장음표시 사용
151쪽
In venandis haberet,quam in intuendo praedi ias regulas supponitur habuille, quia si cognitio solet sagittaria , sacili me cum venandis
93 Qua propter, firmiter est standum inhoe , quod si aliquis expeditu syllogismos non
coni r uat, oritur ex ςO, quod regulas omnes persecte non comprehendat , ita ut si aliquis omnium regularum plenam, & persectam h beat notitiam, elevatam in illo gradu, quem regularum notitia exposcit, manebit ita facilis,dc expedi us, quoi facilior non possit manere,neque in facilitate intendi, tametsi dei ceps multas sullogismorum constriactiones frequentaret. Si enim aliquando videtur experiri, quod cognitis regulis,& proeosita mat ria , adhuc inexpedite, & tarde lyllogismos construat , hoc non oritur ex desectu hab t utentis, sed ex desectu doctrinae , vel materiae. Dixi ex desectu doctrinae , vel materiae , qui eum minor sit ad singula lensus,dum intellectus vertit sensum ad materiam,regulae,& doctrinae facile divel tuntur;& dum vertit sensum ad regulas , sacile a mentis perfecta comprehensione divertitur materia. Unde maxime notabis, quod si iuue dulieulter operetur , saltima priori , non e i, quia deficiat ullus , sed quia
deficit persecta praesen ta doctrinae e ga maceriam;& sese augetur facilitas utendo regulis, non est a priori ex alio capite,nisi quὲa sic augetur regularum , dc materiae intuitio, ita vi plene sint praetentes. si Intueatur enim syllogi Imus in Bari, ra A volens illum construere Persecte, videat, quod syllogismus in Barbara debet crans aretribus universaliter aflirmativis.quod medium verbu si subiectum in maiori,& praelicatu in
minori; maius extremum, praedicatu in maiori, Ic in conclusione; minus extremum subiectum in minori,& in conclusione. Deinde sciat, quod praedicatum debet elle connexum cum subiecto,& se intentionaliter unitum cum ilialo:& postea fetat intellectus, quod non potest omnibus regulis uti, nisi alim scientiae minis. trent materiam ; adsit ergo Philosophia , Jeministret primi; intentionales terminos, sciIicet, linmo, rationale,& animal; sciat necne, quod homo est subiectum,quod animal praedicatum , dc quod ad concludendum de homine aliquid genericum , mediu in poti sirinum est eius desinitio , seu differentia. si igitur omnibus his regulit sit ita instructus intellectus, quod dum una sit periens,non absit altera, &dum omnes insimul sint praesentes non absit materia; impereeptibile videtur, quod su a mancilitate syllagismum in BaIbara non expediatur: im 6 non est parum disseile, pereipere, quod sie praedicta intuendo,iam syl Iogismum
constructum non relinquat. Ex quo inseres, quod difficultas non vincitur per ustum, sed per omnium regularum praesentiam,ita ut dinficultas oriatur , ex difficili omnium praesenis
ys Ad secundam partem antecedentis res. pondendo, existimo posse sufficere expciliti nem Pontij,& aliorum recentiorum Seotistarum. Dum enim aliquis esscit syllogismum, quin regula adsit , scit,quod perfecte syllogi Eat, vel non scit ἰ Si non scit, ita ut syllogia tionis principium sit plura consuetudo , tune syllogizatio illa habitualis, nos provenit ab habitu logicae , sed casu accidit;quare ilIe
tus,non erit de pcr lelogicus, sed era actus pure memoriae,sicuti foret syllogismus iactus ab iustio logicae , dc ab ipso ut Ave Maria reppetitus,qui ctiam xx reppra mone vinceret difficultatem syllogizandi. Neqtie haec expositio debet reprobari , quia probabilissimum est apud Graves Theologos,quod adius fidei,elicui ex consuetudine, non lunt actus spectantes ad filem theoIogicam; non aliunde, nisi quia
dcficit doctrina regulans visum, cum non eliciuntur attendentes rnotivum formale fidei,
propter quod debebant elici. Si sciat,quod peria secte syllogi ci ergo adeli doctrina,dc regula dictans,quia ex syllogismo sezundum se, ncinpotest probari pe sectio,sed ex iyllogismo se
96 Dices, quod ut pursectc. Sc logice procedundo sullogizet, non requiritur regulae de doctrinae praetentia, sed sufficit alius sylloginmus factus, ex quo sumpti trabitum, Q speetem. Contra; qui a hic recurta eli sine doctri nati cognitione imperceptibilis, quia ad hoc requiritur,quod cogntalear,syllogi imum faetatum esse recte dispoiituin,in quo,praeterquam quod expsessa fuit regula, viget erram doeens prineipium;quia saeu secundum exempyar:nee
non , quia docentis principi, foret dictare quod omnis syllogismus in Darii debebat esse conformis illi, vel illi syllogismo in Darii si-euti si aliquis cognoscens , n alio actum fidei propter Deum veracem,& alloquenteia , &ler Mando exemplar in actu, actum conformem eliceret, actus ille, qui resipe tu prinu esset utens, respectu secundi est ri docens; sic enim non repugnaret,quod unus actus lore letis sciret. tens, Se docens. Quid enim repugnat, qu per Pannum vina metitum 4 me latur aliud pannum,dum primo regula foret impresta 'Deinde preterat dici, quod omnes illi actus sy llogistiei, qui immediate: ex regula non deriva
152쪽
De exisentia logica, E, de eius divisione si I. in
tantur, solum affective,& moraliter poterant dici logicae,non autem effective, & evidenter.
Ratio est, quia erga illos solum poterat diei certitudo moralis penes hoc , quod Ioglei se
rent , nunquam tamen poterat dar certitudo
physea ,& prout ad scientiam requiritur, quia ad hane deficiebat doctrina,& specifici obie ii tegulatio movens:Vnde praedicti actus,si l giei dicendi ellent, potius deberent diei logici
ς 2Denique suadentur dicta siet si aliqui,
rustieusA logi ei ullus inscius, diceret: sellogismus in Barbara debet constare tribus propositionibus universalibus affirmativis,& toties dieeret,quod acquireret habitum, nonne tam habitu , quam illa pri ma cognitio dicens, forent logicε doceres'. libi videtur,quod non, quia non potest actus intellectus esse docenso erudiens,qui adhue indiget eruditione,& d trina; & qui ignora prima regulam,& obie eum formale,ex qIio actus formalis doctrinae paritur, de exprimitur: nec non qui ignorato uomodo terminus illius actus est conitruenia diis,& qualis debeat doctrinae esse ussus; ergo cum non minus , imo magis, vitus dependeata regula,& opus a principio directive esseleniare , quam regula , β Print pium pendeant ab opere,& vstu, erit incongruentius, quod sine
regulae praesentia ,& princ pij directione posist dari ustus doctrinae,& Principii logici exe citium , qua in quod posset dari doctrina , sine operit, & obiecti notitia. Si dicas, quod actus ille sciret doees ex parte obiecti ,etsi non foret
doerns ex parte intellectus ignoratis; nec non,
quo i soret docens respectu logiet audientis: Contra,quia similiter dicam,quod syllogismi
ex vitu constructi, sorent inualiter logici ex Di t obiecti, nee non respectu doctrinaliter,& tegulate audientis; etsi tales non forent respectu ussum doctrinae ignorantis. Vnde diso etiam, quod etsi syllogi simus obiectivus habearet utentem logicam, nil incongrueret contrancis, quia etiam foret installibiliter connexus eum obiectiva regula. Vbi debes notare,quod regulae non fiunt ab intellectu,neque principialogicae; ab intellectu enim, solum habent intellici,quod non haherent si ex parte obiecti non supponerentur. Regulae enim logicae sunt intenti cinaliter prima principia, quae in esse scir- mali a nullo habent dependentiam, cum se nofiant ex ali is, in omni enim statu sunt vera,&connexi ve existes tia,ut est homo eum animali rationali,tametsi effective pendeat a causa pri
st obiicies sc cundo,ex eo,quod actus diversae speciei non possint provenire ab eodem
habitu; sed actus doctrinae,& vssus sunt diversae speeiei; ergo. Hinc Pontius ,& aliqui Seotistae
sequentes ipsum, concedunt maiorem,quando uterque actus est elicitive ab habitu; non autem
uando unus actus elieitive,& directi in a Itu, imanat. Vnde dicunt , quod directive opus utens doctrina logica,Oritur ab habitu logi eaei elieiti ve tamen oritur ab illa latentia,in euius materia fit ussus. Ex quo aiunt etiam , quod etsi ex ussia augeatur habitus scientiae ministratis materiam, non autem ex hoc debebit auge. et habitus directive solum concurrens. Quare,
poterit esse aliquis facilis ad fullogizandum in physieis,& non sie i n astrologicis, quae saetialitas augebit habitu ,a quo eliciti ve procedit; non autem a quo directive tantum , eum iste omnis materiae sit aequaliter directivus: alias non foret logica omnium universalissima. Quando autem actus fit in ipsa materia logi eae, tune etiam elicitive a logica proeedit, sed tunc cum dirigere , re elicere non sit duplex
dissicultas, sed unica,quia qui est facilis in docendo , est iacilis in eliciendo , Idem habitus sufficiet ad duos actus, quia etsi actus sitit di iatincti, dii Multas vero est unica, de habitus sci-lum debent este plures propter plures difficul
yy Sentio sufficientem este praefatam do
trinam,ut vim argumenti retardet. Responde. ri tamen potest facilius,dicendia ad n .aiorem, non repugnare , quod ab eodem prineipio,tametsi de minato,procedant duo actus,quando uterquε est summe subordinatus , ita ut adinvicem exprimantur; tunc enim,licet exercitia sint diversa,tamen cum representative sint idem, potest dici,quod squi valenter sunt id e mactus, respectu principi, intentionanter , de
eognciscitive operantis.Sic licet actus directus,& reflexus sint actus alterius rationis, lainen respectu eognoscentis, pro unico reputatur,exeo,quod unus in altero reluceat propter quod
dixit Christi,1 D. ad Philippum,qui videt me,
videt,& Patrem meum. Ergo cum docti ina exprimatur summe per ustum , ita ut unum in altero contineatur, & deinde maior idemptitas,& unitas in continendis,adhuc debeat dari in uirtutibus, quam in actibus, videtur, quod dum actus sint unicus aequivalenter, quod virtus sit eadem entitati ve .
ron Deinde, potest hoc amplius suaderi in specie,quae etsi determinatum sit principiu,
eadem tamen movet, 3c effective concurrit,
illuminan , seu erudiens obiectum,dc effective producens actum , ita ut sit causa formalis , de effectiva:seut intellectus eam reeipiens es cauissa essectiva, ct materialis .Diffici Lus enim non
153쪽
videtur , quod et dem principio competat d
plex causariam spec es , quam quod competate Ius effectibus, duplex estectuum differentia. Deinde ex hac summa connexione, finis est eausa sui,& aliorum ab iPlor ergo &e. tor Denique,quia ex praedicto argumen isto non levem . in inserre intendunt contrarii aliter solutionem opponam. Vide igitur, quod idem effectus non potest procedere a d plici causa adaequata , non minus quam duo effectus, seu ad aequati actus ab eodem principio; sed tan.e pollunt dri cause eumdem effectu producere totalitate et sectus, Etsi nunquam et italitate causae , ut communiter conceditur,& e plicatur de caula secunda,& prima. Nune se ira i io propte r quam effectus, qui non potest produci 1 duplici caula totalitate causae , potest produci totalitate effectus, desumitur exeo,quod etsi causa secuda v. g.causet totu effectu,tamen cu ad sic causanduin summes dependens sit ab alia etausa,nunquam reputatur causa totalis totalitate causae I ita ut totalitate
caulae , una sol um caula ibi reputanda sit; ex quo Oritur , quod Don detur repugnantia in eo, quod idem effectus sic derivetur a duplici ea uia. Sic pariter, vice vorsa, eis philosophandum: repugnat in re,quod duplex efferuis, seu
actus ad quatus oriatur ex Vmeo habitu: qua nisdo Hetque actus est icitatis totalitate effectus; non autem quando solum est totalis tota litate hab. tus,quia uterque ab habitu ad aequate deriis vetue ; Non tarrea erunt totales toracitate ensectus, seu actus,q aando aliquis eorum ita deriυetur , quod sinς dependentia ab alio, nunquam derivaretur. ID hoc enim easu uterque esseebis, ut unicus est reputandus , ne respectu
ipsorum detur difficultas in principio : sed fieest,quod actus logicq docentis hane dependentiam, bc connexionem habet respectu actus logice docentiq;quia ut probatum extat,etsi pose sit dari doctrina sine viis, non autem ustus sine directionedo' mae,quae se habet,veluti eausa prima; ergo licet actus totales totalitate actus repugnarent ab eodem principio derivari,non aurem act is, solum totalitate principis tota
ro et Haec adhibui siue ulteriori recursu ad aliorum Seotistariim doctrinam , asseren tium c im P. Rod riguer, qu ,d habitus docens, & vlen est idem in re, eis in realitate sit sor maliter,& ex natura rei ditistinctus. Qui enim ab hae doctrina ducatur,facili ut exhibebit testatutione iri, quia quando in Pinci Pu datur distinctio ex natura rei, r.e foterit da ri realis io principiatis, te quo abudant exempla Nee non eadem doctrina , qui duci velit,
poterit satisfacere ad illud Doctorii subtili,
tenentis,quod logica docens est scientia, non autem logi ea utens; una siquidem denominaiatio potest convenire um principio , sub unius for malitatis expressione, quae ipsi sub alterius expressione non competat,de quo passim Sco
io 3 r Irca predictam logies divisio
nem, unica lolet excitari dif-
se ultas , an, scilicet, logi ea Dei, Angeli ,& hominis in specie formaliditaserant. Pro quo notandum est , illa differre inisecie formati,qties armas habent in specie dis tinctas; v. g homo oc leo per formas rugiendi,& dileurtendi. Illa vero specie materialiter differunt, quae eamdem in specie formam ha bent , subiecta tamen habentia sunt distincta iv.g. albedines homini, & columbae communieatae,& in iplis,veluti in subiectis, inhaerentes. Vnde intertur ertii simum esse,quod taIes logies specie physica, entitativa differant,tam ex palle actuum,quam ex parte trincipiorum
νὴ viaE sumptorum; sie enim infinita percipiatur distantia. Difficultas igitur solum vel satur de spicie formali , bobiecto desumpta; quo pacto est ordo intentionalis actus, ab obiecto
io Resoluendum existimo , praedicta logi eas in specie formali, seu intention ali non differre. Suaderi potest conelusio sie . etsi in hae propositione, Deus est homo, subiectum rimo intentionaliter lumptum, infinite distri quolibet alio physice creato subieeto,& phvsee in specie difforat, tamen secunda intentio subiecti, non sic di itat ab ali is secundis subire
torum intentionibus ἶ ergo licet uctiis Dei ex
ordine phylico infinitet distet, & in physsea
specie dii rat, non tamen in intentionali se differet. Antecedens prob. quia se und3 trire utio subiecti illius propositionis, secuntum esses mali stimum secun dae intenti cinis, nil aliud exprimit, quam este relatione ii rationis; fle ne in hoe sit de relatione controversa, dieam,nil aliud exprimere,praeter esse id de quo aliquid praedicetur intestigibiliter; sod huiusmodi se i ieibilitas , & esse secundo intentionale , non differt in specie abali i ;ergo. Suadetur minor, quia, si in speeie differret ab alii , maximό ob indefectibilitatem entitatis lubiectivae , quod nil iuvat ad eli e secundo intentionale subiecti,
154쪽
De ex sentia logica , es de eius dimisione. Z NL 19
eum flauti accidit Petro esse intentionaliter subtemim , cum pecidat, quod aliquid de ipso
praedicetur,sic etia hoc accidit Deo,cum conisi intens non minus sit,quod aliquid de ipso diaeatur:ergo cun. in his, quae secundae intenti ni, sunt, nil indefectibilitatis in Deo reperia iatur,pΟt Ius,quam in aliis,huiusmodi subi jeibialitas,& esse secundo intentionale,non differet in specie ab alιis.
ios Suaderi potest secundδ ex parte principiorum sic:vniat Deus intentionaliter hominem eum Petro, & effieiat hanc propositione, scilicet, Petrus est homo; hominem etiam uniat loannes intentionaliter cum Petro , & faciata ne propositionem, Petrus est homo etsi homo sit praedi eatum habens esse secundo intentionale ab actu divino,& i nfinite Persecto,tamen ob id , non est una secunda intentio praedicati distincta ab alia ; neque logice est unaveritis praedicans, ac alia: utraque enim est in
veritate aeterna; neq;ex una intentionali unicine, potius quam ex alia, perfectius esse in se testam derivatur; ergo quia illa, quae ordinis logici ,& speciei secundra intentionalis sunt, non variant formalem speciem ex principi rum phy sicorum distantia. In nostra sententia, iuxta dicta de ente secund6 intentionali,faei lius poterat suaderi intentum. Propugnato enim ibi, quod esse logicum,est esse secundo
intentionale,& quod esse secundo intentiona Ie,est relatio rationis,& relatio rationis effectus resultantiae adi us ad obiectum, sie suad tur;etsi adtio,cum qua Deus, & ereatura derivant essestiam, sit in specie distincta , niihomi
nus tamen ,effedius rei ultans ab actione Dei,&ereaturae est in specie idem cum effectu deriva to a sola aetione Dei,non aliunde,nisi quia ensectus per utramque actionem servat connexionem eum suis principi js formalibus,& o lectivis r ergo liere actus intellectus Dei ,&creaturae sint non minus distincti,tamen relatio rationis, derivata ab utroque actu , erit in specie eadem,cum per utramque actionem se vel connexionem cum suis prineipi is formalibus, & Obiectivis. Principia sormalia effectus physici,v. q.hominis,sunt animal,& rationale: principia formalia relationis rationis Iogies, sunt praedi eata esse secundo 1ntentionale quid-ditative exprimentia.
1 o 6 Obi jeies , quod modus tendendi est
diversus, eum Deus tendat in obiectum peractum in entitate simplieissimum, nian autem sic tendant Angelus, & homo; sed modus tendendi est sufficiens priuelpiu specificae distinctionis tergo. Respondetur ad maiorem , moin
dum tendendi esse diversum extra rationem formalem logieae, eum sit diversus ex parte mater lae , quae in actibus est; in actu enim Dei est idemptificata, sed hoc aeeidit actui,qua I gico. Sed contra licet motui esse in instanti,&cum suceesione accidat, quia de se, neq; est ias-
tantaneus,neq te succesiviis, tamen motus simia
plicissimus, sormaliter in speeie,differt a motu succesvo ; sed intellectus divinus tendit , &movetur ad obiectum logicae per simplicissimum motum, & intellectus creatus tendit peractum , qui Leees,ivo motui sim ilis est , cum pluribus indigeat,ut terminum acquirat. ergo.
Io I Respondendum semper est, distinguendo maiorem: modus tendendi physicus, de
entitativus est diversus,est verum; intentiona
iis, & praecisse losticus, est falsium. Deinde minor sinu liter est distinguenda, & deinceps neganda est consequentia. Itaque dieo,quod duplex datur ordo in actibus, unus intentionalis,alter physicus. ordo intentionalis est ille, quem dicit actus ad obiectum formale; ordo vero physicus est, quem dicit actus ad subiectit,& priueipium effectivum. Quare Urdo, qua
physieus specificatur a subiecto , & effectivo
principio; at vero qua intentionalis, specificatur a termino formali , qui est obiectum me- male logicae. Pro nobis potest esse ratio 1 quia ordo intretionalis est relatio rationis,& relationes ta metsi di Wer se subiecta habeant,speeificatione tame desumunt a terminis formalibus, qui in specie sunt idem. Quod aute relationes logicae non debeat aliunde specifieari, tametsi in principi is subiectivis,ex quibus resultet,d tur diversitas, exemplificabitur apud tenentes, quod in vocibus datur Iogicu artifieium: lieetenim in hae propositione vocali, Petrus, scilicet,est vox, voces sint quid corporeii,ac per e
seques sint in physieis distinctae in specie a propositione pure: mentali; & deinceps videatur, quod te ndutiae ex parte subiectorii sint distates infinitε,cu ex parte unius, tendentia sit immaterialis,di materialis ex parte alterius, tamen relatio actus,ut inretionaliter,& logicό respicientis obiectu, non potest diei in speei edistincta,& tame subieeta,ex quo derivatur in physica specie, non potestaniplius distingui tergo 1 simili Quod relatio intentionalis,& logica nosit in speeie distincta, suadetur;quia alias definitio relationis subi te ibilis,& praedicabilis, veὲ logieo iuxta regulas formales expeditur, non posset aeque comprehendere utrumque s siectum, scilicet, quod physice est corporeum , α aliud,quod incorporeum est physice.
ro8 Deinde ad instantiam factam ex Π.otu,responderi potest dicendo,quod motui ac-
155쪽
species,& differentis aceidunt generi;at autem divinitas,& humanitas aecidunt logicae, sicuti accidentia accidunt subiectis:in quo aecidendi modo,maxima dignoscitur differentia, Sc non
minus at, ipsis,quam nobis signanda,eu apud sere: omnes, alia sit divisio generis in species,& alia sit diviso aeeidentis in subiecta , & econtra, ut aliqui volunt. Deinde, quia modus
tendendi in motibus , est puru phvsicus, & siedistincta actiones supponens, ex quibus species physica multoties dist ertur. Nec non potest rei ponderi,quod terminus motus instantanei est distinctus a termino motus successi Wi; quia si calor ut octo in instanti acquiratur, tune terminus est calor insimul, hoc est, octo gradus insimul; eis successive , terminus erit
octo grad us divisive. Ex quo dessensant in physicis aliqui, quod diversitas, adhue in motibus physicis, est sempe e a priori ex terminis ad
Ios Sed dices, quod obiectum sor male Iogicae Dei est disti lictum in speeie ab obiecto
formali logicae creatae; ergo ruit antecedens doctrina. Prob.antecedens,quia obiectum logicae divinae est divina essentia,eum sit prima, ct persectior regula, 'e obiectum logice humanae est seeuoda intentio,vel aliquid,quod divina essentia non est ergo obiecta sunt distincta. Huie deductioni responderi potest,concedendo, quod essentia divina sit obiectum moti via, non autem termi nativum formale .ex quo hinc praesumitur specificatio: nee non in aliis; quia .biectum motivum respectu Deitatis superne cognoscende,potest esse species impressa,& tamen specificativum non species,neque intelligens, sed terminus intelle R.,s, qui est essentia
divina,dieitur. Imo re' dictu Beatorum m ti et voluntas divina,vel essentia manulenta volun rate,& tame sola essentia specificata , eum sola essentia sit terminus sor malis eorum:ergo
a simili. Addo, quod poterat responderi,eΓn
tiam divinam movere, movere tamen sub ex
pressione logica, ita ut Iicet re speetii Dei,ahildsit,quod moveat,ae respectu nostri; non autem moveat ad aliud. Vnde potest diei, quod non
est aliud iuxta id, quod specificE represen
rro obiicies secundo, intendens probare actum logicae Angeli ,&hominis else distine tum . Potentia intellectiva Angeli est in specie distincta a potentia intellectiva hominis: ergo, α actus utriusque potentiae erunt in specie diis stincti. Antecedens Iuadetur,& insimul infer tur consequens. Quia natura Angeli est in speeie distinya a natura hominis: ergo , & proprietas, seu potentia illius naturae distinguetur similiter:ergo,di actus t3lis proprictatis:erῖο,& formalis logica huius actus:ergo dcc.Sentio in primis, quod si ex praefato arguendi modo aliquid probatur,probabitur etia , quod ψisio,& motus bruti, nec non reliquae Operationes vitales , distinguentur in specie a visione, α
motu corporeo hominis, cum motus corpo
reus istius procedat etiam ab anima spirituali, que est principium in specie distinctum ab aninia bruti, ac petr consequens pollet usque alima actuum intendi distinctionis illatio. Reia ponderi enim poterat argumento,sicuti ad aliae hibita fuit responsio; quq ut melius eviscerata videantur, permitto, quod potentiae distinguantur specie,nec troia,quod sic distinguantur actus quoad entitatem; nego tamen sie lotieas debere disti rgui. Ratio est,quia quando cu aliquo principio concurrit aliud principium, alterius det crini nativum, Sc ipso specialius, diΩtinctio,vel unitas actus prod ucti,ab specialiori debet derivari. Quare,etsi intellectus angeliacus seret in specie distin Aus ab intellectu hu
tnano,cu tamen concurreret ad logica elicie-
da eum habitu 3d principi is speetalibus logice,
i plum formaliter, I specificό determinantibus, hinc esset,quod logica producta, non erit potius distincta in specie,quam sit principium,&habitus; sed habitus idem, qui determinat potentiam intellectivam Angeli, determinat, &potentiam intellectivam hominis: ergo acturi ut ex illo habitu logicae derivati, non erunt in speeie distincti. Quod idem habitus utrique ii telle tui sufficiat,videtur manifestum, iam quia Angelus non potest habere ad definiendum alias regulas,nec sui logici modi sciendi aliud instrumentum; quod suaderi potest a par irale habitus fidei, spei, & charitatis, nec non a P ritate speciei, de luminis, habilium pro viro que intellectu: ergo. Uideantur dicta Art. 2.
do ad productionem alicuius effectus concumrunt duo principia, iam quod principio determinatiori non correspondeat totus effectus
quoad punctum specificandi, saltim debet ipsi
aliqua effectus formalitas senate eorrespondere, ut experitur, & solite phylosophatur invisione a lumine,& potentia derivata ergo dia habitus logicae, seu logicae obiectum concurrat eum potentia Angelica , & eum humana, & deinceps pateat , quod etsi potentiae sint distinctae ,habitu tamen sit idem, formali tas illa, quae habitui debet eorrespondere, elia erit indistincta; sed formalitas, quae habitui, seu obiecto logieae eorrespondet, dico etiam cibiecto, quia etia ex obiecto paritur scientia, se uti,& quaelibet notitia est formalitas, quη esse logicum habet:ergo id,quod sor tr.alissime
logicum est , indistinetε debet considerari. Ex
156쪽
xx et Ex his expressius infertur solutio ad illud contrariorum dictum, scilicet,quod modus tendendi est diversus. Modus enim tendendi erit in actibus logi eae diversus ex parte sor- malitatis,principio Angelico eorrespodentis;
non autem erit diversus ex parte correspondentis ad habitum logieae .Ex quo bene deducitur, quod tametsi speetes entitativa,& phvsica actuum sit diversa , non autem species inte tionalis . euius principium est idem. Nee valet dicζre , quod repugnant duae species disti nistae
in uni eo actu. Non eni m valet,quia intentionale est nimis subordi natum physico , de insibordinatis vinei tur incompatibilitas. Quod etiam suadetur in sole, & homine , hominem generantibus. Deinde potest suaderi in ipso principio logico, & Angeli eor unde si principia possent esse duplicis subordinatae spee,ei, nil mirum,quod id ipsum in actibus resplendeat:ergo &e Susticiant ista pro pii ncipalibus Iogicae divisionibus,ex quibus aliquas Ommitto,quia in parum utilia.
Li te m versalissima sit scientia,
hensione paenitus intue3tur,aeque de obiecto nimis extensum, Sc uni versale requiretur examen. Deinde hinc, non parum Opinionum diversitas di seminatur, quae, etsi utilissima , propter quatuor motiva
in q. a. rest risis per I .sent. ab Scoto reputetur,multotiis tamen materiam, iam diffiei lem, magna variationis machina confundit.
Qua propter, circa hoc valdε variatu m punctum , solius claritatis, & genuinae mentis exquiram Scopum: praeterquam quod non tarda sit iam in er nostrates decisio , circa obiecti ad aequati logicae notitiam. Ad tollendam igitur aequivocationem , plura inquirenda sunt. Primclenim debemus inquirere, quaenam sieamplitudo logicae , cle qua obiectum cili p. amus, ut cognita ei ut spl. era, magis, vel minus commune subiectum illius declarcinus. cu
du debemus eviscerare , & deceminate signa-
re, quas eonditiones subiectum adEquatum se i entiae debeat habere; atque hi ne,de distinctii
subiectorum elassibus,clarum vertere sermonem. Denique, quodnam sit tale scientiae subisiectum, iuxta veriorem sensum,& solidiorem Doctoris doctrinam,firma resolutione de Amus aperire: ex quibus alias re Iutiones pro huius Disti nictionis complemento , possibili brevitate decisas, re Iinquemus.
Explicantσr strefata requisita ad notitiam obιecIs straambuta. Irea primum praeambulum, hinc a examinare oportet,quam ampIitudinem habeat logica , de cuius obiecto exoptamus notitiam. Circa quod, late dum est, quod licuti in nobis tres sunt op rationes, euec rationis actus, se etiam in logica tres inveniuntur tractatus, quibus, tribus il Iis mentis actibus eorrespondere videtur. Mentis igitur tres nostri actus sunt,indivisibilium intelligetia; simplicium,vel indivisibilium compositio, aut divisio;& iplorum compositorum
discursatio. De conceptu formato a primo a turationis,est liber Predicamentorum,qui est determinis simplicibus, ac incomplexis, v. g. de substatia, corpore,&aliis generibus lupremis. De conceptu formato , iccundo actu rationis,est liber Perihermeniarum,qui est dictus de enunciation IV. g. de Lustalitia composita intentionaliter cum animali. Dc conceptu
formato a tertio actu,est liber syllogi rationi , qui iuxta omnes eius partes subiectivas, tota nova logica nuncupatur , de qua statim exhibetur subdivisio. 3 Tota igitur nova logica ,dicta illa, quae agit de syllogismo, do eius partibus lubiectivis, subdividi potest in linros Priorum,Poste
riorum,Topicorum,& Elenchorum. Si enim sat consideratio de argumentatione secundum se totam formali istine,ita Vt concipiatur abstracte,dc quantum ad proprietates commuis nes se tenentes ex parte formalis illationis,sie
Est de ipsa liber Priorum,veluti de primo subiaiecto. Si consideratio fiat de argumentatione, quatenus ad speciales proprietas es, contracta
ad aliquam materiam specialem, sie sunt de ipsa reliqui libri , explicando contractionem te i si eo nitabatur ad materiam probabilem, se est de ipsa liber topi eorum,qui est dictus desvllogismo dialectico,& probabali. Si contra- satur ad materiam necellarium , si et est liber Posteriorum , dictus de Demonstratione: si
157쪽
contrahatur ad materiam solum apparenter probabilem, sie erit liber Elenchorum, dictus de Fallati js: si eontrahatur ad materia m per suasivam circa humana agibilia , sie est liber etoricae i si autem contrahatur ad materiam animae illieitam,propter delectationem, sie est Poesia.
Deinde est sciendum, quod ad primum
Iibrum veteris logicae , scilicet, Praedicame torum, adminiculatur liber Porphyrii, dictus de quinque voeibus. Cum enim Aristotiles li-hrum elicuisset , in quo res omnes ad decem elasses,ea arte reduxerit, ut in qualibet omnes conceptus rerum,ad eam Pertinentium,ab uno supremo genere usque ad individua,apta quadam dispositione , ordinaret , quas vocavit Categorias, Latine Praedicamenta & haec de ineem difficile a Tyronibus,sine praevia aliqua dispositione, possent capi, per quam, quid genus, species,&e. essent, docerentur, introducistionem quamdam instituit Porphyrius, in qua de his omnibus instruxit, quinque vocibus Perfecte alloquens. Libris etiam logicalibus addi solet Iiber divisionum Boeti 1; sed quia modus se tendi per divisionem est valde imperfectus, non multum curat de ipso Arist. sin autem de modo sciendi per definitionem in secundo Posterior,de in sexto Topie. tametsi definie di ars, Architae, aut Socrati sit apropriata. s mineeps, ut divisionem logicae in no
vam,& in veterem,perfecto examine attinga mus,nec non ,Vt praedicta amplius explicemus, supponemus quoddam in logica totum,ut Idistin , quoad omnes logicae partes , aequaliter distribuamus.Sit igitur totum fit olismus,qui continet materiam ,& sormam. Materia autem syllogismi est duplex ,scilieet nateria prima, quae vocatur materia remota, & materia secunda,vel ultima,quae vocatur materia proxima. Materia prima syl Iogismi est illa, ex qua primo coponitur syllogismus,& in quam
ultim 6 resoluitur,cuiusmodi sunt terni in i m- complexi . Materia autem proxima est,ex qua proxime componitur,dc vltimatur,& in quam immediate resoluitur syllogismus, cuiusmodi sunt propositiones,& orat hes .Forma autem syllogismi sistit in hoc , quod habeat tres terminos,& tres propositione in modo ,3e figura
6 Ex his debes subnotare , quod praedictae
partes dicuntur integrales respectu lyllogis-mi: remote tamen integrates, primae,& proxime integrantes, Iecundae; sed quiliuslibet propriae passiones correspondent, quarum palsi nes correspondent etiam syllogismo, sicuti passionum partes ipsi corre ondere diximus. Passiones igitur terminorum in plexorum, sunt significatio,sippositio, subiectio,proica tio,& ordinatio in praedicamento, Ni humia
modi aliae. Passiones autem terminorum complexorum, sive propositionum,sunt conversio, aequipollentia, contradictio, contrarietas,as firmatio, negatio, veritas, falsitas, quantitas, quali tas,universalitas,particularitas,& huius
modi aliae. Vbi potest adverti , quod horum
Omnium terminorum passiones non conve4niunt per se primo lyllogismo in communi,seu in sua maxima communitate; quia syllogis. mus sic,& secundum se, est superior; praediistae passiones sunt inferiorum , & inferiora accidere videntur superioribus. Partes autem subiectivae syllogismi, dicuntur illae, quae in syllogismo in comm tui possunt per praedicationem subtile , ita ut syllogi sinu, possit praedicari de illis, ut solet esset inter subi j cibile, &praedicabile. Subiicibiles igitur pat tessunt syllogismi dialectici,& demonstrativi, qLi etiam speciales derivant pasiiones. Passici enim notior syllogismi di a jectici dicitur probabilitas, seu probabiliter,& topice concludere. Syllogismi vero dem strativi passio, dicitur necensitas, seu necessario, & vere facere scire, & sic, suo modo , logizatur de alijs subiectivis , ad syllogismum in communi reducibilibus , cuiusmodi sunt, inductio,& exemplum, ius,etsi imperfectulos lunt illi subiici. De quibus omnibus totam novam logicam occupavit Philosophus,quia reducibilia sunt ad licidiam argumentationem,ueluti solent imperfecta ad perfecta reduci Egit etiam de syllogismo sopiri sitico, ut de veri privatione; quia eiusdem est cognoscere habitum , & eius privationem , sic
secundum Plutosophiim r. de 'auima, nullus cognoscit cecitate io,nisi qui cognoscit visum. Similiter etiam,apud ipsum et . de amma per habitum mensuratur privatio. 7. His ita expositis , venit nunc explicandum, propter quid logica in novam, δἰ in veterem dividatur. Circa quod ,comuniter vete res Scotistae solent respondere ex eo pssse,quod partes syllogismum, tam proxime, quam remotu integrantes, sunt partes, & pars, saltim prioritate generationis, Ic imperfectionis, dicitur prius toto ergo antiquior tiato,& totum recens, & novum similiter debet diei , veluti proles posterius formata; quare omnes illi libri per quos de sylloetiimo,& de totis ipsi sub tectis agit Aristot. logica nova vocatur; Omnes autem alij,per quos agit de partibus , ut de incomplexis ,& de enunciatis, logica Metua
censetur Ita censent fere omnes veteres noliri.
Videatur Ioan. de Magistris in Prooemio
158쪽
βmmat. Tartar. in Pretinio ad Preditab.έ. Diondum est ρrimo , verc adverto sinati ter. Mauritius de Parran. qucst. 3. sn exposivione Dialee. Io rar. An tic. ibidem. Et Cardinalisse, nanus in litera Scoti. Notat ta me Mauriatius . desesida. In fine, logicam dici novam, aut ueterem , posse derivari ex inventro ne, de ex Anctoribus; & meo videri,hoc est rationabiliv,: quia si termini incomplexi dicuntur u
teres, quia primo incipiunt, si recta debeat se, qui proportio,etiam debebant dici novi, quia respectu syllogismi ultim6 resolvuntur, & id
ultim6 periit,quod recentius videtur. Noto in fine,sere omnia dicta esse menti, & textui Seotico consorinia. Videatur ιn quiast 3. Unive
1 Rieetiim multiformiter accipi, tue , & xquivocatur; sed tamens obiectam , prout ex propria voce exprimitur, si percipiendum, nil aliud videtur ess quam id, quod aetiri, habitus, seu
potentiae cibiicitur. Vnde sietiti color obiectus potentiae visivae, cibieetiam actus visiWi dieitur, ite ent illud ,quod alicui potentiae, ut ieientia informatae obi iciatur,obiectum actus ferentifici dicetur. Et v Idetur ex terminis consona praesens explicatio, prout iuvat hinc intentum
quia id ,quod Obucitur potentie,quid prius videtur ad actum potentiae sui tibiicitur: ed de ratione obiecti actu scienti sei est , quod si, prius ad sciet iam de ipso; quia ut ait Motus eη
. Metaph. prope initium. t. libra Reflorῶμα Ratio subiecti est prior ra ione foent ιεῶ uia mUyra eius; ergo ex expresione obiecti, consona videtur illatio. Nune autem obiecta sub nomine sublesti etiam exquiritur;de in rei ieet in aliquibus distinguantur , hinc pr. --dem accipiuntur Et antequam de ipsorum con venientia aliquid explieemos , notandum est
quaestione primo e quod hoe ncimen lubiectum est aeqv voeum ad plura. Nam primis diei uesubiecture, de sobstantia , cui inhaeret aliquam ma , v. e. paries dicitur subiectum albedinis Secund6 dicitur subiectu inde ente in aetii; quo pacto dieitur s . P. rL necesse elle,omnei motum esse de subiecto in liubiecto mutatione. Tert id dieitur subiectu de servo , ut dicitur 3. Potitie marto dicitur subicinum de inferiori praedicatione, ut dicitur in Antos radicam
Quint6 dieitur subiectum i nre latione ad praeis
dieatum , & se dieit Aut ior sunmuI. una Scotum supra, quod subiectum est id , de quo
aliquid dicitur. Sextia dicitur subiectum in re latione ad rationem;quo pacto dicimus, main aliqua seientia rational, est unum subire tum,& isto modo subiectum,& oblatium sinoadem rati ne combinantur; quare Auctor ναχ. Posteriorum,de tali subjecto ait ii od sciniatia una , est unius generis subiecti partes, Npassiones eius eonsiderans.s In quibus debes notare, quod dum ali quando dieitur,quod intellectus est subiectura scientiae , intelli itur esse subiectum tinhaesiciis nis, ut in prima acceptione sibi editio, i ntelleximus, uia omni ina iciet tiarum est idem in . tellectus subiect m , dc omnium scis ratarum noli est idem sutaeetunt Subiectum erit u E: iis nisun scientiae est per retarionem ad latis 'e,ia est,per respectu,n stibilis ad scientiam , sin a4 mentis,& rationi .nc ri tia ni quo pacto subie rotis, & obtemini eombinantur, ut patet in lentia hominis, evius subiectum, Si obi ectum est homo. Dicitur subieci im , qtria de ipso, v de subiecto, demonstrantur passiones , quae itu ipso subiective eontii ebantur;qua propter titiae risibilitati habitae, biectum dicitur Mismo. Idem ipse homo dicitur talis scientiae momanae einiectum , quia ad i. ientiam haliendam de risibilitate, est primum,quod obiici rur mἴ-ti , & ei rea quod, ve luri materia m eirea quam tendit scientia.& stientii ted ' erator intellectatus. Ex quibut elatu percipitur , quod subiectum ,& obieetum prout in praesenti uirtiatur,summe cotvbmitta; Ic h 3c ampliti, tuadeatur,ex eo, quod deente non habente demonia
trabiles passione, , scientia impos , hi litetura ergo qui ad sciet obiectum, dum subie tum,
patrionum dem strandariim contenti sum,
deficiat, sed de hi , infra, forte ampliu .r o His ita , prout ad prae sens speria e , de obiecto stabili edistinctionem, poterit obiecistum dividi in adrquatum, Λ: in inadaequatum. Adae uatum potest dicι,quod sub aliqua νatione propria scientiae continet ver pates reliquorum obiectorum , quae a scientia attinguntur: quod voluit Secens ex illa trita explicationem αν 3. Protoli, scilicet, ratιο ρrim ι6bieeti
tectam inas aequatum dicitur illud, quoi lubad Equato colentum, ecialiter etiam a tete
I r Deinde, scire oportet,aliud esse obiecistum materiale 'e aliud formale. Materiale obiectum scitet dici,quod ratione alterius, utpote formalis. attingitur; v. g. color, qui ratione lucis
159쪽
ratione sui attingitur: v.g. lux,quae videtur,&in se habet rationem ut videatur. Aliud etiam datur obiectum , quod dicitur motivum , &aliud,quod dicitur terminativum, etsi aliquando idem sit obiectum quod movet,& quod ter minat. Obiectum motivum solet diei , quod movet potentiam, ut obiectum ab ipsa attingatur: P. g. qiecies albi dicitur motivum , ut albedo a potentia visiva percipiatur.Terminativum obiectum solet diei ad , ad quod tendit
potentia mota, Sc in quod eius actus terminatur: v.g. omne id,quod videtur, quod cogno siacitur,quod attingitur. Sic pure terminativum solet dici , quod terminat, & non movet I de pure motivum,quod movet,& non terminat.
x et Rursus debet sciri , quod communiter tripliei differentia signantur cuiusvis scientiae obiecta, scilicet, praedicationis, attribution sidc principalitatis, de quibus eliam secit mentionem Scotus supra citatus in um vers. de in Priar. Obiectum praedicationis dicitur, quod praedicatur de omnibus , quae in tali scientia considerantur.obiectum attributionis dicitur illud ,ad quod sub aliqua ratione,omnia considerata in scientia attribuuntur. Obiectu principalitatis dicitur illud, quod ex persectiori differentia habet rationem obiecti communis, persectius participatam. Exemplum primi, iuxta valde probabilem opinionem,potest este modus sciendi: exemplum secundi , sy llogismus ut se; de terti j, syllogismus ad unum ex quatuor modis contractus. Noto tamen hinc, quod haec ultima obiectorum distinctio, non est ab omnibus recepta, quia etsi commune sit dare obiectum praedicationis,attributionis, Scyrincipalitatis, non tamen ita, ut distincta o lecta reputentur; quia aliqui obiectum principalitatis censent elle idem,ac attributionis. Alij obiectum attributionis censent elle obiectum adaequationis. Alii obiectum adequationis i Ium cum obiecto prςdicationis censent idem, de quibus existimo posse ex dicendis inserri distinctio. Aliae quamplurimae sunt divisiones obiectorum , quas omitto, quia disserte logi 2anti, haee ad hoc punctum sufficiunt.
ra π Octor lubtilis pluribus in i is de eonditionibus obiecti scientiae loquitur. Ratio stat in hoe, quod de subiecto seientiaepi uries inquirat. Sic sum in s. linivers de subiecto logicae dubitet, eius eonditionibus vertit doctrinam a simis propter idem,aliquas tradit in I. Priorum q. E. σini. P0C q. r. ct in I. Reportat. q. t inquirens hinc,an Deus sit subiectum Theolo
giae. Notandum tamen, quod in aliquibus Ioiacas, res tantum conditiones signat: lie se habee in g. 3. -vers In alijs vero lex conditiones signatisre in I. Prior. q. z. Nunc igitur inte dam coditiones principaliores,ab Scoto in litera traditas,referre,& alias, quae ex ipsius dietis manifeste deducuntur, annotare,ut sc abu-
de propositis,quilibet scotista,& omnes seia & de omnibus,pro suo libito, specialiores eligat. Supra 3. univer . tres tantum passiones Doctora nitu merat,& illae sunt,quae communiter recitantur. Prima est, quod sit notum
quid est, ct quia est; nam haec duo, ut inquit Aristol. 1. Post. oportet prae stuponere de omni subiecto demonstratinnis. Secunda est , quod per eius quod quid est, lemostretur in scientia passiones illius subiecti de eo. Tertia est,quod ad ipsum omnia alia in scientia determinata reducantur , di propter ipsum considerentur;
aliter enim,ait Scotus, ab eius unitate non esisset unitas icienIIae. I Circa primam conditionem aIloque
do,intendit Doctor, quod subiectum euiusvis seientiae sit notum quoad esse , & quoad conceptum aliquem, definitivE tale elle exprimens, vel saltim quiddilative illud esse norificans. Quod enim subiectum deheat esse primo notum , suadet Scotus in I. q. RFortat. ex eo,
quod in per se ordinatis debet stari ad aliquod primum; sed in scient ijs debent dari per se ordinata; alias scientia neque de per se foret una, neque de per se scientia r ergo standum est in aliquo pri mo, respectu cuius,reliqua sint posteriora, Suadentur ista,quia scientia debet esse notitia eerta; sed ubi nullum datur primo noiatum,nulla potest dari certitudo, imo nee dubiis tabilis notio: ergo aliquod primo notum reis quiritur,ut seletia de aIiquo exhibeatur. Quod enim debeat non solum esse qμid, sed esse quia puta conceptum definitivum praeseponi ad seientiam de subiecto,cuius sunt,suadet Phil
sopho Scotus tu l. Repori. quia ratio quidda-tativa primi subiecti est mensura respectu notitiae scientificae; sed ubi mensura non praeseponitur, omnis com mcnsu alio impossit biIitatur: ergo ut seientis cognitio certo mentis. retur, requiritur, quod subiecti quidditas supponatur. Deinde suadetur,quia ad consecutionem euiussi bet essectus,debent praesuponi meis dia determinat ε ipsum continε tia; sed ad consecutionem effectus seienti fiet de aliquo su tecto, nullum eli medium dςterminatius,quam
160쪽
ipsius speetalis quidditas, de defui itio: ergo adesse tu in scient istum requiritur, quod subiecti quidditas pra supponatur. Nec non, quia in omnibus nostibilibus dantur primo nota: in omnibus enim dari debent prima prinei. pia,quae non ex aliis, sed di ex ipse eognos cantur et ergo illa quae cognostuntur ex alijs, debent supp mere alia , quae cognoscantur ex ipsi; ; sed effectus seientificus de quoeumque subiecto,est ex aliis,& non sunt alia, ex quibus sit, praeter prima subiecti praedicatar ergo ista debent supponi ad effectum scientificum. t s Circa secundam conditionem intendie
Doctor, quod per id , quod est subiectum deia
monstrentur,& sciantur pa lsiones de ipso; quapropter lassim Scotus eum fere Omnibus sui vexpositoribus asserit,quod ad demonstrandum aliquid de subiecto , medium potissimum est ipsius definitio. Et merito, quia ad expliean dum quod est secundum, de posterius , nil aditius,qua id,quod nobis potest oceurrere prius. Deinde,quia ad probandum aliquem effectum evisceratum ab aliquo subiecto, & ipsi ex neiaeessitate propinquum, nullum medium potes esse aptius,quam illud principium,quod visceribus intrinseeix subiecti est vieinius , & sub
maiori expressisne,eius intimius,& immediatius: se eni m vulgariter inti mitates consangulis
nee quotida demonstratur; sed nil potest vicitanius,& essentialius exeogitari sthiesim,quam eius quidditativa definitior ergo ad probandum aliquid sis do imo , ut sint passiones, nullum medium erit eius definitione apistius. Scientia enim , nil aliud est quam cogntatio convertens ad subiectum passiones: ergo ad seientisseet siepiniones eonvertendum, nil-
apti us,quam illud prineisum, quod eum se iiecto a priori convertatur, quod est definitio. Haec enim est via clarius, & propinquius signans intellectui quidquid deal uo subiectost demonstrandum. Videatur Doctor an I. Priori q. 2 . .auantum adfecundum. Et etiamin q. s s. Poste is Sed quia forid aliquis eupiet seire, exdo motivo de omnibus subiectis scientiarum mper exquiritur , quod pastiones de mons trentur, ita ut in definitione subiecti sistat, Zenon praetereat probatior Dieo,ex eo esse,quod si me dium, per quod probatur passio, deberet
probari, nunquam probaretur passio, qua mistumvis plus probari intendereturr ergo tune
magis certe passiones probantur de subiecto, quando medium aliquod , ita ex terminis per-eipitur in illo, quod reliqua probari valeant per medium,quia ipsum probatione non indiaget . En eur solum passiones sunt termini a
Istientia demonstrandi,& cur Scotus in et . Re Portat/on. in per se ordinatis elevat notitiam
v ite ad aliquod primum non probandum,&ita in se certum,ut possint reliqua probari utaque ad illud; non enim minus deficeret certitudo,de scientia incognitionibus,in quibus pro-emuxsoret infinitus, quam deficeret in causis, in quibus non perciperetur primus influxus. ar Circa tertiam conditionem intendit Doctor, quod subiectum scientiae adaequatum tale sit, quod propter illa rationem primam,
ex ipso a ratione derivatam, reliqua a seientia subiecti speetaliter speeulentur , dc eorum veritates discernantur. Propter hoc Doctor in q. 3. Prole σr,de alibi inseri, eontinere veritates caeterorum . quae a seientia attinguntur, esse de ratione primi subiecti;& merito,quia ubi eonistinetur aliquod ens, conti neri debet tam unitas,quam eius verita tergo cum iubente priori eontineantur posteriorum entitates, & subente eommuni entitates singularium virtualia ter existant,nil mirum, quod ,& ipsorum veritates contineantur,dum eontinentur verit tum entia .sed in Zq. Resto alat.Signat D stotmodum continendi, explicans, quod subire. tum debet ambire omnia tonsiderata in se lenistia,nee non,& continer sed non ita,quod sub omni ratione illorum speciali,illa contineat; non enim eontinere debet omnia, omni m do , quo considerabilia sunt; quod subtiliter suadet Seotus ibi ex eo,quod si obiectum eon ἀtineret omnia omni modo,quo considerabilia sunt ovesuerent a mne scientia, qua taunientia nonfurentsebalter tae; nullu m enim datur ens,quod sub infinitis considerationibu non valeae specularit sc enim Deus , in quantum Deus,est subiectam seientiae suae in ova tum ens,est subi ectum Metaph. & in quantum gubernator, est subiectum in scientia nostra ergo. Neque existimo debere intelligi, quod ita eonti neat omnia obiecta partialia quod exeognitione obiectὲ adaequati, cognoseat cim. nia obiecta partialia seeundum rationes paristia Ie , R individuas. Non enim videtur se, quia ex cognitione alleuius superioris subieeti,non sie inseriora eognoscuntur,sed cognita ratione superioris, eo oscitiir ipsorum all- qua ratio , propria.etiam illius cognitionis, cum ratio superioris, qua communis, sit ipso
rum aliquid. Aliter enim, non aliter cognosiaeeretur rationa Iem animali, quam in homi ne. Et vi uno verbo dieamria debent inferiora ambiri a scientia superioris subiecti, ae singularia umhiuntur ab universi natura.
18 Ex quibus insere, quod primum se tectum scientis debet esse centrum ad quod