장음표시 사용
191쪽
non est ulterius expedibi l is definitIo;at autem,
quando particularc est tale, quod extra definitionem subiecti communis , Polsit ulterius specificam definitionem derivare, tunc solum
in ella formali generico subi jcietur habitui
agenti de communi; quia ut specialius de ipio agatur , iam in ipso adest specialius medium,
quod est propria,& 'uidditativa ipsius definitio. Ex quibus facile i ntuetur di sparitas circa natura humana. Nee multu urget, quod videtur tradi a Diony.in confirmationem, scilicet,no multiplicari virtutes morales pro di meultatibus materialibus vincendis; loret enim ridiculum , quod quis ponoret Unam iustitiam ad emendum frumentum,& aliam ad vendendum oleum; di unam temperantiam ad comedendum lenticulam,& aliam ad bibe dum aquam,&c. ergo. Hoc argumentum,quod ex Magistro Scito resert Prado supra in quali. . facile
etiam rei ieitur. Itaque unico verbo,quod Praedicta difficultas vel datur solum ex materiis, vel ex reguli si Sidentur diversae resulae , ad quamlibet e x illis materiis ,resolvam si mi liter, virtutes morales multiplicari; & in tali catu,
diea m esse ridiculum, i lias non pi urificare, ut foret ridiculum non plurificare princ pia,quae ad unum finem haberent has regulas praefixRs,& ad alium haberent alias. Sin autem divertae regulae non dentur, indivisibilitatem, di simplieitatem in habitu morali resolvam. az Confirmat Dionys. deinceps obie tionem sie i lassicit unus intellectus ad omnes cognitiones , quia omnes respiciunt idem O idictum sot male:vnus habitus fidei,spei,& chais ritatis , quia quilibet respicit unum citriectum formale etiam si eorum actus sint in speeie versit ergo,& unus habitus Logici, propter eadem ratione. Huic initatiae respondet Diony. contrariorum solutione , quam deinceps impugnat. Respondeo ego dicendo,imparem esse
rationem habitus fidei,& charitatis cum habitu definitionis, divisionis, & lyllogi Zationis. Nostra ratio sistere debet semper in hoc, quod habitus illi superni talem unitatem formalem habeant in subiecto , quod ulterius nulla formalis,& specificans differentia addatur; at autem habitus logicus talem unitatem habet ex subiecto formali in eommuni. quod ultra ipsam aliae unitates speeifieae,& formales deri- ventur,& se nil mirum,quod ibi sufficiat unus habitus, siquidem v mea solum formalis unitas
invenitur, quae cum hinc sola non inveniatur, unicus solus Imbitus non sufficiet.Si enim ultra rationem sermalem author iratis assertorie da rentur rationes sermales asserendi , est mihi
certissimumis quod haec nostra simplex fides
non sussiceret;sicuti e contra,si ultra rationem formalem directionis ut sic, .g. non darentur distinctae rationes Hrmales directionis , est mihi non minus certum, quod habitus Logicae non foret multiplex.
ilis Ad illud de intellectis,iam supra reliquimus responsionem , & instantiam. D eo
hinc, imparem etiam elle rationem. Ratio est,
quia intellectus est principium eum omnibus compatibile , ita ut nulla possit dari in habitu diversitas,quet in ipso,proux ςst ex se,non evin
catur ; quare non ιmnus componitur cum habitu claro,quam cum babitu consusso, taliter, quod ex parte sui ,& eius obiecti, ei rea eum-ilcm terminum produceret fidem ,&agnitionem , si ex parte aliorum non daretur incompatibilitas;at autem habitus non sic habet eoma patibilem differentiam,alias CX omnibus,mia ea lolum sciret scientia; quare, etsi intellectus eum habitu definitionisin.S. prout ex se,& ex suo obiecto erat, simplicitatem componat ad reliquos actus,id tamen repugnat ex parte a iuncti, scilicet,definitivi,quod expellit divisivum,addens supra una intellectum distinctam inclinationem, & supra idςm obiectum sommale intellectus distinctam obiecti rationem formalem. Itaque idem liabitu non potest Liassiere ad ea,ad quae Idem intellectus.
C. in praecendentibus, qualiter,de ex quibus motivis Logica non sit umeus,& simplex in specie habitus in quibus erga mentem,& doctrinam consul vi Motistas illos , qui iuxta probabilissimam Doctoris Subtilis intelligentiam deffensant, quod sui tectum Logicae adetquatum est modus selendi, sub expresione secundae intentionistin quo senisse habitus Logicae ex suo Vno subiecto, cum non possit habere nisi illi correspondentem unitatem , & illius unitas formalis non possit esse speeifica, ut ex dictis liquet, consequenter resoluimus, quod ex motivo subiecti sorma lis,ut ab illis Scotistis,& a pluribus intellecti, non poterat Logica elle unu simplicem in specie habitum. Verum enim vcro, cum supra inqMst. a. art. 3. secundum maiorem conna iatum Doctoris Subtilis expositi In art. a. Subiectum Logicae,etiam adaequatum, persectissimum in forma syllogismum deffensaverimus,& ex ipso unitatem Logicae intulerimus, ideo
nunc venit resolvendum , & explicandum, an
iuxta praefatam do trinam , & robustiorem
192쪽
mentem Seoti, possit Logica simplex habitui in specie dici. Ante resolutionem igitur , est
in memoriam revocandus Doctor Subtilis in I. Pr/or. q. a. ubi pro quinta conditione su
tecti scientiae signat,quod possit dici in recto,
.el in obliquo de subiectis aliarum conclusonum minus Principalium, quM determinantur in scientia. Est deinde videndus Scotus supraer. q. Pradicam. Praecipue proPe sinem,ubi antecedentem conditionem exemplificat, expli. eando qualiter aliquod cognoscibile possit suscipere praedicationem primi obiecti in recto,k in obliquo. Videantur etiam,quae dixi
in praesenti dist. q. z. art. I. in expositione Scoti, praee .puc a F. ex quibus inores,ubi explicuimus,qualit e subiectum sit adaequatum, di commune in obliquo..His igitus in mentem revocatis,& resolutis etiam in quali. 2. rt. 3. in resolutione ibi facta.
I 3o Relcitvo, Logicam elle simplieem in specie habitum. Eii praesens resolutio genuinior, & proprior mentis Scoti,in pluribus to eis citati, ubi supra innuimus. Suadetur , quia Loetica summit a primo, Sc adaequato oblecto informa unitatem , taliter, quod ipsa in illo gradu habeat unitatem,in quo tuum proprium, de formale obiectum eam habet; sed proprium, de speciale obiectum habet unitatem specificam:ergo Logica est simplex in specie habitus. Almor iam manet in antecedentibus locis persualla: di xiinus siquide m , quod subiectum ex
attributione commune , erat adaequatum se cundum persectiorem modum adaequationis:
diximus etiam , quod tale subiectum erat ille syllogi sinus, ita persecte formatus, quod ultra illam sormam nullam specie possit signari, cuad ultimum quod sie lineae formalis deveniret: nec non diximus, quod in recto nulli subiecto
ex aliis L 'gicae erat commune , eum in rςcto
non sit syllogismus praedicabilis de definitione, livisone, dcc. ergo proprium, di sycialiter adaequatum obiectum Logicae habet unit te m.1peciscam. Videantur praehabitae resolutiones,in quarum doctrinis praesens resolutio intuetur manifesta , de licet in modo appareat singularis,in Scoto tamen semper est communis r 3 rci Itaque nostra ultima resolutione ali quantillii hinc explicare intenda. xi aliquantulum, quia prout exacte ea expIicare oportet, explicata manet in locis supra citatis. Re solis Vimus igitur, quod iuxta probabiliorem men. tem Seoti tenentis syllogismum persectiorem esse subiectum Loeteae adaequatum, Logicam habere unitatem speeifieam et quia iuxta hunc
oti sensum, subiectum Logicae est aliquod
vltra in species i ndivisum tergo unum in si,e-ς te: ergo ab obiecto una in specie logica . Sic resolutionem supra sermavimus. Restat nunc explicare, quomodo sit copatibile , quod Logica de definitione, de divisione, dce. agat, &tamen non sit multiplex. Quibus dico , quod de illis agit Logica , in quantum tendunt, Jcconsuunt ad vilicum terminum,& speciem in recto indivisibilem,ita ut syllogit mussit Ordine persectionis unicum,& infimum ens, pluribus de indu commune in obliquo , quae comis munitas sufficit ad universam scientiae terminationem, eo quod syllogismus, qui est uni ea speetes Logicae in recto , caetera Logicae dicatili obliquo,cum etsi syllogismus ille non sit definitio , dic. sit tamen semper ipse habens definitionem , &c. seu id , ad quod eaetera dicunt habitudinem, ut ad suprem um , & prim um raperfectione, dc ut ad infimum , 3e ultimum in
Deinde , pro horum maiori intelliis gentia debes notare, quod se ut rectum unicum est plurium obliquorum index,se rectum lcaentiae logicae , quod est stilogis nius praefatus,eit Omnium conducentium ad Logicam in dex, movens , dc in linans ad omnia in obliquo. Praeterea est sciendum, quod sicuti, etsi desinitio, divisio c. prout considerantur secundum rationes 4ividentes directionem ut sic v.g. derivent distinctas in specie unitates,&tamen prout considerantur, ut communicantes in ratione directionis ut sic , derivant simplicem in genere unitatem; sic servatis servandis. dico servatis scrvandis,quia ut dixi in i eis citatis, in initio resolutionis huius, ordo perflactionis, di communitatis ex attributi ne , est aliter considerandus, ac ordo generationis, de praedicationis ; siquidem incipit a gradu, in quo alter desinit etsi definitio, de
divisio habeant distinctas rationes formales iaspecie, prout considerantur in recto respectu alicuius praedicabilii in recto , v. g. entis rationis ut sic; tamen prout considerantur a Logica ex hoe altero ordine , derivant reia pectu syllogismi convenientiam infimam in obliquo.
33 Convenientia specifiea in obliquo
potest explieati sie Definitio potest eonsiderari propter rationem quiddi tatis, propter rati
nem conceptus formalis, propter rationem conceptus obiectivi, propter rationem eo
Ceptus vitaIis, dic. de sie potest eonsiderari divisio ; quo pacto ad aliarum scientiarum
considerationem transseruntur. Deinde,potest considerari propter rationem seeundae intentionii;quo pacto iam ὶ Lonea restauratur, sed
193쪽
tamen sola genei Iea unitate. Denὶque potesteonsiderari propter rectum discurrendi m OA dum; quo pacto in ulteriori gradu communiis cat eum divisione, ita ut tam definitionis, quam divisionis rationes specificae reddaneue susceptibiles specier, in hoc ordine per festionis , di sie maneant in infimiori specie in obliquo com municantes; siquidem,si gradus virimus definitionis attingitur vltimat a Logica prostier L ilogismum i gradus ultimus divisio-mis attingitur propter eum dein ab ipsa ; quo pacta syllogismus est utrique communis in o liquo , Ee ultimum resoluens speciem in logia.
cis; dc quo etiam modo Logica diei poteti kna in speeie ab obieeta. Sic percipio Docto reni Subtilem in locis ei talis lupra ; sed praecipue
videatur supra ar. Predicam. Ners contra responsionem datam.
334 Diem , quod quomodocumque si, obliqua sunt plura in specie t ergo non possunt
habere communitatem specificam. Diit inguo antecedens; sunt plura in specie, prout considerantur obliqua in recto , respectu alicuius in recto ipsis communis,est verum; prout obliqua iam considerantur in obliquo , respectu alicuius solum in obliquo communis , est falsum. Itaque, etsi ens rationis divisivum At in specie
dilhinctum ab ente rationis definitivo, prout considerantur respectu entis rationis ut sic,re pectu euius sunt species in via redita praedicationis; attamen,prout in via formali oris persectionis considerantur, ipsae rationes conve-miunt in infin tori speeie,cum ad ultimam L si eae formam specificam, derivent habitudines eadem ratio ne formali idempti fieandas, siquidem propter idem subiectum formale,propter quod a Logiea respicitur una , propter idem
respiciatur alia; ita ut idem rectum formale, seu eiusdem recti ratio formalis sit utrique eadem;quae ratio formalis, eum sit in formis insimum in via persectionis, consequenter Lo-iea iuxta hane viam , una in specie censetur
x3s Sed eum advertentia dices,quod etsi tam definitio,quam divisio suscipiant ii, obliquo speciem syllogisticam , Sc ex hoe motivo
habeant infimam convenientiam , tamen non
videtur posse negari,quod per duas vias in speis cie distinctas, confluant ad illam unicam syllogismi speciem in obliquo suscipiendam. Raetio est, quia in syllogismo conveniunt, eumdem finem,& intrinsecum,& motivum forma Ie participantes in obliquor ergo ante illum gradum convenientiae differunt , te in specier ergo per syllogismi convenientiam,gradus in specie distinctos contrahuntiergo quamlum is De eonsiderentur, unitatem spec sicam nun quam summunt. Respondeo, no polle neetari,
quod eo ipso, quod convenientiam specificam suscipiant, debent suscipietia supponi distincta, sed tamen supponuntur in specie distincta, quoad esse intrinsecuto, & singulare ipsorum, quod versus speciem syllogii iicam, de isti
unicam sormam logicam , redditur generi cum in obliquo, eo quod utrumque elle si reeificum definitionis , dc divisionis considerentur per linea in Persectionis logicie contrallibiles, Ee sulceptibiles et tildem speciei in obliquo. Ratio est , quia solum in ivllogismo suscipiunt
eonvenientiam specificam in obliquo: ergo ante hunc gradum convenientiae in linea huiusior malis perfectionis , erant in gradu propinquo ad habendam speciem: ergo in linea perfectionis luseipiendae , iam habebant a Iiquam convenientiam,cum illae enti tates , etsi in speis eie intrinseca, & entitativa distantes, iam versus aliam considerationem aprox inrarentur:
ergo si ipsa syllogilini ultima participatio habet in obliquo specifice communicantia, entia
illa specie propria distincta ante syllogismi
specificam communitatem , habebunt convenientiam genericam in obliquo , cum sint in gradu immediato ad speciem in obliquo communem. Haec percipies in duobus tenis dentibus per diversas lineas ad idem cenistrum, quae etsi in specie entitativa sint distr-ta,tamen versus centrum convenire incipiunt, di quo magis a proximantur, magis conveniunt. Vbi nota etiam,quod centrum est etiam
commune in obliquo:eit commune,quia haec, di non illa admittit: est in obliquo, quia centrunt non est aliquod ex omnibus, etsi sit habens omnia per habitudines de per se. Sie hine Paralogiza.
I 36 Itaque, iuxta hunc ordinem perse tionis, illa series est servanda,quae inter i mentionem finis , de mediorum executionem servatu nubi ea,que ordine intentionis sunt pri ra,Ordine executionis sunt posteriora, ita ut versa vice, servet intimitatem, dum per aliam lineam servabant distantiam. Sic servatis servandis, debet expleri ordo logicalium. contaderatus in recto per praedicationem,& in ob liquo per tendentiam ad maiorem persectionem. Nec valet inferre,quod Logica non erit latentia in recto: non enim valet, quia etsi eius subiectum sit commune in obliquo, tamen est
unum in recto,cum in recto sit indivisum in se. Subiectum enim Logicae est rectum , etsi sit de alij, dieita Ie in obliquo; bene enim compatitur , quod rectum sit obliquorum index r unde
se solet diei ab aliquibus , quod subicctum
194쪽
stientit definitionis generis est seeunda inteniatio in recto,dicens primam in obliquo. Sie I giealis scientia respicit suum formala, & speiaoseum subieetum in recto,etsi de aliis diei hi- Ie in obliquo. Deinde nota, quod etsi sit e minmune in obliquo,non debilitatur in perfectione, imo specialita perficitur,propter rationestra blas in Duas . t. in fine, M profl finem
. Aliqua dubia breviter resalvem.
13 T Ubitabis r. qualiter Logica
I sit metaphysieε explieanda l
Pro dubi j resoluti ne rev eanda sunt in memoriam illae duae viae , sciliaeet generationis, seu praedicationis,re perseetionis,seu communis attributionis,in quarum una probabilitatem, & in ipsarum alia mai rem propensionem signamus. Itaque,si loquamur de Logiea , prout sumere potest unitatem subiecto formali per praedicationem adaequato, definietur sic: Scients a deferaunias inremionibus , ut anticabitibus , dissertiva. Notanter posui pro genere scientiam δε non acultatem, artem,vel sic aliud, quia semper, di quando posi mus pro genere ponere RI quid,per quod sufficienter conveniat,& dei noceps sit proximius,& immediati distere tiae, illud ponere non est recusandum. Dixi da fecundiam etιonιbus,ut antieabιιι bas, quias seeunda intentio eonsideratur abstracte , dii n esse Lae quidditatis, tune eius e nitio non
lectabit ad Logicam, sed ad latentiam qui Liativam,seu ad rationem metaphysicam, ut aliqui volunt. Deindε,sj loquamur de Logiea, prout sumere valet v μitatem ὲ subiecto sor mali speei alioris persectionis , definietur siet Hient a dissere ιν a de ente Deundos mentionali, m V icabili ex foν - perfectior . Claret in dictis.13 8 Dub. a. an Logiea sit Sapientia,Prna dentia , & Ars Pro huius dubii resolutione breviter est advertendum, ilosoph. 6. Ethie. sex uenera notἰtiae intellectualis signasse, stilicet Intellectum,Seientiam, Sapientiam, Prudent iam, Artem,& opinionem. Intellectui est reren tio ρνι morum princistis um, quisus a Mentitur inteuectas ex sua ter ι nor - ρν netratione et v. g. de propositione habente peti praedicato definitionem lithiecti, habemus intellectum , quia eum prima principia non sinteκ alijs,sed ex ipsi ,sine discursu allivem ntur. Scientia iuxta Doctorem Subtile in n r. Prior.
q. r. Vers. secundo notandum. notitia nee aria reri dubitabilit, nata sera evident
per pramissas in Drma fluminea applica
tar. Dicitur norisia nece sarta , ut differat a notitijs falsis,& etiam a veris continetentibus. Dicitur veri dubitabitis ,ut differat latent ia apri neipiis per se evidelibus, quae 3 eognoscentibus quid nominis non possunt dubitari. Diei tur nata geri eviden 1, 3cc. quia non oportet, quod de facto sit evidens per praemissas appli eatas in syllogismo , quia potest elle evidens per experientiam: v.R. ista conelino, Luna est rei ipsa bilis,potest esse evidens per experient a, que tamen est demonstrabilis. Dici turper ρν miser insuagismo applicata/,ad differentia quorundam principiorum naturalium ut quais do ignis est calidus, vel huitismodi; unde tale prinei pium est notitia neeessaria dubitabilis, sicut ab inexperto; at tunc illa notitia non dieitur scientia, quia non potest fieri evidens peem missax, in sorma syllogistica applicatas, sed solum potest fieri evidens per experientiam.
Haee Scotus, in quibus pro nunc non est a minplius detinendum. Sapientia dicitur notitia reis rum per altissimas causas stetae aedua se lentia, que per elevatissima media aliquid de proprio lubiecto demonstrat, Sapientia dicitur: unde S aera Theologia Sapientia nominatur. Prudentia estino tria rera humanarum, ut bene, ct estimarive fiant in genere moris. Quare ad Prudentiam spectat,virtutes morales dirigere, ne superent, nequE deficiant, suadens,&p alasans in omni humano motu mediocritatem. Arε est: habitur ex recta rationefactivus, v. g. Grammatio est ars,quia iacit ex mei et conis eordantiam. Sie Mussea ex aliis vocibus sietes concentus,dicitur Ars. opinio est: notitia de abiecto eum formidine habita. Patet ex ter
13s Dividi solet Ars in liberaIem,& meacta aleam. Ars liberalis potest disi, aes rima oriosterficit animum icurus sunt septem species, fidelicti . Grammattea, Rethorica, Loetica, Arithmetiea,Musea, Geometria,& Astrolo. a. Ars mechantea potest diei,'primario Persicit styus externum:cultri septem solenta signari species, videlicet, Agrie altura, Uena. toria , Militaris, Nautica, Chirurgia,Texto ria , & Fabrilis. Utriusque septem speetes, in e distim recitari solent.
Lingua, Tropus, Ratio , Numems, sonur, Angulus, Astra.
Rus, Nemu3, Arma, Rater, Vulnera. Lara, Faber
195쪽
r o His ita volgariter expositis, respondet i potest ad dubium,dicendo, quod in communi Doctorum sensu, in quo altissimas caulas percipiunr,non videtur, Logicam elle Sapientiam, eum ipsa secundas intentiones sumat ut instrumentum M discernendum verum
de quocunque vero , & altissimae causae in illo sensu, non videtur ine entia rationis. Deinde, quia etsi aliquis velet dicere,polle ens rationis divinirari,& supremae Deitatis altitudin, applicari, ut dum Drus est subiectum, aut prε- dicatum, adhue sic incongruit motivu,ut Logicam Sapientia denominet, eoquod illa altitudo secundae intentioni accidat,cum sic applicetur Muscae secunda intentio Pi edicati, ac Deo: ergo &c.Similiter lentio discurrendum ei rea Prudentiae denominationem; sicque r solvendum est,Logicam non elle Prudentiam. Ratio est,quia Prudemiae est proprium darigere actiones humanas, ut bene fiant in genere
moris,& Logicq solum est proprium dirigerς
actus intellea , ut recte secundi intentione dimanantes applicentur obiectis: ergo. Deinde respondendo ad tertium , unico verbo resolisuam, quod si dum de Arte dicitur ,quod sit saς-tiva, pro opere, cuius est factiva Ars, intelligetur,quod sit opus proprie tale dictum , sci- seet vi est actus alterius potentig ab intellec. tu, nullatenus admittam,quod Logica sit Ars;ςum deffensarem, Logicam non elle pract,ca,& pro viribus resolveram, quod nullius speculationis poterat esse proprium, Opus alter u potentis ab intellectu. Sin autem sic arrissae-tionem non percipiant, sine lite Logicam esse Artem, amplectar. a et Dub. I. an Logica sit simpIiciter ne eeslatia ad ali s scient sacquirendas' Prore
solutionis intelligentia, duplex solet discurri
necessitas. Prima dieitur neeelsitas simplietister; sie dicitur necessarium , omne illud , sine quo, nec facile , nec dissicile aliquid adipisci
potest,ut Gloria sine Baptismate. Secunda dieitur necessitas seeundum quid; quo pacto dicitur necessariunt,omne illud,sine quo adipi Dei potest res, tametsi dissicile adipiscorur , ut Gloria sine Ieiunio. His ita CGmunitςr lolet resolvi a Nostratibus,de a Doctissimis Iesu ita, quod Logica non est simpliciter, sed secundqquis neeessaria ad alias scientias acquirendas. Pro hae citatur Scotus in φ. Met Eh. g. εἶ. Suaderi solet ex eo, quod in materia cuiusvis scientiae dentur aliqua principia , quorum ritas patet ex eorum intuitu, 8c deinceps ex his intellaetius potest sua nativa vi, liquas c elusiones seienti Me deducere; ergo. HOC H batur per Μe pri ipia, set Iieet , omne totum
est maius sua parteindici de omni , dici de nullo, quibus innixus intelleum , si videat
aliquod esse totum, sine ulteriori artificio deinducet evidenter, quod est maius sua parte , si- qii idem de illo dcbet diei,quod dicitur de om is ni toto. Et si his,& aliis rationibus opponant, quod sine Logiea artifitiali pol,ut aliae sciutiet
comparari, imperfecte tamen; satisfaciunt in serendo, quod iam Logica artificialis non erit
necessaria simpliciter;siquidem, etsi i mpet sec-tε, scientiae aliae acquiruntur , & illud simpliciter no est nec ellat tu,sne quo aliquid adipΩci valet, quo n. doeumque adipiscatur.
naturali,sive artifitiali nulla conclusio potest scietifice inferri. Hee est c6munissima, liod sine cursu aliquoru principioru nulla conclusio possit scientifice animum quietare, ipsum iaque perficere. Difficultas stat nunc,*n Logica,
quae naturalis dicitur ,habeat rii. m artifitiu, ita ut nulla sit, quae artifilialis ncn censeatur Videantur dicta in M. 3. q. MV .ar a. ubi continetur resolutio. I 3 Dub. 4. quomodo L gica eoneu rat ad actus aliarum scientia rumi Existimo
de hoe dubio diffusum infra habiturus sermo.
nem. Pro nunc respondendo stuppono , quod duplex solit notari concurrendi modus. Priamus eoncurrendi modus dicitur directivus, v.g. quando aliquis dirig t opus, tametsi ab ipso neri non debeat. Secundus concurrendi modus dicitur effectivus, v. g. quando aliqui
dirigit opus, dc insimul ad ipsum saciendum
x Respondent aliqui Nostratum, L gicam habitualem non efficienter, sed soIum directivε concurrere ad at,arum scientiarum actus Resolutionem inferunt ex Scoto in . d. I. q. s. Prob. quia Logica habitualis solum concurrit efficienter ad illo actus,qui sunt similes illis, a quibus suit Πnita ; sed ab actibu aliarum latentiarum Logica DQn fuit genita; ergo. Similiter respondent,quod neque Logica actualis concurtit efficienter ad actus aliarum scientiarum: lassicit enim,quod directi ne illuminet,ut quaevis scienti proprios actus eliciat. Dices, quod quilibet actus scientiae est sub sphaera I ogicq: ergo Logica ad illum essi. cientar concurret. Respond*i potest,quod est
sub sphaera Logic directiva, nO Rutem sub eLficienti. Nequε aptior dei Ddςntia potest pro
Logica considerari. Sic enim Voluntas est sub sphera directiva cognitionis,sub illa depende-tia,sub qua in eoecum ab illuminate, & lucem distribueti:& tame volutatis actus solia a voluistate illuminata procedulencie ter ab illuminate solii directive:ergo a sigilli. Ethee sus-ficiat pro logicoru progmia liti coplemento.
196쪽
LIBER TERTIUS DE LOGICIS UNIVERSALIBUS .
XAMI NANTES rigorose huius Libri scopum, sol a. de universali pro
Qtmali, dc per se significato agere debebamus; sic enim Doctor bubti-hs,postquam procum lin quae itiones ad Logicam in communi praem vit,praeambulum in Librum Porphyiij direxit: ergo ex eo, quod ad Librum Porphyri j commentandum, solus ille Sermo erat dirigendus, qui aptiorem eius redderet ii uelligentiam qui est Liber Universalium pro formali. ἐκ petis significato. Verum enim ver b, cum iam praevaluerit plurium Reccntainum ulus, ncc non necessitas persecte complendi doctrinas compellat; etsi titulus de per se notitiam Vniversalis Iogici,oc formaliter signi sicari demonitret,tamen veluti de conno. lato requialto,de eorum materia,& sundamento aliqua praemitrere decernimu,. Doctor ergo Subtilis ad sic exhibundam notitiam, non leve reliqvit fundame tum , supra siquidem ait, quod V DIveriale, sicuti di quodlibet aliud concretum , potest tripliciter sumi, scilicet, vel pro materiali, vel pro sormali, vel pro aggrega to ex utroque. Pro mat crial , id eis, pro prima intentione, seu subiecto apto pluribus communicari. Pro formali,& per sc ligniticato id eli, pro ibrina secundo intentionali primae intcntioni applicabili. Pro agSregato ex utroque, id eli, prout aeque ex materiali, & tormali conflatu ergo licet Doctor subtilis proposuerit deinceps, se non agere cum Porphyrio de Universali pro materiali, quia sic cit de munere metaphysico,cum vel sit primum obiectam intellectus,vel sub illo,scilicet,iab eme mili, cadat; neque de ipso ut aggregat quia de eme per accidens non datur scientia; nihilominus tamen, cuin nos imbecillioris scientiae simus, non valemus eviscerare plene notitiam formae concreti Universalis, quin saltim indirecte , supra concreti materiam mentem intcdamus; ideo que sub titulo Logici Universalis,etiam de tandamentali aliquis initi-
tuetur Sermo,cum secundae intentiones primis exerceantur.
Vniversale igitur, quod dc Vmvertum dicitur,est quid per plura divagatum, occxtensum; hoc enim exprimerc victetur Universum, seu unum versum,id cit,ad plura versum: sicuti Vniversialis dicit ut scriptura,plures habens versiones. V ude cum voces, scripta,mentes,obiecta,& causae ad plurima verti pollint,ideo Vniversale,ex tot Vnivcrsalitatis sphaeris,communiter derivatur. Vniversale itaque aliud est simplex , aliud complexum. Complexum dicitur, quod est onuntiatione sormatum; v. g. propositio Vniversalis,de qua plures aliae poto iunt deduci.Simplex ilicitur, natura praecissa proxime apta ad essendum in rimitisiv.g. homo. Aliud dicitur Universale in lignincando,aliud in causando, Jc aliud incisendo. Universale in tignificando,leu representando, cit signum plura representans, modo sit representativum ex natura sua, ut cognitio, seu species hominis, modo sit ex hominuisitituto,ut haec vox homo. In causando dicitur Universale,quod unica virtute est ρο-Z a tenS,
197쪽
tens,& aptum ad plura N.g. omnipotentiae virtus,cum sit ad tantas creatorum speetes, dicitur V niversalis; una siquidem, plura per influxum attingit. Dicitur Universale inessendo,id,quod secundum propriam entitatem inatur in potest pluribus messe, aut communicari sive physice,iive intentionaliter. HOC V iuveriale,de quo strictus dirigitur sermo in essendo siquidem dicitur V niversale Aliud est physicum, aliud metaphysicum. aliud Logicum. Physicum dicitur natura, quae etsi in aliquo existat, exhibet tamen fundamentum intellectui,ut eam praescindat, α pr cisam pluribus communicabilem cognoscat: dicitur ergo physice Vniversalis, quia etsi sit in uno, tamen ex se exprimit non repugnantiam ad plura. Dicibur metaphysice universalis natura, prout supra praedietiam fundamentum addit prccisionem,quia rem contemplam a materialibus,dc singularibus praecissam, proprium munus Metaphysici videtur. Dicitur logicdVniver alis, prout lupra praedictam praecisionem,addit comparationem, ex qua uerivatur proxima aptitudo se communicandi pluribus, per actum Illam dicentem de sibi. met iubiectis,quod munus est Logico appropriatum. Haec universalia,his description bus sunt compendiosὰ attacta scilicet inunx nimiamsi unum a multis, & unum de mutiis. In prima solent intelligero Vniversale
physicum, cum natura specifica hominam physice sit in singularibus permixta. In secunda intelligitur Universale melliphysicum,eo quod a multis esse,sit proprium pre cindentium; hoc enim exprimit esse per abltractionem. siquidem ab illis ascendit, seu alsumitur. In tertia intelligitur Logicum,cum esse de multis, exprimat stasim praediis cabilium, quibus applicatur dici de alio, bc de pluribus praedicari, descendendo per
gradus comparationis intellectus,vsque ad inserius natura um qua per gradus praeei sionis ascendit usque ad ima,ita ut distincta sit via vuὶulque Univerialis, sicut i est a cendentis, oc descendentis; tendentis , dc maiori pondere redeuntis e tendit ergo prae cisione denudata, Sc pondere comparati Is iterum Inclinatur, dc Induta immergitur: nunc dicitur logice, tunc metaphysice dicebatur. Quae omnia textui Aristotelico esse conformia facile combinari potest. Aristotienim in lib. I. de lolienori resolui. cap. IS. to. 3 -M. a. cap. Is a . 17. In fine tenet,quod Vmvertate est,quod est unum in multi de mult/Fi T. Maetaph. e. II. rex 4 3. teuet, quod V niversale cit aptum quια ut m uratas ιυγρι α in a. de δαεν-pret . c. s. t et,quod est aptum,ut ae pluribus dicatur. Ex his definitionibus, ultima
de se pater Universali Logico appropriata,vi expressit Doctor in a. d. s. q. I. f. aderi mum. De aliis vero potest sumi appropriatio, iuxta superius dicta, ita ut si aptitudo sit Omnino remota,explicatio erit physici Universalis propria in autem aproximatam praecissionena addat, metaphysico Vniversali manebit appropriata. Neque hinc sentio
aliquid difficultatis , in quo amplius sistendum. Deinceps , Universale Logicum in quinque subi, milia vertitur,de quibus est praedicabile:Viuversiale enim potest praedicari de genere, specie, differentia, proprio, bc accidenti; de quibus . dc de alijs in hoc praeambulo positis,est agendum δε quia a fundamentis est erigendum opu deo sit.
198쪽
Dὸ Vnimersiti Physico. DISTINCTIO I.
continentur,decertare valebaia
ni us; sed tamen hinc solum ea excitabimus, que pro intelligentia Universalis Logiei conducant; quare de uni vocis, Neommunibus conceptibus entis ex parte ob. lecti, ad Metaphysicam transferre decrevi
An a pane rei dentur notura , qua denomi nantur Huiver Ies.
'a Ton inquirimus pro nune, an ὲ l l parte rei detur Universalet sed,
an a parte rei detur natura, quae Universalis denominetur,seu supra quam, V tuti supra reale subiectum, cadat secunda intentio, quae est Universesitatis forma.
opinio, quarum una superat intentum, Ze alia defieit in illo. Prima est Platonis asserenti , non solum a parte rei dari naturas, quae Uni inversales denominentur, sed a parte rea dari naturas,quae a parte rei sint Universales,a singuia Iaribus realiter separate, ingenerabiles,& i corruptibiles, ita ut generationes,& corrupistiones non exerceantur in naturis, sed praecisisse, circa rationes individuales fiant, & exe crantur. Secunda opinio seit Nostri inham, qui apud Tartar. Lb. r. Prmis ea b.dub. 2. ali
quibus dictis e contra Vniversa Iitatem proposuit. Erat primum dictum i omnis res est singularis, & nulla est communis in pluribus
existens, altim creata. Secundum dictum romis
ue Universale est terminus communis; quia quidquid praedicatur est terminus; Uniuersale praedicatur : ergo Universale est terminus. Tertium dictum: sicut triplex est terminus
comunis, scilicet, mentalis,vo lis,& scriptus, ita triplex est UniversalelmeMale,est ecineeptus univ-ό plurium represetativus; vocale,est terminus communas vocalis A vnivoeus;& siescriptum. Quartum dictum taliquid posse dici
universale,potest intelligi in essendo, ita ut sietealiter in pluribus, & sie nullum est universa- :& potest intelligi in significando,non quod signifieet aliquid commune, vel aliquam na- iuram communem, sed quod plura singularia immediatό signifieet, taut iste terminus homo de suo primario significato signifieat omnes
homines mundi, ac sic ait, ponenda sunt universalia. 3 opinio PIatonis,quae per excessim suit proposita, potest in primis impugnari omnibus illis rationibus,quibus formam substantialem, de per se genitam , de corruptam es everamus. Dei nde , quia cum singularia aptiora sint ad existentiam, quam qnavis alia, superinflue dixit Plato, quod generationes versabantur ei rea singularia , sed poterat etiam dicere, quod sietiti communia ingenita preexistebant, di migeabant per individua, etiam sie individua praeexistebant. & migrabant per naturanae per consequens, nil este in rerum natura genitum , nec corruptum. Tertio, quia dum illa natura migraret perloea, non minus indi
vidua,quam quaevis alia, foret singularimina siquidem Petreitas, I auleitas,& alia,non minus tali naturae Meiderent,& ab illis aequό existeret te palata e dum ante hanc, vel illam ubicaticinam, prae existeret. Quarti, quia vel . IS audire Platonisis, quomodo naturae Nuis minis, vel Nummum singularitatem applie bant: vel ergo debebant destruere intentum. vel fidissimos proferre discursus. Qiuntδ, υItri ,omnibus illis rationibus, quibus etianaturae rationali oppositi status attribuuntur, in summe scalicem, & miserum elli , Se sic alia, tam ab Antiquis , quam a Reeent ioribus tradita. Uideatur Motus in z. d. 3. 3. 6. . Hupositio, ubi sex rationes ineontrarium addua
- Secunda opinio, aeribus, de Ingeniosis
rationibus ab Oehamo honorifice elevata,nonia a catholicis despieitur, neque a Philosophis
prudentibus ecineulcatur; etsi dum extra men
tem Atis percipitur, ab aliquibus aspere sustiis Mur. Sic Ansel. in Epistola de Incarnatione Verbi, e habet verba com movendi sunt illi utique nostri temporis Dialectici, qui non nisi statum voea Universalia appellant. Sed quid quid sit de hoe, sentio, quod primum dictum adsit uerum,si intelligatur de natura,in psuri. bus actu, de positive existente ; quia sic, ut ipse
ait,nulla natura, praeter divinam, in pluribus notionibus cognoscitur existens; sin autem in
relligat de natura , quae sola intelligibili re tione formaliter dieitur Vniversalis, non sie ab aliquibus audietur. Primum:quia nunquam
199쪽
talis natura exhiberet sundamentum ad den minationem similem naturae divine , adhuc mentaliter habἴdam; in quo sistere innuit Nominalis Princeps. Ratio est, quia Aristotelici
adhue intentionaliter potiunt naturam in multis eum sui multiplicitate: ergo adhuc ex tali denominatione contra deitatem , non relinqueret intellectus similitudinem. Seeundum;quia non minus repugnare videt tir,quod natura humana exhibeat a parte rei fundamentum, ut tribus suppositis, per reales uni nes ab agenti physico communicetur , quam quod eade natura exhibeat a parte rei iand mentum, ut tribus individuis, per uniones intentionales, ab intellectivo agenti ad aptetur:
sed primum admittit Ochain m Quodlib. .7.12 . in responsione ad 3. dub. ergo.s Deinde in quas. I. resolvit, quod, tis
si natura suppositata postet astu mi specificative, non autem reduplicative , quia suppositum incommunicabile est. Arguo sic: ab Omnipotentia potest alluini,& Physice abstratu natura a lupposito, quo est suppositata:deinde natura , insimul & luppositum, quid inata
sumptibile sunt, quia ex gradu Incommunieabilitatis exhibetur fundamentum contra omni potentiam: ergo ii militer natura humana poterit assumi praecisive ab intellectu, ita ut possit habere an se obiective naturam , &vomndividuationem. Nunc sic I quia naturaeonsideratur sine reduplicatione suppositi, redditur una, di eadem, non in voce , ted in entitate,pluribus communis per aflumptionem
musicam. ergo cum non minus possit considerari intelligibiliter ab individuo abi tracta, non in voce , sed in entitate , una , & eadem, pluribus apta reddetur per allumptionem intentionalem. Prob, consequentia, quia si aliquid obstaret , ut natura intentionaliter assumpta pollet pluribus communicari, maxime aliquod incommunicabile , in quo foret comprehensa; sicuti idem obstaret , ut foret vis mul a Deo alti mptibilis ; sed dum natura consideratur praecilia,sine ψllo incommunicabili percipitur , sicuti dum allum pia, sine ullo massumptibilit ergo , ut pluribus possit
per communicationem adaptari , nil datur, quod naturae inlentionalitet obstet.
6 Quartum dictum,in quo Potius Nomianalis opinio dignoscitur, ipso dicto reiicitur quia haec vox I me non potest significare, nisi id, fiod materialiter signat; sed materialiter, neque Petreitatem, neque ullam a I iam
individuationem lignat , sed solum naturam humanam rergo non plura individua , sed unam natura communem immediat ό significat. Prob. minor, quia solaret possibile quos uni ea voce,omnes singularitates quis materialiter proferret , solu tunc Omnia singulariai m mediate signifiearet: ergo dililla voco IIo
mo singularitates no exprimat , potius naturacsimune, qua Petre itate, Sc alia individua significat. Prob.antecedens: solum tune signifieatur Petrus, quando hac voce Petrus , i sunt πaterialiter profero . ergo solum , dum voce, Omnes singularitates quis materialiter
Proserret,omnia singularia immediate signifi
Deinde arguo sic; ex eo per Nomina-Ies, illa vox,seu nomen est universale , quia nullum eii singulare, de quo non veriscetur,
quod est fgnificatum per illam ergo dii nullum sit singulare . de quo similiter non veri.
ficetur, quod fabeat conceptum emitativum hominis, natura humana, non minus in voee, quam in entitate erit universalis. Nune sie; sed coeeptus entitativus potest de quodibet verificari: ergo. Pro . minor. quia ex eo , illa
vox potest aequό verificari, Quia ab ali is vocibus,& individuis sy llabis praecissa, aeque est euibilet applicabilis in significato; sedeo editus entitativus hominis praecisus cognitione, aeque est cuilibet applieabilis in entitater ergo potest de quolibet verificari. Prob. minor,quia in hae proposit ione, Petrus est homo,concepistus entitativus, di cibiectivus hominis, petillam representatus in praedicato, non est aliis quod individuumr ergo est cuilibet applictabilis in entitate. Prob. antecedens; quia si co
ceptus praedicati foret aliquod individuum, nulla posset dari propositio , quae non foret
nugatoriar ergo. Prob. antecedens, quia eo n-ceptus hominis in predieato foret hiri sed hie
homo est idem, ae Petrus r ergo idem esset diiscere , Petrus est homo, ac dicere,Petrus est Petrus; quod est nugatorium. Si enim hie homo non sit Petrus, isqv itur quod sit aliud indivi duum, sellieet, Paulus, vel Ioarmes, & sie faceret hune sensum , Petrus est homo , idest, Petrus est Paulus, vel Ioannes.
3 Deinde, praedicta propositio non haberet pro obiecto omnia singularia immediate,& eopulati υε sumptarergo debebat habere aliis quid entitati v num. Prob. antecedens; quias omnia singularia eopulatim sumpta haberet pro obiecto, haee propositio, Petrus est homo,
pro eodem valeret , ac Petrus est omnis homo: sed hxe est falsar ergo Omnia illa eopulative non habet pro obiecto. Prob. minor: quia a quolibet,quod res non Ost, Praedicatum
200쪽
illud dieent, reddit seu in oratamen ι sed Petrus,qui est stibicissimi ,-ε'quidquid durit de illo praedicatiorgo. dixi ut ab Nime-ctoriam olyinicinibus ex dit's manstrem , etsi quaesitum in titulo, tot n o exquirM 3 quarqillud breviter adimplendo. . aς Resolvo fit ni iter,aparte re dari eati , uuae univeria lia denominantur. Ita patrum Motus pluries citandus iusti. Sudori potest
λ:quia si aliquid obstaret,ut a parte rei foretn tuta, quae denomino tu i Universalis, maxirime, quia i m denominatio , quam tot m deis nomisans nil sunt parie rei. , sed simpliciter sunt quid talionis ι sed hoe nil opstat r ergo. Prob. minori yia nci minus secunda tulem tio siniecti est quid rationis ψ quam secunda intentio praedicabilitaris: sed illud nil obst m m . pari re, si pnt , quod duramiuatur tibi iεctu ergo nequc obstabit, ut a .p.rte mi sit cos, qvs 4 drn minetur prae icaruit , fetu voti versat 2 Apu4 tenentes secundas intentiones ηsse qiud x lti misius convi 'citu ei uinnyum sed φοnfit tur,qui a m eis uti aequς,4pud se reo 'an , rcpq tria valet eum QA
parte rei detur natura summum : ergo cum
- 11 ι nTN quaestivine an ecleti solam scii a N intidebamus, an a parte iei inepiri quod Varuersale dena mi tu rφxv ,licit instretiar aliquod sunt amantum sui univcrsalitate in n tura dens m,mo , Oriuimus tamen sub hac expresi p movery maesti anim , sed hinc tuam evilcerare , m
sur qta in nibus is i , qui a dissu η prosemia rimus, dari ad i in M.tionis funda
- ea, quod a puta mi istum sequi, ur,q 4non habent Paulus quidquid ex tadi natura humana , dum hης sit in Petro Paulus enim dicit quidquid a parte rei didit Ma humam PettL Md contra a quia istae in vos: trivisieiunes, ulus dicit quidquid