장음표시 사용
381쪽
ets obite. t. si aliquid esset illi. derem
univoeum,cum sint diversa inter se,essent allia quid idem entia r ergo de essent differentia, quod est salsum. Q stod essent aliquid seeuniadum idem , patet per definitionem differen ritim φ . Metaph. Deinde, quod consequens sit salsum , patet etiam; quia praed)eamenta sint secundum se diversa, non autem differentias quia tune essent species, ae proinde genus inente supponentes, quod negamus. Respondet
Scotus liuie argumenici consimiliter ae pri .
mo, dicens , qtiod lieet aliquid unum se eis,
utpote diversis commune i nunquam tamen
sequi , ea esse disserentia, quia non sunt ex communitate praedieati aliquid idem entia, id est , aliqua νes , seu quιdditari sed solum erunt aliquid idem intentionaliter eum sie debeant esse idem inter se, sicciti prae licatum convenit illis , Se praedicatum non est aliquid idem in re, seu unum in enti rates sed solum est aliquid idem in intentionis modo , de unum in denominatione. Unde Scotus conasimiliter dieit, riod eum essentialiter, sc quid is dilative non sint idem, non sequitur, esse disia secentia , sed ad lummum , solum mateis rialiter, de de pet accidens, ut diccbatur suis
r Itaque Doctor noster ex seperi ei doctrina , cringrue amanda , praecavea quam plurima dicens. quod laet decem illa genera sint prima, δέ communissima , mi eorum communitati , &primitati ampedit, quod possit aliquid idem inesse omnibus iliis denomiliative; quia δή denominatιve. de extransiee insit , non videtur debere dici prius , vel communius illis, dum de eis, nec
Ex quibus potest hine interri , quod praefatus conceptus non praedica etur In quιd de rerum decem generibus. sed istum inrualo contingenter , ut accidens , quale foret eis illa eommunis intentio: praedicatum , . enim forci denomi
E substantia lux a genuinam Aristo t. naen ledisputat noster Sub illis Dossor ii qua'. 32, Preὰicam. vique ad q. I 6. tam de natura sub tantiae Deundum se , quam de eius partibus metaphysicis integralibus. Nos igitur u ad principalia R. R. Se opum sequentes, Su tilem consulere Magistrum decernemus. i
panisur substantia constitutivum.
Magister loquit ur de omni substantia,sei licet eam prima, Quam secunda , quarum nulli esse in subiecto convenit in subiecto non esse. PMnei adis namque s. amia chine uterque Magister loquitue de prima substantia , quae principalis reputatur non de Hubiecto dici-ιαm neque insa iacto aliquo est. Non est a rem ρroprium substantiabae cnon est propria. iubilantiae , seeundum utrumque Magistrum, hon diei de sobiecto,nee esse in illoμum priama substantia de subiecta nullo valeat praedi ineari , quare stium est proprium non inesso subiecto. Namque diluerentia esν-.est, ε in subsello non om stane ponunt differentiam , qina licet secunda substantia delubiecto habeat dici . seem autem ines la ιφει onim , oer esib te de subiactis quidem bomane dicitur, insubiecto autem nullo
Inquirimus ergo conceptum aliquementitatis substantiae expresilvum , qti in eum,
stricte definitivum intendamus; nam substatia est
382쪽
sentiae de ecliquis praedicamentis item foris matur iudicinin . lei vatis in uniuscuiuique opinione servandis compositione denudatus, eum nul Ium, quo constet, sui remum habeat. cireaeonstituti ψum enim substantiae sere inis numerabit ssunt dicendi modissuas recitare omittam Oam quia bix ullius est Auctor, in quo expositi,& i mpugnati non maneam, tum quia unieum Doctoris mei aperire cupio, cuius ex litto e. caeteri vcl consoni, vel retem par
substantiae igitur notitia non stellis apparet, cum immediate, & per se ipsam non possit percipi ὲ nobis, eum, ut dicebat Scotus, I. d. q. 3. . quantum ad Loc nuηm ama c. non immutet intellectum nostrum immediate ad actum ei rea se i quia quidquid praesentia sua immutat intellectum , absentia eius posset naturaliter eognosci ab intellectu i ac proinde intellectu cognosceretur absentia Mantiae in aeueharistia. Sed laeet verum si quod ab accidenti moveamur ad substantiae eognitio diem de ipsa substantia deinceps quid-ditati .um eonceptum sor mare valemus,sicuti per ereaturae vel tigium ducti ac Deitatis sor- nam i quod etiam notavit Scotus citatus suis pra , & in f o. . f. q antum ad seώund-- γδα l. ver . Res ondeo, quod Pantum adi iam votιtiam. Unde licebit improbare aliis quos ob reeondatum esse substantiae, decidentes solum per al/quam eius paselonem posse aio i. explieati t quia si Iubstantiae quid eognoseis, potius per conceptum qui dilativum, Quam passionale debes eam explieare. Si sub tantiae quid ignoras, quomodo scis bane pro. prietatem esse substantiae iguue male attribui tur substantiae. passio, sive alius eo epius rem latium ., Qisare licet mrlό quid sinstantiae novi attingamus, dicere debemus, substantiae Didper nostr im explocari mnceptum,quicumquε
s His ita eieca substantiae expositivum
coriceptu m iv xta ta ,γ Scotus & Aristot. natant , breviter eum resolvemus. Debemus eruo substantiam pol non esse, seu independe-jea subiecto sive Usa male liter , sive non, sive ut quo,sve ut quod ,parum adprρcipuum Interat Impro nunc iuvat, cum me malitatem eius non oriet , prout patet Lectori disserto explanare. Nune, Prout apud aliquot pluries notavi, Ac a me omnes notavit Seotus, maiordineullax stat io oecursu aliquarum partiumentis substantialis , M. g. formae substantiales . quae cu n scir malitatem substantiae habeant , ab alio iadep mdentes non exiliunt. Ex his enim ent νoboratur eontratius inretus, de n turbatur noster proprius dicendi modus:
quod recte percepit Scotus exponens a g. . a s. Prari am. sequentem textum Arist. Tay. eod. do rabsan Non vas vero conturbe Mobstantiarum ρ artes , qua it a sint in toto, qualitu subiectosint,nὰfort. coσamur ear no
dictas partes substantiae, substantias elli salis
et it, Non vinrtet eas concedere non es,
ν Eet dictis satis e Iare: deducitur,eoncepistum expositiuum substantiae stare in indepenadentia ab alio, ut stricte,& propriό subiecto. Dieitur enim illud pro subiectra proprie eapsi quod habet vltimum actini extra formam, quam suseipit, & eui substat, se in .ema suncepta in ipso sie tollat , Ae resolvat ei ut i ndisia serentiam , quod sol hin secundam quid se
quatur in esse var latio, prout dignoscitur in subsectis respectu formatum accidentalium. Vnde Scottis exponebat, alium esse modum
essendi in sutaecto' alium modum essendi inacito. Substantialibus enim formis conten esse in toto, secus autem in sublecto. Dieitur, tales formas esse in toto, dum a m ateria mei piutitur,quia se sunt et sentiales eidem unisu ast essentialis materia,quod primo,& de per se potius ordinentur ad totum,quam ad aliquod subiectum habens ineorruptam quidditatem extra illud: vel si dieas ordinari ad materiam, deduci ex eo, quod materia essentialiter ordinetur ad totum idem . ad quod forma. Quo pacto mutua videtur dependentia formae, Aemateriae,quae dicitur subiectum, iam quia materia secundum se non minus ordinatur ad totum . ad quod forma ι tum quia forma non
383쪽
minus essentialiter dat esse, ae dat materia illi, ad quod Eslantialitas materiae ordinatur , &
8 Vnde recta apparet Seotica expolitio; quia quod reeipit formam accidentalem debet proprie dici liniectum , eum sic tali scirimae substet,& ab ea independeat, quod forma non constituat aliquidsui substans sorsit essentiale, ae proinde quod forma potius ad subiee-
tum , quam ad totum eonstuat. Qiapropterptaefata mutua dependentia aboletur,sie ut tu ieetam solum permaneat rectum , veluti subialemaeul um, quare in toto ex subiecto, I sorma accidentali non datur mutua rectitudo, aut obliquitas inter subiectum , & sormam, . g. albam , ubi solum dicitur subiectum halem albedine n; non vero dicitur constitutum
exalbedine , Ac ex subiecto , ut dicitur totum physeum substantiale: bine enim datur aequalitas in partibus;ibi vero nil est aequale subire to:ex quo sie nominatur illud aggrcgatum perrectitudinem solius substantie,v.g. ob: ectum habens , ae si non darent i tartes , eum istaec aequentur, ae proinde acu non daretur tι3-
eum ; quare ibi proprie, quod datur, dicitur subiectu in; in aliis vero, totum appropriate, ut
y Dignoscetur ergo , quod dependentia substanti alium non valet proprE diei dependentia a subiecto, eum dependentia a lubiecto diei soleant dependentia ab alio ab alio
dependere , non valeant diei substantialia. Non valent diei dependere ab alio, quia Ite et sorma substantialis v. g. sit in materia, sic tamen quod non possit elle in materia,quin idemst esse in toto,in quo esse, non minus essenti ais D est materiae r ergo Muti materia non inest alii,vel non est in alio per esse in toto, in quo non potest esse,quin sit forma i nee forma erit in alio per esse in materia, in qua non potest esse , quin sit in toto unci , in quo est materia. Tum, quia licet forma sit in materia, reput tur sistere in se , eum sie cum materia constris tuat unum uniformis, & eiusdem substantiae, quod forma, de materia penes esse eiusdem generis pro eodem usurpentur: igitur quia idem erit sic esse in materia, ae non esse in alto, sed
in se. Sie enim servanda seroa licti filius sita realiter distii 'o tamen non dicitur aliud, quia eisdem es lentialibus, quibus adest Pater, adest fi l tua, ae proinde quia eiu idem divi nita tis praedicamentum , nullum aIιud derivatur, licet totum essentiale filii a Patre derivet tergo liere totii m esse formae derivetur a mate xia, non erit alsudfradιeament Io , eum sic
forma sie essentialis uni Gentiali, quod eidem essentiali sit essentialis materia. t o Vlterius nune dignosces, quaI ter recpectu aeeidentium dieatur subtemim proprie, ex ipla accidentis definitione. D finitur acetiadens, quod potest adesse, fit abesse sine subiecti corruptione; quia quod substat aceident , siemanet incorruptum , quod nil estentiale sub tecti, nee aliquid, eui subiectum sit essentiale, per corruptionem accidentis eorrumpatur:sed solum aliquid , quod ei erat secundum qui'. suit m actum eo inpletum eonservans: at per corruptionem partis ellentialis, actus ellentia- Iis physice corrumpitur, tire non corrum tortotum, cui erat materia ellantialimen ititur, quod natio Libiecti ,& alitis a corrupto solum serietur re spectu formarum accidentalium, quae nil essentialiter variant; seeusNutem rerupectu substantialium,que in ordine ad aliquod essentiale complent diateriam , sumque aetῆ eivs completi ,respeetii quarum non valet diei subieetiam incorruptum, nee aliud, ut de eaer ris. Sic capio Setitum supra vers. Per idem Patet aa at ud, quia non a test rare μι em . quia nuIIum este ussubsectam.
ix Re solvendum est ergo, substantiat debere explieari per esse em independens ab alto,seu independens a rabiecto: seu quod non p.rest adesse, stabesse sine subiecti corruptione et inter quas explicationes admittere potest hane, cuiusdam Seotistae, tant Sab ilis aliis,
ti matὸ eompleto r Ubi ait, quod lie t forma dependeat a materia,& suppositum, a natur
at cum materia exigat eum forma eomponere
totum,& natura eum subsistentis suppositum, inde est, quod nec natura , nee materia suntentia vi timare eompleta; sicque , nee sorma,
nee subsistentia pendent ab aliquo vhima εeompleto. Contra hane expositionem, si so te cibi jeiatur,quod independentiam a subiecto suseipit substantia i subsistentia ,reeurre ad eae, quae in Metaph. de substantia tradimu , υbies ictum formalem subsistendi aliter dilaut a
si qua scorica evonuntur in huiur,s stra eodentis Distinctionis eo G
a 2 e, Waritur circa boe inquit sco- tus in quast. I . Predicam. tam in ea, quam inquast. Is . resolvens quaesitum an differentia de gener
384쪽
De siubstantiapra dicamento primo. si II
substantia sis obstant/a. Praesens quaesitum,
quod utilissimum fateor , movetur ex eo,
uod gradus univocus , di praedicamentalisubstantiae non praed cetur de disterenti js, dum formaliter de directe lubijeibilibus prae- dieatur. Unde solet apud plurimos difficilis
excitari eo ne ertatio a quia si differentia degenere substantie non sit substantia I igitur disserentiae nil potius substantiae gradus,quam accidenti competet; vel erit nil, cum differentia in sua formalitate , nec dicat esse gradum accidentis, nec substantiae , ae proinde aliquid spectabit ad praedicamentum substantiae, quod non erit subst tia , nec per conceptum
substantiae plusquam accidentia attingentur:in cuius savorem aliqua tradit Scotus argumcnta, ut videbuntur infra. Si differentia de genere substantiae sor malissime sit substantia, tune
gradus praedicamentalis substantiae corruet, quia intime transcendens, ae proinde nullam differentiam distinctam addens,&c.
a 3 Respondet Scotus quaestioni sie in q. q. Ad qua Mnem potest diei,quod disserentia 3n genere substanti a enubstantιa, quia est idem ρer se ei, quod est per δεβbstantia . non tamen est species, vel and ιυι duum cloquitur de differentia in genere substantia . vera orramen est ratir stra leaιιo , rationale emb tantι a,quam ιsta,quantum est/.bstanti .Rationale est verius substantia, quam quan um, cum ratistnale ieet non sim sub nil , Moerie ,. raman de 'er ne 'entat ad eo itue dum 'eςιem ,qua est ubstantia.Praedicta narrat Scotus, per quae satia elare exponit, qualiter differentiae, licet directe,& sermal iter non sint substantia ,sin autem taliter,quod concertum eum aecidenti contradisti ngnant , cum
lieet per se non suseipiant generis supremi prε- dieationem , tamen per se spectent ad totum substantiale specifieum,aut individuale, per se seipient generis supremi substantiae predicationem, quod me quantitas, nec ullum aliud accidens habet; quare, lieri in comparatione
ad substantiam speeiei, vel individui valeant
diei non substantis, secus autem transcendenister,seu in eomparatione ad aeeidens,quod nec
est sormaliter substantia , nec spectat ad id, quod est formaliter substantia.
r Rursus Scotus in quast. r s.consimi- Iiter respondet per haec verba r Uerumtamen substantia est aquivoeum ut dicitur enι ster εἶρο isto modo est generatissimum:' ut dicitur de principiis entis ρer se , ct isto modo
pari/r obstantia se ut obstantia. similiter in
genere substantia ut est generatinumum,siunt,
genere ster reduction em, non o8orte genus mabstracto ver strarieari. Per quae verha Scotus duplicem substantie coneeptum distinguit, unum ζoru,quae per se sunt substantia, alium eorum, quae solum sunt reductive. Primum vocat generalissimunt,ut est supremus,& praedicamentalis gradus, solis speciebus, & totis
sub ijeibilibus conveniens; secundum vero voeat generalissimum aliquando, id est , transcendentissimum, prout omnia substantialia comprehendit, sive sint partes, sive tota , sive sint substantia per se,sive per reductionem, quic repetit universis ut accidentalibus contra-
distinctis , eo quod nee sie ista sint substantia,
eum nee habeat reductionem ad substantiam. Sed notat, non oportere genus supremum vere in abstracto de omnibus praedicari; qilia differentiae eum non contineant gemis, in eis non
potest abstracte conservari , nee recte in eis contineri; id eni in est proprium totius speeim et , ut dicam in quast. de Vmvoe . quare videtur , quod differentiis potius eompetat diei substantiales, quam substantiae.
i s Deinde aliqua tradit, & dissolvit argumenta Scotus,quorum principalia reseram, Primum sic:non substantia interempta non interimitur substantia; sed differentia interempta interimitur species,quae est substantia:ergo
quia formaliter, & de per se differentia est substantia. Seeundum sie r differentia est pars definitionis speeieit igitur indicat aliquid eusentiae eius: nil autem pertinet ad essentiam
substantiae nisi substantia tergo. Sic tertium: si
differentia esset accidens Leeret unum ens per accidens cum generet igitur omnis species in genere substantiae esset ens per accidens, & ita nulla est species. 16 Ad primum argum . respondet Sentus distinguendo maiorem e non interimitur
substantia , non substant,a interempta, id est, non substantia de per se substantia , seu de per se die ibilis de genere substantiae , falsum est; quia principiis substantiae , quae sie non sunt
Rinantiae, interemptis, interimitur substantia,vtpote species:Non interempta substantia,
id est, quod nullo modo est substatia, nee ut est generalissimum, de de per se, nee ut dieitur de prinei piis subst nitae, & reductive, verum est; quia vi substantia interimatur , requiritur, quod saltim reductivό sit substantia principiu, quod interimitur; seque, si quod interimitur, nec de per se,nec reductivE sit substantia, non interimetur substantia ; ac proinde sic , non substantia interempta , non interimetur subiatamia. Ad secundum eonsimiliter respondeat nil
385쪽
nil pertinet ad essentIam substantiae nisi substantia,si intelligatur,nis quod per se est in genere substantiae, salsum est: alio modo est --rum,ut patet de differenti js per se spectantibus ad speciem,quin tamen sint speetes,ac proinde ut supra, quo modo partes substantie sui subsistantia. Ad tertium Deile ex dictis deducitur solutio; quia ut disserentia non sit accidens, non requirit suscipere de per se pret dicationem generis supremi substantiae,quin sufficiet redu-
ei ad id,quod eam de per se juscipit.
Proprietates substantia breviter recitara.
1 Rima substantie proprietas assig- L natur non esse in subiecto , quae
eonfusa manet , plures siquidem eam, non passionem , sed qυidditatem ipsam reputant. Nec id aliquid extra nomen existi inci dilucidandum , eum pendeat explicatio aeuiusvis speciali decisione. Signatur secunda proprietas univoce dιci de Ommbumsb He e tentix, quae proprietas est nimis transcendens,& universa, eum nullum sit genus supremum, etiam accidentis , cui praefatum attributum
3 Signatur tertia significare hoc aliquid, id est,rem certam,& determinate individuam, Iluae propriet s praeterquam quod solis primis
ubstantiis est propria, etiam videtur univeris salissima,eum aee dentia indiὐiduationem sibi specialem habeant. Signatur quarta , non habere contrar3um,quae proprietas etl am n minis umbra manet confusa, quia extra illam contrarietatem,quam habent formae ab eodem inhaesionis subiecto , adest substantiae contrais rietas,utpote earum formarum ,quae in eodem informationis subiecto ineompatibiliter existunt; te enim dieitur, generationem unius esse corruptionem alterius. Circa quod existimo, talem contrarietatem solum materialiter differre a erantrarietate qualium,utpote penes entitatuni materiam,seeus autem penes formaliis talem, & normam.
re minor, id est , quod intenia non augeatur, se ut una substantia non possit diei magis,aut mino si blantia , quam alia, sistati υnus e
lor magis, aut m nu calor, quam alnis. Qtiae proprietas posset confundi,si arei dentis intenisso in disserta mente non uigeret. Signatur sexta PUPμβιρere contrarsa,vtpote idem, dc incorruptam manete subiectum oppositis a
cidantibus circumamictum. Cui passioni ad iungunt alii sublure Meldentibus, quod muhi videtur superfluum .eum contraria non succipiat,quin aceidentibus substet. Neque in bis utile invenio detineri amplius.
pestionem in eaput de quantitate , a Philolopho quatuor conclusi nib s, infra videndis, absolutum. Disputat etiam in s. Met.. q. s. Egit posteap. subia tantiae prius de quanto,quam de quali,quia li-eet substantia sit subiectum ata identium , nee non sit actualitatis intensius,id est,primipium operandi, Sc quoad hoc qualitas videatur illi vicinior;tamen eum quantitas,quoad esse is lecti eum , sit omnium accidentium pr/mum, recto servato ordine, moreque pbylosophico sequuto , post cap. de subst. quantitatis caput proaemiavre.
De conceptu ρrimario quantitatis.
α Λ D quatuor dicendi modos varia L A A. A. placita reducuntur,videli
cet ad rationem mensitae,divita
bilitatis,cuiu seunque extensionis,etiam entita. tivae, de integralis, impenetrabilitatis, seu existensionis localis. Primos dicendi modos refert Scotus in quast. II. Pradicam. nil elaret pro se resolvens ι quia Ilere utriusque sundamenta proponat, impugnet, vIterius utriusque m is di eontraria dissolva; semper tamen inclinatior ad divisibilitatem, eum inserius in-23. divisibilitatem exponat quantitatis specialem,
haec aiense ad tertium dico,quod i rus ster aeocidem est dim abilis per naturam materiali fui,siem caereroformaPerctfundata tu quan ιι tale nunt per aceidens divisibile/8 e. naisoram quantataris. Tum in quast. I . ex s. Mel. contea a g. refert, ex divisibilitate potis habe.
386쪽
haberi desinitionem,saltim exprimentem quid
dicitur per nomen ,V. g. quantum est,quod est disisibile in ea,qua inunt: quorum mulum natu est est . boe aliquιd,id eminpartes eiusdem ratιonis. Ulterius prelatos duos modos refert In s. Met. q. s. subtiles formans impugnationes , semper tamen ad divisibilitatem propensus. 3 Si igitur quieto animo ei rea hos dicen di modos seratur iudicium, existimo , circa quantitatis constitutivum , primariumque eia fectum,debere notari, quae Scotus ipse in Di . Videlicet, aliud est. tradere conceptum quantitati competentem , & aliud esse, talem
conceptum esse illam rationem quantitati essentialem,securillum quam ei ratio generis a tribuitur. Forte per quemcumque concerium ex praedictis invenitur quΞtitas, sed eum quid-ditas soleat etiam per conceptus passionis -- curri,inter plures,consimilesque conceptus,n5χrit facile solum specialius inveniri. Exponitur intentum indivisibilitate,& extensione,ubi dicunt aliqui, extensionem debere es le primarium effetium , eum ad extensionem sequat
divisibilitas: nam ideo aliquid potest dividi,
quia habet partes extulas. En, quod difficile sit, contrarium impugnationi subi jei ι dieetue enim,extensionem sequi ad divisibilitate ,eum ideo extendatur aliquid,quia habet elle diυisibile. Similiter puterit difficultari de quibuslibet alijs,tam quantitati ,quam alterius nature ectibus . dum in quarto modo competentes, non advertatur in aliquo sensibilis persectionis excesus , vi advertitur in diseursu respectu risus erga hominem , ex quo homInem eonstituimus in ordine ad ciscursum, attribuentes animali, veluti generi, ration
Ie , v luti primum disserens; quod dissei lesieret, si sieuti quantitas , homo haberet esseia
.. Tum est mihi ulterior dissicultas in ex mine huius, & consimilis constitutivi,videliacet,quod sine recursu ad nostrum ustum,vel ad
plurium placitum , soleat dari quantitati , ut specialis ratio , quae fores s insistatur ab allia
quo,non erit propria, ita appropriata. Expo. no intentum in divisibilitate, mensura , &c. Subilantia enim materialis apud plures,secla-sa quantitate ,est divisibilis:tres entis passiones possunt esse mensura,non solum trium speci rum quantitatis, sed infinitarum, si incipiatur circulariter ab uno usqtie ad bonumr similiter substantia maleetalis potest diei extensa in partes,& sie extendi ad ea, ad quae non spiritualis: & tandem unus gradus caloris est natur
liter impenetrabilis eum alio se Igoris: ex quo igitur debet quantum veluti per suum constitutivum intelli g, per mensurabile , divisibile, extensibile ,& impenetrabile' Si enim dieas, quod proprie non est ex telisum , nee divisum dee. nisi quod est tale localiter, non aute quod est tale entitative;dicet aliquis,id este petitum
nam non datur motivum , cur diuisio localis debeat esse propria,& entitativa,& intrinseca lotum transumptiva. Propter Praefata videbis,
quod fere omnes,quantitatem exponἴtes,com is pellamur ad unum, aut alterum recursum, U.
g. ad locum , aut ad huic consimile, ut dum de extentione, vel de diυisione loquimur , de quanto intelligamur. Quare ille pure,fc recte
quantitat zm exponeret, qsti posset invenire conceptum, secundum se quantitatem absoluia te exprimentem a si enim terminos sie express- vos, ut intendimus, inveniremus, recte: dc
proprie quantum, prout in sie est , definiretur.
verum enim vero , cuin tot Phylosophorum ullus praevalere debeat, circa quantitatis contat tutivum , iuxta plurium placita)alloqui decernimus, ut tes illis vocibus, quae proprie
dicuntur de quantitate , & appropria te: de alijs. . s Resolvendum existimo, omitto princ DIes dicendi modoς, utpote per quaestiones
sequentes infra melius attingendos , inquirentes,an substantia sine quantitate sit extensa lansit materialitas a quantitate distincta an subia tantia lecundum se dicat extensonem in ordione ad locum' &c. quantitatem sie posse e x
sibile. Dicitur acci dens, ut eonveniat cum reliquis accidentibus. Dieitur absolutum via relativis , ne sorte aliquis , impro prie sistens, velit dicere, quod corporis prae sentis relatio extenditur etiam localiter. Dieitur ori natὸ eateis ιυ , ut differat ab extensione substantiae , quae non est cum ordine par tum , sed pure entitativa , ae proinde impropria , de inordinata e quare licet sit extensa ordine , non ex se , sed aquantitate. Idem die de aliis accidentibus aquantitate extensis ordinatό. Tum diei tueorinate extensibile , & non ponitur loca, non sorte sint diversa; sed ut clarius inseratur , extensionem quantitatis convenire numeris , orationibus Sce. Tumivi
notetur , quod adhue habere partes Ordinatas ver sus trium , est solius quantitatis proprius effectus. 6 VI teruis existimo in Seoti gratiam,iden
posse intelligi per extensibile,ae per divisibile.
387쪽
Suaderi potest a paritate euiusvis divisibilitatis,tam intentionalis, qua ment Itativae. UnI- versale eniin tunc extenditur, quando dividitur,&tunc unum,V. g. genus, potest dividi in plura,quam aliud, utpote species, quando est divisibilius : υnde suo loco dicebamus , quod Vna unitas erat minor alia, dum ea erat iudi visibilior. Sie Logici solent dicere,quod una propositici universalis opponitur in quantita-ye eum alia singulari , minorem exrensionem -habens ista,quia minorem divisibilitatem. Idem
intentum combinabis in extensione entitati. Va, quae tunc coneipitur,quando divisionis apta quare Angelus e contra est in extentus,quia
scilicet ab entitate sua indivisus. Ex quibus facile poteris conciliare id ,quod supra innuebat Sotus, videlicet, quod divisibilitas proprie sumpta videbatur de natura quantitatis; divisibilitas namque proprie sumpta cum extensione propria apparet combinata. Tandem In solutione argum. ly exωπstibile expuncturamplius.7 Contra praelatam re lutionem unum sentio alicuius difficultatis argumentum,quod sic formaturilicet res possit esse sine actu,quem exigit, secus autem cgm actu contrario ei, quem exigii; sed si quantitas constitueretur per
extensib:litatem, posse velle cum actu. xige tiar contrario:ergo. Mai. suadetur in homine,
qui licet possit esse sine discursu , secus autem
cum rugitu . Minor patet in pluribus quantita-.tis penetratisi, quae habentes penetrationem, non pollunt actum eis contrarium fugere. Rei pondent argumento aliqui R. R. etiam nostri cum P. Poneto dicentςs, quod res Pe tens unum actuna, non potest habere contrarium naturaliter;sicque quantitas petens impenetrationem, potest supernaturaliter ; sicque quantitas petens unpenctrationem,potest suis . pzrnaturaliter penetrari, seu inextendia tunc
enim sunt distinctae sphaerae actus. Contra; quia aqua in eadem siphaer naturali utrumque actum potest habere , scilicet frigus, & calorem. Contra aliter:quia ex eo quod homo exigat di: cursum , neque supernaturaliter potest tabere rugitum i ergo propter idem , nec sim pernaturaliter quantitas poterit habere Pene.
8 taces eum Poneto,quod essentia quam litatis solum stat inoordine ad naturalem im-Penet rationem. Contra in primis;quia se non erat necessarium ponere in quantitatis constia tutiun impenetrationem per exigentiam , sed per a fritalita te m, cum natura latet i mpenetratio actualis debeat dari. Contraiz. quia nun quam diisolvitur argumentum,utPate,cur e L
sentia hominis exigit id,quod actui contrario
non potest subelle, secus autem essentia quantitatis. Propter ista enim aliqui admittunt etia, leonem polle supernaturaliter discurrere,quod merito videtur ab aliquibus reprobandum. 9 Nec valet aliquid aliquorum R. R. solutio dicentiuin,quod penetrari,& impenetrari non repugnat,cum isti actus sint respectu diversorum principiorum,utpote quantitatis naturaliter, c supernaturaliter; secus autem rugitus , & discursus cuni sint respectu duplicis
naturalis principi . Non valet responsio,tum quia pollemus si in iliter percipere Leonem, a sthomiqem supernaturaliter erga vest,aut alium
cottarium essectum, scilicet, rugitum,vel di cursu inaquo pacto rugire,di discurrere duplex principuam consimiliter haberent. Tum, qui non minus contrariatur principium rugietvli principio discurrendi, quam principium supernum naturali; imo magis, quia supernum
non est contrarium, um non sit contra natu
rapi, sed supra; secus autem illa:ergo. o Existimo tamen,praelato argument'
posse aliqualiter responderi, & prirris nega
do paritatem ex eo, quod quantitas, aqua, se alia non habeante xigentias eorum actuum
se , quod debςam .is a principio intrinsecopi citivo , sed solum per passi vum motum n Iurarum: unde cum aqua non sit eliciti va cal
xii a principio intriosice , & activet elicitivo, sed ignis sic in ipsa ponens calorem, ita ut ips sol uni palsive se habeat, hinc est, quod calor non repugnet ipsi I repugnaret veris aqv
praeter reciperς calorsm eum a principi*Pro Ptέ ςlicitivo produceret; c ratio est, quia nola secontrarie agit,eis sontraria ab alio ex minor I vi non possit non recipere. Utς- rius,qui ut dicemus in physicis de virtute ob dientiali yininus requii ixus ad pati, qua .Magere , ex quo ad primum dabitur erga e u tam primam obedientia in omnibus. secus autem ad secundum. It que diei potest , quo hcut aqua calorem,& quantitas penetrationem, sie de leo poterit habere discursum; non enim poterit leo producere dis r sum,sin autem ab Alio productum,in sedi vinitus recipere, sicut di de lapide pluries vocitatur. Tunc enim ha heret actum contrarium,sicuti aqua, & quantitas,qui non eliciunt penetrationem,& ca Io, rem,sed ab alto,utpote ab agenti, sive natura ivna,sive superno alia juscipit. Potentiae namque passivae sunt in maiori dilatatione, ut patet in intellectu respectu formae supernae visionis, quam sine elevatione non potest producere,sin autem recipere.
xx Ulterius,si mavis, poteris sors adicere,
388쪽
quod exoeptis effectibus formalibus,& intri seeis , nullus est effectus sie neeessario assi xus, ct connexus cum causa,quod pluries non possit esse sub eontradi stoli ec opposito , v. g. homo, dum est principium discursus, poteth ella cum privatione discursus , cum pluries non
discurrat; quod oritur ex ratione cauta cibarqiiivoeae rationem diminuentis effectum, ac proinde produeens aceidens, de cuius ratione
in posse adesse , dc abesse sine essentiae destrue-tione. Itaque quantitas debet consimiliter pota se sie suum exercitium habere, quod ipsi eor respondeat aliquid privative oppositum,quod debet esse contradiciorium, ut non discursus dilaut sui. Unde in omnibus eventibus, in quisebus quantitas dicitur esse penetrata , debet diei, quod tune quantitas praecise babet i mpe intrationis privationem ; illa emim sussieit ad salvandam seripturam ,& argumenta, si haee penetrare scias. Propter quae noto,quod amispositivus quantitatis poterit diei extensio, vi Intensioni opposita contrarie, & inextenso αrii, seu non extensioni privati ver quare lieet ouantitas possit habere puram priυationem
actus positivi, utpote non exicnsionem; nunquam tamen amam positi .e contrarium , utpote intensionem. Haec praecave. i et Vlti m 6 contra nostram resolutionem dices,punctum esse quantum,& non esse extensibile: ergo. Responderi potes , quod propriό
loquedo,eo modo,qula Panetum eii 'uantum, valet extensibile diei quia punctum secundum vivam,& lui expressiuam essendi rationem dieit esse apicem v. g. & apex secundum se non induit rectam entium,& rerum denominationem,sed obliquam , ita tamen quod esse sp elate rei indicet;sic enim apex λlis, v. g. at mus,non videtur dici sol, sed siνι; speei alitersiam sphaeram sie signans. Similiter panctam non debet diei quantitas, sed punctum quant
μιιsNuci modo pulictum partieipat extensibialitatem , eum licet non si extensum in recto, si tamen in obliquo; nam Iicet non sit ens existensum, sin aurem apex entis extensibilis. Ulterius potest diei elarius, quod punctum valet diei extensum,sive inchoative, sive integraliter, siue aequivalenter. Inchoative; quia liere non sit extensum est tamen initium,seu prine pium.ὸ quo incipit extensio. Integraliter; quia licti non sit integrum ens extensum, illud tamen integrat. AEquivalenter;quia sie de per se, & speetaliter est pars entis extensi, quod illius speetalia partieiper,& exerceat, eum localiter
expellat, & impenetretur. Nil enim omnium praedictorum punctci convenientium,in aliis quanto invenies. Tandem, si mavis, valenseontinuum ex punctis eomponere,& ab his expositionibus non manens quietus , faeile poteris habitam resolutionem combinnare,loco extensibitis, intelligendo impenetrabile.
An quantitas a rebus materialibH distis uat r.
13 Irea quaesitum in titulo duplex a datur opinio,Nominalium Prima,aliquorum R. R. seeunda. Primae. opinionis A. A. tenent, quantitatem esse indistinctam a rebus materialibus,sive istae sitit substantiae , sive aeeidentia. Ita intam in . q. r. apud Scotum in margine ε. d. I 2. q. t. Secundae verδ opinionis Austores tenent, quantitatem a materia prima , de substantia materiali esse indistinctam. Sie probabiliste P. Arriaga,& M. Soto apud Peinadum Trae. s. o. 3. a. Nee facile praedictae opinionis valent impugnari, eum ab eis sint neganda
principia nobis stabilita ἔ v g. si argueretur, quod accidens potest adesse,& abesse sine subiecti eorruptione; quantitas est accidens, materia prima &e. sunt subiectum , & illa primum tergo. Nil eonvincetur; quare a sere omnibus ex mirabili micharistiae secrameto su mitur argumentam,quod in . ad consimilia tradebat Scotus. Resolvendum est,quantitatem esse ab aliis rebus materialibus realiter distinctam. Ita D. Subtilis in . ubi etiam se citat ad a. d. II. s. r. Et ulterius id confirmat in s. 2. asserens, materiam posse esse sine forma,sve substantiali, sive aec dentali absoluta. Suadetur i. materia prima est realiter distincta ab actu absoluto substantiali, utpote format ergo& distincta erit ab aetii quocunque absoluto quantit iis expresivo Prob. non a Iiunde existimo apud eos materiam primam esse quantitatem , nisi quia si materia secundum se non haberet talem extensionem, difficile inde per additum posset extendi; & sic, eo ipso, quod secundum
se eapax extensionis nereipiatur Juperfluit ad extensionem sorma distincta;sed lieet materi prima non possit habere extensionem formae substantialis, nee non formalis persectionis informarionem, quin ipsa seeundum se sit ha-hilis,& capax,tamen eompatitur , quod actus informandi sit distinctus a materia r ergo Ob id & distinctiis erit actus extendendi, ae pr vide quieumque absolutus quantitatis exprosi,us. Existimo iuxta Scotum tetistisse moti
389쪽
r s suadetur 2. ex secito iuxta phrasim
Philosophi r. Met. cap. z. text. 7. tenentis, formam esse simpliciter materia perfectio inrem,deducente νn . quod quantitas tequitur compositum ratione materiae; qualitas autem
ratione formae: viae ait , quod propter hoc ordo qualitatum eorrespondet secundum persectionem ordini substantiarum lacu udum persectionem; nee non propter hoe qualitas est principium actionis realis. Nune sier sed licet qualitas sequatur compositum ratione formae, sicuti quantitas ratione mal iae,qualitas eis dii incta a sorma: eQo & quantitas a
ν ο Dices statim,quod eum distinctae oporationes experiantur,deduci valet qualitatum distinctio; at autem,nil exercetur ,ex quo pGD sit deduci, firmam non esse quantitatem. Id omne sic solvendu pereepit Scotus, ni fallor, umin Φ. notavit,quod nulla actio realis,ut te loquimur , eonveniebat quantitati. Sed contra et quia Ilect in nostro intellectu disti,ctas operationes percipiamus, mo & cognoticere. & non cognoscere, tamen virtutem sorismae substantialis intellectivae non distinguimus: ergo licet respectu cuiusvis entis natu ratis distinctas operationes perciperemus,pos semus dicere,quod ordo qualitatis erat a sorma indistinctus.Cotra aliter i quia li t in su-ylunaribus,sormas videamus variari,& invariari in supraIunaribus, inde tame non liceret inferre istarum indistinctionem a materia,eo quod omnes substantialem compositione inaeque sequantur:ergo licet quantitatem immo biliter videamus sequi ad materiam, secus qu
tem qualitatem ad formam,non licebit in illa ἰnferre indistinctionem . & distinctionem in ista
tatem materiae ab ea indistinctam , secus autem caeterarum rerum quantarum. Suadet ut
ex eo , quod possit pereipi absque idemptitate quantitatis,quidquid spectat ad rationem m teriae primae r ergo aibere additur quantitatis indistinctio. Prob. antee. quia in primis, ut sit materia, non requirit se quantitatςm indistininam,cum reliqua aecidentia. ut quali sic tiva, sint materialia,& non beant indistinis ctam qu ntitatem. Deinde, nec ut sit primR, eum forma materialis se quanta , di tamen. non habeat primum esse subiectum. Ulterius,
quia tam causalitatem essentialem , ut constituere compositum , quam quodcumque aliud imaginabile exereitium, potest recte adaptari materiae tametsi a quantitate distinctae r ergo
id non est eo edendum indistinctE, cuR ,sincte possit percipi, quidquid spectet ad ea,
Ιου Praecaverat responsio, sorte dicent, quod quid spectat ad rationem materiae exae=cebitur , eth distinguatur quia ex indistinis
ctione oritur eximia confusio, utpote ePer.
.sio , di decisio arboris praedicamentalis ; tunc enim de quantitate otiosa , vel difficilis foret
mentio. Tum,quia dato,quod negantes,qua intitatem esse accidens , no negent aliquod principium, negabunt tamen, quod exprimitur as Ieritur a Philosopho γ. Metap. textu 8. declarius in . 'V ex. 76. υbi tenet, quod substantia , & quantitas sunt duo praedicamenta impermixta, σ parata. Nota ly seis Parata. lum,quia vel quantitas materiae est
eadem pro extensione eae erorum acciden tium, vel non si primum t ergo sicut re Iiqua, dum non minus sunt extensa , ac mater In, extenduntur per quantitatem distinctam , & id poterit, & debebit etiam materia absque dis tinctione. Si seςundum ; arguo siet licet quodliber accidens sit extensum, non per quantitatem materiae, sed per sibi uniformem, tamen extenditur,& disti nguitur: ergo licet materiasii extensa, de per quantitatem sibi uniformem poterit esse extenta,& distincta. is Suad ri potest tandem argumento iislido,& solito ex mirabili AEucharistiae Sacrarimento desumpto , ubi invenitur quantitas, cum inveniatur Impenetratio,& extensio; sed pii invenitur panis substantiae,eum tota sores transubstantiata: ergo. Respondet Arriaga pce identia illa manere impenetrata , non iquantitate, sed a materiae ubi cationibus, quae DHueunt connaturaliter esse eum alterius materiae ubieationibus , quae ubicationes in sua sententia non sunt modi, sed quid absolarum , ae proinde valent manere absque m teria. Contra; quia vel materia erat impene- tr bilis extensa propter impenetrabilitateo& exlensionem ubicationum, vel e eonverso: Si primum rigitur manentibus inicationibus manebit quantitὸs ablata materia. Si secundum : ergo ablata materia, non potest A via rationibus manere extensio.& impenetrabili. ras,eum austr4tur prmcipium,& ratio, a quibus eam habebant. Ulterius, quia estis ubieationes possint conservare extensionem,' impenetrationem absque quantitate , possent, dc absque quantitate extendere , & impenetrare materiam respectu cuiuslibet alterius entis leati materialiter: ergo absque quantitate posset materia habere, quidquid ad esse in loco,& ad quodvis eonnaturale exercicium reia
quirς Iur, prout entia materialia debent esse
390쪽
in Universb. Est niihi satis clarum, quia ad
talia exercitia susndit extensio,& debita ima penetratior deinde dum ubicationes absque subiecto eam possent habere sine quantitate, moli I eam habere valerent eum lubiecta proprio sum ad eius unionem, & praesentiam fortius Insormarent, Si expellerent: ergo suis perfluum pollet ponere materias in quanti.
talibus , dum Pollant poni in ubicationi.
et o Respondet aliter Arriaga,dieens,ac citantia illa non habere seeundum se impe netrationem , sed secundum miraculosam Dei actionem , volentis absque penetrationaea sie conservare , ut nobiseum fides Iocumlhabeat. Id potest suaderi latis bene, tum ea areideriti . quod absque substantia habet modum existendi substantlae,est enim per se tergu& absque quantitate poterit habere modum essendi quantitatis. Tum ex quantitate pene trata, ubi miraculoset datur quantitas, & noqdatur impenetratio tergo & miraculose pol xit dari impenetratio , di non dari quantitas, Ni saltor ,haee vltima urgent. zi Sed contra insurges, Arriogam i pugn3ns ex eo, quod si impenetratio oriretur ex puro mir. culo eu extrinsecODei deereto, firmitas plurium Ueritatum abolererur, α maior maneret fallax; posset enim quilibes, existimare, quod impenetratio nunquam cratesseetiri quantitatis intrinseeae ,quin imo Om. nes substantias esse impenetratas ex recto Oris dine decreti a causis secundis eonnaturaliter petitor nil enim vitra impenetrationem ad se exercendum exoptare possunt i ergo est6 sic impenetratio foret eonnaturalis , superflua erat υlterior quantitatis inquisitio. Hula inis
erepationi dicent statim , quod id minimE s quitur ι nam licet quantitas apud nos inhaerens non sit in AEucharistia, ita ut miraculose pos sit ibi sal rimantitas absque substantia; i ndς tamen non lieet inferre,quod inteumque possit taluari ,& salvetur stricta quantitas absquε substantia ae proinde nulli bi existimare su stantiami e rg, similiter. Soadetur, quia da quantitas in ZEueharisto foret per se, posses dedit et , quod superfluet ponebatur substantia, eum ubi euoque quantitas per se sciret ex con-- simili deereto haberet quidῖuιd pro exercen. dis requirebatur , eum ens per se foret, & mi ultra in substantia inquiratur tergo dcc. I Ad rem igitur devenientes , existimo inprimis, praefata . Arria gae, di aliorum in. Iulionem esse debilem ex fidei merito. Ratio
est quia vel obsequium in dando fidei loeum stat in eo,quod se nius des is/ntur ex accidenst
tibus sibi notis,isi non si non: Inutilis est si
lutio ponentium absque quantitate impenetra tionem. Si sir etiam si ponatur impenetratione quantitas in fidei obsequium maneret locus; deceptio enim abunde exereeretur p sta quantitate, ut opinamur , cum haec inducat in substantiae praesentiam , absentem ibi. Ulterius responsio potest reiici ex eo , quod
accidentia illa sint ponderosa ; sed absque quantitate defierit pondus molle: ergo quia ibi non solum datur impenetrario, sed & quantitas. Nee valet si dicas, quod sicuti Deus p
suit impenetrationem ,posuit de pondus: certe id non valet, quia ad impenetrationem da batur necessitas, eum absque illa omnes paroles hostiae,vel eonfl uerent ad punctu m,vel penetrarentur cum linteis, de corporibus, seu corporalibus vicinis et At autem ad ponderosistatem non labatur neees suas,& sine hae libere poneremus miracula. Nec valet, quod
Deus deere νit pondus in obsequium fiden quia licet pondπostas adsit, fides non evacuabiis tur , cum semper possemus dubitare de subtitantia.
23 Deinde in favorem primae impugnationis paulo suprε roiectae dices emper habeo
re halorem;quia ex eo, quod in omnibus materialibus Mon detur id ,quod per quRntitatem peteipimus, sed latum iuveniri impenetrationem discurreremus, difficit E possimus inere- pari, cum . qu.ntitate nil ultra impenetratio,
nem derivatum sciamus; at autem ex aliis ae. ridentibus advertimus effectus contrarios,seisque qualitates variari, quae naturaliter ere ais
centur, Se pnichilarentur , si sie extra Rielia..istiam forent sinc subiecto , ae erorti ntra illam. Si enim bene attendatur, quoad plurima alia pollet subsistere libera imaginatio ponentis in omnibus extrensionem sine quantita te; secus autem de reliquis, cum sine alleuius subiecti destructione esse , & non esse in eo, sensibiliter ςxperiatur. . a Nominales suam resolutionem atatae lalvare intendentsium tenean quantita
rem substantiae edi distinistam a quantitate
qualitatum; ita, quod Qui ait semul in u is q. 2. vers. ε ε κπtem dicunt quantita , quae apparer, siς quantitas qualitatum ab eis eraliter indistincia : ac proinde, licet una quantita sint te materiae. deficiat,remanebis alia,utpote qualitatum. Sed eontra ista existiano poste applicari, quae depondere diximus, per ponderis inaequalitatem ob unius quanilistat s ,ytpote materiae,recessum. V Iterius unicar tione haee reiicerp intendam Quantitas qualitatum penetratur cum quantitate substant