo quod res fuerit intellecta semper, non sequitur, ergo res suit in aliquo esse reali , notans hine dari salae iam seeundum quid ad simplieiter. Et ratio est , quia eo ipso, quod aliquar 1 sit ineste reali producta , de actum a parte rei habeat, iam nulla potest dari comparatio minuens , qtna supra esse reale , nullum ellenotest simplieiter il alii:tia ut si aliquid realiteriit, non possit ex adiuncta forma minui, plus, quam quodlibet aliud minui valeat. Hoeelais risii me convincitur in ipsia coenitione producta per dictionem ab intellectu ; cognitionis
eriliv. este, est tam abso litium est,quam quod in
libet aliud a Deo productum;& hoe non ali de, nisAuia etsi esse coah onissit damen ha-.tat esse reale, 'xistens,& Qx in ausa 'ita ut non minus te stringatur pol este ognitionis, quam qlix Vl crca ta cisi eos .1pis ; er-sto si est e cogniti, vis &c. foret rcλλὰ ' extra. causam δ pari exei exiit e S,nqua ς' si paratio ipsum Poterat L stri Rex . i8 3 Ex quibus melius inseres, quod eo ipso, quod praefatae ei lateat sint δ citus qui late nus habent este reale an Finis, iud tantum . modo rationis. Addo quod si elle passive vi
sum cKOgmpim foret. Ale , diffitilis polle impugnarι iqui pso libitu Ves cpssic si ς , quod palsivo vivebant entia in quibus ligebantur.
8 sito iam, quod ex terminatio- ne actus ad obiecti ni nullum dem esse pristivum , per quod rati rictum
maneat a parte rei denominatum, te i vendii venit, an aliqu- relatio unitiva ruquiratur inter fludrile passivum,& obiectum , vi a par: erei alia esse passivo, obiectuin denominetur
visum, cogas urit &ς. 8 s Unde advertendu mel , qucrit hinc ex dictis non dubitamus , an talis vitio sit realis quia praeterquam quod c n rarium propugnare voluimi , sequeretur , quod si mediantevn one reali obieetiam habe et esse Visum v. g. mutua daretur coexigentia unioni in , sicuti mutua datur denominat ionis. Suadetur, quia semper, & quando datur mutua coexigentia denominationum relative inductarum in utroque extremo, est danda relatio t eigci staper, ecquaendo detur mutua coexigentia donominationum in utroque extremo es dandavnime igo si mutina coexigentia denominati num sorer a parte rei, mutua coexisteria uniciis in a parre rc i loret etiam sed licie repugnare videtur , cum relatic passivi non sit realis; quia ut subtiliter Ninuebat Sc lus eodem iri dric exigitur extiemum , quod nciri est adsia liquid reale,ac coexigitur , quod tale actu realiter est , di extremulo , qui d acti em estem reale,realem relationem non potest inducere; go neque tale exirς mum illo. esse pas livum ex attingentia, seu ex unione reali non poterit habere. 8 6 Neque bine valet dicere , quod ut mutua detur denominationum , de relationum exigentia, non requiritur c exii muta umo
78쪽
De esse motivo, s obiectivo entis intentionalis si III. 61
materia dehamtriatit rivrrita serinae, & forma materiae, quin duplex rimul exigaris. Non: enim valet,st a 'aeterquam quod non minor
auristae disi: ulta dis p arcst ratio , ex insiouod minisi suppleat, sor Mam , S terminum esse rereptus in Materia, & physica P itentia,
tametsi antra scitanam , seu ter natiuiti non sit recepta Vmπὸ at Rutem , aries v g. Quiest ter minus risionis, i uexstintra vis IR, ixe, que mitiali lariI intra parietim. , dicas
puram turminati unem, inurere, nil aliud huc. 'ut impugnavimus; po IseM m quod, et xpaminoret repminus uisioni m. impere tibii quideatur, quomodo possit darii iuxealis ab oeulo usque Marietem , ita ut . ttingatur atervinor liter, di pa te mei. Uint ..t . n8 Ivendum firmiser νςnie , quod esse inteoli viale,seu obicctivum , ex sippostiatione quod debeat haber i,di comi mini ari de bet actu, Bhmaliter communiea r i obiecto
amem V detur , ubi loquindo de relationibus aetas od obieettam ait tau astotest diei rei
rationis: ergo medium adde nominam umo iective terminum est acti ille, ex quo huius, modi relatio derivatur. Prob. minor ex vers. secundus aetiis, ubi expres e relationem attinώgentiae, uncat relatι ouem rationis ac salem. Que omnia infra eviscerabuntii rexacte .
Vuntur , quoad esse obieetivi speciale
quaesitum. 88 obiicies t . verbum puret terminando unionem dici tir, Ae est unitum; ergo & paries pure terminando visonem dicitur, erit vi iasis. Hoc argumentum, si vim Iradit , est non
minus a contrariis et ei vanda. Insto eam sie: verbum divinum Purd terminando unionem est, 3e denominatur intrinsecet unitum; er , ω paries pure termi ad n visio irent erit,& de
nominabitur Dirin Icce vitus. m
8 ρ Argumento respondet Grosso , quod ut Deu denominetur, sumeit , quod aliquid
purc terminet, cum receptionis sir incapax; at vero quando in aliqua creatura re .ltat denominatio , debet in ipse denominato aliquia esse passivum involuere Haec soluti O, preter quam quod causalem no explieat, instari po-itest. Primo, quia ex eo, quod Deus sit recentionis unionis ineapax , totum terminando vitionem dicitur unitusὲ ergo cum paries non rminus incapax sit receptionis vis cinis , solum tetminansi visio va, ditet ut uisex. Secundo, quia, etsi communiter ps liciam solutionem, cui fierim, nunquam Deo perseeu ςm ad trueru existimavia Ratio est quia, etsi tu ima
persectici Dei sit, os intra seta re deblais,quae
iit exica Deitat m, null. lamen in i pei se iovidetur. FQ4 ς 1 pura terminatione de niam inmur soricis,erratis: denominari eni vereatis , quin alii egeat, signum videm nia loris affinitatis cum dc sectibilibus impe ais, quam iit ipsinimi delectihilium asR-
ciem lenis ipM, ly pia ς ni a visiva a ergo nedique' epu Mabit ,q.. d potentia vis tua caudet in pariete aliquid c transseeum Respondobis Non tenere paritatem, quia si potentia vi silva aliquid caularct .mudium perqus d transese. denominaretur Videns. Sed contra , cpita etss'cies causata ab cibi cata transeat per medis, ipsumamen non relinquet aptu. ad acti, evidendum , quia talis pinximae potentiae e stinea para ergo si aliquid em millum a potentia visi a transirct per medium, ne Mei d , neque par latom denomi naree ridentem , quia1stius denominationis esset ineapax. Unile si lude nominaretur Fries extrinsece vitus , quod nil inhonvenire videtur. pa Responderi tamen potest distinquendo antecedens; paries causat aliquid effect in , cedo: in genere causae sor malis, nee a. it dis itinguo consequens, non repugnabit , uuod
79쪽
potentia visiva eauset aliquid in pariete ,si ageret transeunter,transeat; si immanenter, negatur. Itaque dico, quod potentia visiva ab intrinseeo est immanens i & ut recte ait Motus
nentes sunt ultimi termini, ultra quos nil a eipit esse ; at autem non sic ob1echum est pri et pium immanens respectu speeiet eausatae; ali s potius in ipso , quam in oeulci existeret Is Mes. Vnde visio intelligitur, ut forma, &M him in genere ea usae formalis denomi-lnat, & influit; ergo non aliqu1d producendo, sed se communicando debet denominare; si eut, Se sie se conmunicando potentiae vis vae, ipsam denominat.
3 Nee valet dieere, quod visio recipituri
in lintentia visiva,& in specie , quae et a m estivisionis eausa; igitur eum speetes sit aliquid obiecti , illa receptio sufficiet, ut obiectum. seeundum aliquid denominetur , extrinsece se ilieri. Non enim valet, quia eo modo , quo aliquid est obiecti, nil iuvat, eum potius sit aliouid ab obiecto, quam aliquid obiecti,quod distinctum est, ut patet in Filio, dumeth a P ete aliquid. Deinde,quia in praevid, t Motus supra in . . ad argumenta a usiane , ncin Opportet actionem proprie dictam manere in sua causa totali, sed suffieit, quod maneat in sua causa partiali. as obiicies 3 ut talia obiecta sint sciem I iter denominata in linea visi, cogniti dee. re quiritur,quod sint comparata a sed compara tio nil proficit, ut cognita, vel viila denomI
nenturi ergo. Prob. minor,quia chiectumno
est formaliter,&passive comparatum ἔ ergo eomparatio nil proficit, ut vista, vel cognita denominentur. Prob. antecedens , quia ex eo per terminationem visionis ad Obiectum , nil passivum visonis ponitur in obiem, ,quila tus ille solum ieeminatur ad obiectum; sed Mistus directus comparans unum Obiectum cum alio,nil dicit praeter direct m terminationem sit ad obiectum; ergo obiectum non erit sor- maliter, & passive comparatum,cum nil Pausivum scit noliter ponatur in illo. Nunc prob. consequentia illius enthymematist comparatio requiritur, ut obiecta denominentur villa v.g ςergo cum obiecta non sint passive,dc lo maliter comparata, nil proficiet, ut sor malia iee denominentur vissa ys Respondeo ad argumentum concede do maiorem,& negando minorem. Ad pro bationem minoris , respondeo permittendo Pro nune antecedens, & nego ablolute coris quentiam. Ad probationem antecedentis ,reia Pondeo concedendo maiorem, & lub aliqua consideratione, nego minorem. Ad probationem consequentiar,responden concedendo antecedens, & permista causali consequentie nego illius illationem. Itaque dico , quod etsi comparatio, obiecta non denomi naret comparata , illa tamen Pollet denominare vissa; quia comparatio non tribuitur , neque eomia municatur obiectis,ut sorma denominans obiecta, st e medium',& applicatio. alterius formae, in talis forma, obiecta denominet; eo quod talis forma v. g. viisl , solum defieeretvnio ad Giecta denominanda .'Undε benό potest eompati, quod obiecta ex comparatione dicantur visa, & quod formaliter non de nominentur comparata;siquidem comparatio non exercetur , Ut forma denominans , sed vi instrumentum , & via formae denominantis: quae non denominabit, ut forma , quousque, ut talis periactum reflexum applicetur. 96 Quapropter est notandum , quod ex eo, quod cognitio terminetur ad hoc coneret uni visum, tale concretum lotum habet esseeognitum materialiter,dc fundamentaliter sinautem formaliter hal bit eile visum, in quo erudite consentit Grollo. Denominari enim extrinseee visum , nil aliud est,quam hoc eon cretum visum praedicari de suo obiecto, de sie denominar extrinlech cognitum , nil aliud est , quam hoc concretum cognitum praedicari de tuo obic I ergo cum per cognitionem comparantem visioneni cum suo obiecto,hoe concretum visum predicetur de suo obiectoi ne pol rit denominari vitum , quin pliisquasundamentaliter denon .inetur cognitum. Fudamentaliter debet elle obiectum cognitum, ut formaliter denominetur visum; quia de no-
mi natio formalis visi pendet ab actu intelleeriis conlparante visionem eum obiecto:ex qua cognitione comparante visionem cum obite-to, Obiectum est materialiter,& fundamenta ialiter cognitum. & expresse, dc sor maliter est visum.
97 Deinde possitnt adduci aliqua exemia pla, ad hoe, ut aliquid sit ea isti, ut aliqua forma denominet,quin apphcativum denominationis sit tune denominans.Suadetur in receptione visionis , visio enim si quae senominat,&non receptio; si iam no vellim dicere,q initdenominat receptam. Deinde visio denominat obiectum visum , 8c licet ipsa peractum reflevum sit capax denominandi visa,non auiatem potest visa denominari, prout est mori vum, vi aliud denominetur. Sed ad intentum melius exemplificatur in relatione , dum est alterius relationis fundamentum, in quo casu prout est funda metum alterius relationis, ipsa
80쪽
De esse motiso,s obiectivo entis intentionalis sila III. O
Id illa linea non est forma referendi, nisi solii
fundamentaliter, etsi ipsa in alia linea non re. feratur, sed se ipsa forma reserendi.
ρη Sed diem,etsi unio, quia est applieatio
Demae ad maioriam, imnst denominans, vemem, est tamen denominans, ut unici, etsi enim'ncin denominet materiam informatam, tamen ipsam denominat unitam; ergo etsi ac tus 1 lle eomparans non denominet extrema ulla, illa tamen d ominabit applieata, Ec eo
parata. Nune stat in pede dii uItas: actu, ille
comparans deno mi nat extrema eo parata,& unita, Se tamen non est actis talla, plus qua terminatio Ipsius ad obiectum; ergo lieet visis nil amplius exprimat, poterit obiecta deno aminate passivb vita. Dissicultas in solutione argumenti non stat in hoc , quod dum eo mρο-
ratio sit vhio forme vis, quod obiectum a forma vis unita, & non ab unione formae denominetur. Neque stat diruultas in hoc , quod unio eo modo,quo est sorma,denominet obi cta,&sie,ouod unici illa intentionalis , scili ineri comparationis, denominet obiecta unita; stat igitur difficultas,quomodo ex sola termi. Pone actus comparantis ad obiecta adhuc
in linea unionis aliquod esse passivum prεbeat, te noe sie tale este praebeat visio. ys Responderi debet luxta Seorum supraeitatum, & citandum infra, quod actus comis parativus non est pura terminatio a ctus ad obiectum,ut est viso,a: sie alia. Ratio est,quia actus ille eomparativus non solum dieit ter ominationem sui ad oblectum, sed etiam dieit
terminationem unius obiecti ad aliud , quae est relatio rationis resultans ex actu compar tivo, per quam habet unum obiectum, seitieet paries, resserri ad visionem: unde iam habet in se obiecti m. perquod respieiat formam vide-di: at autem eum dum visio, vel eognitio absolute, dc sine eomparatione produeitur, solum habeat terminari ad obiectum,& obiectu nil reale eviri a secum habent, per quod terminetur ad visionem,&de infla adhue extrinsecε forma riori uniatur cum obiecto quin obiectueκtrinseeό vniatur eum serma hine est,quod ev actu ecim parativo possunt obiecta aliquod
elle paseivum haberet non autem ex aetii abso lutci aliquo modo den minari. Videatur de egeotus ιn t . d. 3 6. ά c. contra conelaesionem usque ad si .eonto im d. rori Corroborandum deinde est notatum
supra, sellieet quodlieet visio intima parieti,
seu obiecto nil amplius requirat,vt obiectum
denominet visum; in aurem dum cognitio e
parans est intima obiecto, ut visione denom I. nando, amplius requirit , ut obiectum denominet cognitum. Ratio, praeter superius dicta, est, quod visio solum habet esse s rmam cibi cti, di sie temper, de quando obiecto intim tur, de uniatur, ipsum denominabit visium; at autem cognitio habet esse sermam , & vnio. nem iuxta diversas considerationes: quare fiaeuti dum per amam reflexum applicatur o lecto, tune est forma videndi,& non est unio, se dum ipsa est applieatio visionis, non den minabit, ut forma videndi , sed ut vissio ivnde peractum reflexum applieata nominabit
cognitum, id quod per actum directum Glude nominavit vi sum. Adapto exemplum in fine sub fine, qui etsi finis in re sit,iameia,ut ad ulteriorem finem comparat.a, non denominat
finalitando , sed ut medium , ad hoc ut altera forma finalietet. Haee corroboravi sic , qui pro ente seeundo intentionali , sunt centrum
tot obiicies ab ineonvenientis pon deratione, dicendo, quod possis aliquis condemnari summa dilectione Dei, quia ut Deus det gloriam,requiri r esse super om ita dilecto: sed possit dari casus, in quo aliquis et ieiendo
amorem Dei, moreretur,quin actum com Dais rativum et ieeret; ergo eum tune Deus nil haberet, quo adhuc per rationem foret dileetus, posset illum a gloria reprobare. Plura poterant hi ne responderi I sed ad intentum resis ponderi potest . negando condemnationem
illius, quia, etsi Deus nil haberet, a quo foret
dilectis, tamen exterminatione actus ad ipsum dabatur fundamentum ad gloriam danus illi: ita ut poenam sine sundamentri infligeret. Deinde quia ut ait D ctor in I. d. 3 s. .potest diei, potist inus in se causare relationem rationis, comparando se ad lapidem , quem in
elligitiqηomodo posset Deus eomparare se ad amorem praedictum , & relationem simi. Iem in se caustare. to et Dubitabis in fine, quomodo forma
videndi, communicata potentiae visivae ipsam denominat videntem , α forma intelligendi eommunicata potentiae intellectivae ipsam d. nominat intelligentem : c tamem dum sorma animandi communicatur materiae prima , neque animantem, neque informantem dcociis minat illam, sed praecise animatam , dc iris r-matam' Respondeo ex Doctore nuodlι b. 13. an. 3. ς. de terrio, versiculo ad fecundum
potest dici, quod in praedictis denominatio ianibus omnis disserentia desumitur ex voeum
inopia: quia sicuti esse album, est habere olbedinem, tanquam formam, sic sentire , v I em sentientem, est habere sensationem,sicisti foris mali., ζ se, intelligere, est recipere intelle eis