장음표시 사용
331쪽
substantia sit primum ens, permittere videtur, quod si loquantur de subitantia principiata,
non videtur concipi vἶ primum ens, cum ut
simpIiciter principiala,debeant talis lubstantis principia ei te illa priora. ergo a sim Ili philosophandum est hi ne de specie; siquidem etsi metaphysieumens sit, non impediar , quod principia, a quibus sit, percipiamus: ergo & quod percipiamus, quod iuxta hanc phratim, pri cistia sint prima , cuin nullo modo aliquid ex quo sint, praemi et ligant, sieuti esse ex ipsis intelligitur species. 6r Sed tamen ordine,& via persectio. tus, primo debet intelligi quidditas speciei, quam cuiusvis principij ; sicuti iuxta itane viam, ait Scottis , quod primum persectione est substantia. 1 alio itat in hoe, quod summa perfectionit solum incipiat ab illo, in quo primo intelligitur ella; sed solum intelligitur esse summe in specie , cum summum perse tionis sit totum perfectu, ; de totum non in telligatur, nisi υbi intelligitur species: ergo in xta banc viam , primum Omnium est species specialissima. Sie ergo potest eum Scoto conciliari dis scultas: dum igitur dicitur , an dinserentia primo sit i n ordine ad speciem , quRMad genus;potest responderi, quod via generationis, primo poteli eoneipi in ordine ad ge-Dus , cum sic primo percipiantur principi., id quo perceptibili signo potest intellectus
unum ad aliud eomparari, & sie differentiam in ordine ad genus conet pere. Via tamen perinsectionis, primo percipietur in ordine ad sp ci m , cum haee si primum ,& omnis forma iit.tis, attributionis , seu principalitatis su tectum. Sin autem inter hos duos ordines, strictiorein respectum velis deducere , inclamnabor pro dieentibus, quod primo resertur ad speciem , quam ad genus. Congruentiam deduco ex eo, quod licet genus, Se differentia
sint prinei pia,& speetes principiata, tame non debet inde sequi, quod principium primo debeat verti ad principuim,quam ad prin-eipiatum. Deinde, quia non semper a eruntur prim6, quae t n linea generationis sunt prima , in quo Grossosithere videbatur ; quia li-eet dispositionex ad formam sint iuxta hanc viam forma priores, tamen ut dicam in D, tinc. de natura, ens naturale primo , & oper se inclinatur ad formam , quam ad dispositiones: ergo a simili.
ad oeciem εε π Ifferentia in ordine ad speetem I exercetur in uno ex principali bus muneribus; quam, vi sub hae expresione , ex Porphirio desinivit Seotus
sς i differentia est, q/ω abundar Oecres agenere.Sic in cy. 27. sver ubi lupra, notante
ibi Seoto, sensum huius definitionis debere intelligi de dissetentia , ut peciei constitutiva Et merito lecundum praefatum sensum exponitur sic conceptus differentiae; quia prout dif- serentia dicitur constitutiva speciei,est principium formale a quo speetes habet superare genus in quid ditate ; siquidem gemis solum dicit partis quidditatem, & supra hane natat speetes a differentia dicere partem ulteriorem, utpota formalem , sicque babet quidditatis totum tergo disterentia est id , a quo speetes abundat genere, seu id, a quo habet in quidditate supe
6 3 Dices , praelatam expositionem sapere vitium; quiantiam genus poterat definiri dicendo,elle id, quo abundat species a disserentia, siquidem etiam a genere habet species disis serentiam superare: ergo. Respondeo, quod si proprie: sit loquendum, improprie applicabitur generi talis descriptio. Ratio est; quia genus seeundum se,est in potentia , tam aequali, quam indiserenti ad omnes species , ita ut g nus sit omnibus indivisus eo eptus , sicque specialem exrellum non potest stricte habere species genere. Deinde, genus est conceptus ablolutus. & a disterentia secundum se praeciis sis,ita ut disterentia debeat ipsum contrahere, ut quid speeiei dicatur, si ue ab ipso species non poterit abundare. At disterentia rationem generis contrahit, determinat, 'eescat, seque solum a disterentia poterit dici, quod abundat speetes. Ulterius, re notius; quia disserentia , cum sit actus generis, potentiam
resolvens, debet percipi ut quid genere posterius in specie tergo cum ablindantia ,& exineessus sumantur ab his,quae viti mo ponuntur,
ut potest in statera dari exemplar proprie, ea specialiter loquendo , reela dieitur, differentiam esse, qua oectet abundat ageneia
Cirea expositum disserentiae munus, dissimitas, quae utiliter moveri solet, est, an disseretia in ordine ad speetem sit univer salis' Assirmant aliqui cum Alberto M. Caieta no , Soto, Toleto,& Masio,quos citat, &Prop. sequitur Martiner Prado lib. 1. q. I s.
332쪽
Negant plures alii, quorum novissimi sone
Dyonis. Blaleo lib. 3. Dist. 8.eyusq. 3. an. e. Pein ado Trail. 3. DF. 3. Sec. I. Nolter Antonius Grosso Deert. 13. Eruci d. 3. &.χ Thom istis Magister Lince lib. 2. q. 3. artis
6s Resolvo , disserentiam in ordine adspeeiem non este universalem. Ita expressa il- Iatione Doctor noster ing. 3 o. Univer . ubi
de proprio quarto praedicabi l i dieit erga um- versalitatem , quidquid dici potest erga disserentiam. Prob. ratione Scoti ibi;quia in ordine ad illud debet dici differentia universalis, in ordine ad quod sit eommune; sed in ordine
ad speciem non est commianis: ergD. Prob. MO-tus min. quia eo inmune est respectu individuorum,& plurium; sed haecies ut respicitur a disserenti a , neque est individua, nec plura: ergo
in ordine ad speeiem non est communis. Deinde id corroborari potest ex ratione alia Seoti in I. d. g. q. 3. qu1a Vniversalis constituitur
natura in ordine ad illud , in ordine ad quod postit apte multiplicar 13 ted in specie repugnat differentiae multiplicita et ergo & universalitas.
66 Diees ad primum , quod licet sp eIes non sit individua , nec plura, habet tamen Iubse plura , & individua et unde si differentia est
praedicabile de pluribus,oratur ex eo,quod ad speciem dieat ordinem. Contra, & insero, quod licet species aliquomodo sit instrumentum, ut dentur inferiora , tamen si differentia non deperdat universalitatem , respieiendo speetem,erit ex eo,quod sub specie dentur inferiora r ergo semper salvatur, quod inseri rum respectus est , priori motivum universaviatis in disserentia. Contra z. licet abstrae-tioni sit immediata comparatio, & proxima praedieabilitas,ita ut abstractio sit medium,veoatura sit comparata, proxime praedirabi-1is,tamen communiter dicitur , quod natura formali retur in universalitate,ut eomparata, non autem ut abstractat ergo licet , concernentiae ad speciem sit immediatum habere inferiora, ita ut species sit medium, ut inseriora habeat disperentia, tamςn differentia, ut sor-malizata in universalitate, dicetur versus in seriora, non autem versus speciem . Clintra 3.
ex eo , quod sie etiam poster aliquis dicere, quod per respectum ad causam universalem, plura sub se continentem, poterat aliquod ens constitui universale sum talis causa contineat omnia,de quibus dicitur species; nec non si talis causa inferiora extra se non derivet , actu
6 Dices, & etiam ad secundam rationem Moti sub hac maiori expressione,videlicet , quod quando disterentia pridieatur de speete, praedicabitur de pluribus in radice, seu virtual Ker, quia prEdicatiir de specie multiplicabili in individuis. Sed contra hoe instant
etiam praedicta. Contra deinde; quia certissimum eli, quod in serius ut inserius non potest esse univertate; sed inferius ut inferius potest sie in radice multiplicari:ergo. Prob. min. r quia etiam inferius ut in serius respicit superius, in quo radicaIlter , vel virtualiter stine plurardeinde,etsi inserius non possit immediate multiplicari , dicit tamen respectum ad suis perius, in aliis in triplicabile: ergo inferius ut in serius poterit sie in radice multiplicati .COntra sub maiori expresione ex eo, quod species no' l 'luin respiciatur a differentia, sed etiam ahiplius speciei individuis, & tamen ex ordine puro ad speciem non sunt Individua universaliar ergo si disserentia, universalis constituatur, non erit ex praeciso respectu ad spe
ε8 Nec valet, si dicas, quod spretes est
aequalis differentiae, & dic Itur ad converten tiam; at autem relestia individuorum est superius, & inconvertibiliter dicitur. Non enim valet; quia tam impossibile est , quod aequaledicatur de aequali, ut universale, aequod . ut universale, dicatur de superiori: ergo si dimerentia sit universalis, non erit de per se ex ordine ad aequale, sed ex alio ab aequali, ut a materialiter influente, derivato. Contra deinde:quia si ex convertentia ad speciem, disserentia dicatur Universalis, etiam indefectibiliter deducetur, quod ex convertentia ad disserentiam dreatur universalis species, vel vim reonversionis erit imperfectus , cum absque
aequalitate procedat : ergo. Contra aliter ex
eo, quod si causalem habendi inferiora , tali
uniuersalitati propria , multum intendamus, eam inveniemus in ipsa disserentia spe ei lira , a qua speciei universalitastae numero Interiora οῦ ergo quia inferiora valent deduci ex ipsa disserentiae sorma Ii
sue, Sed dicta , sic denique eonfirmo:
quando aliquod Φntentionale aequet est meis
dium, ut ex ipso sic deducatur singularitas, ae universalitas , tali intentionali in conia grue probabitur universalitas de aliquo prin ei pio et sed ad probandam universalita istem de principio formali , quod est disia
serentia , sie se habet species , ut n.edium; ergo. Maior , saltim apud plures, debet elli
333쪽
eommunis; quia si ex animali, sicuti potest deduci homo,possit deduci Leo, incongrue per animal,humanitas probabitur. Sie similiter,si eadem species intelligibi lis foret indetermina.
ta ad representandum Petrum,& Paulum,in- directum medium foret ad Petrum determina.
te cognoscendum. Minorem con incere in
tendam ex eo, quod species sit secundum se eentrum oppositarum linearum , disparatos excitans respectus; quia si species dicat respeetum ad inseriora,etiam dicit respectum ad superius,& ad aequale. Deinde, cognita ratione speciei,potest quis non minus vertere mentem ad cognitione generis, individui,&e.quam ad cognitionem eorum,quae sint differentiae proficua .ergo ex pura cognitione disserentiae,vel alicuius in ordine ad speciem , non probatur
universalitas ; quia sicuti conceptam speciem potest vertere in ordine ad genus, & ne eam faeere subitet bilem,si e & conceptam dissere tiam in ordine ad speciem poterit vertere in ordine ad idem,& sie disserenti m non minus subiici blem sacere. n obiicies I .dicendo,quod reliqua unii et saliai constituuntur inesse talium per ordinem ad ea, de quibus immediate praedicaniatur,ut patet in genere, & speeierergo eum dis. serentia immediate praedicetur de specie , &media speei ede individuis,potius constituetur
universalis in ordine ad speciem, quam in or dine ad individua. Respondeo concedendo anteeedens, vel si maluerit, illud poteris disti
guere apte ex statim dicendis a de negando eonsequentiam. Disparatas stat in tae, quod genus,& species immediate praelicantur de illis,quae simpliciter sunt ipsis interiora;sicquinii mirum, quod sint universalia per ordinem Od ea, de quibus immediate praedicantur; it tamen,quod non sint prςeise universalia,quia immediate predicentur praeelset, sed quia pota
sunt praedicari de inser oribus; quod palpi in ipsa speeie,dum praedicat de disserentia, V. g.
tationale est hom st; ubi licet homo immediate compa retur ad rationale, ita ut speeita sit i inmediate praedicans, tamen non sequitur, quod ex illa immediatione sit species universali pergo. At autem , cum reliqua universali 3 pota
sint dicere ordinem ad e*, quae tamassim 'diata , non sint inferiora, inde est, quod possint immediate comparari ad ea , respectu
quorum non intelligantur universalia ora Unde debes notare, quod ex eo differentia potest dicere ordinem ad ea . de quibus immediate praedicet, quin sit universatu, non
autem genus; quia lecundum entitatem sit m
genus est in recta linea , Ss differentia in Iate- tali: sed lieet disserentia, ut praedicetur, requirat mediam cognitionem speciei , non tamen
quia differentia ab specie habeat forina lueeυ niversalitatem; quia conceptui differentiae, proprius,& immediatissimus est universalua tis conceptus,quem sic e Plico:concipit intellectus differentiam, v .g. rationale, di deinde ut rationale praedicet de interioribus, v. g. de Petro,& de Paulo,percurrit ad hominem eum rationalis primo concepsu; tunc concipit,
intuetur rationale elle de pluribus praedicabile; in quibus debes notare nimis, quod etsi per eurrente differentia ad Iatus speciei, diiserentia foret universalis,lor maliter tamen non
est υniuersalis, quia tetendit ad speciem , sed
quia etsi ad latu oecie , tetendit ipsa dii frentia ad individua. Itaque, usque dum disserentia fuit versa ad individua, non fuit uni. versalit; quare dum erat tendens ad speciem, adhue erat absque univςrsalitate , quae disserentiae absolute applicatur sec dum se , etsi ex ordine physico prFrequireret consortium aliquod ad speciem. Plura possem adaptare exemplaria; sufficiat potentia intelleini υa,qua: vitalitatem non producit ab specie, etsi requirat prius tendere ad speciem,quam ad vitalitatem. Sie bonum secundum se movet voluntatem , licet bonum, ut debςat moυere volunta
tem,debeat prius moveri a cognitione. Unde, Iieet bonum,ut sit obiectum voluntatis, debeat prius concer nerς,&sociare cognitionem,non tamen est obiectum voluntῆtis ut cognitum
sed ut bonum , ita, ut lic t ςx ordine physicqpotentiarum non possit esse obi cium volun talis inisi ad latus cognitionis, tamen compaettitur , quod intentionaliter sic attingatur bonum ut obieetiim,ac si absque cognitionis can, sortio attingeretur. Hoc exemplar potςst a
plicari usque d insim prxdi 'orum. 72 Obijcies p. disierpntia , ut unum spe ciale voiret ale, constituitur per ordinem ad speciem, eo quod d:fferentia, ut t*lis direct respiciat speciem; sed ut talis eli sipecisti universalis: qrgo per ordinem ad speciςm constituitur in esse universalis. Minorem supponunt,
eum sit actus proprius,& c5stitutivus speciei. Maiorem probant; nam differenti ncin prae dicatur degenere, nisi pςr modum 'ccidentis,
vel proprij: deinde de su is individuis, videlicet,de hac,& de illa disserentia, solum praedicatur ut speetes, sicuti de tenere diximus: de specie vero praedicatur ut disserentia; quia haec est praedicatio differentiae, homo est ration listergo per ordi m ad speciem disserentia estvniυet salis. Plura movet hoc argumentum quibus omnibus exactam solutionem reliquit Motus
334쪽
Motus. Respondeo in primis ex Scoto,negadomaiorem:& antequam ad reliqua procedam, Moti expendam solutionem. Scottis enim is q. et mniversat m prefati argumenti,a Martiner Iinrado,&ab ali is citatis sor mali, praevidens , in vers Dici tyr autem in fecialι , do-euit, disserentiam dici ad speciem,non in quatum species, sed in quantum species est con hiar uta per digerentιam et unde ait, quod in illa definitione differentiae, nempe,disserentia est, qu .r oecies abundat agenere,ponitur ibi species , ut correlatiuum differentiae, in quantum species est constituta,& differentia constituti iava. Itaque,Vt Scotus ipse notavit,etiam differentiae munera sunt plurima ,de sere imperceptibili transitui subiecta, taliter, quod facilime confundatur unus munuscum alio; sed re bene
inspecta,quodlibet munus sui scit,ut differentia sub diuersis denominationibus exerceat Rr. unde differentia ut est speeiei correlativum, dicitur ad speciem, non ut ad speciem absolu-xe , sed sub munere eonstituendi speciem , sub quo munς re , nulla percipitur secunda intentio universalitatis; quia vi praecis species respicitur ut constituta,praecise vertitur ad constitutivum , siquidem correlatum constituti, non
sunt individua , neque de pluribus praedicari; alias haec forent dissetentiae , cum serent de constitutivo speciei. Quare species, ut constituta,reticet universalitatem, etsi constit utuma differentia, in quantum smqnd intentione speciei ut speciei induitur , sit universale, sed tunc iam non est correlatum disserentia , sed i ndiuidua,ut est praedicabilis, S genus, ut est
3 Confirmat Scotus suam doctrinam; uia Porphyrius, quam plurimas definitionesifferenti η adduxit, & tamen non sciret ill plural itas rationalis,s omnes exprimerent disia ferentia seeundum se,ueli rout disserentia hoe renium praedicabile constituit, qua universa-
Iis est ; ergo quia percepit Porphyri os , quod
aliud erat, definire differenti m per esse prae dieabile de pluribus , quo pacto est universa- sin& aliud erat, eam desinire per esse id , ab νήηι pecie agenere, tuo pacto dissere tia est in ordine ad speciem , ut ad praecise estnstitutum per illam. Ubi nimis notabis, qu 4 versus omnia fua munera habet differentia rati nem disterentie, ita ut quale essen-riale sit semper , quod circa quodlibet munus exςrceatur:& tamen licet differentiae, de qualis essentiali, sit quodlibet differentiae exercitium,non est im*ginabile, quod contrari j intend/nt ex eo , quod versus quodlibet munus
sit exςrcita ut unive salis; si pra quale enim
ementiale potest fundari relatio subiicibilis, ita ut possit diei,quod illa subiicibi Iitas sit qu lo
essentialis: ergo licet illa praedicatio, homo est rationali 3 oret qualis essentialis, ut intendebant, non inferet universal talem indifferentiai ulterius non luperaddatur relatio ratio
nis ad plura , eo quod sub distincto munere
differentia comparetur. Sic Scotus, qui versus omnia munera ponit in differemia relationes rationis, seu respectus intentionis differentiae; non autem versus omnia munera ponit rela tiones universalitatis; sicque,dum comparatur ad speciem Ut constitutam , reIinquit relationem rationis; non autem relationem universalis;quare,etsi praeducta illa praedicatio sciret aifferentialis, non autem universalitatis erit sic praedicatum. Praedicta confirmari possunt breviter, attintando ltimam ex rationibus conclusionis;quia differentia ex pricisci munere constituendi, ita respicit speciem , quod sive species sumatur ut praedicabilis , sive ut subiicibili , stricte dicetur species eonstituta per differenti m : ergo aula differ ςntiae , ex hoc munere Pr isec, ccidit uni eis litas, seu praedicabilitas speciei. Hoe suadetur; quia dum exercetur
subiaςendi, aut praedicandi; sufficienter mimmunus constituendi conceptum praecise φαν ficum potest exerceri , tametsi a subitet hili, praedicabili abstractum. ergo dum incipit exerueitium emendi labi jeibilem,aut praedicabilem, iam popest esset expletum exercitium eonstita tuendi,quod praedicati valeat. In quibus sebes notare, quod tametsi differentia , conceptum differentiae in omniη exereitia deri vet, non deinbet sequi, quod semper sit universalis. Ratio est: quia omnia e ercitia debent scrvare notam illius speetalis entitaris, cuius sunt e*erciistia,ita ut omnia debeant dici exercitia , differentiae essentialis, terti j praedicabilis constitutivae; quia quidditas cuiusvis praedieab iis es,
veluti massa communis, in quocumque ex e
citio illam retinens etsi sub diversa figur lio ner υnde dicitur, 'ecies est subibibitii , θη- ιυ estpradicabitis , 'ecies est convertibι sis e. d quod sufficit,quod quidditas praedieabilis sipecifieative intelligatur ; reduplicati υ enim , solum exprimetur id , quod signat sub
speciali munere, v. g. poterit diei quod diffsrentia, quae est tertium praedicabile, dicit ordinem ad speciem ; at autem ut reduplicativi habet seeundam intentionem praedicabilitati heleet ordinem ad inferiora , connotans prim m intentionem disserenti ut
335쪽
s π E disserentia in ordine ad Individua, parum iam dicenda restant; dicemus tamen, quae pro dictorum complemento sume iant. Di Dferentia igitur lin ordine ad individua , fuit ab Scoto definita praedicabile de ρIurιbus numero differentibus in quale, sumpto quali pro quid ditativo. Vbi noto,quae Scotus,videlicet, quod plura numero non iaciunt distiniactum praedicabile disserentiam tertium p dicabile, quae suit dc finita per pradicari de pluribus in quale quid; de quo abunnde supra. In praesenti ergo solum restat exponere, qualiter differentia praedicetur de individuis speciei in quale, ita ut praedicetur de ipsis ut differentia. Ratio dubitandi excitatur ex eo, quod differentia solum Videatur esIe quale respectu speciei, cum sit eius actus formalis, qualificans,& denominans speeiem: ergo reia pectu indiυiduorum non videtur faci lis qualitatis praedicabilis eombinatio. Cui dubitationi respondeo ex doctrina Seoti in q. m. ινem. Ubi notat, quod in indiυiduis nil est intrinsecum ,& estentia Ie praeter essentiam
ipsam specifiei , ita ut si in specie sit forma eL sentialiter quali Mans, non debeat ipsa defi-eere individuis ; aliὶs si aliam essentiam haberent in lividua , forent secundum se definibilia,& per distinctana definitionem a definitione speciei, quod implicare propter plura,
quid speciei con Venit intrinseee , potest de id ipsum in individua derivari , iuxta illud Logicorum axioma, quidquid dicitur de superiori,dicitur, re ρradieatur de inferiori,ex-
rati3. Itaque, cum quidquid praedicetur sie desuperiori,praedicari valeat de inseriori in eo dem genere praedieationis , quia si homo est animal sit praedicatio generis, etiam Petrus est aximaι erit generis praedieatio r inde similiter est, quod si homo est rationalis siepraedicatio qualis essentialis , ac per consequens differentiae, etiam Petrus est rationalis sit disserentiae praedicatio. Suadetur; quia rationale dicitur in quale de homine superiori ad Petrum: ergo de Petro , de quo homo dieitur , dicitur etiam in quale rationale.
Irinae est praecavendum , quod licet quale essentia Ierespiciat speciem ,&individua ,sed sub diversis notionibuς respieit ea. Itaque, dum disserentia . g. rationale,praedicatur de homine , qui est species, etsi rationale υt est quale concernat nomi nem, & se in quale dicatur; sed tamen respectu hominis solum habet seeundam intentionem praedicati,in quali essentiali iandatam , ita ut disserentia sie imia mediate respiciens speciem , non respiciat eam, ut quid superitis, sed eam respieit, tanquam praedicatum respiciens subiectum sua adaequatum , quod est species, seu homo exer
cite. At autem quale essentiale, ut incernit individua , non solum ea concernit, praecisεhabedo rationem praedicati,cum inter aequa
lia possit dati praedicatum de subiecto, sed
etiam sub exprella ratione universalis praedicabilis , quam rationem solum habet in ordine ad indiυidua. Unde inseres , quod ipsum qu Ie , quod sub pura ratione praedicati retapicit speciem ut subiectum , est etiam quale, quod sub ratione universalitatis respicit individuum. Haec innui videntur ab Seoto inq3o. Univers. Sicque nota hinc, quod quale potest intra rationem quatitatis, praedictos respectus, &eoncernentias habere distincte, sicuti est commune , quod plura munera diis stinctε habeat.
nera principalia, sussieienter explicata. Licet enim aliqua alia munera ex differentia dedit. cantur,existimo tamen, quod ad superius explicata reducuntur. Hinc igitur aliae dissicultates solent circa differentiam ab aliquibus excitari,quarum pro nune non curo, quia earum resolutio potius ad Metaphysicum,quam ad Logi eum spectat. Solum hinc pro Iogkalium complemento restabat resis Ivere,an prefata differentiae munera sint realiat Negant plures,&plures assirmant. Ego autem ab hae controuersia breviter exridiar; quia vel prodisserentiae muneribus, v. g. pr. contrahere genus,facere disserre constitutum ,&e. intelia ligunt, quod intrinsecum est, utpote generis intrinseca convenientia, c intrinsera diseon venientia disserentiae;vel per illa munera dis- ferentiae percipiunt exercitia illa , quae a formis seeundo intentionalibus derivantur' Si primum intelligant; resolvo statim,praedicta munera esse realia ; quia animal v t. ex se est indisserens ad rationale, dc irrationale, ita ut parte rei habeat convenire , dc esse comminet ergo & parte rei debet dari in disserentia realitas proportionale correspondens; ac per consequens dabitur a parte rei forma faciens disconvenire,&e. Quae omnia manent diffuset exposita,& propugnata in lib. 3. loquendis
336쪽
De Proprio, s Accidente secundo intentionaliter. si I sis
de negativa naturae communitate. Sin autem Deundum intelligant; similiter resolvendum est, praedicta munera esse rationis, quae ma nent non minus diffusε propugnata in lib. 3. ct r. in quibus late exposuimus, quod positivus conceptus conυenientiae non dabatur; quo etiam modo dicendum est,quod a parte rei non datur conceptus Hoportionatus disis ferendi, contrahendi,&c.
De proprio, s accidenti pecundo intentionaliter seu N-
tionaliter scireti quεdum, plures quaestiones consum re deberemus in eius examinanda notitia. Verum enim verdeumDoctoriuiasilis in qq. 3o .s' 3 r. Vn versat. de propri solum inquirat , quae logiei muneris sunt propria , ideo de proprio solum examinabimus , quae seeundae intentionis sint speetalia, attingendo de primo intentionali, quae ad persectum examen videantur requisita.
ΩΗἐβρroprium exponen .et Λ Nte eo lusionis resolutio nem advertendum est ., quod aliqui Philosophi nimis controvertere intendunt, quodnam si materiale proprii, ut est quartum praedirabile. Controversia movetur ex eo, quod proprium subquadrupliet aeceptione foret traditum a Porisphy rio. Dubitatur ergo,an seeunda intentio proprii se univocε denominans omne proprium materiale,seu subiectivum, iuxta qua tuor solitas aecepticines consideratum η Cirea
quod ex nimo , illud ipsum hine fore de s
eunda intentione proprii resolvendum, quod de secunda intentione differentiae, eirca tres differentiae areeptiones fuit resolutum. Quare sine ulteriori controversia,Prope supponendu m e xistimo,quod proprium hine deis finiendum , υt quarti praedicabilis eonstitutis vum, debet elli secunda intentio, dicens pro materiali formas inseparabiliter abessent iis dimanantes , & cum ipsis immediatissime eonvertibiles. Sie habet locum Porphyrius,&communissimus numςrus quinque praedicabilium. His ita
3 Resolvo, proprium , ut huiuν quarti praedirabilis constitutivum , convenienterfuisse sie definitum: quod li accidit,o omiani,ctfemPer. Ita literaliter,dc genuine Moatus is q. I I . ive .ubi de inqq. O. σ 32. plura lubtiliter discurrit , ut Porphyrii definitionem veram faciat; de quo statim in solutione oppositorum. Explieatur ab Scoto definitio i c. Per primam particulam , scilicet, εαιdas,intelligitur h bere rationem reis dieati, Ic modum praedicati, nempe, in qualeare identale. Per Omm,σsoli re semper,in telligitur haberest raricatum , di quale acci deurale ,so embιιι er,per quas differentias descendit utiversale in proprium , ut diretur indivisione coneςptus universalis, & dictum suis ab Moto εν q. 1 2. Univers. Quae defini tiO,sie exposita,vst eadem illi,quae ponitur ab Aristotile in I. TF.cap. . scilicet proprium
estpradiemum non Pradιcans essentiam conis vertibiliter: idest, ut in q. 2. ait Scotus,pro prium est predicamm, non essen tale cenuer- . Sed haec in doctrina arg umetorum exacistius explicabuntur.
obiicit r. Seotu : ut alicuius praedica iabili, definitio sit convenienter data , debet prci genere poni universale, vel aliqua ratio loco eius;sed in data definitione proprii,nee ponitur universale , nee aliquid Ioeci eius, progenerer ergo non est convenienter data. Minoe prob. quia ibi non ponitur praedica in bile de pluribus ι non enim plura apparentias,periori definitione ι solum siquidem poni
tur aeeidena, cuius ratio non est conceptus
univer salis, neque progenere illius definitionis aptae ergo. Pro persecta huius, & subsequentium argumentorum sol utione , notat Motus,quod Meldens, aliud est primo intentionale,cte aliud secund6 intentionale. Aceiis dens primo intentionale dieitur illud , quod luxta Aristotil. s. Metaphnis. insimul eum substantia dividit ens extra animam, seu r Ie; de quo aecidenti, ait Stotus, non loquitur Logieus nisi per aceidens, eo quod de per se,
solum esse intentionale eonsideret ut rectum, in concreto ex ente reali, & forma rationix, seu intentionis eonflatum. Aecidens secund6
intentionale,adhue aequivocε pereipitur; quia
337쪽
uno modo nil aliud exprimit quam praedicatum non esentialem quo pacto secunda inientio aceidentis ponitur hine in definitione propri j. Alio modo sumitur aeeidens seeundis intentionale a proprietate aecidentis in re, sub quo , & eius opposito , potest sine repugnantia , illius subiectum intelligi; quae rati aeeident is est determi nate constitui tua qui nii praedicabilis.1 Resipondet Seotus argumento, Conce dendo maiorem , de negando minorem. Ad probationem minoris respondet,quod ibi su ficienter exprimitur universalitas,& plurium
praedicabilitas; quia per ly accidit intelligitur stradicari; per ly omni intelligitur de pluriabus. Deinde intelligitur , quod illa plura sinisub simete eontenta,ita ut sensus sit, Pr se σε de pluribus fis pecie contentis. Rationem signat Scotus ex eo, quod dum ponuntue
ille particulae omni, stoli, emper , exprimitur convertibilitas propr1i eum specie, dicens se proprium , universalitatem consequenter;quia ex quo proprium habet e veristibilitatem eum sprete, dicit universitatem ad Omnia, quibus inest speetes, cuius est propriu; in quibus est discurrendum scuti de differentia, ad latus speeiei tendente , in Distin T. anteced. loquendo de eius universalitate, di ieurrebamus; ne ex his intendant inferre, quod proprium in ordine ad speciem est soria maliter, & logice commune. 6 Sed eontra Seoti solutionem inserges dicendo, quod Aradicatum non essentiale, quod est expositum in ly aceidit, sequitur
quod sit genus in definitione proprij; sed hoe
non faeilόeombinari potetit: ergo. Suadetur minor;quia genus in definitione proprii non videtur debere esse solum eommune proprio, de aecidenti quinto praedieabili; sed ly aeeidit, sumpto pro pradi rato non essentiali, solum est proprio, Se accidenti commune: ergo. Maior videtur deduci ex aliquibus loeis Scoti,in quibus asserere videtur , quod genus in definitione euiusvis praedicabilis debet esse conceptus universalis ut sie, vel aliquis alius, eius lotum tenens: sie in praesenti quaestione proprii relinquere videtur, quod universale descendit ad proprium, vi deseendit ad alia per propriam eorum differentiam: ergo quia universale est genus in eius definitione. I Respondebis dicendo ad hie,posse universale esse genus interiectum in definitione proprii ix praάι catum non essen Dele esse genus i nfimum , quod non minuit essentiae riginte, ut patet in definitione hominis,in qua nil refer l,quod viuea, si interiectum genuster
a simili. Fateor,quod talis responsio est infra
in Dist. s. q. I. rationibus exponenda, prout ipse solidiorem Scoti doctrinam conciliat;& stemat. sed tamen id eonfitendo, debebatur etiam cum Moto admitti , quod ratio praecisa praedicabilis de pluribus erat genus interiectum ad genus, de syciem,& quod ratio praedieabilis de pluribus 1 nquid erat genus infimum, quod respuere videbatur Seotus supra inquast e. de differentia. Unde Anglicus,eeleberrimus Scoti expositor, supra quas. E . Pradicabit. solvit in versione ipsa se iati, quod si in conceptu qualis non essentialis detur univoeatio respectu proprij,& accidentis , etiam dabitur uni vocatio In eo neepici quidditatis respectu quidditatis teneris, 3 speeiei, quod reprobatum elle ab Secto, reia tulimus supra in s t. de digerensia.
lati,saeere infra in Dist. si . ubi videbitur, quod iuxta literam Scoti, & eius solidam mentem , ly accidit, postum in definitio is proprii, significet pradicatum non essentiale, proprio,& accidenti commune.Vide illa sed tamen , tam aliquorum Scotistarum , quam arguendi gratia , aliqua Iem probabilitatem, circa alteram ly accidit intelligentiam , re linquam. Permittitur ergo,quod genus in deis finitione proprij sit ly accidi prout significae radicatum,cum prφd in s pluribus coadunatum. Unde,& si ly stradicatum non essentia-ιe,sit aceMenti, dc proprio aequivocum,potest tamen poni i .i explicatione proprii definiti,
iuxta regulam expositam in q. 2. 'ferentia, iuxta quam diximus, quod dum aliquis conceptus erat aequivocus,poterat definiri,si eo nisceptus sumeretur, ut unum determinatum significans: v. g. eanis est definibilis , prout signifieat υnum determinatum, utpote latrabile;quiasie iam redditur ad omnia illa signia fieata univocus. Sic pariter ly non esentisio est modus qualis praedicabilis , seu praedica bilis non essentialis ; est tamen aequivocus proprio, Scaecidenti, situti de eoneeptu dinserentiae diximus , respectu trium d Ferentiatum; at vero dum definitur, sumitur respecta proprii,pro uno determinato significato,quo pacto est uni vocum. De hoc vide Seotum in
indieit praedieati signatum per ly πφn eoenia Hale, ut determinate signific*ns ly conversim; quae distinctio parti larum videtur reliqui huie Seoti definitioni eonformis: proprium est pradicatum non essenti le conver- μπω
338쪽
Dὸ Proprio, b Accidenti secundo intentionaliter. ZI. sar
s Sed contra hanc expositionem dices, semper manere oppositam;quia Scotus po fuit in definitione ly accidit, quod si non significet ilem,ae Pradicatum non essentiale, libere
dicetur,quod genus proprii, accidenι sit , eo quod accidens, ut signat praedicari , sic possit diei de omnibus aliis predicabilibus,ac de proprio Propriorergo vel fy accidit libere pontiatur pro genere,vel si no,debet significare pro . dieatu non essentiale,quod sit genus, & vni- voce se habens. Haee summa huius puncti ponis deratio , ex qua melius dignoscetur soliditas
alterius expositionis iuxta Scotum. io Permitto tamen responsionem sequentem,videlicet,quod ex praedιcta versione
nil liberum,nee oppositum videtur sequi,tametsi ir accidit significet praedι carum non essentiate, quin hoc sit indivisibilis,&vnivo cus conceptus. Habi l itas deducitur ex eo,quod in desiniendis semper intendatur poni ille conceptus pro genere , qui pereipiatur differentiae intimior , ut sic pateat melius apud
nos maior , aut minor essentiarum combina
tio. Vnde,si in aliquibus, etsi aequivocet,detur eombinatio, dum dentur deinceps differentiae , quibus unumquodque distinctum me Dientia cognoscatur, poterit propter similitudinem eoru , de definitionum pulchritudinem, Poni pro genere conceptus, qui, etsi aequi υ cus , sit tamen intimus respectu differentiae
notioris. Quare uidetur non referre,quod tynon essentiale representetur per idem nomen,
per quod exprimitur ly Pradicatum , cum deinceps susneiens distinctio inter aecidens,&propriu ,ex notioribus differetiis elucescat. xx Deinde potest habilitas deduci ex eo, quod conceptus generi ei debeant consuli cum differentialibus, utpote specificantibus quare, cimi in eonceptibus specificis signetur subiectum ,cυι omni soli,ctfemper adest propriu,
videtur hixta rectam consonantiam ponere,
quod ac ιdit, videt ieet omni,soti,ct se er. Nee valere videtur,si dicas,posse differentiam proprii aliter poni, nempe, per praedι cara droe.de si e po nere aliud genus; quia esse debleudiaere de , denotat iuxta Philolophum,Praedicatum esse iuiale:non autem id significat elle π, quod signifieat ly accιdit. En ly accidit aliter expositum , quod permitto, ut via sequendi Scotum abundet, vel sorte , ut ex aia peritate unius,alterius planities melius agnoscatur,sicque a puris Scotistis, alteram esse se curius deambulandam decerno , pr pter dicenda infra in Dist. s.q. r. lum noto,nequchine intendi la,quod tu aceidit non significet Aressi catam nan essentiale,quia Seotus firmiter admittit, quod proprium sit accidens, ut esse accilleti esse non essentiale dieit; sed solum intendisse,quod talis conceptus praedicati non Ellantialis sit univccus proprao, & accitati,propter dicta supra de differetia in q. tra Obi jeit a. Scotust praefata definitio eonvenit differentiae ultimae , & completivae speciei; sed illa non est proprium ergo. Prob. maiorem; quia illa differentia eonversm di.
eitur de definitor ergo. Respondet Seotus ne gando maiorem,& breviter reliquis satissaeit
dicendo, quod praedicatum non aeeidit differentibus ex differentiae ratione , quia haec predieat essentiam , licet non per modum es sentiae, eum praedicent qMid per modum qualis, seu denominantis; dς quo plura diximus
r 3 Obijcit 3. Scotus: perpositam definitionem etia dcfinitur proprietas, qui est quid
primo intentionale:erg. Convenit alijs a proprio definito. Quod proprietas primo intentionalis definiri non pomi per praefatam definitionem,passim docet Scotus ex eo,quod dii secunda intentio definitur,solum de per Me dens definiatur prima . de quo plura diximus u a..ct g. ggeneris. Respondet Scotus ne is gando antecedens; quia Quae hine definiunt, sunt seeundum intellectu, hoc est, inquit ipse, quae sunt indefinitione,sunt intentiones secu dae, quae rem primae intentionis non possunt
definire. Dat rationem;quia intentiones sunt naturaliter posteriores rebus prim6 intentionalibus;& definientes termini sunt priores definitor ergo termini secundo intentionales non poterunt res primae intentionis definire.
r Sed quia sortε aliquis no Ilet sistere
in illis ,responder, potest ampIius ex doctrina ipsius oti in pluribus sq. degenere exposita,dicendo,quod nu quam potest inserti,quod proprium peImo intentionaliter definiatur. Ratio est in promptu;quia hinc definitur eo n-ceptus uniυOcus proprij universe aceepti, qui primi intentionalis esse non potest. Omnia enim propria, ut definiri valeant, de ni deri
vare Unum communem conceptum diei bilem
de omnibus Τui conceptus non potest esse nisi intentionalis, quia a parte rei tale proprium non datur; sicuti nee a parte rei potest dari speetes primo intentionalis, quae sic υnivoce definiri valellt; lum enim datur homo,leo, Re.quI aliter,ac species,ineommuni definititur.Idem dico de risibili, flebili, Fee. Et ne in his superque detineamus , signent tale pro prium primo intentionale, omnibus se eo
339쪽
dabitur aliquid inseparabiliter accidens,quod proprium non sit. Suadetur minor;quia conversim non praedi eantur de homine tergo. Deinde augetur difficultas ex eo, quod neque sint accidens,sieque dabitur praedicabile,quod neque sit proprij, neque aecidentis. Quod non sint accidens, probat inseparabilitas; sicuti quod non sint proprium,probat i nconversio; scilis siquidem hominibus non conveniunt, etsi omnibus hominibus semper conveniant. Responderi potest dieendo,praeductas,& co similes potentias poste comparari ad totam essentiam hominis , vel ad a Iiquam partem eius ; sicque, i liae potentiae, ut comparatae ad hominem , non sunt proprium in quarta ac ceptione, quia ab eius essentia specifica non dimanant, i mri essentiae speeificaeaeeidere vi dentur. t Nota hinc, quod passio debet esse a tota essentia subiecti,cuius est passio quod docet Seor in q. 3 3. Vmvercalens: Prmrium et rod tur ex strincipiis sebi etiZi,ct maximὸ aforma, Ne merito , quia si a sorma maximό non sit , non poterat de subiecto conversim praedieari. At antem , ψt comparatae ad animal , erunt proprium in quarta a epilone, eum solis , & omnibus animalibus conveniant: unde, eum a viventi , & sentienti diu manent , iam dimanant ab Omnibus alicuius essentiae principiis. Itaque , de quacumque alia potentia debes notare ascensum, ita ut non quiescas, quousque pervenias ad gradum, intra quem, omnibus, & solis potentiam convenire relinquas.
r6 Sed diees, usqueadhuc non manere satisfamam argumentum , quia semper insem ur , quod tales potentiae loeomotivae sint i separabiles ab homine: in separabiles siquidem sunt ab animali ε ergo datur in homine, sine Pr Prio , inseparab litas. Responderi debet iuxta diversam eomparationem, &sphaeram illarum potentiarum. Si enim illae potentiae considerentur seeundum esse metaphysicum ad hominem eontrahibile , poterit dici, quod praedaeatum mobile reducetur ad sp ram generis respectu hominis. Sin autem illae
aptitudines eonsiderentur extra essentia mmetaphγ am viventis sentientis , constituent quartum praedicabile respectu ani malis,eum ςxtra essentiam eius se habeant convertibiliter. Et ad illud do inseparabilitate dieitur pro nune , quod respectu hominis se habebit Vt aeeidens quinti praedicabilis i quia licet
inseparabile, est tamen talis potentis acclis dens commune, sisque essentiam aeeidentis
habens simpliciter , etsi ieeundum quid aliter discurratur , ut dilaurtitur de nigredine reia
pectu Corvi, Ethiopis, & similium, tametsi
absque separatione eam habeant. Formalitas enim proprii stat ita habere praeditatum eo n- versim ; sieuti ε contra stat formalitas acetis dentis. Nee valet, si dicas, quod risus con vertitur cum homine; quia etsi valeat, est ri dens. ergo homo; non autem valet est homor ergo ridens. In his ergo siste peo argumenti soluti,ne. Vide dicenda infra g. 3. art. T.
De propris universalitate. a Uplex hine offertur resolvenda disseultas. Prima,an proprium sit universateriecunda, an tale sit eirea speciei individua φ Circa primum inquiritur, quod in quaestione antece denti, veluti suppositum relinquebatur , si is
'idem proprium , ut quartum praedicabile
iiit definitum, iuxta quae hinc venit forma da resolutio. 38 Resol- r. proprium esse universite Ita Seotus ad literam in qua'. 3o. Vnivem.
Prob. I . ex Philosopho i . Topicor .definiente proprium perestest radicarium non Prediea sesentiam converti, tirer ergo est univerta Ie,
habet siquidem sormalitatem praedirati. Ut consequentia recte: illata, iuxta regu Iam Philosophi, videatur, debes scire,quod praedimotum est seeunda intentio aequivoca ad duo, scilicet, ad praedieatum generalissimό sum tu m,quod potest fundari in secundo extremo euiuisumque propositionis imaginabili g, sequente copulam: &sie non loquimur hine depraedicato. Alio modo sumitur,prout innio ph. in I. 8scorum quatuos ponit praedicata, seu logica problemata, ex quibus,velu.ti ex primis principiis , universalia derivas, inter quae Ponit Proprium tergo quia ex rario ne praedicati dea itur ex proprio universa.
xy Prob. ab Seoto; quia illud est unive sale, quod potest esse demonstrationis subie etiam; sed proprium potest demonstrationis
esse subiectum: ergo. Maiorem suadet Seotus ex Aristot. I . Poster. asserente,quod universalium est demonstratio. Min. Prob. quia omne
proprium potest demonstrari de eo, euius est proprium, me ipsius definitionem, ut patet: ergo. Deinde,id recte suadet Scotus ex eo, quod proprium sit etiam praedicabile deplo ribus,quod Optime insert Scotus, quia quado subiectum praedicatur de pluribus , dc suum
340쪽
De Proprio, θ' Accidenti secundo intentionaliter. si II. sas
eonvertibile debet praedicari de pluribus:alias desectibilis foret conversio,cum plura habere utrumque, non impediat extra essentiam utrumque converti; sed subiectum praedi ea tuede pluribus: ergo & proprium , eius convertiis bile,de pluribus poterat praedicari. io obi jeit I .Scotus: oppositum non prς- dieat ur de opposito; sed si proprium seret uni
versale, seu commune, oppositum praedicaretur de opposito:ergo de proprio opposite dicitur quod sit commune,seu universale. Minor. prob. quia esse commune , & esse proprium sunt opposita: ergo si proprium sit
commune,oppositum praedicaretur de oppo- sto. Respondet Scotus negando minorem, Scad eius probationem dicit,quod esse commuisne,& esse proprium, sub diversis terminorum comparationibus, non sunt opposita: unde ad
rem ait quod id, quod est proprium in respectu ad speciem, est commune in respectu ad individua,de quibus, veluti de pluribus, dicitur : non vero se dieitur de speeie, cuius est proprium,eum se solum,ueluti de uno dicatur. Itaque resolvit Scotus , quod proprium opponitur communi , ut proprium est primo intentionaliter intellectum; sic enim proprium, nee est universale,nee definabile, ut dedisserentia primo intentionaliter intellecta diximus. At vero,inquit ipse, proprium,ut est
secunda intentio, non opponitur cum commini, seuti etiam de ipsus differentiae universalitate retulimus. Aliqua hine imminere videntur:υide ergo dicta de differentia in oris dine ad speetem. et et obiicit et . Motus,principalem ratio nem opponens. Ex Aristot. in . Topicor.
p. 9. tenetur, quod si genus sit ad aliquid, de ad aliquid debeat dieere ordinem species; sed universale , quod poterat esse genus in definitione proprii, est ad aliquid, quin proprium ad aliquid esse possit:ergo quia proprium non potest esse species univorsatis et ad aliquid siquidem dicitur υniversale, dc ad aliquid non dicitur proprium. Minorem quoad primam partem probat Scotus: quia praedicabile dicitur ad illud , de quo est praedicabile ; sed υniversale essentialiter est praedicabile: ergo dici ut ad i Hud , de quo &e. ac per consequens ad aliquid. Deinde, quoad secundam partem probat eam Scotus; quia proprium, si
deberet referri ad aliquid, maximε ad illud, quod est ipsius sutiectum; sed ad illud non,
eum illud sit speetes r ergo. Prob. min. dc principaliter se r relativum est simul natura eum correlativo; species , proprii subiectum , est prior naturaliter proprio; quia iaaliquo priori est ad passiones: ergo proprium non resertur ad illud, quod est ipsius subie
22 Hoc argumentum , equidem subtile, subtiliter etiam dissolυitur ab Secito. Res pondet igitur, concedendri maiorem ,& ne gando minorem quoad seeundam partem. Ad probat. secundae partis minoris , permissa tamaiori,negat minorem propter statim dicen da,ex quibus pendet solutio ad primam probationem minoris. Denique , ad secundam probationem respondet, concedendo malo rem,& negando minorem;de quibus statim.
Itaque ad primum ait Seotus,quod profrium etiam est ad aliquid , dum ad aliquid ut uni versale; eum hae tamen distinctione, quod licet sit de per se ad aliquid , quia seeundum genus suum habet esse superiusi sed non est ad aliquid per se primo,cum prius requirat ver-t3 ad prineipia sui esse, quam reserri ad aliquid , nempe ad inseriora; quod referri, habet, postquam est a suis principiis constitu iatum. Expositionem ad intelligendam hane doctrinam , invenies iuxta Philosoph. supra
ing. I.deiserie, in solutione secundi argu menti. Deinde notat Seotus, quod subi ctum proprium proprii, de quo secund6 in tentionaliter loquimur, non est species, sed res aliqua primae intentionis. Vt haec cla re intelligas, debes advertere , quod proia prium est e neretum ex prima intentione,&ex seeunda intentione conflatum ἰ ita, ut sie uti in quoυis e onereto intentionalire est
subiectum, & seeunda intentio est forma de nominans it Iam i sie huiu, seeundae intentionis proprium , res est proprii proprium subisiectum. Unde ait Scotus, quod proprium subiectum proprii non est species, sed res illa , euius modum , & normam sequitur secunda intentio ι quae res non potest esse species, sed risibile, aut sie a Iiud , quod erit subiectum talis pro piij secund6 intentionais iis, eum illo siquidem , & se aliis, see-vat intentio proprij proportionem in proprietate.
a 3 His ita , respondet Seotus ad prIncipalem rationem argumenti , ipsam negando I quia species secundum se non est proprium subiectum proprii seeundo intentionalitee aeeepti ν seque , si referatur ad speciem , reseretur , quia subie ctum, in quo primo inest secunda intentio proprii, inest in ipsa speeie, ut in sub tecto. Hoesie intellige , quod seeunda In Lentici proprii inest in risibili v.g. vi in subiecto , quod risibile inest in speeie v. g. in i ho-