장음표시 사용
161쪽
reliqua inferiora,& partialia subiecta tendant, sive predicatione, sive attributione , &Ordinatione Predicatione enim ita subiectum seientie dicitur centrum,quod ipsum sit, in quo scientia quiescat,dum ipsum,di non aliud va Ieat praedicari de omnibus illis, de quibus scientia percipitur, & ad quae, illationis cursu
movetur Sic enim, & non aliter omnium inis dividuorum humanorum est per praedicationem universale centrum natura humana. Dicitur enim, trus est homo, Paulus est homo,&c. ita ut in natura humana omnis praedicatio sistat: & taliter quod de alterius naturae subiectis non valear praedicari , ut patet respectu leoninorum. Similiter igitur potest dici,
quod syllogismus probabilis est syllogismus,
Necnon,& demonstrativus; non aute sic praedi-eabitur de subiecto alterius scientiae, ripatet in eo te,quod non eli syllogismus,&e.ry Attributione ,& ordinatione alite reicitur centrum,quia ut notae Doctrir in q. a. Priorum,st in 3. univers non requiritur, ut
aliquid sit sib scientiae consideratione, quod seientiae subiectum praedicetur de illo,ut patet in physea , quae agit de natura, & motu,quae de corpore mobili , quod est physicae lubiectuin, non praedicantur; motus enim , corpus
mobile non est. S ifficit enim , ait Doctor, quod omnia considerata in illa scientia reduia cantur ad illud subiectum, vel ut principium, vel ut pars subiecti,vel ut passio totius subi cti. vel ut passio alicuius principi i , vel partis subiecti,& sie de aliis modis, quibus fit reductio unius ad aliud. Quod enim , saltim per reductionem, idem sit omnibus subiectum, suadet Seotus, quia alias ab eius unitate non esset inscientia unitas. Ratio est , quia si non daretur a liquod subiectum , ad .quod, aliquo ex dictis modis, omnia , quae tractantur inscientia, reducerentur, debebat signari aliud subiectum, ad quod reducerentur, quae ad illud subiectum non reducebantur: ergo deberent dari tot unitates, quot subiecta, & tales deberent esse unitates, qualia forent subiecta; sed inter subiecta nulla daretur subordinatio,ut ex illa desinerent aliquomodo esse multipliciar ergo neque ulla daretur subordinatio, ut ex eorum unitatibus scientia non foret multiplex, sed una. 2o Suadetitur ista esseae iter , dc interrogo ur Logica non est Metaphysica' Respondetur , quia si biectum Logi et, distinctum est a lilbiecto Metaphyisae , ita ut dum
subiectum aliquo modo non sit unum , scientiae omnimodo debeant esse distinetae. Unia
de ad probandum , quod Logica non agit de illi , de quibus agunt reliquae scientiς,
medium efficacius desumitur ex eo,quod w,ti obiectum , neque est alteri subiectum , neque attributum tergo si in Logica, vel in qua vix scientia darentur obiecta , quae nee subiectionem,nequε attributionem ad aliquod idem haberent, non daretur motivum,ut Logicae non sint plures, eo modo, quo plures sum reliquae scientiae. Ex quo recte deduxit Doctor,quod in per se ordinatis deveniendum erat ad aliquod primum.
et i Sufficiant ista pro trium principalium
eonditionum literali intelligentia. Nune reiatat pro complemento doctrinaeScoticae aliqua deducere , quibus praedicta magis eviscerata videantur. Diximus enim quod ad demonstra.
dum aliquid de subiecto medium potissimum erat subiecti definitio. Uhi seire oportet,quod dum subiectum non sit defimbile , si habeat conceptum quidditativum , & passiones ordinatas , benε poterit de ipso , aliquid per de
monstrationem deduci. Sic enim de Deo admittitur seientia , etsi stricta definiti ode ipso non admittatur; & idem in ente inspicies, etsi sit Metaphysicae subiectum. Metaphysica enim se de ente demonstrat passiones ex ipsarum Ordinationer quidquid est unum, habet in se veritatem: sed ens in eommuni est v numeergo. Deindε, per eonceptum quidditatis e rei sivum sic: quidquid non repugnat existere parte rei,est unum , verum , & bonum; sed nullum ens repugnat existere a parte rei, ergo. Inseruntur dicta ex Doctore in q. I. Reportat. st exq. I. Perbier.
22 Deinde, ex eo , quod Subtilis Doctor disset,quod de ratione formali euiusvis seletiae erat habere aliquod primum ,recte dedueitur, quod ens peraecidens, non est prae ieabile subiectum. Et antequam hoc suadeatur,adve to , quod licet haee conditio non ponatur in tribus principalioribus ab Scoto signatis,tamein Iitera textus invenitur,tam in 3 Umvem. impugnans rapinionem tenentium , aliquod aequivocum posse esse scientiae subiectum, qua in a. q.RFort. impugnans opinionem tenentium,quod Dous cum aliquo,quod faciat unuper accidens, potest esse TheoIogis subie
a 3 Probat subtilissime Motus assumptum; quia ratio,quae in subiecto silentiae debet esse propria resipectu scientiae,debet esse pr ima ratio subiecti; sed ratio , quae facit conceptum per accidens cum eonceptu subiecti , non est prima ratio subiecti tergo ratio, quae faeit co-ceptum per accidens in subiecto scientiae, non debet esse propria respectu scientiae. Minor in qua
162쪽
qua est disticultas prob. Otus,quia antequam
illud constatum per accidens cognoscatur, oportet cognoscere subiectum , cui per accidens inhaeret altera pars, quae eunt, ipso de per accidens unitur; ergo ad scientiam subiecti, ratio, quae facit conceptum per accidens eum
conceptu subiecti, non est prima ratio su tecti. a Probatur amplius ex Doctore aia sumptum ἔ quia quod de per se non est in severum , non potest esse de per se scienti subiectum ; sed ens per accidens non est de per
se verum e ergo. Probatur minor; quia eo
modo aliquod ens est in se verum , ae est in se unum; sed tale ens non de per te, sed de per accidens est unum i ergo non de per se, sed de per accidens est verum. Similiter videtur deduci ex Scoto ibi, quod tale ens de beat esse necessarium , servando inprobatione eamdem formalitatem , ae supra. Sed tamen, etsi Doctor dieat, supra moerL. Porphirari quod obiectum scientiae debet esse aliquid n
eestari6 causatum a ratione,vel a ratione considerandum: debet ver6 notari , quod dum Doctor dieit nil esse Loiectum seientiae , nisi se eoi sideratum a ratione , non est sis intelligendus , quod subiectum scientiae sit semper actu a ratione considerandum; quia sicili homines omnes dormirent, ut saepe accidit, Logaea non foret scientia; quare est intelligendus de aptitudinali consideratione , &de fundamento respectu rationis semper , &
et s Denique , insertur ex Doctore, meis diocritas pro eonditione subiecti. Subiectum enim scientiae , ita debet ipsius extrema ambire, quod neque illa superet, neque ad ilIa deficiat. Qua propter Doctor subtilis respuit opinionem retientium , sublectum primum Logieae esse seeundas intentiones, sub omni Universalitate intellectas : & dat rationem ex eo, quod licet Logiea sit de illis, illat i men sunt eommuniores Logicae subiecto. Sie enim, ait Doctor, nulla scientia, praeter Me taphysicam , labet ens pro primo sub fio , de tamen nulla est scientia , quae de eme non siti nulla siquidem de non ente est; sed eum ens
superet aliarum seientiarum motivum , ideo non congruit ad esse earum subiectum.
6 Τ persectam , dc undequaquἡV plenam , de obiectis scientiae
habeas no itiam, silentiae intelligentiam, eum utili quadam illatione, breviter formabo. λε-tia enim potest haberi circa quodlibet subieetum,cuius adsit propria, & specialis definitio: quia ad Scientiam de aliquo habendam, solum requiritur, quod sit,& quod habeat medium, per quod aliqua passio de ipso deducatur; quod medium , ex supra stabilitis, debet potissime esse illius definitio rkiςntia videsnferius posita in lib. de Poster. Analis enim est notitia certa ,& evidens perdiscursum habita; unde insertur,quod si medium deficiat lubiecto, nil de ipso per illationem potest nos ea. Ratio est, quia scientia est terminus cursus scientificae cognitionis,& quies motus dileursi Wi; sed
ubi unicus detur terminus, nullus potest dari motus, quia ab uno dumtaxat, ni l potest moverit ergo ut cogniti O,per cursum illationis, de aliquo subiecto moveatur,requiritur,quod adsit alter terminus, & medium. Subiectum
enim , est rerminus a quo scientiae, seu primum mobile ipsius; terminus, ad quem movetur , est passio , & effectus, qui dedueitur ex ipso; medium, per quod movetur, est definitio subieeti; eo quod tale subiectum non possit habere aliam specialiorem viam , per
quam m Ueatur; non enim potest discursive,& seienti Me moveri homo per viam animalis rugibilis, sed per viam rationalis. Unde,stientia nil aliud est , quam illa notitia, quae de motu subiecti nobis adest per cursum inistellectus, & per viam definitionis conductia a Ex quibus inserendum est firmiter, quod tot sunt ieientiae , quot subiectorum definitiones. Ratio est manifesta , quia tot sunt scientiae , quot rationes formales se lectorum ; sed quot simi definitiones , tot
sunt subiectorum rationes formales : e
go tot sunt scientiae , quot subiectorum definitiones. Deinde, quia non possunt plures esse scientiae, quam sint mςdia, per quae
insallibiliter possint probari passiones de subiecto ; sed non sunt plura media sie in fallibilia , & neeessaria , quam sunt definitiones , ut liquet ex dietur ergo non sunt plures scientiae, quam definitiones. Suadentur ista , quia quando aliquid probatur de
subiecto, si medium sit topicum , tune n talia ex illo cursu quieseens in anima , si
possit dare quietem , quod non dat scientiam , sed opinionemo non est seientifica, sed opinativa , & non aliunde , nisi quia medium est commune, & probabile , non autem speciale , & insallibile ; sed speetate,
di insallibile medium non potest extra de finitionem inveniri rergo quia supra num
163쪽
rum definitionum , non potest adipilai numerus scientiarum.
et 8 Intellige nunc igitur, quod tot erunt obiecta formalia, quot desinit io nes primorum subiectorum. Itaque tot erunt scientiae, quot naturae, in specie ad aequata, distinctae. Sicque natura tui mana distinctam habet scientiam, aeseonina & se de reliquis naturis dillinctas definiticines non subordinatas habentibus. Unde ad concludendum aliquid de homine, medium erit animal rationale r ad concludendum alia quid de Deo , medium erit existentia imis participata r & sic ad eo ludendum aliquid de sullogismo , medium erit oratio, in qua quibusdam positis&c. Quapropter merut 6 , & non parum consulto diximus, quod tot erant obiecta sormalia, quot definiti pes ; ims debemus dicere , quod ipsae definitiones sunt euiusvis seientiae formali ora o recta. Illatio est ex praedictis genuina, quias aliquod excogitetur subiectum , de quo definitio non seiatur , ignoratur scientia de illo a & e contra , adest scientia , quia de subiecto , menti adest definitio: ergo. Dei nisde, quia s homo v. g. sit humanae seientiae sub tectum , illud erit sormatissima ratio , in linea obiecti, respectu seientiae humanae , quod si scit malissima ratio in linea subiecti , resis pecto subiecti humani ; sed respectu hominis, qui est subiectum , formatissima ratio est eius definitior ergo , Sc eadem erit formalitasma ratio obiecti , respectu notitiae , quae sit scientia. His ita praeiactis, deveniamus iam ad notitiam principalem Distinc.praesentis, circa quam sit.
Quodnam β in Logica primum,m' ad
ets E,IHei limam presentem quaesti
nem reliquerunt tot ingeni rum placita. Illa solum reetiatare,punctum sciret non parum Tolixum. Ut deatur P. Lynee Iesulta,qui in ιιb. z. ρνο-- Trin. E. eq. s. decem ,& novem opiniones refert,exemta Zabarellae ob. 1. de natura L asserentis, a lecti eae, proprie sumptum, nullum esse subiectum. Dum igitur sere ita nita est opinantium machina, solum censeo proficuum, quod in nervosa propriae opini nis Crectione, reliquarum vigor expellatur. Et utinam sie, ab liuius quaestionis decisione, breviter possemus expediri, cum inter Nostra tum doctrinas, circa genuinam Scoti, non I vis Opponatur controversia. Qu8 pro er , ut maiori elaritate procedamus, prius exponeis tur Seotus,& deinceps proprior eius opimo propugnabitur. ART. I.
3 o Elebris,& longa apud Scotistat, ram veteres, quam novos, fuit
concertatio , quodnam , apud Seotum, totius Logicae foret subiectum. Aliqui enim pro viribus dessensiant, subiectum in tota L Niea adaequatum esse modum seie di. Alii ,esse syllogismum. Alii, etsi pauciores iii fide oti,non tenent syllogismum uteumque pro obiecto, sed solum demonstrativum. Alii , secundas intentiones signant pro obie to ; eum hac tamen differentia , quod etsi esse secundo intentionale, di rarionis sit obiectum apud ipsos, ita vero, quod esse intentionale,&rationis , neque intelligatur abstracte, neque concretive in tota latitudine. Alii vero Seo- tiliae, eum rationali distinctione, circa hoe punctum procedunt. Dicunt enim aliqui, Logicam , alia melle novam,& aliam esse vel
rem δε sie distingunt, obiectum novae Logicae et se modum sciendi ,& obiectum veteris esse syllogismum Dicunt ali j, aliter distingue tes, aliud esse loqni de obiecto principalitatis, de aliud loqui de obiecto adaequationis. Si loquendum sit de obiecto principalitatis, obiectuerit apud aliquos syllogismus ut sie , & apud
alteros demonstratio. Sin autem sit loquendum de obiecto adaequationis, obiectum erit, apud quosdam,ens rationis,vel secunda inte
tio , de apud alios, modus sciendi. Alii denique , aliter distinguentes atterunt, quod si l
quantur de obiecto praedicationis , obiectum erit conceptus sermatus ab actu rationis. Si loquantur de obiecto adaequato , eonstato ex omnibus partialibus, etsi non ultimo , obiectum erit modus sciendi. Si loquantur de o lecto attributionis ultim6, obiectum erit syllogismus formalis. Si autem loquantur de otaiecto principalitatis, obiectum erit syllogismus, sed inter syllogismos,ille , qui in Bar. bara si fundatus. 31 In praedictis dicendi modis , ni fallor, omnes seor illae sistunt; dc ita , quod
sere omnes relati sensus , ex corde Scoti animentur. Videatur Mauritius de Portu in expositione quast. fecunda, ct tertia. Dia. Iec. Ioav. An t. in qu . secunda , O 3. in expos. Scolisvra mors. Porphyrij. Tartar. qu i. . ub. I. in Prom. ad Praedirab.
164쪽
Cardinat. Sarnan. in quast. de obiecto Lostea. Ioann. de Magistris in Proam. J-mul. ct in Tras. a. de Pradicab. Rodrigueet
tilii mis iussietat Antonius Grota mortat. s. elueid. ε. Circa quae, omni cura est explorandus Doctor ,& iuxta consormiorem senis sum, fideliter interpretandus. 3 2 Seoriis enim supra g. 3. vers. abs Iute videtur sic resoluere,ut syllogismum suta iectum logicae eonstituat, ait enim. Dicenis
dum ergo , quod subiectum Primum' propriηm Logica est 3llagismus es e.. Neque hinc videtur proficere expositio Motistarum dice eium, loqui Seotum, vel de subiecto prinei palitatis,ues de subiecto attributionis. Desummi potest fundamentum ex eo, quod Doctor ibi alloquatur de illo subiecto , de quo selieitesgnavit conditiones; sed conditiones paulo supra fgnat ab Seoto, sunt eonditiones sub tecti adaequati: ergo,vel esse subiectum principalitatis,aut attributionis est idem,ac elle se lectum adaequationis, ves si non, infertur,quod Scotus non fuit loquutus , nee de subiecto attributionis , nec de subiecto prinei palitatis. Quod Doctor alloqueretur in resolutione eo elusionis de illo subiecto,enius paulo ante signaverat conditiones , videtur evidens, quia
Iostquam resoluit subiectum Logicae esse sylogismum, statim id probat,dicendo, babet
deri potest intentum positum ex eo , quod in solutione argumentorum omnis dubitatio propriae mentis potius austratur; sed in eadem quaestione, i n Iutione ad secundum argumentum principale , resoluit Scotus, quod etsi syllogismus, quoad omnes proprietates, formaliter ipsum consequentes, sit subiectum libri Priorum,at quoad passiones omnes in se, vel in suis partibus integralibus,& subiectivis, vel i educibilibus ad ipsum, es hsubiectum ρο- trias Logica r ergo quia absque dubitatione sentit, quod Logicae est totala subiectum ab
3 3 Tertium motivum eontra predictam Doctoris interpretationem , fuit mihi semper urgentius. Motivum igitur desummo ex omnibus Logi eae locis, in quibus, dum D tor alloquitur de eonditionibus obiecti scientiae, semper uniformis videtur; sed non debet esse eredibile, quod in aliquibus non alis loquatur de obiecto ad quatissimo r ergo si ubi loquitur de syllogismo,ut de obiecto, tradit consimiles conditiones , ae dum loquitur de obiectis strictε alaequatis, signum est,
quod a eonditionibus positis , obiectum adaequatum relinquet syllogismum. Maior , in qua potest esse diificultas, poterit probari ex
ex quainonesupra g. 8. Giversi. ad ρνimam quast. d1cendum, ubi resoluit, quod universale est subiectum in scientia quinque
Univers videatur etiam supra g. I. Praῶ- eam. Et expressius supra '. a. & supra. q. . videatur et Iam supra g. 1. Perhrerm. verL.
ad primum. De his etiam potest videri supra
q. r. lib. Elenob. Nec non supra g. a. tib. a. Priar. Deinde mitior,non minus consona videtur et ergo.
3 Neque his proficere videtur interpre.
ratio aliorum Scotistarum dicentium, quod supra g. 3. Mnsvers. loquebatur Scotus de cibisiecto per attributionem adaequato , non autem de obiecto per praedicationem adaequῆ-to , ut videtur alloquioρra g. i. ἰιb. 1 Prior. Non enim hoc valere sidetur. Rario
est , quia non solum in I. δει νύ decidit, quod subiectum scientiae non requirit esse per praedicationem communς, sed ,& hoe ipsum decidit 3nq. a. 1. Prrorum , ubi pro subiecto Logicae,non lyllogismum, ted modum sciendi declarat. Videatur Scotus ibi, ubi tradens sex ecinditiones pro obiecto adaequato, statim annotatat, quod communxtas, quae eth secunda eonditici,non debet esse praHicatione communitas: sed ablata hac communitate, nulla est eo itio, quae syllogismo non conveniat, iuxta quamlibet adaequationem ι ergo Se citus
loquitur supra 3. G ut de obiecto adaeis quato debetur alloqui. Deinde, quia non alia adaequatione Postumus excogitari, syllogi Lmum esse adaequatum, quam illa,iuxta quam eorpus mobile est subicctum naturalis scien ei ς; sed ita est corpus mobile subiectum seientiae naturalis , quod apud Scotum in tertio Hui ver alium, sic videatur syllogismus, otaiectum Logicae et ergo insertur inutilis omnis distinctio , quae syllogismum ab adaequatici ne excludat. Minor suadetur; quia ad probandam rationem subiecti in syllogismo, summit exemplar ex corpore mobili, & ita,quod licti de motu, dc natura non praedioetur eo pus mobile , nil obstit , ut eorpus mobile sit subiectum respectu scientiae naturalis de m tu, & natura etiam agentis tergo eum similiter de partibus integrantibus sy Ilogismum Ioquatur Se citus , ut syllogismus est Logieae subiectum,sic erit, apud Scotum, 'Ilogismus subiectum Logieae, ac corpus mobile est sub tectum naturalis scientiae.
165쪽
Nee videtur valere interpretatio aliciis pluries a me in lib. I. de ente eundo in .niarum Seotistarum dicentium , Scotum intelli- Donalι,invenietur citatus. His 1 a,ei rea exa tendum elle iuxta divisionem logicae in vete- men Seoti,& Nostraturn Praevisis, resolvendarem , c in novam. Itaque, quod dum Scotus venit interpretatio omnium fidelissima.
eonstituit syllogi smum, logice subiectum,non debet intelligi de subiecto novae, & veteris lo- ART. II. eieae, sed dumtaxat de novae logicae subiecto. Non enim valere videtut haec interpretatio. EMONITUR SCOTUS , ET GENUI
Ratio est in promptu , quia ScOJus in 3. Vbia mor interpretatio am- ωem de omnibusillis intendit facere subiee- plestitur.
tum, syllogismum , de quibus ipse explicat, quod agitur propter ipsum in scientia de syl- 38 π N primis firmiter resolvendum logismo: sed manifeste explicat Scotus ibi,quod existimo, quod dum Doctor Sub
propidit syllogi ium agit logica de incom- tilis, supra citatus, resoluit, quod plexo, de Enuntiatione,&e, quae omnia sunt syllogismus non erat logicae subiectum , Sede veteri logica: ergo, quia dum Scotus syllois quod tale erat instrumentum sciendi, que degismum eonstituit subiectum , non solum in- syllogismo negatis rationem subiecti in logi tendit de subiecto novae logicet,sed de subiecto gi ea, negabat rationem primi subiecti per aliano νae, de veteris. tributionem,& ordinem omnium logiealium
3 5 Ex a Itera parte Doctor subtilis νn q. ad aliquod primum,& unum; neque de instruiae. r . Priorum,non minus manifeste duplicem mento sciendi in logi ea rationem subiecti a conclusionem exponit,&utramque praecen- firmans, affirmabat rationem primi sublini denti contrariam. Postquam enim de subiecto per praedictam Omnium attributionem,& reis logicae, sex conditiones stabilitas reliquit, in ductionem ad aliquod primum. Haec illatioliaee verba prorumpite Tunc fit pr3ma conciuis ponenda , dc probanda est in fronte praesentitsio, quod iste terminus Ito 1μπι non es M- difficultatis, ut ipsa duce, maiori congruentia,
. hum in Dra Iogι ea. Et statim ad probati dc claritate ad reliqua, nunc exponenda, proianem , addit haec : secunda conclusio est, quod cedamus. Deducitur Mitur evidenter; quia de se tὸν minus inhumentum D endo et subis instrumento sciendi non poterat, neque intenia iee tam in tota lutear quod etiam probat ibi. debat affirmare illam rationem subiecti,quam
Cirea quae dico,quod si aliquis voluerit aliquo syllogismus habebat , & de syllogismo sem-
ex praedictis modis , sormatas conclusiones Per Scotus firmiter explicabat et ergo neque coneordare, ipsi opponentur omnia illa, quae praedictam rationem attributionis negavit d superius manent opposita. syllogismo , neque affirmavit de instrumentos Scotum summe difficilem Scotistis. sciendi. Antecedens clarissime infertur , quia Neque praedicta sunt adhuc totius difficultatis si eadem foret ratio subiecti in syllogismo, leeomplementum. Doctor enim in pluribus lo- in instrumento sciendi, non posset Scotus pereis, pro obiecto logicae sphaerae , ens secundo duplicem conclusionem resolvere,quod unum intentionale,& rationis signat. Sic Doctor em,scilicet, syllogismus, non erat logicς suta quast. 8. Univer prope finem. Ubi vultdeeia tectum,& quod tale erat aliud ens, se ilire insedere, quod obiectum logicae, non est idem ens, trumentum sciendi, quod patet ex illoptinetia quod est obiectum Metaphy. quia etsi logicus pio: qua sunt eadem uni terrimergo de instru-eonsideret intentionem,quae est ens,illam ta- mento .lciendi non poterat, neque intendebat men non clem,sed ut intentionem considerat. assirmare illam rationem subiecti , quam desie non est idem,mobile,in qua utum mobile, syllogismo semper Scotus explieabat. Prob.& in quantum ens. Deinde supra q. 1 z. nunc consequentia, inserendo ne minorem: vers. permittit,quod logicus per se consideret sed praedictam rationem attributionis habuit intentiones. Et etiam supra I. q. Praedicam. syllogismus,&de illo eam firmiter scotus ex vers. ad alaud dico, ωod Iosica non estscien- plicuit: ergo neque rationem praedictae attri-ria ream; ubi subtiliter inferi , medium dari butionis negavit de syllogismo, neque a Te- interrem,& vocem, scilicet,conceptum:& sic, mavit de instrumento sciendi. Minor deducta quod sicuti datur scientia Perse de rebus , & patet apud Scotum,ex ipsa q. 2. Prior . ubi ait, scientia per se de vocibus, ita potest dari ali- quod .t aliquod subiectum sit se in seientia qua scientia per se de conceptu,& hec ait Sco- commune, sufficit, quod eonsiderata in illatus est logi ea. Idem firmiter explicat supra q. scientia redueantur ad illud,vel ut principium, x. tib. I. Elench. Nec non ex obri 3 omen. vel ut pars subiecti , vel ut passio totius, vel
166쪽
partis subiecti ,δce. sie, ut iam dixi; sed lianee6ditionem habet syllogismus, ut etiam dixi, de explicat de illo Scotus in I. univers. ν .dι-cendum ergo,ct A. adstr3mum argum. infine, ut iam retulit ergo &c. Ex quibus manifeste deduei tur, chore Subtilem,tam de syllogis. mo, quam de instrumento sciendi, rationem obiecti respectu totius Logicae assiemalle; et si sub communitate, sub qua instrumentia sciendi obiectum Looetae constituit, nou constituerit syllogismum. Nunc igitur restat exponedum, qualiter virumque ens si subiectum totius Logicae , quin ex noc, que cum icientia , neque eum doctrina oti , relinquatur incompat hilitas
3 9 Resolvi potest circa primum , quod
communitas,iuxta quam instrumentum sciendi est,apud Scotum ubiectum totius Logicae, est communitas praedicationis. Suadetur x. resolutio ex eo , quod aliter sit communeanstrumentum sciendi, ac est θ llogismus; sed
abstracta communitate, iuxta quam syllogiimus est comunis, nulla videtur exeogita hilis, praeter communitatem uniformi sentitatis, &vnitatis , quae est communitas praedicationisi ergo. Suaderi potest a. ex Aristotile in ro.
Metaph. tradito i Dcct. Subtili supra g. 6. Predicam alante , quod in Omni genere est unum primum , quod est mensura omnium poster torum. Nunc sicrid, quod aliquorum est mensura, concipitur de illis predicabile . sed instrumentum selene, videtur aptum, ut seotnnium logicalium mensura et ergo, & ut siede ili is praedicabile. Maior exprimitur in n ruta specifica, quae est mensura omnium individuorum. Nec non, quia nil uniformius, te similius mensurae, quam mensurata , ct econtra. Minor suadetur , quia omnia obiecta inferiora logi, habent modum sciendi , per quem, veluti per regulam uniformem,pollant
ci Suaderi potest 3. variando sundamenis tum primae rationis, quia Doctor Subtilis ing. 2. Prior. asserit, quod syllogismus non est obiectum logicae, quia non est terminus communis respectu definitionis, divisionis, die; sed ablata eommunitate conceptus praedicabilis, nul la deficit sellogismo communitas, vesit obiectum respectu definitionis, divisionis,&et ergo dum instrumetum sciendi habeat aliquid, quo sie si eommune definitioni,divisi ni, &e, deducitur evidenter , quod conceptu praelicabilitatis sit commune. I His ita,explicandum venit, qualiter praedicta obiecta compatibilia sint , quin ex Parte scientiae unitatis detur repugnantia. In
primis , ut ambo obiecta dicantur prima , sine eoru in ,& scientiae repugnantia, de summam scopum ex Doct.Subtili, qui in q. I s. Priar. m. s. ad quest. asserit, quod substantia est primum ens, sub una consideratione, non Eutem sub alia. Dicit enim esse primum ens, parando generali sitnium substantiae ad alia genera, id est, entium per se r n genere, est primum ens substantia; non tamen est primum ens
substantia , in prineipiata simpliciter , quia principia talis substantiae, sunt illa priora, ut dicitur 7. Meta bν .ex quibus, in haec prorumpit minore fari e tamen potest eaneedi ab ,-ιutὸ , quodsibstantia est ρνι mum perfectast ne,
a Ex quibus verbis insero , quod sicuti respectu Metaphyi i no repugnat,quod subia tantia non sit vIa generaticinis primum ens adaequate,& quod via persectionis sit adaequa te primum en Kquin respectu Metaphysice detur in subordinata divei sitas,sic non repugnabit respectu Logiee, quod syllogismus perse tus in forma sit primum ens adequatό iuxta unam viam, scilicet, lperfectae attribuitionis,& quod tale non fit iuxta aliam viam , selliiscet . aliquat iς conceptus praedicabi litatis, quin respectu Logi eae inseratur in subordinata diversitas.
3 Neque ista possi int repugnare menti quia in solidioribus,& sensibiliori x entibus
elare percipiuntur. In ente enim physico,dantur duo pruna entia adequata,vnum via potentiae, , subiecti, aliud via formς le termini. In primo sentu,materia prima est primum ens adaequate,& tale est forma in secundo sensu. similiter in ente Metaphysico, inquo ens, substantia, vivens,&c. sunt prim6entia, iuxta aliquam viam respectu rationalis , quod iuxta aliam viam perfectiorem,est primum ens omnibus praedictis. Sic pariter, si velis , poteris
logiZare respectu modi sciendu , & respectu sormalis syllogismi. Sed de his, in solutione
argumentorum exhibebitur notitia exa tior.
4 Deinde , restat componendum qualiter modus sciendi debeat aecipi, quia iuxta aliqua, quae dereliqui in dist. 4. q. malectsca erudι t. compendis, modus sciendi ut sie somptus sphaeram logieam superare videtur. Quare ibi resolὐi, quod modus sciendi ad logicam sphaeram spectans , debebat esse
instrumentum manifestandi ignotum dependenter a secunda intentione logica. Ex quibns notari debet etiam , me ibi signasse secundam intentionem Iogicam, quia ut dixi in a. lib. entis cundo intentionali 3, dantur intentio
167쪽
nes, quae Logiee non sunt, sed Grammatteae, vel communioris fetentiae,ac Logicae. Videantur,qus ibi dixi, specialiter in Dist. z. quaG. s. ergo modus sciendi,qui,praedicto modo, manet Logicae obiectiam , debet est e instrumentum logice secundo intentionale : quod etsi aliqui votistae sie sentient,modum tamen, i gice essendi tale, non explicant. s Cum igitur inter alia , quae Logica proprie habet, unum sit ipsi, praebere instrumenta selendi ad alias scientias, in desectu in Ltrumenti, nullum maneat ens , cuius exacta menti non obiiciatur notitia, & alias instrumenta Logicae sint secuta intentionalia;illudes le intentionale debebunt habere tuo Logica ad omnem notitiam evisceradam, habili ssima universae rationi existat. Nunc sic , videamus ad quae reducantur cuiuscumque subiecti notaeibilia,& ad tot reducetur intentiones Logi- eae, quibus applicatis ad obiecta,omnem notiistiam instrumentent. Quod igitur , quodlibetens, undequaque evi Leratum , intelligibile offert,videtur cile, 3 uod habet ex genere,quod excludit ex disserentia,quod constituit ex speiacie, quod dimanat ex proprio , & quod Lia
tentat exaceidenti. Innis enim, omnium seiis hilum numerus impletur , & omnium scientiarum desideria undequaque satiatur. Logiea igitur, ex esse intentionali, omnibus selent ijs applieatione communis, applicat rebus illas determinatas intentiones, quarum quinque voeibus omnis seientia loquitur, quin aliqua de obiecto mutescat. 6 Noto tamen hinc , me non ignorare, dari alias seeundas intentiones, medi Is quibus,
illae quinque applieantur;quia ipsae applicati nes illarum quinque, sunt etiam secundae intentionales, & pollunt diei Logicae propriae, possint tamen diei propriae dispositive,& v liter , sicuti respectu entis naturalis propriae sunt etiam naturales applicationes ,& reliquaedi spositiones,quibus formae applicatur subice istis, sunt tamen vialiter propriae. Undec nota, quod si ex seeundis intentionibus sormalibus,& dispositivis, velis constituere aliquod unum,
metas Logicae non excedes; at tamen,tune tale esse secundo intentionale , non erit omnibus Iogleis interionibus uni cum,sed analogum. Si haec velit a Iiquis Scotista,etiam pro se inveniet Scotum,quia ut statim dicam , etiam insecanda intentrone ea antis hoc innuit. Sed
specialius de se etindis intentionibus , quae sunt termini formales, videtur alloqui , & se est persectius logi randuin. Elige,quod malu
ris. Sequar Dunc primum intenrum.
7 Itaque, quando dicimus modum sele-di esse, praedicto modo, obiectum Log irae, debet percipi modus selendi ,secuda inutione logica informatus;& nunc logicum intentionale explicantes , diei mus esse praedicabilitatem, illis quinque vocibus communem. Ita deduc lis tur ex Doct. Subtili in I. Perbier. q. I. ubi explicans modum , iuxta quem Logi ea ex e munibus procedat, in haec prorun pitr Em νμ
di sunt Venus,st Specseι, Desinιrao , oec. Et paucis interiectis , ait: Non enim est an quod
rum aliqui secundas intentiones, di quorum alii modum sciendi ,subiectum predicationis, Seotice dessensabant. ART. III.
3 intra primam ,& primi palem . mentis Scoticae interpretati nem , primum, & principale, quod opponitur, est illud ipsum , quod contra Scotistas interpretantes, Scotum intelligendum de subiecto p r dicationis,opponebamus. Respondeo igitur, bene polle compati, quod
Scotus signans communitatem obiecti adaequati, notasset non requiri, eam elle per praeis dicationis conceptum , & nilominus rescit re, quod modus sciendi erat Obiectum ita e mune , quod iuxta eius communitatem, non
foret commune obiectum syllogismus. Ratioeonsonans i lla deducitur ex verbis ipsius Moti, qui nunquam negavit, poste in scientia dari obiectum , quod iuxta conceptibilem praedicationem foret aliis commune ; sed dixit notanter,quod lassiciebat ad primum, proprium,& adequatum seientiε subiectum, quod ita so-ret commune, quod ipsum foret formatis,imum movens,ut nil esset,driuo scientia,propter ipsum , non ageret. Videatur Scotus in q.
a. 1 . Prior. g. quantum ad secundum. Vbi
post sextam eonditionem subiecti adaequati, notat, quod vis biectum sit commune , non quiritur praedicatio , se κυον, quod omnia
168쪽
nta considerata redueaumr ad 'num cte. Et idem inveniet curiosus in 3. vers. an .Pradι eam. Et alibi supracitatus. .Nunc sici sufficit ad communitatem subiecta scientie, communitas attributionis: ergo , quia sentieseotus, quod potest dari in seletia subiectum,
quod habeat aliam communitate ultra illam,
quae sufficit. Illatio in quampluribus habet
y Quod ita sit capiendus Scotus, inseriatur evidenter ex q. 2. I. Prior. ubi signans
quintam conditionem obiecti, ait: quinta, sod ρο it dιci in recto , vel in obliquo de
Arguo siet requiritur,quod possit diei in re io, vel in obliquor ergo, etsi deinceps Scotus dicat, sufficere, quod in obliquo dicatur, non negat, quod possit obiectum aliquod diei in- recto; imo ex illa disiumctiva, quod possit dici rn recto , cuiuenter affirmat. Sed ut iuxta Doctore setas,quid sit aliquod diei in obliquo,
adducam explicationem traditam a Doctore supra g. . Protaticamen. Tune enim aliquid dicitur ici recto , quando iuxta uniformem idemnitate,unum polle esse a IIud,concipi muta
ν. g. lyllogismus est modus sciendi dee. Tunc vero aliqvid in obliquo dicitur veIut1 hine exterminis requiritur de alio, quando et si ipsum non cognoscat ur,esse aliud, habens rectam, dcvrusormem idemptitate, tamen habet aliquam habitudinem, ut eognoscatur in ordine ad illud, vel in illo sie, etsi syllogismus non pos. sit in recto diei de aliquo ex terminis ipsum integrantibus: v.g. syllogismus est propolita ci, tamen in quantum cognoscitur in ordine ad
syllogismum, dicit illam; qui modus dicendi, dicitur praeleari in obliquo. so Ex quibus inseres stiam , qualiter desubiecto eommunitatem rectae praedicationis, Moto negante, resolvat etiam, quod sit commune. Dicitur enim commune,quia illud, .g.
syl Iogismus, est Unicum em, in ordine ad e tot indivisibilem unitatem plura eagnoscanis tur; sub illis tamen habitudinibus, de consideis rationibus,2b quibus plura alia, non eog noscantur in ordine ad syllogismum: ergo via detur, quod syllogismus. cum liquibus habet communitatem , seu inclusionςm , sicuti eum ali js pluribus habet exclusionem ,&diversit
tem. Praedicta igitur convznientia icta mismunitas in obliquo,& valida,Vt dicatur eo inia munitas propositionis,dicitur illa,quae ita metem, storis pro subiecto scietiae sufiiciebat. Uide Motum supra citatum, in vitimo verT qu. tionis , ubi haec omnia, Subtili calamo , peria
currit.Deinde,Doctor id ipsum eonfirmat supra ' I. I. ειμι er. Vbi ad argumentum tens in subiecto unitatem praedicationis, fati
faeit,dieendo, id esse salsum, si quod petitargumentum, intelligatur de universialitate preia dicationis, qualis est totius univer salis in suas partes integrales, in omni namque scientia Gu obie tum est comPostum .necesiό est determinari de partibus subiecti, de quibus tamen subiectu in non praedicatur. Tandem respondendo ad oppositionem contra interpretationem illam factam, dico verum esse , D torem, adhuc loquentem de obiecto, quod futurum erat modussciendi, dixisse, non semper oportere communitatem praedicationis, quod dixit, non quia alia communitate , modum sciendi intellexisset commune, sed ut maneret semper salva illa specialis doctrina, iuxta ouam communitas proportionis obiecto susciebat. veluti si dixit et, modus sciendi est al1ter communis, ac syllogismus; est siquidem praedicatione communis ἰ susticit tamen sese
tiae subiecto, quod altera syllogismi comm
st Sed dicos , eontra seret omnem nostra doctrinam, dificilem habere praxim , imo i compatibilem , quia si modus ille sciendi sit adaequatum obiectum , εc deinde adaequatum obiectum sit syllogismus forma Iit, de perfectus,semper poterit dubitari, quo taenintia possit habere unitatem,nec non , quale d beatella primum, di praecipuum , Ut scientia 1peeitire constituaturisimiliter , quodnam e rum alieri subiaeeat; oc sic quam plurima alia possunt inserri , ex quibus plures oriantur
s a Raelpondendum sentio dicendo in prianus, quod iuxta Doctorem Subtilem, ad unitatem seientiae, lassicit unitas subiecti, per at tributionem adaequati, dc praecipuό, dum de subiecto scientiae possit dubitari , an sit anal gum , ut potest dubitari de omni multitudine mod. sciendi. Quare, ad omnes authoritates& rationes, quibus intendunt probare, subire tum necessario debere esse um vocum, respondet subtiliter Scotus supra f. . Pradaeam. dicendo , quod omnes illae a boritates, & pr bationes procedunt de subiecto demonstrationis r quando autem subiectum seientiae est analogumine illo secundum se, non fiunt d monstrationes, sed de primo, ad quod omnia alὲa attribuuntur;quia ad determinandum de multis a salogatis, sussicit determinari de ptimo, ad quod reliqua dicunt attributionem, di habitudinem. Neque est inconveniens, de subiecto ieientiae secundum se, nullam passi
169쪽
nem ostendere,quando est analogum,si tamen de primo,ad quod reliqua attribuuntur,pas.
s 3 Sed ab his praecisus,responde , nullum inconveniens sequi ex eo, quod dicamus sciet iam diei unam ab unitate subiecti per attributionem. Ratio est,quia tale subiectum est eommuni Isimum, & ni fallor, adaequatius, vel ad minus est adaequatum expeditius, siquidem reliqua scientiae obiecta sunt partes int grantes ipsius, quae partes promptius,& exactius cognoscuntur ex habitudine ad totum , ita ut nil
sit in parte, quod in toto subiecti non sit, aut possit esse, quoad cognosci: difficile enim possum cognOlcere hominem, quin prompte cognoscam partes integrates,& ellent tales illi us; a tautem cognito homine, ut est totum univocu,& potestativum, non iacile cognoscentur partes subiectivae, ut sunt individua cimnia. Sie etiam, cognito composito physico,satile eognoscuntur materia, & forma , diffieilε tamen cognoscuntur partes subiectivae, scilicet, omnes compositorum species. Deinde, subiectum ex attributione adaequatum est specialius admquatum , quia subiectum ex attributione , ita
est adaequatum, quod nil sit in scientia , quod non dicat habituόinem ad ipsum, ut ad ens dicens aliquam speciali orem rationem, supra illam,quam dicebat subiectum ex praedicatio
ne communet ergo in scientiam moveat ad
Omnia, habet intra speciali orem differentiam iamne motivum , quod ad summu poterat se tectum praedicationis habere in communiori praedicator ergo est ad scientiam idonius, siquidem cum non minori adaequatione, dat seientiae maiorem, dc strictiorem specifieati nem. Si enim in aliqua seientia habente prosubiecto amimal, & etiam rationale,non mianus ad plura moveretur ex rationali, quam exanimali, non videretur irrationabile , quod arationali summeret specificationemrergo a simili in Logi ea est ratiocinandum respectu syllogismi,ad quem dicunt habitudinem omnia illa, quae respectu modi sciendi habent ex praedicatione subite ibit itatem. s4 Dices, verum esse , quod syllogismus
v. g. sit non minus transcendens, ac modus
sciendi, sed tamen modus sciendi transcendit omnia seientiae in recto, dicitur siquidem de omnibus Logieaei syillogismus vero transcendit in obliquo, cum noci sit omnia , sed habens omnia, seu omnia indicans: ergo. Respo deo, quod esto sylIogismus omnia indicet, eum rectum indicet omnia obliqua, perfectius subiectum demoni abitur. Ratio est, quia diisceas in obliquo Omnia sufficieotor movet potentiam ad scientiam, Sc notitiam illorum, fledei neeps, specialem sibi excellentiam, & notam servat, vidτlicet , quod dum propter ipsum cognoscantur Omma, nullum cognosca intur elle ipsum , sbi specialem persectionem servans. Sic propter idem est Theologiae non parva persectio ex obiecto, sciliere, ex Deo, qui dum ad plura extra ipsum excitat, nulli tamen extra ipsum suum esse in recto comm nieat, sed solum ut index, plura extra ipsum derivat, quin respectu Theologiae aliud sub tectum si primum , nee respectu subiecti,ab alio Theologia sit una. Denique, post mus satisfacere argumento Instanti, ex illa doctrina antecedenter posita , iuxta quam dicebamus, aliud esse, este subiectum via generationis, de aliud via perfectionis , dce. Videantur dicta in expositione Doctoris Subtilis.s s Dicet aliquis contra alias resolutiones
inconsequenter iuxta Scotum constitui pro obiecto Logieae secundas intentiones, quo modocumque sint obiectum. Inconsequentia deducitur ex eo , quod Scotus dixisset, quodens per accidens non poterat esse ullius silenistiae subiectum : sed secundae intentiones , iuxta modum, iuxta quςm accipiuntur ab Seoto, conitituunt eus per accidens, quia debent se aecipi, ut applicatae ad primas: ergo. Resipondeo ex D. Subtili q. 3. Univers. quod iuxta modum, iuxta quem Doctor negavit ens per accidens pro obiecto, nee non, & ens seeund6 intentionale, non debet hine negari secunda intentio, quia ens per accidens st. Ratio est; quia dum secunda intentio applicatur enti reali, ait Scotus, quod res, seu ens reale, non eadit in intellectu illius totius , ut pars , sed τι termι nam reffectum; quomodo, ait Seotus, potest intelligi accidens in dependentia adsibstantiam,& tamen non ut em per accidens, at autem illi, quos Scotus impugnavit, pone bant pro obiecto ens secundo intentionale, ut aeque conflatum ex re,& ex seeunda inten tione, ita ut eius utraque foret pars.s6 Dicet alius, non bene nos sirperius esellicasse, quat iter ens seeu ndo i ntentiona te de- et esse subiectum praedicationis , videlicet, ut illas quinque voces dicens. Ratio est: quia tale subiectum, proprius est respectu scientiae Iibri Porphyri j, eu talis subiecti notitia non in tota Logica, ted solii in illo libro expedaturi ergo. His potest satisfieri,dicendo,nil resserre,quod de aliquo obiecto in determinato loeci exhibeatur notitia,ut sit obiectis aliorum locorum commune. Ratio est in exemplari , siquidem, nec de modo sciendi,nec de syllogismo,& sede alijs, in tota scientia expenditur notitia directa,
170쪽
recita,neque in recto passiones demonstrantur, sed solum in determinatis libris, α tamen alijs deserviunt,& de alijs propter idiis agitur; ergo a simili.s Relinquo, iuxta mei ingenii paruitatem , mentem , & literam textus Doctori Subtilis expositam. Plura eo msumpsi , de prolixitate nil anxius , quia praeterquam quod necessaria visa sint omnia,quaeitio prς- sens est, veluti plurium princeps, tractanda.
Et antequam finem ponam, in favorem no tratum plures vias adaptare inteodam, quod sacere eupiam, semper, ec quando in mente Moti tandamenta inspiciam, ut sic deseetu viae, Scoticus cursus , nunquam a suis de
s 8 Dico igitur,me suprὸ, iuxta Docto
ris mentem, reliquisse stabilitum modum se tendi esse subiectum praedicationi ,& lyllogismum formalem subiectum este attributionis, resolvens utrumque subiectum es se in scientia compatibile , tametsi utrumque sit adaequatum, eo quod sint subordinatae adaequationes. Sed tamen, qui velit die re , quod modus sciendi est unicum adaequationis subiectum, poterit ab ipso dare Logicae unitatem, & specificationem , resolve do iuxta Seotum, ouod syllogismus forma-
Iis est solum subiectum principalitatis. Et licet Scotus dixerit , syllogismum esse etiam adaequatum subiectum , potest respondere, posse diei adaequatum in linea principalita. tis et omne squidem principale scientiae est syllogismus, in linea persectionis quaecumque omnia principaliter ambiens. Sin autem alii Seoi istae aliter iuxta Scotum philol phare cupiant, possunt resolvere , modum selendi esse subiectum predicationis ,& syllogismum sormalem esse absolute subiectum adaequatum: absolute siquidem tale si,quod, subiectum attributionis in scientia inveniatur. Et si objiciatur,quod solum apparet syIlogi latus ut subiectum principalitatis,porusunt dicere, nil resnere, quod sit tale subie
tum , dum ita sit prinei pale, quod ipsum
sit primum,& etiam adaequatum,cum proditer ipsum omnia scientia inquirat, & deia monstret. Sicque soIum de nomine erit eo troversia , dum tale sub'ectum priueipale vocetur , cum tale principalla in re inveniatur adaequatum,& sufficiens,ut ab ipso stae tia summat unitate,& speciem,ab alijsicie tiis distinctam .s 9 En utramque opinionem ultimate expositam: quaelibet expositio videtur valde
probabilis; sed tamen, semper ad secundam de syllogismo fuit propensior animus. Rationem maioris propensionis , extra superius positas, deduco ex eo , quod cum scienistia si ex indefectibilibus, & nece lari is, sidentur aliqua , quae aliquo modo sint indeisiectibiliora,ex illis simpliciter , & persectius debebit elle seientia ; sed subiectum ad quatum attribuitionis videtur inscientiis indefectibilius , quam praedicationis subieetum: ergo a subiecto attributionis debet simpliciter,& proprius esse scientia. Minor, in qua est difficultas , suadetur , quia videmus quod sacra Theologia, omnium seientiarum persectissima, non habet praedicationis sub tectum, quia nil potest praedicari de Deo.&de alijs, quae ibi propter ipsum aguntur
Deinde,in Metaphysica, inqua, iuxta mentem Scoti,ta aliorum , solum recurritur ad substantiam , ut ad subiectum attributionis quia ens lotum analogice est dieibile r ergo iam invenimus , quod subiectum attribu tionis est indefectibilius. Ergo cum videa
mus deinceps , quod scientia perfectissima sit Theologia, quin aliquid ipsi defietat ex
desectu praedicationis, cum adsit attribuistionis subiectum , merito ad hoc, prae aliis, propendimur, dc non leviter Scotus, hoc suffieere pro iubiecti conditione , passim exponebat. His ita iam expostris , necessarium videtur , quod nostras resolutiones rationibus , aliquantulum , propugne mus , praecipue, quod eas argumentorum solutionibus corroboratas relinqua
co A merto quod usque adhucum. loquuti fuimus de obicto adaequato, ut ex materiali,& sor- mali essentialiter constituto. Sic enim , alloquitur Doctor Subtilis in fere omnibus locis,in tota Logica supra citatus,et sic sentici in omni scientia debere alloqui,quiau de scientia humana , subiectum adaeis quarum inquireremus , nec de solo animali, nee de solo rationali exhiberemus notiistiam, sed de homine, ut ex materia,& exserma essentialiter constituto. Deinde, quia