장음표시 사용
401쪽
quod quanta non serent divisibiliuet,seu in o dine ad partes di υisibiles intel ligibilia , nis inordine ad discretionem considerata. Unde, in quit Seotus, quod continuum dicItur trieubtiatum v. g. non quia tune in tres partes cubitales sit divisum,aut quia aliqua quantitas cubi
tali. sit ibi aetii, sed solum in potentia ; quiasti lieri posset divi di in i artes tantas, quibus
trina , seu ternari, di scretio posset competere; quo pacto manerent quanta discrete, quae antea continue. Ulterius Scotus discretionem quantam ponit in numeris ; quia unusquisque numerus per distinctam in i peeie diseretionem constituitur,ita ut duplex numerus non possit
achra inveniri circa eamdem materiam , v. g. quinarius, qui non constituitur formanter externario,& binario,veluti ex partibus suε disieretionis specificae. Quin rius itaque apud Seotum habet suam Brmam specificam , qua constituitur talis; non ita,quod licet quinarius numerus sit unus in specie aliqua unitate,illa unitas debeat esse ultima, te quod quatuor unitates sint pariates meriales,de ultima sit completiva sor mali. ter earum; non ita , quia ex Arstot. s. cast. de Tuto,in quibuscumq; potentia non saeit disse. rentiam in substantia rei,neque in figura. ergo si prima unitas fiat ultima, & vlt ma prima, nulla fiet differentia in substantia numeruquod non staret, si ultima unitas esset sermacompletiva ,& specifica numeri, a quo habet unitatem. Alias rationes adducit Seotus in Meta'. ubi supra.
s Dei nde, nec forma specifiea numeri sieeonstituit unum quinarium , quod quinarius constituatur sic per quinque unitates , quod quae libet sit pars for mae speeifice quinaris non ita,quia sorma discretiva quinari j est una spe
etes ac proinde indiv1la,& a quavis alia forma diseretiva in speeie distincta:vnde ait Moistus in r8 . Praedicam. quod licet materialia quinarii, utpote unitates , sint divitae , tamen quinarius in sua speeie manens est indivisus formaliter; quia dii ita eius perimit formam quinarii,nam divisione facta in ternarium,&binarium, non amplius manet quinarius; licet materialia,ut unitates,sint sie divi sae. Similiter in s. Metaph. ubi supra , tenet, quod bis tria non sunt sex, & sic bis tria non sunt senarius: sed qua habent bis trea υnitates , habent se na um, quae Praedicatio est pure denominati
6 Ex quibus, sis formam speeificam numeri exponenda est apud Seotvm e numer 3
est unus serma Ga Jec ea,a qua est ρrVria discreti/ existim in quinque νnitatib/M , Qvva materia ;firari homo formassa oee ea est unus. Dicimus namque, quod serma specifica,vmus quinarii coultitutiva, est distincta quinque unitatibus, Veluti a materia; quinque illae unitates sunt materialiter divisae secundum se:quibus positis intelligitur unica quinaiarii forma , fecundum se indi visa, tpote unae .ha scilicet di scretionis sorma; quia reperitur solum in qui nquo unis quantis, quae quinque
una, sunt respectu Drmaequinari j una niat ris, nec non unum adaequatum subiectum stiLeeptivum denominationis disereti nis sermae, Sie salvat Scotus unuatem per se cuiusvis nuia mer hinnumera tamen in s. Metaph. tradens; quae Omrnuto , quia r Obultae ingeniorum eruisces,Subtili totum tolerabiles.
Cirea alium di seret onis sensum disia
currentes, poteli moveri dis fieultas de qua to discreto,dum ipsus partes erant ante continuae: v. g. de vina in quatuor palmos divi sa, an, scilicet, qu-ntitas quatuor palmortim diceret a ,sit alia ii quant,tato vinae continua'Cir- ea hoe non queritur ab aliquibus , an sit quanta,illa quantitas discreta; sed an ex discretione dilii nitam speetem ponati Dicebam Sc ni saulor rationabiliter in do mestico cursu , non videri sufficiens in otivum ad distinctionem specificam; quia in eis solum datur unio, &non υmo; partes unitae,& partes seiunctae;quae specificae dist nctioni non videntur susscere. Suadebatur in corpore,dc anima unitis, & s paratis: in accidenti copulato,& non eopuI to subiector Tum in albedine,& nigredine iaspecie distinctae, quin homo albus,& niger in specie differam i ergo simi liter, licet unio , &separatio differant;non sc stricte partes unitae, de separatae , quod urgentius deducitur ex eodem accidenti,subiecto unito , de subiecto se paratoiergo etsi eontinuitas , di discretio dis ferrent , non is quantum continuum, dc dic
3 Existimo ergo, praesentem dissi Itatem ine eum pristina combinandam i quare dum dieitur, quantum discretum habere eam isdem impenetrabilitatem,ae contin uum, debet intelligi de quanto sumpto in ordine ad existensionem per magnitudinem ς quo pacto unum quantum unitum alteri,sacit magnum; non autem facit multum. Sic enim, quantum discretum non est alterius speciei, quia non consideratur ut discretum in ire penetratione; sed eonsideratur sine ordine ad illud aliud , a quo fuit diserem, prout scilicet secundum suas partes eontinuas est impenetrabile eum quovis alio eontinuo; secundum quam considerati nem potest sustineri, quod quantum unitum
402쪽
&e. non sunt alterius speciei eum non unito, seu discreto. 9 Sed quantum continuum,& discretum est υIterius considerandum,prout scilieet discretio continua est principium multitudinis, .seii numeri; quo pacto in penetrabilitas discre- ti est altet ius speciei,eum sit tunc quantum disicretum Impenetrabile cum alio , quia multa sunt,sie, quod licet aliud possit considerari ut continuum ,quia parteS habet adhuc unitas,tamen posita discretione potest iam considerari,ut quoad numerum expellens aliud. Et quod quantum discretum sic debeat constituere spe. eiem distinctam, potest suaderi;quia continuitas est prineipium formale specificans quantitatem;alias quantitas continua non foret speetes quantitatis: ergo cum quantum, ut supra
diseretum, sit tali eontinuitati immediate, &directe oppositum , videtur imperceptibile, quod per disti ii mim principium formale non constituat quantum specifieum , dum i Ilud
constituat quantum continuum. Tum nota
pro ali is, quod licet continuitas, & discretio non relinquant aliqua in specie distincta ; non tamen inde debet inferri, quod non sint disseis rentiae de per se quanti . Ratio est; quia eontinuitas, & discretio est solius quantitatis proprium ,& speciale, sic t aliis solum aecidentaliter competat et quare licet alia non dinserant in specie per eas,secus quantitas. Exemplificatur in albo,& nigro respectu coloris, &in eisdem respectu hominis. 8 o Contra omnia usque adhue dicta unum manet oppositum, Di delicet, non dari, ex quo discretio , numeri principium , noneompetat Angelis, divinis tribus, decem praedicamentis,&e . Fatem,hoe esse prope invenciabile punctum; verumtamen si rational. Phylosophorum vssui si standum,& quaesto nominis non urgendum,dici potest, numerum dine retione causatum esse speetale quantitatis, ita ut aliis solum transumptive sit applicandum. Si enim discretionem bene consideremus, inis veniemus dicere veluti fra onem, sic, quod esse discretum, seu fractum, proprie conveniae quantis. Discretio namque debet percipi ut terminus directό eontrapositus continuitati
quantitativae; quae continuitas,sicuti recte m-tuita dicit specialem modum Uni ratis prae caeteris aliis , se & diseretio dicit disti iustum alium modum multitudinis, & distinistionia. Ita udi dico, quod Angeli v. p. pollunt dicidistincti numero, sic ut numercisitas sit effectu, gisti nictionis; non aurem debent dici multi per diteretionem , sic ut numerositas sit effecis
tus discretionis ,& sic eogita de aliis , multa quia distincta , sed non quia discreta. Nee hinc potest discursus invenire
DISCRETA SUCCESIO.1i Um,ut diximus, oratio in ea . L , eodem inter species quantitatis discrete numeretur ab Arist. testat examinanda dicti veritas. Resolvi potest, quod oratio est quar titas discreta. Ita
Scotus inq. 39. Pradi AE . Noto tamen, ipsum hanc resolutionem , non tantum pro sequantum propter Aristot. tenuisse a ait enim dicendαm , quod oratio est ' antιtal Protiὸν
Authoritatem Ara Τοι. Probat,quod sit quan litas: quia syllaba mcnsurali r brevis,& lon ga i ergo huius mensurati est alia mensura per se; sed tale est oratio cum voco prolata: ergo.
Probati quod sit quantita discreta quia paristes eius aὸ nullum eo ni munzm Lern inum eo.
pulantur; quaelibet enim syllaba est ab alia di visa: deinde nec actus prose elatis, nec signisi
eatum eas continuat;quia terminusper se eontinuans partes quantitati, , non est essesntiaialiter extra illas; sed laec duo sunt e flentiali iater extra partes Grationis et ergo. Tum , quia
.oratio potest qsse, ubi significatum non est,
ut eo niungendo voces non significati uas i et
go significatum non erit continuitatis termi
gi Contra haec obi je. quod si in ora
tione consideremus sonum solum vocis , &syllabarum , qualitas est , nec ullam ha bens impenetrabilitatem eum alijs eiusdem rationis a nam sepe sonus diversarum vo- eum , si mul in eadem parte aeris penetrantur. Si vero consideremus successonem motus, Sc temporis , quo syllabae orati nis produeuntur ; ea ex parte , non aliter quantitas erit , quam motus ,& tempus et e
go & de per accidens erit quantitas. Res ponderi potest , quod vox , sonus , aeris pereusio,& se alia non sunt ea , in quibus sorma Iiter sistit oratio , tametsi tam ea , quam
plura alia ad orationem prae requirantur, velut materia , vel ut effieientia. Oratio enim
sor maliter , ut quanta, stat in sor mali diu cretione sonori , ita vi succesva diseretio sit eius eonstitutivum ; quare sie est phylosophandum de discretione orationis , aede numeri discretione supra. Ad illud de motu diei potest , quod cum Seoto dicebamus de tempore , scilicet , rempus Cee habe
403쪽
habere suam quantitatem veluti effective amotu; secus autem sermaliter .Contra haec di-ees,quod si ex dii cretione,a syllabis dispositi ve, seu materialiter tau lata ,oratio si quanta, oratio ex discretionem non distinguetur a numero: ae proinde idem erit oratio, ac numerus succesivus. Dic, quod numerus, & Oratio conveniunt in discretione, cum sint quantitatis discretae membra et de differt oratio, quia succesiva ; at si discretionem suecesivam, numerum nomines succesivum, nomine dis inputabis.
hat Arist. apud scorum 3n q. 2 . Prad ι eam. Vnde inter quantitatis proprietates signamus primam , non habere som rarιum. Sed pro talis passionis intelligentia, Ac aliquorum solutione , est notandum , quae Motus ipse, scilieet,qi1od contrarietas sumitur
aequivoce; su n i enim potest proprie, 6c trania sumpti vε. Pransiimprave sumitur pro maxuma distantia in genere; At extenditur ad oppositionem privativam, sicut 3n I. P . contex.s . dicitur, principia esse contraria pro is ma , ac privatione. Oppositio enim Me modo est contrarietas in omni genere; quia omnis diviso generis est per differentias oppostas. Contrarietas ver 6 proprie: sumpta est maxima distantia formarum , quae natae sunt fieri, dc mutuo se expellere eirea idem susceptivum: quomodo negatur a substantia, de quantitate; quia nulla est forma, per quam sic quantitas expellatur a suci subiecto. His ita a te praeui-s1,plurima faeila ditaloes. 8 Secunda proprietas, iuxta Scotum primae similima, est nonfuscipere mi nas. Pro euius recta intelligentia breviter mistabis,quae Seotus ibidem, sellaeet,aliud esse su eipere maius,& minus,& aliud esse suseipere magis, Δ: minus: maius, Je minus dicunturneundum quantitatem e magis, & minus s eundum intensionem , de temisionem in forisma,eui adduntur; quo pacto respondet Seotus huic argumento: omne totum est ma us sua parte ἰod quantitas aliqua est per se pars alteri ' antitatist igitur an quantitate est per se m g r,ct minus. Cui,& aliis responde& tu iuxta praesitam doctrinam.
8s Tortia proprietas quantitatis Pon
tur, esse aqualem, vel inquatem , quam eum maxime propriam vocet Aristot. in quarto modo collocatur.Sed est advertendum,aequalitatem , & inaequalitatem non debet e sumi transia mptive; quia sic, nil inveni tur in rorum natura , cui aequalitas , aut inaequalitas nora competat. Quare praedicti termini sunt sumendi in illo rigore, in quo debet sumi ratio mensurae versus impenetrabilia,& ordinais te extensa. Vbi nota , qtiod si aequalitas , de inaequalitas relative ab aliquo lamantur, unc recurre ad fundamenta, & materia Iitatem talis relationis.
8 6 Ultra istat solent ab aliquibus aliae
plures adduci passiones,vi ratio mensurae,dia visibilitatis, extensionis, raritatis , densitatis, asperitatis, & lenitatis &e .Pro quibus est notandum, posse omnes praedictas rationes, pas. sones quantitatis censere , dum eas intelligas in aptitudine, cum actus facile evanescant: nee non dum in aliqua ratione ex praedictis, essentiam quantitatis stricte eonstitutam non praesumas.
quast. et s. que ad 3o. ---- in Metaph. in s. aquast. II. vrique ad via rimam librit re in lib. Lent. passim abundat notitia. Secundum ea igitur, in resolvendis relationum quaestionibus, Motum eonsule nistes, uritiores examinare, possibili brevitate,
Terminos,oe relativorum dassarentia vulgariter signan3. et Irea primum multiplex terminori
iniim si aliquid specialiter sit exponendum,in
404쪽
propri js insta uuaestionibus reparabitur expedit annotandum. Quae igitur ad relationis structuram conducunt,tolent esse Relatιο , Relativum , Relatrem , correlaιivum , Gree erum, extremum , fundamentum, σ Πν-
3 Rolatio dieitur illa forma, quae non re- festi ur,sed pure habet esse rationem,υt aliqua, quibus adest,reserantur, ita ut una, aut altera speetalis denominat o deficiat um, aut alteri, illa sorma deficiente ; sic , quod saltim proximum referendi exercitium impediatur, si non expediatne relationu ordo i quare relatio solet diei ha bstudo unius ad aliud , pluribus aliis nominibus expressa, iuxta verbia Simplieit,ab Secito supra an q. II. Metaph. scilicet, Relatio, Comaratio,Habiiudo, initio, vel Annotario, Re'ectus , Adatι quι ar. Relativum dicitur illud , quod relaiatione informatur,abeaque,ut a principio se mali,habet refferri,unum,aut alterum constituens e neretum ς duens ex formali, Ac speciali ratione relativi , non aetiim referendi, sed irtutem relationis susceptivam , ut patet in eratisimilibus nominibus,v g.dealbabiIe,eale iactibile &e. Relatum importat illud Idisum,quod relativum, excepta ultima, specialique notificatione actus primi;relatum namque, prout ipsum nomen indicit, exprimit ae tualem rationem reserendi , in qua solum no . tatur distinctum. s Correlativum dicitur terminus quidam , intra eamdem reserenda lineam alteri correspondens; quo padio in relationibu aequiparentiae , una alledo,V. g. A. dicitureor relata respectu alterius, v. g. B: sinu luerin relationibus d squiparatiriae, Pater v. q. dieitur eorrelatus filii, dc sic de alii, est phv Io sophandum. Ubi, si vis , pCtest ncitare ali
quam differentiam inter relata , & e reclara, se ilicet, quod eorrelata sitit diresti; relata:ali qua υero relata solum ulteriori reflexione habeant esse correlata, v. g. Pater,& Filius sunt correlata; necnon Dominus, de simus Pater , fle Dominus possunt diei relata , sed non eorrelata, eu m directe viri usque correlatio. nis termini sint Filius , & servus : quare ut dicantur qua Do minus , v Pater Correlata, vi. detur requiri aliqua reduplicat lo illius relati, quod Herque ilabebat. Deinde circa correlativi, 'ecorrelati si Terentiam, eam solum ci ea , quam supra circa relativum, & rela
6 Fπινε mum potest recte exponi secundum strictam voe, signiseationem; sicque diei , extremum esse , quod a relatione longius at,est, ita ut sit respectit illius, quod magis existremum est: quo pacto, quando duo paricles albi dieunt relationem similitudinis, parietes ipsi possimi relationis diei extrema , cum res pectu similitudinis sit paries, quod magis distat. Similiter quando duo individua υnam, aut alteram similitudinis , aut Identi talis δι- eunt relationem, individuationes ipsae possunt dici extrema, eum naturae sint immediatio
Fundamentum dicitur iuxta Scotum supra in φ. II. Metaph. id in quo immediate existit relatio; quo pacto in duobus parietibus albis sondamentum dicetur qualitas respectu relationis similitudinis. Vbi debes advertere, quod dum fundamentum ponitur, ut quid distinctum ab extremo , potest extremum dici etiam subiectum relationis ι ae proinde aliud esse, esse relationis subiectum ,& aliud ipsius fundamentum. Sie Scotus ibidem. 8 Vlterius est advertendum, quod uolet fundamentum diei proximum sie, quod sum. matur pro ratione fundandi, quod vulgaritet nuneupatur modus: unde sundamentum proximum dieitur ab aliquibus , ratio ipsa sun dandi , seu conditio sine qua non, v. g. vnitas specifisa quantitatis dicitur ratio fundandi aequalitatemr vel Deundum alios, fundamentum proximum dieitur illud, quo posito , ponitur ipsa relatio, sieuthposita ultima dispotatione,neeessari6 introducitur forma.s Termisma dieitur illud,ad quod relatio ordinat prim6,& per se subiectum: quo pacto
Ioannes V .g. genitus a Petro, dieitur terminutrelationis, cum ista Petrum ordinet ad Ioannem. Scilent omnia exemplificari sie: Petrus est subiectum paternitat s , potentia generativa est fundamentum , actio generandi est rati landandi,& Filius genitus est terminus.
quod in supra expositis nulla firma doctrina potest tradi, tum ob diversa A. A. placita,tum ob diversam mutationem in relativorum materia. Quare, ut id pateat, & sundamentum relatIonis melius innotescat, seeundam alioruni terminos , Quoad ultimo dictum , expositione adducam. Fundamentum namque dieitur illud , quod in subiecto tequiritur , ut realis causa , & ratio ob quam in illo relatio comis surgat; v. g. dum corpora non haberent in se relationem similitudinis,nee aeuualitatis, nisi haberet in se albedine,& quantitate, quae sunt fundamenta taliu relationum Quare de rati ne fundamenti non est , quod sit idem re eum
subiecto,aut re ab illo distincts sed abstrahit: quadoque enim est ide ac subiectu, tui relatio Ceea ini
405쪽
immediate: inhaeret: quandoque est distinctii mitamen de ratione fundamenti ut sie, et , ut sityn eodem subrecto, in quo est relatio, di quod non reseratur, sed sit ratio fundamentalis reserendi: unde quando subiectu , R iundam e tum coincidunt, ut patet in duabus albedinibus,relationem similitudinis iandantibus,adhuc, saltim ratione, alia est ratio subiecti , &al ia est ratio fundamenti; dicitur em m albedo subie elum, quatenus refertur, & ei relatio io- haeret: dicitur autem sundamentum praecise, quatenus causa esl,& ratio,propter quam coinsurgi t relatio. Itaque , quod de fundamento, di subiecto dicunt, existimant, quoad coincidentiam, de extremo , & fundamento dicendum a
. rr T TT fine eonfusione possimus in V sequentia discurrere , placuit
post terminorum notitiam, a rias relationum acceptiones aperire. Relati
igitur in sua latiori sphaera dividitur in rea intem, oe rationis. Relatio realis dicitur habitudo firma unius ad aliud, v. g. relatio Patris ad filium. Relatio rationis dicitur pura ιntentionalis habitudo unius ad aliud. De his passim
loquitur Scotus expositus in I. Isb. Entis in-rention. Ubi quemlibet eomparationis effecistum , relationem rationis intelleximus. ι .ret Dividitur relatio 2. sere in aequalisphaera , in relationem ecundum diei , dc δε-xωndum Use. Relatio secundum esse dicitur illa, secundum quam vere,& in realitate unum refertur ad aliud, v. g. habitudo Patris, similis,&c. Relatici seeundum diei dieitur illa, secundum quam re vera aliqua non reseruntur,
dicuntur tamen ob aliquam eximiam .pparientiam. Relationes seeundum dici varie exemplificantur ab A. A. Aliqui putant relationes secundum diei,posse diei omnes iandamentis idemptificatas;& seeundum esse,omnes distinctas. Isti sundantur in eo , quod eximia intimitas relationis cum extremo, utpote absoluto,confundatur ab eo. Alii putant idem, sed expressus , dicuntque , relationem secum dum diei, esse transcenden alem: & praedicamentalem secundum esse. Fundantur in eo, quod tales relationes in caeteris praedicamenistis Deile inveniantur , dum praedieamentalis diis cile invenitur. Huie expositioni non rum favet Scotus in quast. 26. Pradae. Eienszquadam a tem sunt relati υaseeaendam dici,
τι qua πην in σι eoneribus , oe secun maliquam habitudinem dicuntur ad alia: ilia
tamen simpliciter lo 'uendo no 31 sunt relativa. Alij putant alia elli omne absolutum per modum relativi explicatum,ut potentiδ, pars, habitus die. Et apud Scotum, M auedo ad aI-
ratιone omnia accidentia ad obsectum. i 3 Dividitur ulterius relatio realis in mutuam, dc non mutuam. Relatio mutua dicitur illa,quae in utroque extremo unam, aut alteram lineam isalitatis conserWat,v. g. rei
tio duplicis similis, producentis , & producti&e. Non mutua dicitur illa,quae realitatis lianeam in aliquo deperdit,v g. relatio creaturet ad Deum , quae est realis , dum Dei ad ereat ram est rationis. Sic Scotus ub1 supra in Metaph. tua. Mutua dividitur in relatione equia parantiae , de dii qui parantiae: dieitur prima, quando relata sunt eiusdem nominis, & rationis, v. g. album, & album: e contra diei tueseeunda. Celebrior relationis diviso solet fieri in relationem praedicamentalem , & in non praedicamentalem , seu in trascendentalem apud alios. Utraque relatio varios sensus baiahet apud A. A. infra examinandos; sed prout
communiter prae lumitur; relatio praedica me nistalis dieitur illa sie propria, & stricta habitudo, quae speciale relInquit praedicamentum. Relatio non praedicamentalis e contra constituitur.
i s Praedieamentalis dividi solet adhue,
ut transcendentali contra posita,in relationem intrinsecus,& in relationem extrinsecus. Relatio intrinsecus dicitur illa , qua noςessari, consequιtur ambo extrema an a ZAρosita r vel quod idem est, necessarao conseqvitar nuam 'πdamentum,termino non exeluo, sed Posiato. Extrinsecus autem est , qua non consequi tur necessaras extrema , erram ambos vi in actu posita. Sie literaliter Scotus in A. d. I 3.
q. I. si . si ergo debet salvari famosa dimisi.
pradr came utorum. Exemplum primae solet
ni in albo,& alborduplici enim albo posito, tim resultat similitudinis relatio. Exemplum secundi solat poni in materia,& forma, quibus politis, potest non resultare relatio vniti,ut patet in homine in corpus,& animam diois .rs Deinde restat advertendum, praedictarum relationum immedia tam divisionum coissequentiam dissicili me polle annotari; quare solent aliqui, triplex genus reIationis apud
Aristotelem adducere, atque in eo Omnes coulocare. Adducunt ergo omnes relationes
ad tria genera , iuxta triplex earum funda
406쪽
mentum. Primum gemn dieitur eorum, quae fundantur in unitate,& multitudine: ad quod pertinent relationes idemptitatis , & diversitatis substantiarum. Reseruntur enim duae substantie relatione idemptitatis, quando sunt eiusdem speeiei, v.g. Petrus,& Paulus. Perii. nent etiam relationes similitudinis,& dismiis
litudinis qualitatum; aequalitatis,& inaequalis alis quantit tum. Secundum genus dicitur eorum,quae sundantur in actione,& passione, v g. relationes Patris,&Filii, causae,& effectus: Domini ,& Servi, die. Tertium genus dieitur eorum, quae sunt relationum mensurae
ad mensurabite, v. q. cognostibilis ad eognitionem , seibili ad seientiam,& sensibili, adsensum: de ovibus disputat Seotus in s. M taph. t x et δέ de cimnibus atomus infra,seris vantes ordinem hine pro divisionibus seris
, tr A Git de his relationibus Scotus
ibi que resolvit, dari relatio--nes reales, & rationis,quin detur aliquis unus conceptus univocus utrique; sicuti nee talis datur quantitatis ad quantitatem realem ,& ad quantitatem rationis trire se resolvens: Re- Iatis realis et unum ster Legenerat, Himuma
uia dicit unum ea neeptum dictaram an quid de omni baer inferioribus.
r 8 Quos letur relatici realis, suadet Phi losophorum , & propriis rationibus. Pri potest probari ex Avic. 3. Metaph. tenente. quod nullo intellectu intelligente , iste esset Pater,& ille esset filii, di ergo & nnuo intelIectu intelligesnte daretur relatio. Prob. conseq. quia solis absoluti et praediearis manentibus,
non foret iste Pater; cum ante paternitatem, nullum ei deseeret: ergo dum sit Pater,nullo intellectu intelligente datur relatio. Secunta prob. ex x Melub. ubi scientiae mathema iatieae ostendunt relationes de quanti : sed nullius rationis est supra quantum ostensiva Maiathematiearerea Penb. 3. ex samosa entis divisiqno in doeem praedicamenta , quam secundum Avie. 3. Metapb. inquit & Motu ἐπ q. d. II q. r. cogimur observare et sed si μου aliquid non foret reale, divisio illa eor
Matis et ergo. Dieebant, aquale esse passionein quantitatis. Contra arguit semusr passion cessariὰ inest; aequale non; quia non inest , si aliud quantum non sit tergo aequale non est propria passio. Qualiter enim aequale dieatue pakio, exposuit υbi supra de quantitate in .
Prad --.Prob.viter us,quod relatio aliqua est res naturae ; quia actici naturali dependet ex approxirnatione agentis ad passiim, sine qua nunquam est, quaecumque absoluta ponantur in hoc, & m illo: simither eisdem a solutis manentibus, divertaretur actio: ergo
propter divertam naturae relationem. Deinde
intentum eonfirmat in responsione, direns, quod non haberet intellectui, unde distingueret relationem riticinis, nisi firmiter apprehendisset in aliquo relationem realem , sicut dieitur de attribui divinis. ergo.
et o P. Pones dist. Is q. 3. intendit elavire crinir a ri j rat Io nem , ut sugiant quascum que rationes nosti as,est 6 denominatio odi ali-
qu sin respectibus rationis ponamus. Dicit ergo quod quaecumque nostra ratio illudetur facile ; nam disent, possedari aliquos respectus rationis ι parte rei, id est, independenter ab intellectin& hoe apud nos, eum teneamus, quod posita visione in oculo , resultet statim in obiecto vim respectus rationi independeater ab intellectum idem esse de obieetis aliarum potentiarum et ergo similiter , liret posutis duobus albis resultet relatio similitudini poterit diei, quod licet ille respectu, sit inevia tabilis,& sie independenter ab intellectu, erit
tamen rationis respectus. Miror nimis, P. eium sie eontra Motistax ministrasse responsionem, eum nunquam id somnia ferint Hes mirantes. Firmiter enim tenetur , quod parte rei nullus datur rationis respectus, re- sol, entes pro viribus, quod omnis relatio rationis, obiectorum denomina tiva, resultae ex comparativa cognitione, ae per consequens, quod posita visione in oeulo , obiectam non est formaliter visum, sed solum fundament liter , quousqne per comparationem deriv lucide quo dixi plura fere per totum et . ιbrumentis intem ionalis, quibus sistentes cimma sa-elle redetemus. Maior nune dis iit asstat in examine relaticinis realis, an se iliret distinguatur realiter a fundamento;nec non,in quo . differat relatio praedi ea mentalis a trans credentali r quae omnia per sequentes articulos resol-
407쪽
pradi ea mentalem, st transce dentalem.
et x T Lura, ut dicebam,inquirit titv- lus, quarό, in clarius, dc uti limprocedamus, constitutivum relationis praedieamentalis inquiremus, ut inde melius contraposita videatur.
talis structura. αα TIRincipalis notitia huius eontrois
versiae solet esse ei rea distinctionem , vel idemptitatem reis Iationis cum extremis;eognito namque,an sit eadem sundamento, vel termino ,diυisim,aut insimul duobus, facile unusquisque suam eriget resolutionem ς quare existimo ab hoe esse prae aliis incipiendum. 23 Prima igitur sententia fuit aliquorum dicentium , relationem praedicamentalem esse sis constitutam , quod eum fundamento rea- Iem idemptitatem habeat. Sic Henricus,&plures alii antiqui,videndi apud Motum in z. a. 1. . . in schotio. Arguit Motus in eo nistrarium in Iest idem realiter Α, sine quo Apotest esse realiter sine cotradictione; sed su damenta relationum possint esse realiter sine eis absque eontradictionet ergo. Mai. suadet Scotus: tum ,quia aliter everteretur illud principium, scilicet, idem esse,st non esse, Ne sebii. eoori tum , quia periret doctrina Aristori T. pie. e 8.ct s tenentis,quod propositio, vel problema saei liter destruitur per contradictionem inventam;& uue per e tradictioin nem non destrueretuet tum suadet ex Arist. Probante , materiam esse aliam rem a forma, quia manet eadem sub oppositis sormis: unde eodem Utitur 6. Phys ad probandum , locum esse aliud a Ioeato: quia scilicet, locus idem manet eum diversis locatis. Mi n. suadet Se tus in relationibus aequiparantiae , quarum fundamenta possunt esse sine terminis, v. g. simile , aequale,&e. Si enim hoc album sit ,&aliud album non sit, hoe album erit sine similitudine:& si aliud album fiat,in hoc albo erit smiIitudo: ergo. Infra praecavetur Iespon
plura eiusdem rationis, secundum persectam idemptitatem eadem sibi ι sed plures relationes eiusdem rationis lunt in eadem landa mento, sicut plures similitudine fundantur in eadem albedine r ergo seenndum persectam idemnitatem non sunt eadem ei. Maior a paret inductive in omnibus ἶ quia vetum
continens continet unum tantum eiusdem
rationis , ut patet in quacumque serie enἀ
as Arguit 3. si eontinens aliquid per idemptitatem sit peesectius, eoncludit, quod etiam contentum in eo per idemptitatem sit persectius ; sed non semper persectius funda
mentum eontinet in se persectiorem relati nem i ergo eam non continet per idemptita. te m. Mai. suadet in anima perlectiori per se tiorem intellectum habenti; nee non seeundum ponentes, eamdem esse sormam intelleetivam, de sensitivam corporeitatis,& substantiae, intellectiva persectiorem intellectivam ineludit, quam sit sensit iis in brutis. Min. eonvincit; quia non omne albius est sin,ilius, ut mani testum est ad sensum: ergo.
idemptitatem , non minus differunt in eonti nentibus magis distinctis ; sed relationes sun- datae in magis distinctis, utpote in duobus generibus, minus differunt, quam duae sundatae in minus distincto,utpote in re eiusdem generis r ergo quia non sunt per idemptitatem ineontinentibus. Min. suadet; quia aequalitas, quae sundatur se e quantitatem , 3c similitudo,quae nudatur super qualitatem, minus di ferunt, sunt namque eiusdem mod0quam similitudo,& relatio potentiae activae, sunt naisque alterius modi quae possunt fundari super
27 Arguit s. reIatio rationis est alia restationis suo sundamento:ergo Ac relatio reaialis erit alia res realis a suo fundamento. Su det conseq. quia sicut relatio rationis est modus obiecti in primo actu intellectuς , & tamen non est in se nil in Penere intelligibilio, sed est in se aliquid vero intelligibile , licet non ita primum , vel aeque: primum, sielit illud, euius est modus cprius enim intelligit ut
natura humana, v. a. quam intentio uniuers
Iitatis,a qua modificatur per intellectum : ita etiam relatio realis, licet sit modus sui fundamenti , 3e non aequε primis cum eo, nee aequέ perfectum tame in se erit res aliqua;qui. quod in se nil est, nullius est modus realis. Hoc alia gumento intendit Scotus probare distinctio. em Nalcm, eo quod, ut dicam in Dist. Di
408쪽
x λ monis, quod est res, I res est realiter distinctum i unde ait, quod relatio est alia res a fundantento in esse reali; sicuti relatio rationis est alia intelligibilitas 1 sundamento inesse litentionali.
et 8 Quinque positis rationibus, & alia
statim ponenda ,arguit Scotus contra Henritum , nec non contra Doctorem Seraphicum,
Doctorem irrefragabilem , & alios videndos ibi. Vidi tamen aliquos RR. primae rationi Seoti respondere per virtualem distinctionem,sicque dicentes, quod esse realiter simile,&non simile, ae proinde similes contradictiones, poste virtualiter contineri in eodem sundamento,ut de aliis similiter dicitur.Conistra haee plura intendam addueere distinisticinem virtualem impugnans; tamen opponam sextam Stoti rationem, meritis propriam. 29 Contra arguit Seorusmii finitum continet secundum persectam eontinentiam so
malem, & υ irinalem cipposita sor maliter: sed aequalitas , & inaequalitas sunt opposita sor- maliter,& similitudo , & disii militudo similiter, saltem ad idem correlativum: ergo idem fundamcntum, neutrum istorum continet virtualiter , & secundum persectam idemptitatem. Dicit Scottis, neutrum continere, quia qua ratione probatur non ambo contineri, eadem ratione prob. quod neutrum. Mai. in qua apparet difficultas, adetur ab eo;quia licet in Deo eo needatur persectissima eontiisnetia omnium persectionum secundum ideptitatem eorum , quae sunt in eo ς ison tamen potest eontinere opposita sor maliter absoluta in se: sed solum poterit opposita absoluta
continere virtua I iter , & opposita relati uasormaliter: sed athue ex huiusmodi continentia coneluditur in Deo infinitas fundamentirergo nil finitum poterit continete, secundum Continentiam formalem,& virtualem,oppo sita formaliter. Tandem Motus praefatam doctrinam eonfirmat validi, authoritatibus. Ambros Hilar. Philosophi ,Simplicitis Avieera, ut videri possunt ubi supra. SECUNDUS EMINENDI MODUS
3o DLures alii, partim eum praec dentibus eonvenientes , cum aliquo addito formant resoluistisnem,dicentes , relationem praedicamentalem ella denominationem quamdam te spectivam, cum solo sit damento ititi me idempti ficatam,quπ tamen, quia re ectiva est,& terrmInum essentialiter eon notat, eo solo deficiente potest abesse fundamento. Ita cumeon notatoribus RR. aliqui,quosArriana suppresso no in ine refert diis. ret . LV. c. 8 .sula. . r. illis subseribit P. Merarius disp. 3. de Deo sc 3. nec non Angelicus D. solet refferri pro
eadem senten. Fusc. 4 8 trac .s . cap. et Genietur etiam , pro eisdem esse Suarium apud Ar riagam,& Hurtadum,licet P. Richardus Lun-eel b. 3. MetVb trac. 6. cap. 21. eum existimet dubium.
3 l Contra eos arguitur, quod casu , in
quo non detur terminus, dabitur relatio,etsi non detur relatio terminum formaliter deis nominans relatum t ergo dabitur relatio sundamentum denominans, reserens absque termino. Prob. ideo non denominat terminum relatum,quia terminus non existit ret go eum sundamentum existat, saltim ipse in denominabit relatio. Dicent statim aliqui,quod ablato termino, aufertur statim relatio. Contra;
quia sie relatio magis distingueret fundamento ,quam termino. Suadetur;qilia distinis ctio realis magis convincitur inter ea, quorum aliquo ablato,remanet aliud,quam interea, quorum aliquo ablato,aufertur, & aliud; sed ablato termino aufertur relatio, dc manet fundamentum t ergo sie eelatio magis distingueretur a fundamento,quam a termino. Ulterius, eontra id militabat illa prior ratio Scoti, recte die entis, quod si illa maior con-vineebat distinctionem realem ex reali permanentia unius, & non alterius negetur, non videtur relinqui,unde positi distininio entium probarie diceretur enim a proterυ , non sciis Ium, quod in uno supposito plures naturae, ut
substantia , & aeeidens sint eadem, sed quod Sortes, & Plato non differunt realiter ; quia si
arguas contra eum, ex e , quod Sortes potest existere, non existente Platone; ergo distincti: negabitur consequentia; negabit namque protervus propositionem,eui tu inniteris,cum eamdem tu neges. Unde inferebat supra Scotus , corruere argumenta illa Aristot. quibus
distinistionem probabat. Quare 32 Dicent flatim alii, quod ablato ter mino , existeret relatio quoad entitatem, non quoad denominationem. Sed in primis pristina ratio Seoti potest nimis instari : posset enim in superioribus dieere prorervus, subia tantiam , 3e aeeidens est e identicet in eodem supposito, & dum disti nictione munerum, &denominationum , distininio probetur , non valebit in erepari dicens , accidens manere quoad entitatem , lieet non quoad munus , Iden minationem. Confirmat Scotus allum tam fidei exemplaribus, resolvens,ex tali di-
409쪽
eendi modo posse plura eonfundi, aut ad e
rorem moveri. Suadet r. quia si idem realiter naturae humanae sit unio eius ad verbum, ver bum nunquam assumpsisset naturam illam:& sie ipsa aeque realiter suillet v. ita verbo, sicut modo,quia tota realitas,quae mod6, sui set tune: reduc ergo ad debilem denomina tionem , reale , dc entitativam Incarnationis
Mysterium. SI militer suadet in Euchalistia; quia si manet eadem quantitas,quae pr/us erat panis, dc nil aliud est inhaerentia eius pani, quam realiter ipsa mei quantitas, postet quilibet contra fidem arguere,quod illa unitur rea liter pani, vel quod eam ivsormat nunc,sicut prius.
33 Deinde argui potest a paritate abs
luti, euius praedicatum quidditativum , mamnens quoad entitatem,debet 3t manere quoad denominationemr ergo de quidditas relationis quoad entitatem manes,debebit,& quoad denominationem manere. Confirmat id nervose Se citus ex Philosopho s. Metaph. tem. I .su de iis,quod relatio debet esse res,dc ens distinctum ab absoluto, ae proinde,quod non debet sequi,manere relationem Quoad entita istem , ex eo quod maneat entitas fundamenti. Suadet intentu ubi sup . in et f. quod si adhue; quia omnia,quae diuidunt ens, sunt vera entia, dcres, quae possint diei in quid iuxta genus suum; licet comparative sumpta e siderari possint ut modus, v. g. qualitas, quae licet re pectu quantitatis videatur modus , tamen in se vera res est, firmam.entitatem habens: ergo idem est dicendum de relatione, cum dividat ens, licet respectit entitatis absolutae appareat modus. Ex quibus bene arguebatur,
quod illud , quod formatissime est relatio,liiscet per denominationem explicetur,debet esse ent , 8e firma res, entitatem habens divisivamentis,ae proinde repugnare,quod maneat foris malissima entitas, &'quod non maneat sor malissima denominatio.
34 Tum , quia prosectiue ad quaestionem
nominis videtur , hos ΑΑ. punctum reducere velle. Dicunt enim,quod nesi manet denominatio unionis v. g. non manente denominatione non manet compositum,sicuti nec relatum, quod inquiri mus: pone mus igitur quaestionem in denominatione, de sic dicemus, quod denominatio est unio , & relatio; ac
proinde erit nostrum intentum examinare, an denominatio, qua sundamentum refertur,
sit realiter distincta, & sie, an sit distincta re-
3 s Tum, quia non est vitabilis dissicultas
ex confusione; dicebant enim, quod manebat relatio quoad entitatem, non quoad denominarione: ergo dc manebit denominatio quoadentitatem, licet quoad denominationem non maneat denominatio. Patet; quia denominatio quoad entitatem non debet elle distincta abentitate formae relativae : ergo debet manere quoad entitatem , si quoad hanc maneat relatio et ergo debet manere denominatio , quia quoad denominationem maneat de non hiatio. Plus ultra intenditur confusio; nam perit
denominatio quoad denominationem, quin pereat quoad entitatem : ergo magis distinguitur denominatio ab ipsa denominatione, quam ab ipsa entitate. Eit elarum, quod magis distinguatur; alias non periret denominatio, dc maneret entitas. Sed quod magis di tinguatur a denominatione ipsa denomin tio,est consulam: ergo,&c. 3 6 Dicunt ali j pro solutione anteced. argumenti, veluti si diversa exprimerent quod forma intrinseca est in duplici differentia; ab . soluta una,& relativa alia : unde licet formae absolutae entitas non requirat aliquod extrinsecum ut denominet; sin autem relativae. Contra haec instant dicta usque adhue. Argui potest etiam sic: forma,quae datur,quin denominet subiectum,ipsum non reserens, non est intrinsece relatiυa ergo cum in casibus praediactis relatio foret forma non denominans sub biectum relatum,non foret relativa. Nunc sici sed forma, qtiae non est relatio , extrinseco non eget, ut denominet: ergo neque raIatio illo egebit. Mai. prob.nequit elle relativa a liqua 1 orma, si non habeat, quod est intrinsecum illi in esse talis; sed scirinae relativae est intrinlecus eius esse eius formalis, set Iieet, subiectum denominare relatum: ergo sorma, quae id nonar aestat, non est relativa. Conseq. d ducitur a paritate sor mae absoliatae,euiesti trinsecus eius essectus 'rmalis,scilicet,deno minatio absoluta.
3 7 Vlterius argui potest Nostratum doctrina , videlicet, quod si relatio praedicamentalis idemptificaretur eum tandamento, non haberet aliquid, per quod intrinsece dis tingueretur a transcendentali: ergo. Dicunt, quod transcendentalis, vi reddat subiectum relatum, non eget existentia termini; sin au tem praedicamentalis. Bene equidem: sed cupio scire, cur una existentiam termini requirat , de alia non, dum utraque si forma cum fundamento idem plificatal Neque hinc valet, quod praedicamentatas sit forma relativa ,&sc quod eget aliquo extrinseco , ut denominennam etiam transcendenta Iis est forma relativa,& eo non eget. Deinde argui potest sic
410쪽
ut relatio praedicamentalis maneat idempti ficata cum fundamento , non minus inde pen det ab existentia termini , quam transcende talis : ergo & ut denominet terminum, cum
utriusque esse sit intimet unum in ordine ad aliud. 38 Tandem in eonfirmationem intenti potest argui siet si ter manus, quem existentem
non petit relatio transcendentalis, poneretur existens , non solum quoad entitatem , sed &quoad denominationem maneret relatio transeendentalis , utpote realiter eadem infundamentor ergo si terminus, quem existentem petit praedicamentalis relatio, per possibile non existeret , maneret relatio praedica omentalis quoad entitatem , Sc denominationemr alias si neutra maneret, utraque potius termino , quam in fundamento ponenda videbatur.
3; T Lurimi alii eontrario dictam iis
ne vertunt sermonem , existimantes, relationem praedicamentalem sistere in extrinseea denominatione a termino desumpta. Haee resolutio debet
peius explicari r vel enim loquitur de den minatione idemptificata termino, vel dedi tincta ab illo ' Si de primo loquatur, potest aperte impugnari omnibus illis rationibus, quibus in prima, de seeunda sententia omnem idemptitatem eum iundamento rei jeianus ,& ulterius id exprimi potest in relatione transcendentali , eui realis habitudo unius ad aliud non defieit actii,sie quod ex praecisa ratione habitudinis , etiam habeat unum referre ad aliud; quin tamen possit inde deduci allia qua idemptitas eum esse Ad , eum habitudost actualis, Se esse Ad , non sit nisi possibile ergo quia nunquam respectu habitudinis ae-tualis debet terminus diei relationis prinei pale principium. o Diees , magnam esse differentiam, eo ipso, quod habitudo it an hendentalis si extermino possibili ,& praedicamentalis ex ae ivali. Contra; quia utraque habitudo est ae- tua is rere ex terminis praeeise, non dignoiaeetur differentia. Patet; quia n ex terminis dignosteretur , sciret ex eo, quod una habitudo foret possibilis, de alia actualis, sic uti termini sunt i sed in utraque relatione datur actua i it habitudor ergo quia ex terminis non dignoscitur. 42 Dices aliter,stare disserentiam in eo, quod habitudo transiendentalis non est mi tua , sed solum a iundamento , seeus autem
termino ἔ ex quo dignoscitur, quod transcendentalis sit eadem fundamento ; alia ver6 eadem termino , cum ab hoe actualis habitudo derivetur .Contra ;quia ex hoc poterat deduci, quod habitudo termini ad fundamentum foret in praedicamentali eadem termino, cum termino non existente,illa non daretur: at ex
hoe melius dedueeretur, quod ultra dabaturalia habitudo idem plificata eum sundamento, quae cum aequalis foret habitudini termini, non daretur motivum , ut Omnis habitudo praedicamentalis foret idem plice in termino solum. Tum,si omnis habitudo termino foret idem Ptiea, ex ratione mutui non daretur di tinct, cum transcendentali; nam sista non est mutua , quia lotum dicit habitudinem uno extremo idemptieam , Ut pote fundamento; nee alia foret mutua, eum solum haberet habitudinem idempticam alteri soli extremo, υepote termino. Sed quia iste dieendi m&dus, praedictis melius ita pugnatur, utilius erit
et Si igitur loquatur de denominatione distincta a termino, argui potest: quia illa denominatio non est magis distincta 1 sundamento, quam a termino i ergo non datur mai us motivum, ut desumatur ab uno,quam
ab alio. Suadetur, qui a s aliquod daretur motivum, supposita distinctione eum viroque, maxime maior consonantia cum termino , veluti cum formali denominationis principio ; sed non potest illa maior eon nantia pereipi , praecipue in relationibus aequiparanti aetergo. Suadetur minor in simia litudine duplieis albedinis , in quibus rationes fundandi sic eonsoriant, quod ex eo resultet similitudinis relatior ergo ex maiorieonsonantia, nequit pereipi , cur potius ab uno extremo , quam ab alio sit .de lumenda
3 Deinde arguere poteris ab omni se positione praecisus; quia totum esse relatio nis,iuxta duplieem Arist. deseriptionem, est in ordine ad aliud se habere: ergo illa denominatio extrinseca, in qua stat relatio, in ordine ad aliud se habet: sed illa denominatio est ab ipso termino:ergo non habet aliud in ordine ad quod se habeat. Suadeturi quia est esse termini: terminus non est aliud ,eum sit a termino desumpta r ergo. Deducitur; quia si a termino ch sumpta in ordine ad aliud se haberet , it Iud aliud esset terminus: vn de non levis insertur tonsuso , videt ieet,