장음표시 사용
391쪽
panis: ergo vel in substantia, vel in qualitatibus superflue ponitur qualitas. Suadetur;quia
qualitates V. g. conceptae, ut a nobis concipiuntur,utpote penetrab les,non haberent erga impenetrari quid magis , aut minus, cum qualitates ab eis conceptae non magis resistant penetrationi. Deinde qualitates, ut a nobis
conceptae , tametsi penetrabiles , per panis
quantitate forent non minus extensae, ae s
rent eorum qualitates habentes seeundum se extensionem:ergo superflue ponitur quantitas
in qualitatibus a subitantiae quantitate distincta; vel e eontra, utpote in substantia superita ponitur quantitas,est6 in qualitatibus ponatur. Prosecto ignoro motivum ponendi quantitatem qualitatum ; si iam non dieatur, ne poni in omnibus qualitatibus, ut maneant cxtensae propter unicam Eucharistiae extensionem, eo quod Christus potuit illud mystertiam patrare. Si contra dicta aliquod roboris valeat opponi argumentum,ex dieendis in ' uaest. sequenti eius vis reprImetur.
as O Vb multiplici sensu praesens
' quaestio venit examinanda. Inquiritur ergo de extensione subiastantiae,an sei licet entitative,totaliter, aut I caliter extendatur ieeundum se. Ubi advertendum est, illam diei extensionem, seu divisionem entitativam , secundum quam substantia ex se habet partes substantiales, ex quibus co ponitur , dc integratur , non tamen earum propriam extensionem habet, id est, secundum alios, habet partem,& partem; non vero partem extra partem, seu partes proprie e tensas,& ordinatό dispositas r quin imo rates partes habet veluti inter se eonfusas. Deinde ua dicitur exteἡsio in ordine ad totum , se cundum quam partes habet aliquem ordinem
inter sese, quod non sint eonsuu , de immediatis eopulatae, sed debita proportione,ita ricaput uniatur collo, Sc non pedi; manus brachi δε non pectori dee. Ulterius illa dieitur extensio quantitativa,quae est in ordine ad locum, secundum quam una pars substantiae ponitur in diverso loeci, ae alia, ex tali exte sone propriε manes extensa,& impenetrabilis:& haee ponitur duplex,leilieri, aptitudin lis ,δe actualis r actualis, dum una pars est extra locum alteriusi aptitudinalisve , dum esse extra alterius locum solum petit. His itat 6 Resolvo r. substantiam materialem Reundu se primam extens ne habere. Hee reis solutio est expressa Seoti,& pluri ex literatissima, contra antiqui res TFomistas relato, M. Prado an t. q a'. I 3. g. r. Suaderi potest; quia ut materialis lubstantia entitative sit extensa solum requiritur, quod habeat parres realiter separabiles; sed eas habet: erto. Maior videbitur. Minor prob. quia experitur, paristium substantiae unionem di lui ; seὸ non potest unio nseparabilium dimi vir ergo eas separabiles habet Dicent statim, maiorem ilia Iam esse falsam : quia lieet substantia sit divi sibili, , & separabilis, inde non debet inferri, quod habeat partes, sed quod eas possitha
re , teilicet, per adventum quantitatis; quod voeant substantiae divisibi litatem negative, e
quod lieet actli non sit divisa, ipsi tamen non repugnet per aliud dividi. et Sed contra , quia actualis indivisio
quantitative, & perdiscretionem, non potest impedire actualem distinctionementitatis,&entitatist ergo nec quod actu detur entitatum multiplicitas realiter post ivε. Prob. anteced. ratione,& exemplari. Ratione;quia sicut non
potesta parte rei dari idem itas realis , quin
realiter actualiter concedatur actu in entitate
unum;nee potest a parte rei dari realis distinactio,quin detur actu in entitate multiplex:sed quaeeumque separabilia, licet in i non finis parata, realiter absolute sunt acta distinctarento actualis indiscretio, seu inseparatio quia litativa non potest impedire actualem distinis ctionem entitatis, & entitatis. Confirmatur exemplari: licet materia,& forma sint physies unitae,& sortε strictius,quam partes quantitatis, tamen unita in physeo no impedit,quod realiter ab Iure detur entitas formae , actu distincta ab entitate materi aer ergo nec iὸ impediet substantiae, licte detur, vel non detur unitas in quanto. Confirmatur 2. liere subtast-ntia creata suisset separata 1 naturae emit te propter adventum personae Verbi, id non impedivit, quod actualiter foret entitative distincta a parte rei: ergo nec impediet subis stantiae , licet propter adventum quantitatis
et g Prob. t. & eonfirm. resolutio ὶ paritate divisionis per rationem. Arguo siet ma- iorem extensionem debet supponere divisio realiso qualitativa in illis,quae dividit, quam debeat supponere intentionalis, & rationis in
illis,quae distinguit: ergo eum divisio, seu diu
stinctio per adventum rationis debeat ad minus,secundum Thom istas,supponere in re entitates iandamentaliter , de virtualiter distinis
392쪽
ctat, divisio Hr adὐentum quantitatis dςbebit entitari vas independentes a quantitate : nam
supponere in substantia entitates realiter actu immediate ad praefatum quaesitum in Siqua. inter se diseretas. Ulterius id omne clarε ex- ras et am, AEn babegistanest Di es,quod par ponitur in quantitate logica, videlicet in ter- te ιsubstantiales habet: ιuas enim nox ha minis υhiversalitate affectis,illa exte sis, sicuti bet per quantitatem, dic quod ,3e nos litania quantitate substantia,υ .g. iste terminus homo, ter C Dcςdimus a nςc aliud supra propugnavi bae nota omnis extenditur; ubi invenies, v inus. quod.si terminus homo si tirative,& iptrinse- 32 A suo I. in savorem rescit uti cinis isse et non supponatur extensus , neutiquam inde illa iubstantia secundum se haberet esse e Yten me logicam quantitatςm malorem illam in- sa in Ordiu ς ad totum , secundum se haberbia tionalem extensionem rociperet, v. g. O ' p.rtς ς xx. Pastest sed ita, in nullo essentiali
runa formalitas est ex rinrp sei exu in litetr qu 'tirati:ergo ruit responsio. Prob. analitatem alterius. eouceptibilitatis. His temd bsmi R sc exigat actum suum quod in re Resolvo 2ι lred ad in Oxtensione P ab ago Dyi 0 tur ii possit impediti/se id habere siristantiam a quantitate , ac proindς suum Rctum , quod solum a superno , id n .substantia materialis aquantitate praeeita . n. impedd, ut Vtς qu. actus vitique aeque secun sesam inordine ad locum , sed nec in Ordius dum φ igςntiam competant: ergo licet .& ad totum erit extensa. Haec resolutio est e r Alites, proximius id conviρci potest isto, Denus purioribus Ange licae Sebolae Sectat M teria prunR Cceli, & in maletia sinima sublu sinus ontra eximium Semistarum impetum, nari, in ecie formali ind illinct a , lie e . citantium pro ipsis Scotum in z. d. ra ρε ag. altera diffici ius sit corruptibilis disse is ehae quem ibi pei icitam qistinctione tu attenis late viae,rc Patriae: in logica Angeli,& homo , a polias e seste contrarium inuolis nisi in ne purgatorii,& inferni:&tandem ei semis namque M per se in q. eitata , quae. distincti Rς re .li maxima eorum , quae sep ops, an materia prima polsit petr 'liquRm rantur, α eorum, quae ab extrinseeo non poterit4am ab cimo, forma separari , i A. separantur, c . Unum,aut aliud ex his exemia oondo a ad 'qua tionem re ivst, non-bem plaribus difficile eoouetur ab his, vel illi, Ait
leontradictionem, materiam esse sne suos .hopibus, Ulterius id combinari poteste ipsa quaeumque substaentiat L N tali . Vl- quantitatς,quae adhuc respectu Dei considet
En clare resolutioni favere, vi statim videbist 3 3 Deinde;quia dissicile potest suaderidetur in probatione. Nee ibi favet Seotistis,nisi substantia illa , si vis pere e de separata. de in eo, quod substantia habeat praxi se Par ab ScQt intes lecta quod naturaliter posset
393쪽
penetrari, dum nulla tradatur experientia. Suadetur ; quia ex eo deducimus , quod una pars quantitatis est impenetrabilis cum alia, quia una petit distin a parte superficiei eir. eum scribi, ae alia, seu distinctum Ioeu oeeu pare,ae illa: sed illa substantia peteret idr eris M. Prob. maior ἔ quia ex eo gradus caloris ex se non sunt impenetrabiles, qui, ex se non petunt distinctam circumseriptionem abim mediator nota nimis in contrarios,quod adhue sola extensio substantiae in ordine ad imium, est talis, qualis non habetur a gradibus caloris, qui furit penetrabiles,& inextetisi contra extensionem quantitatis: ergo est talis extensio substantiae , qualis sit meiat ad quanti extensi inem , eum sit contra inextensionem penetrabilium ergo ex eo deducimus , quod υna pars quantitatis est impenetrabilis eum
alia , quia, oce. Deinceps minor suadebi
esse naturaliter i in penetrabilem,eo quod adsit Impenetrabilis quantitast undes etiam sub tantia id haberet,quia petit, L perfluam i iv niremus quantitatem in entibus naturalibui, eum eius prinei pale munus ad id condueat.
optimε profecto , nil dedisssioni contradieri
eontradicit tamen , quot substantia seeundum se petat partem extra partem , dum et hae petitione non debeat impenetratis de
Quos illa substant Ia probatur illa
triusque instantve minor quantitate prae cisa si eam pro nune ne velis foret localiter extenis,suadetur; quia materiale eapitis foret extra collum , vel posset esto, ut ex vessea exo sensione dicibatist ergo & materiale aeris Ioia earet materiale capitis, quin aliud materia lataeris illud lo aret, utpote locans collum.Via detur, ni fallor videns; qui a s materiale eapitis sit extra materiale colli, non videtur, quod possit idem aeto,in quo intime est caput, e Ie ille, in quo intime sit eollum: alias sic ca- put, SP collum a birent ite ab aεre,scuti si e
'put staret solum , vel scuti fi extra eollum non staret caput, quod non percipi . 36 Ulterius convinei potest: praecavetur instantia , Ac perit suga eorum si substantia non posset ab aere,v g ei reumscribi, m. ximε uia debit inris,& subtilioris materialitatis, sic ut aer grosiorem peteret: sed id est imperti nens: ergo Suadetur minor; quia aer non est erosioris quantitatis,quam quantitas posita in substantia a sed quantitas poterat circuire intime substantia m: ergo& aei. Tum, qualitas
non est minus debili,, quam substantia Se hinc addo, quod qualitas seeundum se non petit illam tantam substalitiae extensionem a sed ad hue sie quantitas potest ambire ,& extendere qualitatem , irr O& aetr ipse et ergci& multo melius poterit substantiam. Tum, quia sie deinbemus philosophare eirca mater,alitatem , circa immaterialitatem 1 sed diffieile suadetur unum immateriale alio immaterialius i e go,&c. 3 7 Argui potest z.-enntea quam pluris mos Nostratum firmiter dicenti uin, substanatiam elle extensam in ordine ad totum, sie riin ordine ad locum exdendi non exigat. A guo,& Insero, quod sicet non exigat extenis sone partium in ordine ad Iocum, illam exiget in ordine ad quantitatem. Paret ι.quia iubilantia eapiti, petit unνri quantitati uim ni ratae captis non pedis rergo exigit habere partes extensas proportionatε in ordine .ad quantitatem. Ita est I stantine. Tun ii stantia seeundum se haberet.quanthatim ea tunsionem ., Ac quastilius extensione in haberettoealiter ;les habere extensionem, nil ut dueit , t quoad intrinsecum esse extensioriis distinguanturr ergo. Suadetur ,3e exponitur minor : differentia utriusque extensionis non desum iis ex eo, quod utraque eam non habeat in ord ne pd quantitaIem; utraque enim in ord, ad quantitatem intrinsee et talem exis tenditu , sed desumitur ex eo .quod una sit in ordine 2 uantitatem, quae est locus, Aza It ra Mordine vi quantitatem quae non esti cu13 6ed tueata 3 sed id nixeondum , v ntra stricti, esse extensionis distinguantur. Urgo. Suadetur minor;quia una,& eadem quantini, potest elle loeaea,& loeans, quin ob id aeei etialem extensionem ql1atuitatis variet. Dei de qu mittas ultima ereti est Means, & ncm .est loeata: Tum, dantur quantitates non m nu, immobiles clio hota , est namque ad in tentum ex natura ipsarum g. quantitas a boris viventis, quam sit immobilis fulviantis extenta,& eircumscripta quantitate; &tamen extensionem non vatiant quoad intrinia
viecurruereo quod substantia sit extensa in o dine ad quantum,quod non est loeus, sed I eatum ς ac quantidas in ordine ad quant-, quod est loeus, nil eonducit, ut insta strictum esse extensioni distinguantur. 3 8 Praeformarunt argumentum desumpsi ad notabile praeveniendum effugium:eo namque quod substantia secundum se habeat extensionem in ordine ad totum, debet petere, quod una pars eorrespondeat parti distinctis quantitatis,ac alia; ac proinde sic seeundum se habere extensionem , in quantitate, ae quantiatas
394쪽
tas in quantItate et unde quantitas quoad eiria eum scribi,sie foret locus, seu superficies subsitantiae secundum se , sicuti quantitas foret, deest locus quantitatis. Invenirent tamen differentiam ex eo, quod una, scilicet, substantia non baberet extensionem in ordine ad Iocum, sed in ordine ad quantitatem, eo quod quantitas,in qua extenditur subitantia ,sit firma, fica, & immobilis in ea; at autem quantitas, i n qua petit extendi quantitas,est Varia bilis , sicque locus: unde dicerent, quod una haberet extendi localiter , secus alia. Contra ista enim sormavi argumentum,quod confirmari poterat ex eo, quod si omnes mundi quantitates firmiter siluarentur , nil intrinsecum deficeret, adhue actuali extensioni quantitatis. Tum, si Deus stabilisset, quod quantitates , in quibus sunt substantiae , variarentur , ut variantur superficies aeris, eo aliae consimiles venirent, sicut primis aequivalerent, ut dieitur de aere ambiente turrim, vel sorsan de variatione solius quantitatis, quam posset Deus satis connaturaliter facere per nutritionem, seu augn.entationem; tunc foret substantia , nullo Intrinseco ei deficiente,extensa immediate ad quantitatem, sicuti quan
3s Quod eo ipso, quod substantia sit e
tensa in ordine ad totum secundum se, secundum se petat extendi in ordine ad quantitatem, videtur manere suasum, & hinc clarius renouatur ἔ quia non minus immediata
est quantitas substantiae , quam si quantit ei immediatos locus; sed eo ipso, quod quantitas habeat partes extra partes secundum se, eas secundum se habet seeundum locum ; eo enim ipso, quod una sit extra aliam, eadem est extra loeum alterius i ergo & eo ipso , quod substantia habeat secundum se partes extra partes , eas se habebit seeundum quantitatem: ae proinde substantia foret longa, lata, & prosunda.
o Rite. r. Separata quantitate
extensae in Ioeo, vel non ' Si velis, negati-vet responde , sicque die , partes illas in uniaco puncto reddi penetratas. Contra insum git Poneius , inserens eum pluribus alijs, quod ad illud punctum motus illarum par-sium fieret in instanti; quia si minus, quam
instans deti neantur,elreumseribentur ab aere. Deinde inquirit. a quo principio i Ile motus procedati Quibus variet respondent quam plurimi.
tiam ex eo,quod in instanti exequeretur; quia motus ille fieret iuxta mobilis exigentiam, eum motus actus mobilis sit, & mobile so-ret inextensum , ac proinde inextenta , seu insta maneo motui habilissimum. Mobile ergo esset secundum se incapax essendi in loco circumscriptive, instar angeliea substantia, ac me consequens, praecisa quantitate, motum circumscriptis proprium non haberet; nam sicut solum propter quantitatem I ealiter extendebatur , sic & solum propteeipsam Iocaliter moveretur. Unde praeeita quantitate manerent partes ad conditionem lubitantiae angelicae , quae sicut in intat antipoteit Plura spatia in adaequata pereurrere , sic omnes illae partes in instanti percuris rerent omnia illa inadaequata spatia. suta iectum igitur, respectu cuius motus non a let fieri in instanti iuxta mobilis naturam,
est illud, quod ita petit esse in hoe spatio, quod non sit in puncto, sed in punctis et non
in parte , ted in parte extra partem: quo pacto sicuti non datur punctum , sed puncta in
spatΙo , nee connaturaliter dabitur Instans, sed initantia in motu: ac per consequens Rutidabatur pars extra partem quoad locari, && eorrespondebit pars poli partem quoad
a Deinde ad secundum eontrariorum quaesitum, responde , quod ille motus fieret a Deo iuxta aliquam conditionem illarum
partium concurrente. Partes enim illae solum erant extensae propter quantitatem t ergo si quantitatem Deus in instanti aufferret, nil mirum , quod in instanti manerent ab L. que extensione , ac me consequens insimul penetratae,inextensae,& indiuisae. Sie si Deus calorem aufferret ab aqua in instanti, in insistanti aqua redderet ad suum statum pro tune eonnaturalem. Similiter si Deus relinqueret naturam ossumptam , statim natura redderetur ad subsistentiam propriam. Id pariter pro babiliter dieitur ab aliquibus de aecidentibus Eucharisticis, apud Seotum in A. d. I 2. q. 2.σ 3. a quibus si Christus recederet, non solum ut Auctor naturae statim poneret substa tiam propriam,quin te aecidentia ipsa instantaneo moverentur ad illam.
3 Nec ignoro, quae Instantiae immineant; eas praecave stans in hoc , quod subia Bin Lan
395쪽
tantia seeundum se non exigit partes extenissas , quia sic foret quanta ; nec exigit non habere partes extensas,quia sic cum quantitate solet violenta. Sed dices,quod seeundum se
dieit quandam veluti potentiam neutram, taliter,quod cum quantitate,requirat extensio nem , de eam non requirat abique illa. Haec enim , Ac maiora miracula componimus Sco-ristae suaviter in natura miversali negati vive indifferenti seeundum se, nee ditente Pe trum,quia se malό foret in Paulo,nec excludente esse in Petro, quia sic nunquam seret in illo; sed sie , quod in Petro , petat non esse in Paulo,& e contra prout in Paulo; & sie,quod illis ablatis,fecundum se maneat sine determinatione ad ullum. Sed viterius cupient scire , versus quam partem, illius substantiae partes conquerent mee non dieent, quod illa pars semperseret materialis , ae proinde a Picino materiali non posIet non ambiri. Responde, quod cum ablata quantitate deberent osse unum, omnes ad invisem conquerent ad essendum in qualibet. Sicuti enim posita unione inter materiam , de taeniam adinvieem uniuntur, de
ablata adinvicem separantur, sic omnes illae partes ita confluerent , quod se uti posita quantitate omnes divertuntur ad diversa , siedc ablata omnes eonfluerent ad idem I ita ut quaevis esset in Omnibus , & Omnes e Llant in qualibet per eonfluxum simul aneum. Ad lecundum respotide, quod essent
determinatu in aere, v. g. sieuti Angelus est determinate in hoc loco. Non autem essenteircumscripti νε , quia non essent totae in t to aere , dc pars in t arte aeris; sed essent totae in toto aere,&quae Iibee in toto aetre: qui m
diis essendi eum sit si millimus modo essendi Angelorum, qui sint toti in toto, dc toti in qualibet parte , nota tamen in Angelis eiasendi differentiam ; ipsi enim sunt toti in qualibet parte ; at ibi pars posset esse in toto dicitur ab Seoto distiniti kus, seu diffinitivus negative, id est, non eircumscripti
s Persistent dicente, adhue, illam lata
stantiam diffidulter posse habete extensionemι quia si partes et is, nee quoad totum habent extensionem , di melle invenietur , quomodo quantitas di iponet, quod haee subitantia sit
in capite, Scalia in eoilo extra caput. Renponde , ad id sufficere , substantiam eapitis
esse secundum propriam entitatem realiter
diversam a substantia ecillii quo supposito babent susscientem habilitatem , vi ab agenti
per quantat tem una ponatur in hac organia
zatione, δe altera in distincta , sie utentit tiὐa distinctio sit suffieiens , ut una in haequantitate praestet hune emetiam , & alia distininum. Tum reali, Se entitativa partium distinctione supposita,posses recurrere ad vim uniuscuiusque specialem , secundum aliquam oecultam sympathiam attrahensiane, de non
46 obile. 2. intendens probare, illam
partium extensionem in ordine ad totum, non posse esse effectum formalem quantitatis. Explieatur sie a P. Pein ado et ideo pari
tem esse album est effectns formatis albedi. nis , dc materiam esse animatam esse diis foris malis animae,quia parietem esse albu m, dc m reriam animatam,dantur in rebus per id pr
ei se, quod albedo vniatur parieti , Sc anima materiae,quox is alio sectuloὲ siquidem esse album formaliter, est habere albedinem , & esse
animatum , habere ammam sed partes suta stantiae esse extensas in se, dc in toto, non datitur in rebus per id praecisς , quod quantitas Oniatur sobstantiae , sed per aliquid realiter distinctum , nempe: per existentiam unionis integrali 1 substantialis, quam habent, de de Afectum . nionis alterius rationis;siquidem esse se extensas non stat formaliter in hoc conee tu , habent quan ιtatem,m in hoc, uniuntur
μbstantialiter , ct non secundum I. ista qui conceptus ex parte obiecti realiter distis guttur adaequale a quantitate: ergo extenta ea partium non est effectus sormalis prima,
I Huic argumento , immerito de iis etendo,doplicem adaptabo solutionem. Resa ponde prim6 dieendo , unionem non essa. Fectim formalem , dc proprium quant irati quam distinctionem, debitam extensionem ilialis partibus dantem. Igitur dices , partes illa,seeundum se bene uniri, de in tanta intimita re, quod ne maneat confusio, de defectu, deabiti ordinis ,requiratur quantitas, non ut inasmul υniat , sed ut eas se unientes distinguae: vel partim augerens illam unionem , si unio substantialis reputetur prior ad quantitatem quae eas absque ordine confundebat , eum feeundum se totas unitae, rent inhabiles ad extensionem in ordine ad totum; vel ad ipsum instans unionis partium subia tantiae, per ipsius quantitatis communieaticianem,insimul ae illa se unientes,ipsa quantitas impediens, ne adaequata, dc omnimoda foretvnio, ερ intimatio. Vnde dices , quod extensio in ordine ad totum, non sic Gema-Itaatur ab unione substantiae , sicuti ab
ipsa quantitatis discretione 3 quod facile
396쪽
percipietur, si attendatur,quod improprium, imo de repugnans sit principio vnitivo, secundum se non extenso , unire , dc insimul unita extra se ipsa relinquere: ergo quod illius ordinis ,&extensionis est propriu , a quantitate formati Isim ε derivatur. 8 Responde secundo , quod quomodo- eumque illa unici ab ipsa I stantia eostruatur, Ita ut materialiter stricte habere uti memillam integralem, non sciret habere quantita tem,prout ex paritatibus, recte adductis , deducebant:tamen formaliter qui valenter unici
illa integralis deberet reputari vi effectus proprius. specialis ipsius quantitatis. Ratio est; quia sic ponitur illa unio extensiva, quod si
quantitas non poneretur , nec poneretur illa extensio; quare cum solum ponatur ad ,seu ob praesentiam intimam quantitatis , quantitati ipsa est approprianda. Et est ulterior ratio ianis ratio,quia ablata lla extensione substantiali, si quantitas maneret, ut in Eucharistia manet, non aufferretur extenso quantitativa, eo quod in linea extendendi, quantitas sit robustior, & instar primu prinei pium , & radix;
at autem ob idem ablata extensione quantitati va,aufferretur omnis propria extenso,ut supra dicebamus.
ν Obiici solet ab aliquibus per plurium
inconvenientium positionem; v. g. illud de bibente aquam , qui per unius guttae libamen, totum mare extingueret,&e. Cui,&eonsimi. libus Dei lime occurres, dicens, quod ablata quantitate nil illud repugnaret:sine quantitate ergo , nee haberet pondus, nec occuparet
spatium , eui non sufficeret Ieve pectus. Sie enim Christus sumitur , & totum eius corpus est intra os delicatum , quin id repugnet ob extensionis , & impenetrationis des
CVm Aristot. eap. de quantitate
Scotum a q. 16. Priateam. Quantitatis aliud quidem est continuum raIiωd discretum,cte. remi,uteirca quantitatis species aliaua, possi hili brevitate exponamus. Quantum igitur dividitur prim6 in eo n-tinuum,& discretum. Ccintinuum dicitur,cuinius partes aliquo nexu uineulantur et disere istum ver6 e eonverso . Utrumque apud Scotum exemplaribus explicuit Arist. dieensi ' autem distre a qua ηritas , ut numer 3, σoratio: con ιι nua veν.,vν tineam perficies, st
eorpus .am Plius autem preter hae,tempus, σlocus Sie etiam habetur in s. Metaph. coπ- rex. 18 apud Scotum supra in q. t 8. secundum quem Scottis refert,quod secundum rationem dioisibilitatis lumuntur species quantitatis; quia divisibile in non continua est numerus, vel oratio; in eontinua secundum divisionem unam, linea r secundum duas , superficies: se- eundum tres,corpus:& seeundum alias differentias divisibilitatis, possunt sumi tempus, dc
si Ex quibus utraque quantitas eximia profecto quantitatis differentia , prae aliorum specierum divisionibus valet ultra dividi, seu ei reumdividi in succelsivam , & permanentem. Successiva continue dicitur illa, euius partes intim ε connexae simultaneo non coexistunt, v g. tempus. Permanentia continuε intelliguntur quoad intrinseeam durationem ε contra. Successiva discrete dicuntur illa gli- ius partes in viviae confluunt,v. g oratio. Per manentia discrete dicuntur illa, cuius paries in Unitε Perseverant,v g. numerus r ulterius est
addendum, quod inter species quantitatis cotinuae posuit Arist. motum,qui iuecessive eon tinuatur;& licet Arist. in Logica motus menistionem non fecisset, tamen illius meminit in Metaphy. ve videri potest apud Scotum in s. sua Meta h. quas . I Ο.s et His ita praevis ,examinandum venit,
an praedividentes , & praedivisae quantitatis speetes sine verae ' Circa quod .vmim fateor,&alius noto. Fateor talis quaesiti resolutionem esse dissicili mum, tum ob nimiam confusio nem ex tot specierum multitudine ortam:tum ex e ,quod in omnes praedictas species quantitatis sic genus supreme quantum distrahatur, quod in aliquibus solum improprie , & transumpti vε remanere videatur quant Itas. Nolo, me aliqua cura, praefata puncta praevidit , advertens in eorum intensione , plus nominis, quam realitatis consequendam examen; tum
propter dicta: tum, quia plura sistunt in vocibus, sylla his , viaitatibus, morulis,& se alia, quae potius nomen, vel placitum , quam Metaphy. rogant. Quapropter laudo aliquos,
haec velociter transeuntes; nee non, s Scotus non contradixisset , imitarer alios , sere omnes illas quantitatis , veras species negantes; quia licet non plus inveniatur veritas, sin autem eIari
397쪽
s 3 I videbatur primo quantitas in
I eontinuam.&discretam,erataque utrumque membrum diis visibile amplius; quare solito servato Ordine, prius videbatur agendum de continuo,& dis creto,quam de eorum sub speciebus;tamen alterius determinationis gratia, ad utrumque attendentes , examinabimus ordinate, prius
quidquid continuum, de posterius quidquid
quantitatem es le veram spe etem. Ita Motus in qu s. 1 8. Predicam. ad quastionem,ubi ait: d3cenda, quod quantitas est genus , quia ρνadιcatur de Aluribus differentibus Jecie in qu/ι , ψde quantitate continua, iueret 'ma qu sto, uid de viroque eorum , s.ffcienter ref-modetur auantitas. Et est generatim mum , qui a non habet genus Huperveniens. PLI enιm de eo prodicatur nisi ens, quod non est genνι,
quia nec um vocum. Et est unum genu , usa fecundum tinam rationem dicatur de omniabus suis Poetabus. Usque adhuc Scotus. Suadetur de eontinua speeie assumptum; quia sive quantitas sistat in mensura , sive in divisibilisve in extento , sνe in impenetrabili, potest
yet continuitate convinei r ergo. Prob. quia continuitas non destruit ullam earum ex pressionum, cum vina υ g. sit continua, quin
id impediat ei,esse mensuram, seu mensurabilem,esse divisibiIem,extensibilem,& impene trabilem r ergo eontinuitas rectε eontrahit, &perficit quantitatis rationem supremam, sic ut ex ipsa valeat convinci.
ss ontinua permanens dieitur in teriecto de linea,superficie, de
corpore, tres famosae quantitatis permanentis speeieς, secundum quas qua tum triplieem habet di mansionem,ut esse Iongum, latum, & profundum: unde in corpore uuantitativo datur ratione huiu frinae extensionIs, trinam Ioel disserentiam tabere, iuxta quas corpus adaequale metitur versus I
eum nobis mensuratur: unde dieitur te IJῖe1 dimensioni habilitatum. s 6 Resolvendum est,trinam illam rationem, quanto continuo specialem addere dis. serentiam, est ex pressa Scoti ubi supra, Ac aliis hi citandi . Suadetur ; quia omnibus convenit, de divello modo definitiva quantita is rarior ergo Omnia sunt quanta , de specialem disse, rentiam addentia. Prob. antee. quoad primu;
quia linea est extensa divisibilis , & impeneis trabilis ad longum ; superficies ad laton , de corpus ad profundum: ergo. Prob. quia linea ad longum habet,sive partes extra partes, sive puncta extra puncta; aliis ei defieeret longiis tudo,ut deficeret orationi,si non haberet svulata, extra syllabasi di similiter superfietes,
ac eorpus:ergo. Quoad secundam partem,nee non quoad primam, prob. quia ex eo motiis remis, de curvus, motus instantaneus, di se eessivus valent in specie motui vi se addere differentias , quia dum cuicumque eonveniemoveri, cuicumque convenit aliter moveri;
adde pro primae partis cocifirmatione, quod motus successivus est distinctus, quia prolongatur; nec non prolongatur, quia habet partes extra partes, sςu pincrius extra prius: ergo de se longum in permanentibus , ut dicebatur supra led dum lovgo, lato, de prosundo eo
venit extendi,euicumque convenit aliter e
tendi r ergo. Nec istud, aliud requirit exa
1 7 Mersm ἰασι continuoram est, inquieev.eod. Arist. apud Scotum m q. 22. Pradiis eam. Unde venit disputandum , an loeus sit quantum, & eontinuum. Circa quod,tam supra,quam in s . Merub. .s. resoluit Scotus,
quod locus non addit dii tinetam quantitatis speciem , ae minis pro formali sumptum, non esse quantitatis speciem, sed solum pro materiali: quo pacta est indistinctus a quantitate superfieiei. Ut igitur resolutionem percia pias, debes breviter advertere, quod Ioeus potest aeeipi pro ipso toto corpore lorante, vel Iro ultima superficie corporis loeanti s. in ibet modo sumatur , sumetur materialiter; eum hae tamen differentia,quod sumptus pro eorpore loeante, sumatur locus materialiter remotus δ sumptus uero pro ultima superficie eorporis illius locantis,& immobiliter eontinentisoc. sumetur materialiter proximet, ita quod loeus pro materiali proximo sit speeie, quantitatis eonti nuae, eadem formaliter cum superficie . Ulterius locus sumi potest formalia ter, prout sei licet dieit relationem contineniatiae et quo pacto solum extrinsece , & raticine νsuperficiei potest diei e Mensus,& impenetra bi-
398쪽
quit Scotus in q. 2 3. Praedicam. Sιcut catera formasandata in quantitase , uni per acci deα, divisa iles ster naturam quantι an Iquare seeundum se ,& pro formali potius ad praedicam. Ubi spectat. 3 8 Suadetur resolutio quoad virumqueri us non enumeratur inter species quantita tis s. Metaph. contex. I 8: ergo vel eli in sum ciens ibi,uel locus non est quantitas. Suadetur
2. quia locus per se dicitur ad loeatum; sed quod per se dicitur ad aliud , est in genere reis
Iationisi ergo. Quod locus non sit alia speei et a superficie, suadetur aquia loeus est ultima suis
perficies corporis continentis &er ergo loeas
pro materiali non liabet distin tam in specie
extensionem. Usque adhuc Scotus in q. 1 o. OEI. P ad/cam. Rursus , quod liceri uisit quantus,& continuus,quod tamen necessario
non habeat continuitatem, potest suaderi illo argumento ab Scoto adducto su φ. et a. sciliiscet set figatur virga aliqua continua in terra, cuius pars sit in terra,Pars in aere: tunc cinquit Motus arguo i locus est vItimum corporis eontinent,s; sed ultimum aeris , de ultimum terrae,quae loeant hoc locatum, non sunt eoi tinua, sed tantum eo Miguar ergo loc us hui usvirgae non est continuus. Sed quidquid ultra sis
de hoc ,videbitur suo loco.ss Ex hoe sequitur inquit Scotus in q.
2 3. cuius verba, ut satis clara , pro solutione ad contraria Aristot. adducam solutio primae quaestionis, se ilicet,quod non sufficienter en
merae species quantitatis, saltim quoad hane speciem laeus. Ad Aut ritates Aristot. in oppositum ad omnes quaestiones , dicendum, quod non loquitur hie de Ioeci secundum propriam opinionem, sed secundum opinionem ponentium , locum esse spatium aequaIe locato,& secundum illam , essent haec omnia vera de loco. Essent omnia vera de loeo, quia si locus inrmatissime sumptus sorei de per se
aequalis locato, solet Ioeus secundum se mensura intrinsera proprie valens meti l loca tum , ac proinde aequalem dimensionem habens;quo pacto locus foret quantum,ut a quoaeumque alio absoluto eorpore distinctum quare Scotus ait, quod loeus non est mensura per se, sed per naturam sui materialis,quod est superficiesr unde secundum eamdem dimenis sonem men serat, secundum quam,& superficies. Et si arguatur eontra hoe,quod aliam rationem mensti e habet a superficie ; est enim mensura extri nseea ,superficies intrinseeatre iapondet Motus,quod intrinsecum,& extrins cum per se non variant rationem mensurae 1
superficiei ideo enim est extrinseca. 6o Qua propter illa opinio improbatur ab Arist. 4. NIL prosequitur Scotus, Di su pra. Ita frequenter quando loquitur de aliquo, ubi non est proprius Iocus determinandi vertistatem,de illo υtitur communi sententia aliorum usque alibi, ubi locus est, de illo veritatem determinare,dummodo ars possit dari secundum sententias aliorum , sicuti δe secundum veritatem propriam. Ita est pene de omnibus exemplis in I.ogica;quias sic sit, vel no eurat,
sed quod ars sit vera in istis,si haec sint talia , sue ut hic sufficienter manifestatur , quantitarem iis genus,quia habet sub se multas species intermedias,& specialissimas, siυe loeus sit aliis
4 1 A Ulius amem strarer hac remispus, inquit Aristot.cap. eodem apud Scotum in Priaιcam. π.ao. Vnde venit examinandum, an tempus sit quantitatis species. Circa hoc vitietur, Sc tum in Praedicam. ad partem affirmativam satis elare esse propensum, ibique eitat Arita
tot. eiusdem c D Iraria in s. Meta h.contex.is. in liuius reta Iutionis favorem explicat.
Maileri potest οῦ quia tempus est ordinate exiensum, divisumo adhuc de absoluta pote εα impenetrabit ει ergo. Prob. quia int grέeonstituentia tempus sunt partes,aut instantia: sed nullum potest dari instans,quod secundum
talis naturam non petat esse extra aliud: ergo.
Prob. min. quia nullum datur instans, quod non petat pila post aliud, vel ante aliud,ut patet in praeso nti, suturo,ac praeterit in ergo. Vlterius id potest proprius probari contra naturam qualitatis, quae est diametriam dire stilus quantitati oppositim. Nullum enim datve
tempus,quod in odem aliquo possit erga in l- tantia suscipere intensionem , ste ut unum in Liam actd manens intendatur per aliud r ergo omne tempus dicit ex se actum intensioni eoniatrarium , qui est praedictus. Deinde, quod fiecontinuum Datet,cum inter instans, & instas, nil mediet absque instanti.
6 a Rursus noto , quod licet transumptu te, potest tempus diei extensum versus longit udinem; Ron autem aliter, eo quod non habeat esse latum , nee profundum; versus has enim eonsiderationes indivisibiliter transit. Dieitur tam et longum, ut lato contrapositum: quo pacto tempus breve poterit Iongum diei,
eum tametsi breve,omni latitudine careat.
. sis Dices Ruod apud Aristot. s. νεωρα
399쪽
tempus est quantum peraeeidens:sed de nulla specie genus praed icatur per accidens et ergo tempus non est quantitatis species. Item per i sum ibidem, tempus est quantum per motum;
ergo motus magis quantus,iuxta illud I .Pin. ter. Prost ter qu d unumquodque est tale &e. ae proinde erunt Plures species,quam hic enumerantur. Tum tempus est numerus per Arist. q. Phys contex. I I. ergo non est alia speetes ab eo. Respondet Scotus ,δe dicit ad primum,quod aliquid esse quantum per accidens, sive per aliud, potest intelligi dupliciter, scilitaeet, effectivε,vel formaliter, v. g. forma subiata nitalis, quae effective est propter aliud; secus autem formaliter, sic enim est propter se, utpote primum principium. Itaque formaliter non est tempus quantitas per aliud, id est, nil est formaliter, per quod recipiat praedicationem quantitatis,quae est genus, sed illud prae . dicatur sie de tempore primo modo. Effective vero quoda m modo potest diei tempus quantum per altu i;quia effective suam essentiam,&suam quantitatem, quae est sua essentia , habet ab alto,scilicet, motu; non tamen efficit aliquid, quod tempus sit quantitas. 6 Ad secundum respondet Scotus, quod illa propositio Aristot. propter quod unum in quodque &e. tantum est vera , ubi aliquod uni vocum dieitur de causa , dc effectii , quod ultra,natum est recipere magis, & minus, Scquando causa est per se,& totalis,dcfectu quorum non ualet, quod cognitio sit aecidens ab intellectu: ergo i ntellectus est magis accidens. Quare ait Scotus, quod prima conditio deest hie, I secunda similiter. Primum Froba quia
tempus est quantItas: motus non est qua nillas quia tota eius ratio potest intelligi convenire indivisibilii ergo desectu un, vocationis inquanto,non sequitur, quod motus debeat esse magis quantus,quam tempus. 6s Respondet Seotus ad tertium,& dicit, quod numerus aliquando transsumitur, Ut generaliter sumatur pro mensurar sorte propter hoc,quod ratio mensurae in quant Italibus, imo convenit numero ; quo pacto numerus idem dicer,ae mensura:& sie ponitur in desinitione temporis numerus, id est mensura; non autem ponitur, ut numerus est quantitas dicereta;sic enim esset aequivocatio secudum modum; nec posset adaptari tempori, quod est
66 Restat pro eomplemento quantitatis
continuae,examinare de quantitate motus.Ne
pativam partem admittunt plures, eo quod Phylosophus, nee in Logiea , nec in Metap motum inter species quantitatis numerasset.
Sed lieet ab authoritate id non parum suadeat,
tamen interpretabunt aliqui dieentes,quod eo ipso , quod numerasset ten pus , relinquebat aequiυalenter numeratum motum, eum illud sit numerus motus. Tum dicent alii, quod licet motus non sit distinctus realiter a tempore: sin autem formaliter, quod sufficiet , ut distinnam speciem 3n quantitatis praedicamento eo nitituat. Tum dicent alii,quod tempus ,&motus sunt omnimode idem; ae proinde vera species quantitatis, i cet non distincta;ac proinde non desecisse Aristot. illum reticens,dum
6 Alii rationibus ducti, negativam par.
tem deffendunt .didunt enim, extet sionem in tus non este propriam, Ut pote quantis requisiistam; sed solum esse entitativam. Sed haec ratio non convincit; quia vel per extensionem entitativam percipiunt, quod ipsae partes motus petant extendi secundum talem entitatem
partium;vel pereipiunt, quod in motu non sit alia extensio,ae illa, quae est in aliquibus qualitatibus penetrabilibus,& solum ratione subiecti quanti impenetrabilest Si primum pereipiunt ἔ evertemur; dicent siquidem , quod eo modo etiam extenso quantitatis potest dieient sativa, cum sic partes extendantur , quod a propria entitate quanta id petant. Si percipiant lecundum,evertemur etiam; dicent nam
que , quod licet motus effeta ut dicebat Seotus de tempore subiecto habeat extenissionem , non autem formaliter; quod suadebunt contra paritatem qualitatum ex eo,quod sit impossibile, quod dentur plures partes motus, quin sint impenetratae ; bene verri possunt dari plores qualitatis cum penetratione. Ubi notare oportet , quod licet mobile possit in initanti acquirere spatium plurium instantium I nunquam tamen videtur inserri, quod motus sit ut qualitas, quae remanet inextensa, dum erat per aliam providentiam subiecti e tensa. Ratio est; quia qualitas manet inextensa habens ,& eonservans omnes illas partes, quae in subiecto habebant extensionem; at vero minus non se , quia dum mobile per inia tans percurrit,quae ante per plura,non dantve omnes ilip partes re citus, quia si darentur,extensionem debebant habere ; ae proinde nil mirum , cum hine deficiat motus , qui erat extensionis intrinseeum , & formale principium 68 Nostratum ali tetiam negativό resolvuntur,idque suadent ut firmum apud Scotum,& rationem. Dicunt enim, Scotum praefatam resolutionem absque dubio habuisse. Deinde suadent ratione; quia vel motus sumitur main
400쪽
eerialiterivet formaliterisi materialiter: m tus, seu continuus fluxus, nil aliud eliquam ipsa sorma, seu entitas fluens, ac proinde sieno ne stilucre speciale quantitatis praedica mentum, sed spectare ad illud ,ad quod entitassuens spectet. Sin autem motus sumatur scirmas iter; tunc erat relatio, cum fluxus ille sor-
malissime acceptus sit respectus:ae proinde sic ad relationis praedae amentum spectabit. 69 Expono proprium animum , de dico, in nullam partem polle firmiter adduci Scoiatum; ni fallor , problematicin extitit, utpote dc pendens tunc a plurium difficultatum resci
lotione. Primum est certum, quia ubi supra in Pradicam. clare dat tempori quantitate, ipsam motui negans. Dcinde in s. Met P. q.
o. clarc contrarium affirmat sie quaeritonem signans: Grum quantitas, qua mot/υ est AEantu , sit retvus tracta propter circa secum dum tendens, sentio, lucid qui velit concedere, tempus este quantum,& tale non este motum,
debet deinde dessendere, motum este realiter
distinctum a tempore : quod satis bene suadet
Noster Rod rigui rhinc. E contra vero , qui contrarium deffensare cupiant. Tum, qui intendat deffendere, motum esse quantum,debet vltra tenere, motum non esse respectum , nec
sumi pro forma fluente; sed dicet, dari quem dam Auxum vialem, qui sit distinctus a forma fluente , vel uti id, quo sarma fluit,qui non est
relatio, vel quia non datur terminus, vel quia
ex fluxu illa resultat. Quod probabiliter vidi apud aliquos deffensatum. Igitur ab his,& alijs
restitutionibus mature habendis, huius firmare solutio pendet ; quare in praesenti nil firmi ter deduco, sed prseisό expono modum,a quo Iibet tenendum , quem scopum hine Scotum servasse praesum .
7o Rantitatis arartem aliud quide ost eoatinuum , a sud disic ν tum δα. dieebar Arist. eap. eod. apud Scotum '. et es . Predicam. Unde venit examinandum n diseretum veri sit quantum. Affirmat Scotus i n q. I 8. dieens, quod quan iras est genu ι, quia Pradieatur de pluribm disserentibus oecie in quid, ut de quanti rare sontinua,ct distreta. Sie insertur ex ipso ratio illu/ veret est subiicibile generi , quod immediate ipsum dio dii per rationem directόoppositam alte et subiieibili speeiei, ipsius generis immediatό divisiψω ι sed tale est discretum respectu eeneris quantitativit ergo. Prob.
min. quia diseretum directe opponitur contis nuci , ita, quod continuum non posite habere
aliquam differentiam directius oppositam, quam discretum; sed continuum, ut vera spe cies additur quantor ergo taIe erit discretum respectu generis quantitativi. Suadetur totumio enie per se immediate divisivo entis , & ineme ab alto,ei immediatό oppositor tum in rationali immediate addito animali, ita ut nil possit dari directe rationa Ii oppositum, quod respectu animali, non si species eondivisiva; sed eontinuo,nil potest dari directius oppositum , quam discrotum tergo. Argumentis laistisfacit Seotus ibi,quibus infra satisfaciam.
1 Si autem discreta quavittas , veri numerus , ct ora ιν , dieebat
supralυbi elaret di, isio discreti in permanens,
di Leeesivum: permanens,ut numerus t succe- suum, ut oratio. Igitur de numero di sputa res , venit examinandum qualiter numero
competat esse quantumι et ea quod, ut in mititiis huius qua itionis notabam , plura plures
diffundunt,quae multum nomine,& aeqvivoe
laborant , dissicili me redueibiIia ad elatum
να Solet igitur ab Avictoribus die ,quanisti talem di scretam esse illam, euius partes tetis mino communi non e putantur, ut numerus trium hominum, quatuor plantarum dre. Vlterius solet dici, numerum alium esse tranneendentalem , ic alium praedicamentalem. Transeendentalis dieitur ex rebus non quantitativis eonflatus , seu ex unitatibus a quanto avulsis, ut duodecim legiones Angelorum, ipsorumque millia millium &c. qui numerus v xatur transcendentalis,quia per omnia praedia camenta divagatur , ut quinarius qualitatum, ternarius relationum dee. Numerus Praedieamentalis dicitur, qui spectat ad quantitatis praedicamentum, prout scilicet eonstruitur ex quantitatibus, seu ex quantit tum unitatibus, seu ex rebus quantitate affrictis. Alium sensum
solet habere discreti dissi itas , quem instanotum saetam: nune solum intendam Seotimentem aliqualiter aperire.
73 Scotus ergo i n Praedieam. ubi supra, numerum esse speeiem quantitatis seeundum
diseretionem, deffenditi sed latius id exponit,& propugnat in s. M.taph. q. 6. Vbi subtilissimas sperii lationes consumit, ut eurio viro videri pollunt. Scotus namque ter tuis merum esse quantum,eum sit discretus; diser tio enim partem extra partem reliquiti sie