장음표시 사용
411쪽
non esse desumptam , ut probatur: quia si desumpta a termino sit in Ordine ad aliud,tale aliud foret tune terminus, quin foret ab e desumpta. Dices , quod oritur a termino, &deinceps in ordine ad ipsum Mersatur. Coniatra quia ipse terminus non est aliud : Tum, dissieti s relationi duplex extremum praestaretur. Tum, in unica entitate elle sesse Ad comis
Dices, denominationem oriri a termino,veluti a formali principio, sed pollea inoidine ad fundamentum tendit denomina tio. In primis instat. quod sic , inevita olliter fundamentum erit terminus. Tum,quia si inquiratur nimis,ad quaestionem nominis reduis centur et cur enim a termino,&non ab altero extremo oritur deno mi natici l Dieere debent, quia datur in uno rundamentum ,& non inalici, nam si in alio daretur fundamentum, non erit cur ab eo negetur, nisi absque landamento : ergo terminus erit fundamentum; ae proinde in termino dabitur fundamentum relationis, & in fundamento non dabit uesundamentumrυnde sola nominis disserentia dabitur denominatio a termino, & non a sundamento. Si dicant . re vera nunquam ut a fundamento,denominationem oriri iter minor Contra,quia deducetur,rationem formalem relationis nullum habere fundamen
s Tandem,licet videatur apparere, quod esse Ad sit principium formale denominandi relativa; quia quousque non concipitur esse Ad,ordo relativus reticetur; sed tamen re L ne is specta etiam fundamentum obi jeitur; quia sieuti considerantes esse ad aliud, statim relationem formamus, similiter percipimus, es ad alιud: ergo ab also; nam aliter esse Ad impossibilitaremus.
6 lxerunt alii ,relationem praediώ l ea mentalem sistere, tam rea liter , quam formaliter , ineomplexo, siυe aggregato fundamenti,& teriam iui , sic ut prEter utrumque , nil aliud ea sit,
vel re , vel etiam ratione. Pro hac sententia tradi solet noster inham si I. d. 3O q. I. eum sequuntur Arriaga, H ,rtadus , cu plures alii, quos resert Linea Iesulta tu 3 Meta8h. trac. sc ρ. 23. Solet argui principaliter ex eo, quod
relatio sit respectu, ad aliud: sed fundamentum, di terminus si insimul sumantur, non sunt ad aliud: ergo in eis simul sumptis non
adstruitur relatio.Dicunt,relationem non esse
respectum unius ad aliud , sed unum , di aliud.
Contra argui potest; quia sic, semp er& quando daretur,unum,ic aliud ,daretur relatio , quod eii latium: tum , quia corpus , redi anima D. Petr I sunt nunc unum, & aliud,& non dator relatio: tum,quia duo non relata sunt unum , de aliud ,& relata non sunt:tum,
quia difficile posset signari , quodnam esset
fundamentum, scilicet,an unum,an aliud;p teli enim diei unum, & unum,sicuti aliud, Se aliud: tum , quia relatio debet exprimere se. eundum. At istor. & rectam distinctionem ab absoluto , unum in ordine ad aliud ; nam a solutum exprimit unum in ordine ad se rergo respectivum debet exprimere unum in ordine
ad aliud: Tum, quia aggregatum illud simul sumptum est relatio apud eos; sed illud simul sumptum non est unum ,& aliud , sed unum:
8 Tendamus aliter ad centrum disseuutatis,dc attenta .ideamus, an requiratur accidens relativum, ut sundamentum ad terminum reseratur. Arguo sic: non requirittit apud eos tale accidens, quia postis duobus aliabis, ponitur relatio secudum eorum entitatesiergo quia idem est esse album , ae esse simile ergo quia idem est ansferre similitudinem , aeaufferre albedinem : sed id est falsum eum ab
A. v.g. possit formaliter aufferri si in ilitudo, quin abiae formaliter ausis ratur albedor uia detur igitur,quod aliud sit esse album ,& aliud esse sim te .Suadetur;tum,qtua ut dicebat Se tus , non omne albius est similius, ut patetatum, quia omnis similitudo ablata ab 'nuiala ab A auffertur albedortum , Guia A. p test esse alba omnibus excogitabilibus impossibdibus , necnon eodem modo alba; sed
illis omnibus impossibilibus , nullo moda foret sor maliter smilist igitur quia similia ludo est aecidens aliquod additum albediani.
s Dices, quod quando dantur duo alba , idem est esse album , ae esse simile; ita vetu ne nil addatur albedi ni, ut similitudo adsita ipsi namque loquuntur de dupliei albedine,in quibus potest dari ratio fundamenti, & te
mini. Sed eoni ponamus A ,& R. alba, adhue instat ratio; quia se,idem erit,dari dupli-eem albedinem , ac dari duplieem similitudinem a sed hoe est falsium t ergo. Suadetur minor ἔ quia unica albedine ah lata, non uni ea, sed duplex auffertur similitudor ergo
412쪽
non est Hem,entitas sim; litildinum cum enitiat die albedinum. Prob. quia dum duplex detur similitudo, quaelibet debet cuilibet albedinii demptiscet correspondere:ergo iden, debebat esse,tollere unam, Ze alteram similitudinem, ac unam & alteram albedinem e ergo & idem drbdibat elle,nil remanere unius, & alterius simi litudinis, ae ullius , & alterius albedinis; ae proinde nil n. anere albedinis, este idem, aenil manere smilitudinis. Si dieant, duplicem esse albedinem, & Unicam esse similitudine mi Contra i quia sie clarius colligeretur distine-tio; quia unum,&plura diltinguuntur: unde sientitas similis sit una,& entitas albi sit duis plex, difficile idem pi fiearentur. so Vlterius; quia semper est illud dictum eximiae difficultatis, scilicet,quod quando datur duo alba idem sit, formalit ex este album, ac forma liter esse si mile: quia formaliter ellealbum, datur , sive de nitie duo alba, sive non dentur: sor maliter esse simile,s duo alba non
dentur, non datur rim pereeptibile ergo videtur , quod adhuc quando dantur duo alba, ut idem,esse formaliter simile ac esse formaliter album . Ut enim album sit sor maliter album, non requirit aliud allium; ut album formaliter album sit formaliter simile , aliud album requirit De indo,dum datur aliud album,v. g. B,album,quod erat formaliter album, v. g. A. est idem formaliter albu, ae antea ; ita Vt va Ieat dieere,idem sermaliter album, quod erat antea,est modo:ergo est i m perceptibile,quod idem sit in uno statu , esse praecise sor maliter idem album , de simile et & in alio non esse idem , esse formaliter simile , & album
idem s t Nee ignoro quas intendant suganeas tamen praevidens , & eurae viscerans , fateor aequivoeatione fuisse inventas. Adverte ergo,
aliud esse, quod entitas ipsa albi sit se form liter simili, , quod similitudo super eam immediatissimεeadat;& aliud esse,qood emitas albi per semetipsam sit sor maliter similis , sie, quod idem sit esse sor maliter album,& simile
Primum enim est verum,nam ipsa ent,tas albi est formaliter similix, quin qntee simile.& alisbum mediet aliquidi albedo emgo est similis; scuti, Ze absolutum est , quod im mediate re fertur; sed tamen est nimis salsum quod albedo sit unquam albe 'ine simili :quinim Hsimilitudine ei intima sit simili . Exemplificatur id in materia, & forma unitis et entitas enim ipsa materiae est quae unitur, ita Vt quod est um-tum,non dieatur aliquid, quod sit υltra entitatem materiae; attamen, licet materia sit
quod unitur, non autem est ipsius entitas id,
per quod , seu quo formaliter unitur, eum
tale sit unio addita entuati materiae, quae uniatur. Sic ergo , extrema sunt quae referuntur , ita ut ultra eorum entitates, nil sit additum, quod reseratur, eum absolutum sit quod refertur ; sed tamen addita debet esse extremis ratio formalis referendi , eo namque ipso,quod.haec non reseratur. Si haec bene per eipias , plura eontrariorum argumenta Inast inges. Tandem taIis dieendi modus potest impugnari aliquibus ex rationibus Moti supra positis:eas vide,& repara.
si D E solvendum venit, relationem
praedicamentalem esse aeciis dens , seu formam accidentalem realiter dιstincta in ab extremis. Est e nu na Seoti, non solum , Nostratibus passim, sed Se ab alienis eitati, ut videri potest apud Lynee Iesu ita in is 3 Met. ubi supra,qua plurimos pro eodem adducens ibi. Videatur etiam Scotus in s . Metaph. quot. 12. Proposnem. Haee re tolutio manet ex impugnatione aliarum directe , nee non torroborabi tur ex dicendis infra inoubaν sequenti;quare hine solum cupio,eam famosis Authoritatibus adaptare. s 3 Suadet eam Scotus in z. d. I. quo . . ex D. Aug. s . de Trin. ca8. s. aienter an rebusereatis , quod non eundam obstantiam dι-
eitur, restat τι secundum accidens dicatur.
Vbi inquit Seotus, in litera Augustiniana vel satissimus expressε vult , quod relatio sieaee dens in ereatura. Et licet sit diibium , si e habeat intelligi de relatione, vae est erea
turae ad Deum; tamen verum est de illa relatione , quae amitti potest, manente sunt amento,& secundum veritatem, & seeundum suam intentionem. Item per Ambros I. de Trin. ωρ. s. Ss Privi enat Deus , ct postea Pate μ
generationis accessione m ratu , avertast
Deus hane dementiam ά fidelium menti bus. Ergo inquit Scotus per solam aeeensionem relationis realis fieret mutatio in persona divina secundum ipsum, quod n nesset, nisi ellet illa relatio aliqua res alia a fundamento; quia fundamentum praeexistit. Item Hilar. ix. de Trin. dieit r Nasii,q.od eraι , iam non tantum nasi est , sed et .m denomonstrare nascendo est i loquitur , inquit Seotus, de Nativitate Fi-'lii Dei ergo relationem novam dieit nataei.
413쪽
s Vlterius plura philosophorum dicta
addueit , RHeiat pro omnibus Aristoteles in praedicamentis aiens: Ora alι quid funt quais eumque hoc ipsum , quod sunt, ad aliud sunt. Per quam rationem cinquit Scotus ad literam exeluduntur substantiae , qua licet sima alιorum , πσπ tamen sunt ad aιιq.id i igituraecipitur hoc ipsum , quod lunt, non pro esse in intellectu , sed pro esse in re , scilicet, quod relationes in re, hoc ipsum, quod sun ali rum sunt. Fundamentum autem non est aliud
hoc ipsum, quod est; igitur est aliud esse huius, puta fundamenti & aliud esse illius: Quia
relationis ergo &e. - - .s s Denique mihi semper fuit satis vrgens
ratio illa Scoti in . d. 13. quast. I. scilicet, quod relatio , praedicameritum hoe eonstituens debet esse ubicumque acciden unam alizer corrueret illa famosa divisio praedieamentorum,quae,ut ab Αυlaena dicebatur,non est unquam despieienda. Nee satisfacit aliquorum responsto,& noviter P. Pe nacti trae.
s. ἐθ. s se a. dicentis , sufficere ad distine-tionem praedicamentorum , quod licet sint realiter eadem , diversis tamen conceptibus formalibus eo ipiantur. Non satisfaci quia sic poterat in homi te quam plurima praedic menta consti uere, eum risibilitas, riebilitas, individuatio, & sie alia , di Mersis conceptibus
concipiatur.Tum,& vrgentius,quia ut in ara. sequenti dicemus eum Moto , relatio transiscendentalis non distinguitur a praedicamenatali ex eo, quod illa sit de essentia rei, cuius est relatior ubi invenitur distinctus conceptussor malis, quin tamen diversum praediea me
eum relationis construat. ergo.
s 6 nostram resolutionem a plura movent , qui prius a
nobis reiecti, quorum princi. palioribus Oeeurram. In primis ergo suppo nunt duo alba vi quatuor, Mi ieientes , quod similitudo non stet in aee identi relativo, sed in eorum me xistentia; ae proinde superflua esse relationis additum. Formant sie argu mentum i similitudo duorum alborum stat formaliter in ea forma,vieuius,in instanti A.
unum est album , sicut est aliud; sed ea me manon stat in aecidenti relativo, sed praeche in . duplici albedine in genere eausae formalis, eonstituente se ipsa album unum, re aliud subiectum aliunde simul existensi nam hoc Prκcise vaum intel Iigitur, & est album, sic
album est aliud,nempis ut quatuoetergo. Vuia gariter respondetur, similitndinem duorum alborum , solum stace fundamentaliter in albedine utriusque coexistentis, ac proinde vesint formaliter similia , requira accidens insundamento receptum,illud referens formaliter ad terminum.
s ' Contra istam solutionem intendit P. Minado instare noviter , se argumentum in taurans: duo alba elle formaliter similia , stae sormaliter in entitate ea , vi cuius, unum est formaliter album , seur est aliud tergo simillia tuto formalix duorum alborum ea entitas est. Patet,inquilinam quid erit similitudo sor mali, duorum alborum, ut talium nis entitas illa, vi euius unum formaluer,Ac non solum seniadamentaliter est album,sicut aliud Nune Mised albedo utriusq; e cntatas,υi cuiu ,quo dia Iibet est formaliter album , sicut est aliud; est enim duplex albedo, Brma constitues Iitet album , ut quatuor unum,& alior ergo fimilitudo formalis duorum alborum stat iamriusque albedine, quou is modo superaddito superstu .s 8 Impugnatur a. duo alba existentia si muleum albedine aeque intensa , sormaIiste sunt similia propriori ad productionem mciis di relati virergo. Prob.antec. nam si Deus imia pediret productio nem modi relativi, υt potest impedire alia , adhuc utrumque subiectum
maneret album, ut quatuore Nec non Deus,& quilibet plene intuens dicere posset, bis aliabum est fleui aliud, di sic fundare proxime ilis
iam comparationem 1ntentis alm veram,h.e album 'sicue illud album,stc. go. sy Impugnatur 3. quia pro priciri ad productionem relationis superadditae, quoli-het albedo similis est alteri in virtute producendi aecidens relativum , eaque similitudo non eonstituitur per ipsum Recidens , sie ut virtus causae ad est ectum non constituitur me effectum,licet illum eon telised ea similitudo duplieis albedinis, in virtute producendi
Meldens relativum, formalis est: ergo datue militudo non eonstituta per Meldens relativum. Min. proh. quia utraque albedo,non solam fundamentaliter,sed etiam sermaliter est potens produeere illud accidens; nam se ipsa,& non per aliquid distimaum potens est proxime illud producerer ergo pro priori ad aeeidens dabitur in utraque albedine similitudoe
r malis in υirtute produeendi accidens r Iativum , non constitutum per ipsum are
so Impugnatur . quia si Deus ab vir que albedine tolleret amnem nostrum iu-
414쪽
per additum modum , utraque similis esset in eo , quod neutra modum re ativum haberet, de ea similitudo sor malis esset ,& aliunde per modos relativos non constituta , nequE potens constituit ergo stat similitudo formali, sine modo relativo. Prob. min. quia ea similitudo non potest elle fundamentalis; nam similitudo fundamentalis , apud nos, dicitur illa, quae potest reddi formalis per adventum modi relativi; sed similitudo dupli eis albe- binis stans in eo , quod neutra habet modum relativum,non potest fieri formalis per adventum modi , quandoquidem per adventum modi tot Ieretur similitudo: ergo. 6i ' Praedictarum impugnationum princi
Respondentes igitur ad primum, dicimus,duo alba esse formaliter si uulia, non stare sormaliter in entitate,vi cuius, υ num est formali ter album, lato, quod staret in eo,quod unum sit sermali ter album ,sicut aliud , quod est dive sum. Non stat i n primo; quia ut dicebam,henepotest aliquid habere entitatem , vi cuius sit formaliter album,& tamen non elle formali ter simile,v.g. in albo uno. Unde mihi semperest urgeos ratio; nam quod forma litet non est
simi te transit ad elle simile; sor maliter album non est sormaliter simile: ergo posito alio aliabo, transit illud formaliter album ad este sor- maliter si nile; ac proinde aliquo superaddito: nam idem non transit ad idem. Quare dixi, non stare simile formaliter tuentitate, vi cuius , unum est formaliter album , dato , quod
staret in eo, vi cuius, unum est formaliter alis hum, sicut aliud: sic enim iam additur modus; nam praeei se esse formaliter album, non dicit esse formaliter album sicut aliud , cum alio ablato, maneret formatissime eadem albedo, licet non sicut , quod rem penetravit Scotus ubi supra in solutione ad 2. arg. aiens: dscen dum est consequenter, quod album simile es
com ositivs,quam album tantum; quia habet
in D adium , ct potentiam , distincta real
εα Ad secundam impugnationem respondetur negando anteced. Ad probationem, scilicet, impediendi a Deo modum relativum, plures ex nostris admittunt,impediri polla; sod Pater Pontius tale posse negat, dans nectissa riam connexionem ex eo, quod posita coexintentia illa , vltime disponatur fundamentum ad hoe,quod emanet ab ipso relatio,& consequenter relatio debet neces Iario pullulare , ita ut eius pullulatio nequeat a Deo impediri, praecipue cuni et iis conci iris immediato non
indigeat. Relatio namque non existit per aeistionem, sed per resultantiam; quo pacto positis materia prima,forma,& vm ne,composti resultantiam, nec Deus valet impedire. Conistrarium deffendunt Merinero, Rothericus,Mayron. 6c ali j. Ad milia tamen impedimenti suppositione , posset dici, quod nec Deus, nee quilibet plene intuens pollet dicere hoe aliabum est formaliter ficut alsud , prout antea. intendebamus,& i utendebant,quia similia elleformaliter , nunquam stat in este praecise so maliter alba: tum, quia forma Iiter album, solum est iundamentaliter limiter cum, quia esse alba stat praecise in habendo albedines; esse vero similia in habendo ordinate athedines. sei licet, unam in ordine Au alιam;quae compa . ratio deficeret ,deficiente modo illo; ac proinde deficeret similitudo.
63 Deinde adhuc quidam Subtilis R. dieit,quod licet valeret prsci se dici, hoe album eliseus illud , non valeret dici sim ιlia forinaliter; RH namque, requiri, quCd de eis vitta dieatur ,hec album Urin ordι ne ad illuda da. retur enim album, & album; Sc album hoc, ut
album illud; sed album hoc foret album in sq, sicut album illud foret in se Ribum; ac provida quin album hoc sciret exat i edine tu se in ordiae ad illud album. Ulterius posset dici,quod data suppositionet, quod Pollet dac , quod unum album erat simile, qui sicut aliud;tunc illa similitudo non solet prastina, dc prius i
tenta; sed foret in aliquo alio modo,quia sci licet neutrum erat simile ex sormalit simo au dinis , ut albedinis comparatae; sod ex for malissimo albedinis,ut impeditae,& sic ut ali manenti si quo pacto valeret dica , hoc vibum est, seu manetsicut a iud.
6 Ad tertiam potest diei, quod semel
admiso, quod ipsae virtutes in ratione virtutis possint esse similes, sicuti subiecta in ratione subiectorum; tune dabitur similitudo virtutis in priori ad accidens, afferens similitudinem albedinis; quo paclo tantamenta crusti si ini-lia; sed tamen erunt talia per alterius i neae similitudinem , sic quod respee u similitudini, albedinis formalis, no sint sim ilia formaliter, sed solum sint talis similitudinis sundament si, dc virtus Et ad illud , quod virtutes Diau posilanteonstitui similes per accidens relati υum, eum istud sit ab eis derivatu mi dici potςst, quod positis duabus virtutibus, etiam requiretur ac-eidens relati ψum, non sormalis similitudinis albedinis,sed formalit similitudinis virtutinquo pacto quid matcriale foret iam virtutis ratior sieque, servatis in materia servandis, diseus re consimiliter.
415쪽
6s Ad quartam, admisso, quod Deus ab
utraque albedine tolleret cimtiem modum superadditum , in non habendo modum superia additum non essent similia , nee dissimilia, sed solum non similia;quia similitudo requirit postionem modi;quare, si modus aufferatur, similitudine manebunt praecisa. Dicere ergo, quod in non habendo modum erunt similia, est idem ae dieere , quod erunt similia in non essendo similia , dc quod habebunt similitudinem, quia non habent eam; quod punctum est simi Ie it Ii de principio individualionis,ubi sciolet argui ,quod ultimo differentia in non con
venire convenient. Videantur ea.
66 Ulterius,admisso,quod forent form Iiter similia duo alba in non habendo modum
superadditum, diei potest, quod adhue sic, per
modum luperadditum scirent similia; nam licet non daretur modus superadditus albedinum v. g daretur modus superadditiis,qui foret vIterioretquo pacto pollet compati,quod non habendo, modum superadditum dealbandi , haberent modum superadditum non superaddeis di in dealbandi umilitudine , ae proinde haberent per modum , similitudinem in non habendo praecedentem modum.Tum potest diei, quod licet non forent similia per modum,m-rent tamen similia per superadditum: forene per superadditum, eum scirent similia per a lationem , seu privationem modi, quae foret vltra entitates ipsas, ut est privatio respectuentitatis materiae.
6 Obiiei solet t. in praedictorum eonissemationem a paritate aliarum relationum
praedieamentalium. In primis; quia relatio praediea mentalis idemptitatis duplieis homini, formaliter stat in eo,quod unus,& ave sit homo; sed se ipsis formaliter ,& non per accidens superadditum,unus,& alter est homor ergo seipsis, re non per areidens superadditum , sunt sua praed ea mentalis relatio. Ulterius;quia reis latio praeditamentalis diversitatis duplieis h minis, nee non hominis, Se bruti,nil aliud est sormaliter . quam praedieamentalis ipsorum distinctio; sed distinetio praedieamentalis unius hominis ab alio,& hominis ii Leone, formaliter nil claudit praeter ipsorum entitates , quae se ipsis realiter distinguuntur ad invicem:
68 His, Ac eonsimilibus argumentIs laci-lό respondent Seotiste, distinctionem,&ide
litatem , seu formalem eonvenientiam in re latione praedicammtali eonstituentes. Dieitur Cryo , quod licet Unusquisque absque modo superaddito sit hcim , laetit autem absque superaddito est conveniena ι eonveniens , in
suam,sor maliter; nam quolibet ablato,ratioormalis conveniendi aufertur, prout scilicet eonvenire formaliter, exprimit extrema ob aliquod unum se concernentia; quare aut conis venientia non erit relatio praedicamentalis, aut sor maliter quid ultra entitates convenientes dicet. Similiter respondetur dedistincti ne a doctissimis Scotiχantibus , pro viribus deffendentibus, quod distinctio est modus superadditus, a quo habet homo v. g.este forma liter distinctus a leone, nam per puram entiatatem rationalis sollim dabatur fundamentum. Et rat io est; quia dissielle possunt fignari principia , quae dum magis metaphysica , non habeant Unum , aut aliud desectibile exercitium ; quare interest, illius exerciiij denom1- nationem non idem incare cum pura entitate eei stabilis ,& indefectibilis, cum absque ip. sius mutatione sit impereeptibilis exercitir varia,& inconstans denominatio. Me enim homo intrinsece constituitur per virtutem dis- eursivam,& deinde licet eadem entitas virtuistis si discurrens; tamen cum discurrere sit defectibile exercitium, cum entitate v rtutis non idempti fleatur, sed discurrendI additur acci
dens. Sic pariter phylosopha de distinctivo, de de distinguente,ita ut distinctio sit addita entitati, quae distinguitur; ac proinde sic de pluribus ali js discurre, prout dicebam supra in
quarto dicendi modo, prope finem.
6s obi jei solet 3; tum ex processu infinito ς tum ex υniversa rerum commotione. De
primo format argumentum Henrieux: quia si relatio esset alia res fundamento proceder tur infinite in relationibus; nam si illa relatiost alia res a fundamento, pari ratione, & illa alietas, quae est quaedam relatio, erit alia rex a fundamento,& se usque in infinitum. De secundo sormant argum . quia quoties produce retur, aut destrueretur res aliqua, in omni vrebus mundi produeerentur, aut destrueretur sere infinitae relationes; quod absurdatrerm. o Ad primum literalem Seoti responsi nem,quia satis elaram,adducam. Ad quartum
inquit de processu in infinitum , di eo, quod non sequitur;quia relatio se ipsa castio se ipsa
egreditur resertur ad sundamentum t non enim potest esse absque sundament , nec abiaque se sine eontradictione; ipsa enim existente , Se sundamento simul, ambo sunt extrema illius relationis , quae est eius ad fundamentum: ergo ipsa non est absque eontradictione sine relatione eius ad fundamentum:de ita sine contradictione ncin potest esse sine sundamen-einde se relatio illa qua ad laudamentum re-Drturierit eadem sit i.
416쪽
ri Ad seeundum respondentes, non in veniunt ablurdum Seotistae, cum desectu si eis
culationis, non experiantur maiora. Deinde, quia apud contrarios , etsi rundamentum , &terminus sint idem,quoad entitatem at autem plures fatentur , quod luxta variationem unius, aut alterius extremi, diversas fore deis Nominationes I unde in casu antecedenti tot denominationes novae deberent dari apud ipsos, quot novae relationes apud nos.
2 Obi jci solet η. a paritate Dei , qui diis
eitur de novo ereans sine forma superadditarergo Se sie dicetur e reatura de novo similis. Responderi potest pro nune, quod Nostrates, sellicet , non tenere , quia in Deo repugnat quodvis nouum,& superadditum ob eius infinitam persectionem , iuxta quam eminenter supplet omnes novitates nostras r unde ob idisam eminentiam dicitur Deus de novo v intens,qu In per formam novam talis sit; creatura vero ob tante eminentiae desectum, si nil de novo habeat, nil de novo volet. Plurima alia reliant argumenta,quae omitto, quia literato, pro aliis, sufficient ista.
mentali contra' asita transiscendentali.
3 D Estat pro praecedentium e misplemento , examinare distineistionem utriusque relationis: cima quod aliquos dicendi modos breviter proponemus. P. Suare 2 apud Pontium O. et s. quasi I. signat difforentiam in eo , qbios tranfeende malis non purε respieit terminum, sed pr ter reserte subiectum ad terminum,aliquid facere, vel exercere circa ipsum. Sie potentia ita resertur ad actum, ut petat ipsum producere , & actu ita restetur ad obiectum, ut petat ipsum representare; nec non unici ita respicit terminum , vi coniungat subiectum
Sed contra praefatam expositionem potest diei prim6, quod Suareet ponebat stipr
relationem praedicamentalem realiter idemp-tificatam eum sundamento,& realiter distineis tam a terminore recipraeter puram denomin
rionem relati habet Me , quod est, coniungi sundamento , ic dis lingui termino. Dieri, idem esse reddere relatum ae subiecto eciniungi,& termino distingui. Contra ; quia ablato termino, una aut altera manet distinctio , &eum sundamento coniunctio , & nulla cum neutro manet formalIter reIationsi denominatio. Deinde,quia de aliis Suarii exemplaribus poterat idem diei, icilicet, idem elle,potentiam producere actum , & ad ipsum reserre , seu idem esse, actum elle productum , & esse relatum. Tum , quia unius albi sinu litudo etiam
reseri,& representat. Tum, quia relati crea
turae ad Deum est transcendentalis , Se ne sei mus quid faciat circa ipsum. s Alii eum Aversa apud Poneium supra,
signant differentiam in eo,quod transcendeniali, sit de essentia rei relatae, secus autem Praedicamentalis. Haec sententia refertur a Doet re nostici in a. d. I. g.ε. i. hoc ergo vj.,ubi,& infra eam acriter impugnat. Arguit I. ex Augus. p. de Tran. cv. a. aiente: omne quod polat sve dieitur,estati quid exceρto rotatι vo
ergo quod d1citur reidi, ne quaeiaque est aliis quid exeepta relatione. Et in ρmnersio reptis te net,quod nil,quod non est ad se,est quod ad alterum dieatur; sed si relat id foret ipsa rei e sentia,nil reservaret adserergo nee seeundum aliquid posset dici d alterum. Tum,quia idem formaliter non potest habere elle in ordine ad aliud,& in ordine ad fri, sed entitas sundamenti est in ordine ad te,& relatio in ordine ad aliudi ergo quia sunt sor maliter distinctae. Confirmat Scotus; quia reIatio illa debet esse in fundamento; sed idem tarmaliter non est
in se ipso,dum ipsum ritie esse id in quo aliud
sit z ergo inter relationem ,3c sundamentum debet salti in dari sol malis distinistici. 6 Ulterius intentum suadet Scotus in relatione transcendentali ereaturae ad Deum; quia definitio indieat totam quid ditatem rei, si est perseeta: sed di finitio lapidis non i ndieat estentialiter , vel formaliter , respectit m ad aliud; nam tunc non esset defiuitici Iapidis in genere absoluto , & ita non est et definitio lapidis, ut est in genere substantiae, vel ut species sobstantiae t ergo in ellentia lapidis non ineluia ditur formaliter aliquis respectus. Plures alias rationes inveniet euriosus in Seoto , qui his, probat,relationem transcendentalem esse seria maliter disti nictam ab entitate sundamenti, defrendens tamen , esse realiter idempti fiea
' Igitur ei rea huius quaesiti resoIutionem,duae apparent viae probabilest una enim, seeundum quam dicitur , prae satas relationes distingui ex eo,quod predicamentalis petat,&necessario requirat ex istentiam termini; secus
autem transcendentaliualtera vero,seeundum
417쪽
tentiam ,existentiam termini non requirat,in.
dieat suffieienter,id provenire ex idem 'Itate eum fundamento ; quia lieet relatio ex habitudine Unius ad aliud , aeque υideatur involvere duo, se quod quovis ablato, Ac ipsa auseratur;dum tamen ablato uno, Qtpote termino, ipsa non aufertur, signum est,quod se habeat intimitatem cum fundamento, quod ex inia idemptitas conserint relationem, ne pereat,licet terminus,quoad esse actu sit peremptus: igitur quia non requirere extitentiam teris mini , dc requirere idemptitatem laudamenti, apparent satis consona.
8 Existimo tamen,quod signum primis pale,de veluti a priori debet stabiliri in idemptitate respeetii transcendentalis , si uti in dii tinctione respectu praedieamentalis. Deduei potest ex eo, quod cum sundamentum inentitate suasi absolutum,& tale absolutum pota sit manere,termino non existente,si deinde reis latio cum sundamento idemptificata percipiatur, ipsam manere percipietur: quod omne exi demptitate signar ,& ecilligi videtur; ac proinde, non requirere existentiam , idemptilati videtur tribuendum.
s Deinde potest deduei signum,ut pridieamentali contrapositum,ex idemptitate; quia prae litamentalis relatio, υtpote praedicamentiam constituens,debet se distare a funda me to iuxta entitatem,quod ad seriem sundame ei non sit redueibilis ex intimitate; aliis acetis dens posset sine maiori distantia , quam quae mediat relationis ad se nda mentum,eonstituere praedicamentum contradistinctum lubstantiae: ergo ut ex intimitate non confundantur praedicamenta, ita ut Idemptitas unam encitate m relinquat reducibilem ad aliam , resolvendum est,praedicamentalem relationem , vi transcendentali contrapositam deduei ex ditatinctione, sicuti e eontra transcendentalis ex idem itate. omnia enim praedicamenta, specialia eapita eonstituunt propter divisionementis , se quod ex reali discontinuatione speetale resulIet praedicamentum t ergo rotatio transtendentalis non constituet hoe praediea mento metquia ut continua eum entitate land menti, ad illius praedicamentum reducetur. Et si eontra haee insistere i ntendas,dele prius mis ebre nomen relationis praediramentalis ἔ fateor enim omnimode ignoraturus,quid sit pro transcendentali intelligendum. Ita capto Sc
rum, usque adhoc citatum , tam in s. Me . q. 13. quam in a. d. I. . A. M. ad aTMmenta
princiρμιια, Praecipue in solutione ad secun
8 6 Resolve ex dictis,quod relatio praediea
metatis,prout opposta transcende mali, potest exponi t habitudo unius ad aliud a fanda
mento realator distincta. E contra transcendent alis, prout praedicamentali contraposita. Praedira metalis ver 6, prout hoc tertiia praediea metu eostituit,poteit exponit ccidens reale, intrinsecus ad Peniens , -πι rotum suam esse est aliquid realiter ase dastinctis m ad aliud referre Dixi a res dens ut conveniat cum omnibus accidentibus,dixi reaie,o separetur abaecidentibus rationis. Dixi intrinsecus adveniens , ut diserat a relationibus extrit .seeus advenientibus. Dixi reliqua, ut plenius dignoscator distinctio eum transcendentalibus, quae sundamentum realiter idem plificatum reis serunt. Ubi noto,aliquos Scotis as existimasse sessore ponere accidens in definit one , ut a transcendentali distinguatur , eo quod trans eeodentalis sit substantia; ac proinde superfluere ponere realiter ase drstinctam referre: his ergo dico,quod positis terminis, vi s
pra a nobis,clarius tollitur aequivocatio, cum dentur relationes transcendentales, que etiam sunt accidentia, v. g. res eius transcendent
ii, eognitionis ad obieetnm , qui est Meldens, Muti eognitio , quae est fundamentum ἔ quarelicti ita sit respectas se aecidens,quod nouae cidat eognitioni, tamen haec aequIvocatio et rius nostra expositione sepelitur. 81 Ex dictis tandem inser, quod omnis relatio non idemptis rata clim landa mento potest diei praedicamentalis, prout praedicamentale eontraponitur transcendentali; non autem prout relatio prae licamentalis dicime, quae ad hoe tertium praedicamentum spectatanam relatio extrinseeus adveniens est realitera Andamento distincta, & ad hGe tertium praedicamentum non spectare, veri Seoti stae praesumunt.
triplea genu1.32 Α R stot. omnes relationes In triis pliei genere congregavit iuxta triplex fundam ent v m Senus, seu, inquit Scotus in s. Met. q. II. σ 3 2. Potest diei,quod non ponit omnes modos relais vorum, sed manifesti , per q-38osunt inrelsigi alis, prostrer at quam apsimilationem ad ilior , quorum principaliora solum explicare pensamus.
418쪽
PRIMUM GENUS. a 3 Λ Ga perfὸ, ut duplum ad diis
mi dium , ct triplum ad te seriam Partem , Er totaister multipli earum ad multiyliears Partem ,
conlauem ad contentum. Tex. com. 2 .apua
Motum g I 2. Primum relationum genus dieitur earum , quae sundantur in unitate , dc multitudine. Dicitur genus unitatis, & multitudinis; quia relatio stat in convenientia, de cuius ratione est facere unum , vel in di scinvenientia, de euius ratione est facere multa.
Vbi solet diei, quod quando aliqua conveniunt in aliquo quidditativo, tunc relatio dieitur idemnitatis; sicuti diversitatis, si in eodem disconveniant: quo pacto solet dici relatio fundata per unum in JUtantiadid est, in ellentia , seu quIdditativa rerum emata
84 Hine aliqui Auctores exponunt, undiniet praedieata in substantia convenientia , &.diseonvenientia , reIatio dicitur idem itatis,&diversitatis: iorer convenientia, di ditaeonvenientia in qualibus , relatio dieitur similitudinis, & dissimilitudinis: & inter eonia venientia , Se diseonvenientia in quantis, dicitur relatici aequalitatis, de Inaequalitatis raeproi nde , id esse relat iones primi generis sun dati super substantiam, quantitatem , & qualitatem.
8s Existimo ego, solum nominis esse dissidium; quia inter qualia, etiam potest dari
relatio idemptitaris, vel diversitatis, cum duae albdidines in esse aceidentis non minus dieant quid convenientiae , quam Petrus , de Paulus in esse hominis, & idem servatur de quantitatibus:quare se similitudo ,equalita ,3c idemptitas non variant unitatem formatiter, sed solum materialiter; aceidit enim , quod um-tas sit qualitatis, vel substantiae , & idem die de inae ovali , dissimili. de diverso respectu mu Ititudinis. Sic eapi Seorum in s. Met. q. a. ubi ς cedit, idem, & dis et sum in omni genere, & in omni genere simile, & aequa-
8c Verum tamen potest diei, quod liret qualitas 3 e. ut supra intellecta , se ilieet, in suo genere , faeiat idem I sed surnpia coner tiυe respectu subiecti, v. g. parietis albi, potest diei. quod facit simile, de sic quantitas facit aquale: seu, ut alij, potest dici, quod convenientia:inuinciea duarum qualitatum in ratione aecidentis facit idem; at si eonvenientia sit in ratione extrinseca, intensionis v. g. vi quatuor,& quatuor, facit si ira te. Fateor hine nil realitatis adesse ; ideo diceba, nominis esse controversiam , cum sicuti albedo , & a Ibedo possunt diei simi Ies in ratione albedanis, pota sint diei qtiaeeuque alia ; imo& relationes ipsae;& se aliud simile ultra substantiam,quantum, dc quater unde posset defendi , quod
non solum tribus his praedicamentis competunt relationes primi generis , quin etiam aliis, cum vna actio valeat esse contingenter similis altethseuti dc uni reIaticini a Itera tela
pa um: Vbi supra apud Scotum in com. 8c satis elare, Sc utiliter ιn ε. d. 1 3 . qua l. 1. fer. per totam , eum invenies. Secundum genus relati num dicitur earum , quae ianda ri videmur super actionem , dc passionem testante Phylosopho s. Mel. ς P. I s. quod genus relationis intercedit inter producens, de producta,educens,& eductum, inducens,&inia uetu. Igitur, quod hinc examinare oportet,
est , quodnam sit fundamentum proximum reIationum istius generis; ac pro/nde , quaeinnam sint relationes , quae pro ris,dc de per se talem referendi seriem constituunt, 38 In primis ergo iuxta literam Moti .n . feni. st s. Mel. det bet adverti, quod
actio dieitur ad proportionem potentiae agentis per actionem operantis ἰ quare , cum in agente detur potentia. Noductiva , editi' υa, inductiva ,& transmutativa , consimi- Iitet alia dicitur productio , alia eductio, alia inductio , de alia transmutatio ; sie υt quaevis,distinctam relationem eonstruat, seu conditionetur , scilicet, inter producens , fleproductum , educens , & eductum dee. Et pariter per eorrespond tiam terminorumperet pie Motus ex passivis propria earum correlata , lei licet , prc ductio palsiva Sce. Sie , quod sicuti ab activo erat relatio pro dueentis ad productum , transmutantis ad transmutatum&e. a passivo sit relatio producti ad producens , transmutati ad transmutins
419쪽
distincti , suadet Seotus t quia sunt ad ter
minos dolinctos. Quod , ut recte perpendas, debes eum Scoici ibidem notare,quod respectus producentis ad productum,est sicut dependem is ad illud, ad quod simplieiter dependet: per productionem ergo dcitur , quod terminus in suo este dependet simpliciter a producente,cum tunc primum, δι strictum este entitatis termini ponatur in esse , a distinctione eaeterorum rei pectuum; nam inductio non videtur dare primum esse, quod est entitatis, ac proinde limpliciter; quin solum addit aliquem essendi modum , υtpote talis esse causare inductionem. Transmutatio adhuc in minus,veli ii distinctum versatur, cum transit ut alio , ut talis sor malissime , non respiciat entitatem educti, nee inducti ut ter minum , sed solumentitatem subiecti transmutabilis, quod penes uerum esse omnimodε supponitur , valde accidentaliter se habens prae eae teris actionibus,& respectibus. 93 Id omne exemplificat olus in ea te factivo, de cale adhibili,v. g. in ian de aqua: ignis namque dicitur producens , de educens calorem,eum indueens,& aquam inde trania mutans. Ubi productio , & inductio respiciunt calorem seeundum se ἔ calor enim est
productus, & inductus, licet per productione magis, & simpliciter , quam per indoctio rem
attingatur; attingitur tamen per utramque
directe , & secundum sei ae proinde in aliquo strictiori esse, qua attingatur subiectu ut transmutabile, scilicet aqua; quia terminus agentis , ut transmutantis , scilieet , aqua transmutabilis , non vitetur directe. & Inti-mε respecta ab igne , sleuti calor, qui est ed ctus, & Inductus: quare potest dari agens, scilicet ignis, & terminus , stilicet aqua , quin
detur transmutatio , ac proinde, quin deturre Iatio transmutantis ad transmutatum ἔ secus autem potest dari agens , ac caeteri termini , quin dentur respectus edurentis ad ea-lorem eductum , Se inducentis ad eum induin
s r En cur Scotus praedictos respectus vocavit distinctos: primos ponens inter re Pectus miriniceus advenientes : υbi pessime otitarunt aliqui , sequentes P cium v. I s. q. q. asserentem ilὲι , relationem pro- dueentis ad productum non esse intrinsecus; coni arium namque est liter aliter elatissimum apud Scotum ubi supra , tales rerupectus intrinseeos esse, e solvens ; sicuti & existrinseeos transmutantis ad transmutatum;
hos stabiliens pertinere ad quintum praedica mentum , scilicet, de Actione : illos vero ad tertium praedicamentum de Ad aliquid. Notans hinc cum ipso, quod transmutabile,
v. g. materia , concurrit cum agente, ut con-
eausa, eum sit subiecto meductionis; quo modo respectus, quem dicit materia respectu termini educti sui, formalitate eductionis , est respectus intrinseeus adveniens, si vis, pati ialiter distinctus a respectu , quem dicit agentactive e dueens ad formam eductam. Ex quihus potest inseri i, quod ad hoc secundum genus pertinet relatio causae, de essectus, sie loquitur Scotus,ubi supra s . Aser. F. quomodo
sumuntur tres mod/ maxι m. ομι entis , cst materia. Vsque adhuc Scotus ubi supra rn . s. vlterias ι nspectati. Et hinc praecave cum
ipso , quod productio potest secundum se diei distincta actio , ac eductio quoad entitatem , cum in Deo detur creatio , quae est productici, & non eductici: Unde ait Scotus, quod sicut hoc nomen actio aequivocatur, ita hoc nomen potentia activa. 93 Resolvendum venit, PDd Sentus in . M. ad quιntum Principale rτ solvit,dieensi potest Hel una modo sis , dicit, Potest diei, non quia re Iulio non sit firma , ut solet non
elle , qtiando per potest diei resolvit; sed quia
sub eodem intento plures respondendi modos adaptat ad textum krist. aliud ιn s. Metaph. inli antis quod nulla relatio fecunda modi fundatu superactιonem P mnem , vadιctum est in I. d. 27. sed tantum fisper po rentiam actavam,' passivam. Suadet Seotus assumptum; quia illae relationes, quae vide tur fundari super actionem,&passionem,uta, pote relationes seeundi modi, non insunt,
uando actio,& passio sunt; quia quando pasiso, & actio sunt, adhue Filius non est: deinde tales relationes In sunt , quando passio, de actio non sunt; quia tunc intelli pitur forma tus Filius, & Pater perfecte positus , quandonee illius est passio, nec istius est actio; sed re Iatio non potest esse, nisi dum est fundamen istum: ergo eum relatio sit,dum nee actici , nee passio est; nec passio , nec actio erunt fund mentum proximum relationis ; ae proinde tale erit potentia activa , se ut actio , & parusio tantum se habeant sicut praeviae disposutiones ad relationes praedictas. Comprobat Scotus intentum, exponens Arist. sis alentemefieau Pater Filis Pater , hic quιdem fecιι, εἰ- Iud autem passum est. Fecir, hoe est , produxit; ρasum est, hoc est , est productu mi e rgo
420쪽
quod Arist. relationes seeundi modi exempli-fieat inter calefactivum,& calefactibile,& irerum inter ealefaciens ad illud,quod ealest, desecans ad illud, quod secatur, tauquam intera entia ponens relationes : ergo quia inteule it, quod tales relationes potuerunt fundati super actionem,& pastionem sic , quod transacto agendi exerc1tio non debeant intercede.
re inter productum,& illud , quod produxit,
eum istae non exemplificentur , nisi ut inter agentia; ponit namque illas intercalefaciens,& quod calefit. Respondet Scotus dieens, Atil- tot. se statim exposuisse ei rea exempli intelligentiam , Riens: seundum tempora iam dι euntur ad at 7 urat , ut quod fecit adsectum,ctore rum ad Dciendum. Vbi semper vult, quod agens sit produeens,& actum sit semper
productum; ae proinde, quod relationes pro iacentis ,& producti versentur , ut supra inresolutione dicebamus. Itaque notat Scotus, quod tam calefactivum,quani calefaciens ponsunt duplieirer intelligi. In primis potest ea-lefaeiens intelligi pro principio productivo totius calidi, se vi sumatur pro principio ipso productivo caloris , seu sormae substantialis
ignis; quo pacto calor pro luctm ,sctiso Inaignea est terminus productionis ab igne , ut ab educente, sicque relatio intercedens inter ignem producentem , dc calorem productum, est relatio intrinseeus adveniens , de seeundi generis; & ira calefaciens sumitur υt prod cens, quod dicitur producens ab actione , non de genere actionis; sed ab actione,quae dicitur habitudo, posito fundamento , dc termino reissultans , quae habitudo denominat terminum
petsecte productum, & agens persecte producens ., eum habitudo se, sit persecta produe-tio , seu productionis relatio , fundata super potentiam activam , actionem , & Diasonem de genere alio , ut Praevias , de
materiales dispositiones, requirens transae
ς Deinde potest eale faeiens sumi, non
in producens, sed transmutans ; quo modo habet pro termino subiectum transmutabile,
seu quod transmutat i & se potest sumi in
exercitό, Ac materialiter agens, & subiectum ut consimiliter patiens , dc tunc relatio inistereedens est extrinsecus adveniens , 8c de per se ad hoe secundum genus non spectans, sed ad praedieamentum quintum et quae relatici differt ab alia; tum , quia potest dari, quin praeeedat actio , Ut di spositio; ae pro is inde in nudo activo transmutantis ,& nudo passivo transmutati sunt ari: tum , quia positis extremis non resultat seeundum ipsa, eum requiratur aproximatio ; quare potest esse ignis, & aqua ν. g. qum aqua sit transis mutata , Ac ignis transmutans. Unde ad in istentum dieit Scotus, quod dum Aristot. posuit pro relationibus secundi modi exemplum in calefaciente , & quod eat est , tunc non intellexit calefaciens pro agente transmutante aliud per ipsam actionem de genere
actionis ; sed pro agente producente , sic
denominato ab actione , quae dicitur ha-hitudo resultans, praevia illa actione transa o
ss Vlterius mentis Seoticae expositionem concludere intendens scio enim asperum , 3c valde dissielle plurium ea ui praesens punc tum esse est nimis praeeavendum , quod dum
ignis v. g. educens calorem in aqua est trania mutans aquam,potest diei,quod per ipsam ealefactionem, quae est actio transmutativa, Potentia activa ignis refertur aspotentiam pansivam transmutativam aquae; sed tamen reis fertur per relationem extrinsecus, ad quintum praedicamentum spectans. Nune sic, inquiritur hine , an ignis transmutans aquam reseratur ad calorem, qui est in fieri eductionis in aquai Similiter, an Pater dum est in ipso fieri
generationis,reseratur ad filium, qui non dum
est productus, sed producitur Cui difficultati
satissaeiam pro nunc aliquibus .s6 In primis potest iuxta Scotum exponi , quod dum ea lor in aqua est in ipso fieri,
ut edueatur, tune per illud fieri ignis referiatur actu ad aquam ; quia licet relatio illa, v pote actio degenere actionis, non sit referens
ignem ut educentem ad calorem vi ediictum, est tamen referens ignem ut transmittantem
ad aquam , non ut ad id,quod est transmutatum , sed ut ad id,quod in illo tune transmutatur. Et si dieas et cur licet aqua sit id , quod
transmutatur , de non quod transmutariam
est , potest ignis reserti ad eam , Ac non potest referri ad ea lorem, qui edueitur, & st, Iieet non sit eductus,& factust Respondeo,ex eo esse , quod actio illa de genere actἰonis , utpote fieri dicens materialiter , ut transmuistatio est , iam habet terminum actu exis tentem, cum aqua, quae est id, quod transmutatur, extitistit; ac proinde, Ite e sit id, quod transmutatur , de ignis quod tran mutat, pollunt ipso fieri referri et at autem illa eadem actio non potest adhue reserre ignem ad calorem,seu ad sormam ignis, in euinius fieri est mne , quia non dum adest termi-'nus,ad quem reseratur: Se sic illa eadem actio respectu formae educendae ex aqua, solum erit
dispositiva,seu viat is relatio,id est, erit solum Ee ea dis-