장음표시 사용
451쪽
significatum ) sit ad plaeitum, potest vox imis
poni ad signifieandum illud immediate intelis lectum per restex onem , sicuti te ad significandum illud ptim 6 intellectum, nempe, reri
ita ut per eamdem vocem vivumque significe
tur , nempe , res , Se eius similitudo , quae est speetes,etsi immediatius species , prout habet esse signum ipsius rei signatae. Ad probationes respondet in primis negando simile; quia sen .sus,eum sit ex materialitate virtus tu pis, non
potest se reflectere supra suum actum, neque stiper id quo cognoscit suum obieetiam e unde species sensibilis non sentitur; at autem interulectus,eum exim materialitate sit summe velox, Ac cui eumque ex se proportionatus,p test tam supra actum , quam supra si, lem, qua cognoscit obiectum , resectere; necnon propter ident,potest refleyere non soluin supra haec, sed 3e supra seipsum. Deinde ad raiationes probantes, te spondet dicendo ad primam , verum esse , quod species est aliud ab illo,quod cognoscitur per ipsa π;alia enim esta primo obiecto per speciem cogn1tυς patet,
quia 'ecies,illius est speetes tergo est aliud ab illo; sed tamen cum hoe stat , ipsam speciem esse aliquod intelligibile , aliud a primo o lecto et intelligibilia enim est speetes, nam sub speetali ratione signi propriam habet intelligibilitatem. Adseeundum resolutε concedit, speciem non eognosci per aliam speciem;quia solum eo gnoseitue per speciem in intellectu, quod primo eognoscitur ab intellectu , sellicet, primtim obiectum intellectus, quod est quid adhue rei materialis, seque specie indigens ; at autem omnia alia eognita per reflexionem, & per diseorsum,non cognoscuntur per speciem,eum ipsa maneant, prima posita, aptissima pro conditicine intelligentis. 23 Prob. aliis mediis resolutio. Primo; quia omnis propositici affirmativa, in qua subiectum , & praedicatum e gnoscantur ab intellectu per diuersat species, erit falsa, V. g. homo est animal.Suadetur: quia quod per vocem, seu notam hominis significaretur , esset speetes hominis,& euod per aliam voce significaretur ellet speeie animalis , quae sunt di versissimς,cu diversa sit speetes,per qua intelligitur homo dc per qua intelligitur animalἔergo eu siet fiearetur veritas per voces in idePtitate taliu speeie tu ,esset falsa illa propositio, homo est animal, & sie quaevis propolitio aia firmativa ,ex qua notiscaretur,una specie esse aliam. Secundo E eontra a sequeretur siqui-dςm,quod omnis propositio,in qua praedica
retur elle secundum adlaeens , esset vera, . g.
Pilatus est , seu Antechristus elii quia sp*ies euiuscumque subiecti , de qua enuntiamus
esse , est i ergo eum voces , seu enuntiati prolata signi Met esse specierum , eum Je-eses fiat , omnis illa propositio esset vera.
et His, & eonsimilibus rationibus sufficientem lolutionem , in sua speciali doctrina reliquit Scotus:cui ergo consor mes, responis demus , negando praelum pia in affirmationiis
bus illis: quia veritas, Ze salsitas non sunt in signo, niti per lignatumr veritas enim siem,
puta speciei, est conformitas eius eum signato, IKata re, seu pruno obiecto ; & sie Disita, est difformitas cum illojunde eompositio specierum ad invicem , ut species sunt signi. rerum, non est iudicanda vera, vel falsa, nisi a
signatis , puta 1 rebus: omnIs ergra veritas c
1uleumque propositionis referenda est ad testquia illa sunt vltim6 significata A fixa, nam
non sunt aliquorum aliorum signa. Patefa-cιt soIulio exemplo ab Seoto adductor haee enim propositio,homo est animal, scripta non dicitur salia, licet haee vox homo,non sit hvit ox animal; de hoe, non aliunde, nisi quia It terae non significam voces , ut sunt aliquid in se, sed ut sunt signa aliorum , nempe rerum ergo a simili in omni bos his significationibus reeur redum est ad ultimum signifieatum; ita ut in veritate , dc salsitate euiusvis eo repo Q. tionis,veritas non sit iudieanda, nisi penes vi tima significata,quae sunt res.Quare Me proinpositio, Antechristus est , non erit vera; quia licet species sit, non tamen res, seu ultimum significatum est,& ibi species non sumit ur, inquantum est noti sicata per vocem in suo enpuro entitativo,sed in suo esse, prout verse,&derivato ad suum significatum , quod est res; taliter,quod etsi species sit immediatum signifiearum . Ooce; sit tamen immediatum significatum , prout ipsa species est sie signum alia teri u signifieati, quod est vitimum,& fixum,
illud ut pote, in ordine ad quod omne esse -- ei derivatur.
2s Instabis: in hae propositione,hie homo
est animal,ptima signifieata notantur,seu sis nantur esse eadem; quia vox , quae est significans, ponit in oratione suum primo signifieatum. ergo notatur, quod haec species, neρε, hominis,est eadem cum illa,nempe,animalinquia species sunt prima voeum significata; sedlioe est salsum, quia illae species non sunt eaedemr ergo propositio pro primo eius significato est falsa. Huie instantiae respondet Scoistus, quod concesso , quod species uniantur in 7 uantum sur,t signa rerum , & eoncesso,quod peetes non sint eaede; non sequitur,illam propositionem esse salsam; quaa eireasignum ἐπ
452쪽
quantum 'num, no est nata esse veritas, vel falsias , nisi referendo designatum e veritas enim signi, semper debet stare in hoe, quod verum sit, quod signat: ergo licet signa uni iarentur , nunquam poterit percipi in ipsis aliaveritas in quantum signis, quam quae sit ex signatorum unitione, ita , ut signa in quantum signa , nisi ad signara sint relata , a veri iatate se t praeeisa. Vnde resolvit Scotus, quod si illa compositio signorum aliqualis debeat diei, magis debet dici vera, quia compositio signatorum est vera. 26 Vrget Seotust dum dieitur homo est animal v. g. una species in quantum similitudo re , non est alia species in quantum similiat udo rei:quia similitudo humanitatis,seu si is et ei, non est simi litudo animalitatis, seu generis : sed tales similitudines norantur , leusignifieantur elle eaedem per ly verbum est positum in enuntiatione prolatar ergo si per affirmationem prolatam, seu nominalem significentur,aut notentur species , seu similitudines , signifieabitur primo esse eadem, quae
eadem non sunt: ergo &c. Fatetur Motus, hane rationem esse urgentem;ait tamen, quod
Iieet talis ratio si diisset lix ad soli endum,non tamen eoncludere necessarium; quia in aliis, ubi est eadem forma arguendi, non est sic dinficile, v. s. in hae oratione scripta, homo est animal , in qua primὁ vniuntur voces, quia illae prim6 significantur ἔ de tamen propter Medalis oratio scripta non est falsa, eo quod voces significatae , quae uniuntur, uniantur in quantum sunt signiim alterius, sub qua red plicatione habentes unionem , solum habebunt veritatem,quia veritatem hallent significata per ipsas. Ubi potest etiam notare,quod dum illa oratio scribitur etiam inter scripta, scriptum est ponitur ,dc tamen veritas,aut sal .sitas ex aliis ultra seriptum excitatur. Sistenis dum est in his. 3 . '27 Responderi tamen potest, omnem
Seoti doctrinam salvando siet dum igitur dicitur, quod speetes , seu signa ipsa uniuntur, potest diei quod uniuntur in actu sienato,itavi unio etiam signum sit,seque in actu signato Unlens;quia quaecumque uni debet servare proportionem eum extremis, & ipsoriim statu rergo bene dedoeitur , quia si signa, solum
in quantum sunt signa,vniantur, quod eorum vnio solum in actu signato talis debeat esse. Nune sie: quando aliqua solum in actu signato uniuntur , sie affirmatio expedituri, quod unici exereita non sit in signi ted in signatis: ita .riqnia in sienatis est unici exercita, valeat
in signis esse praeeiae unio signata; id enim quod signa signant, non in ipsis, sed in alii ,
utpote in obiectis primis, de rebus, debet per verbum exercitum, nempe,est, exerceri: aliasseret impereeptibile , quod signa haberent signata viterius. are,sic uti id,quod signant
cetur in ipsis, sed insignatis,quae sunt res, Ac prima obiecta ; sie pariter de speciebus, inquantum sunt signa, est discurrendum t 8e se, lauti signa intentionalia solum uniuntur in istentionaliter , & in actu signato , v.g. genus praedicatur de specie, non autem uniuntur in actu exertito, W. g. species est genus; sic speetes prout sunt signa habent signate mira, . g. species hominis, de animalis habent sis nata, quae sunt eadem; non autem signum hominis est signum animalis et vel sic ἔίgna uniuntur in quantum signa , seu signa Pg. species illasigmisantur unita: en quod in hoc acta iuntur; υniuntur tamen signate, ut indieat illud verbum signi ficantur , ad modum illius
Pradicantur ; non tamen exercite , ut supra-
dixi. Ubi nota quod 1ν νηιuntur elh vox signata, Auti vox pradicant r.
et 8 Dostquam Motus subtiliter,prout visum fuit, utramqtie partem impugnavit, dc propugnavit,
in haee prorumpit e Istarum viarum eissa tur, qua Ut deatur probabatior: de dei eps in fine quaestionis sie format iudicium. Pνι maria videtur probabilior fecundum authariis tales r feeunda seeundaem rationes. Idem sentio 3 quare si aliquis secundae cupiat consentire, hane rationem Scoti habeat r suadet ergo, quod nomina non signifieent species, sed res; quia nomina impolita ad signifieandum singularia, non possunt eorum speetem signifieare t ergo. Prob. antecedens;
quia singularia non possunt facere speis elem in intellectu i ergo nomina illis imposita non significant in intellectu eorum spe
29 Sin autem primae cupiat aliquis a sentire, habeat contra secundam viam, hane aliam rationem, merito etiam Scoti Araguit inserendo, quod siseeunda υia sitra stet salsa, vel fallax omnis propositio , in qua denotetur inesse subiecto aliquis a tus , seu terminus realis. Suadet illationem : quia si nomen signi Met rem , ut intelligitur , tunc tale praedicatum , seu res iii a attri in
453쪽
attribuetelar subi isto,ut inteli igitur ι sed rex,
ut intelligitur, non inest subiector ergo. Steprobo,ait Motus; quia ei, ut intelligitur, s lum iniunt praedicata intentionalia; sed res,vtinest subicillo, est actus realis ergo. Vnde ait Scotus, quod in tali ea , medium esset comis paratum ad praedirata intentionalia , & rea. ita,& sie sumeretur sub extraneis rationibus;
seque lie sumendo medium in syllogismo, si coneludatur aliquid de subiecto , fiet fallacia
Vtrum facta transmutatione Orca rem
so TTT quaestionis resolutio per se V re capiarur , advertendum est eum Doctore noste supra g. 3. Periherm. s. ἀι condum ad qualis onem, quod dum dieitur, posse fieri transmutationem in re, tin fiat transmutatio in voce, debet intelligi transmutatio facta in re, secundum quod res existit, euius eausa ponitur ex eo Huod res non signisseetur ut existir, lad veper ipsam speeiem .intelligibilem intelligitur; quo pacto,sive res sit,sive non sit,cum tamen,
eam res,Vt intelligitue quam species intra s- muta eae maneant,saeta transmutatione in re,
ut existit, inde est, quod possit adhue transis mutatio no fieri in voce. Vide dicta in quaest. anteced. in solutione ad primum. 3t Resolvo igitur. quod iacta transmuia
talio ne in re,potest non fieri transmutatio infignificatione vocis. Ita literaliter Motus supra citatus. Prob. ex Arist. in iis Pradicam. c. deIubstantia apud Scotum, Risirente, quod eadem Omnino oratio , quandoque est vera,
quandoque est falsa. Nune sie et dictiones oration s quandoque verae , & quandoque salsae idem significant i sed in re , quae signisi .catur per ipsas dictiones , est transmutatio, ut patet in hae oratione sortes sedet, quae dum est falsa , fit circa sedere transmutat O: ergo quia iacta mutatione in re, in signiscatione vocis non fit mutatio. Deinde,quia multi sunt actus, in dormire, eurrere, die . qui quando que sunt, quandoque non sunt: & si vox illasgnificans mutaretur propter mutationem sectam in istis, vox imposita istis, multoties esset non siqnifieatiυa, tu iterum Bret signisiis cari va ac per consequens oporteret, ipsam multoties i ni poni adsignificandum: ergo. 3 z Prob, Hyerius duplici rationς Mori. Peima insere, quod nullo eurrente, non esset
salsa haee oratio, at quid currit ; quia currere non significaret idem,quod significabat, quando cursus erat , eo quod cursu non existente, deberet etiam fieri transmutatio in illa voce
signifieante , aliquid currere i sed non significante idem, non poterat este salsa, eun. eircaaIiud significatum non contradicereri ergo. Secunda ratio Drmatur ex Aristot. r. Poster. t ex. I . ubi ait,quod non entia contingit signi-ifieare,de intelligere: ergo non entitas rerum,
non inseri non entitatem significati voelii AErgo lis et ex non existentia rerum fiat fietransmutario ex ipsis,non debet dedite iriuod in entitate existentis vocis debeat fieri trans
33 obii eles it s detur res non sublesta voci, est insallitate, quod vox erit non signi-6eatiuat sed dam res erat subiecta voci, vox
erat signiseativar ergo quia ex rei transmutatione datur transtus in voee. Maior certissima videtur; quia vox non significat nisi unam, aut aliam rem, prout res est quid designatumpto illa vocer ergo si nulla res sit subiecta, aut designata voci , est infallibile , quod vox erit non significativa. Hula rationi facile re L pondet Seotus, dicendra ad maiorem, verum
esse, quod si nulla res sit subiecta voei significanti vox significativa non dicetur.Notat i iame,quod ii hoe dicto nulla rersa sobiecta, lusi sumitur superans sensum quaestio Qx, quia sumitur ita res, non tantum pro existe albus,sed etian pro re,quae it,telligitur; quomodo terum est, quod si nulla res sit subiecta voci,ita ut nee sit de his,quae existunt, nee de his , quae intelliguntur i vox sieniseativa non eriti quia si nulla res sit significabilis, elarum est, quod nullius rei erit vox significativa; in quo sensu non disputat Motus,quia sie,inquit ipse, ne se resum haberetdisputatio,videlicet. si nil signi stemr per vocem,vox non dacatur significatιva. 3 obiteles at in transmutatione subia tantia Ii res amittit nomen , & definitionemremo res transmutata non lubet nomen, quod ius habuiti ac per eonsequens nomen, quod
ipsam fgnifieavit prius, ipsam non significabit dei eps; sieque vocis dabitur transtus. Huie rationi respondet Scotus, ipsum arguis mentum sie in proprio sensu elari Mando i in transmutatione substantiali rei singularis, inqua ,sei licet,abiicitur ima substantialis, res fingularis transmutata amittit nomen, & deinfinitionem speetes, quia non manet in specie, in qua suit priuar ergo nomen speciei amittitruum significatum et non sequitur ; quia illud
454쪽
ἰmen rinllum sit Ppostrum significavit i sed solom habuit prci signifieato speciem undequaque intelligibilem l quare,si illa res amittit nomen, non est quia nomen amittat signifieatum; quia quo usque species maneat intellia Wibilis, non fiet in nomine transmutatio: vn de, si illa res amittat nomen , orietur ex e ,
quod in ordine ad illam, amittatur signifiea tum nominis, etiam quoad intelligere; quia .est ineompatibile , quod circa eamdemiem, duo intelligibilia in speei edistincta possimus eoadunare; seque,si significatum vocis absit a
re transmutata, etiam quoad intelligete, nil mirum,quod nomen,& signifieatum amittat; .inde tamen non sequitur unquam,quod illud nomen ubicumque oossit existimari, non sisturificet eamdem speciem quoad intelligere, etsi quoad existere corrupta sit. 3 s Obiteles 3 idestructo uno correlativo destr uitur aliud ,ex lib. Predιcam. 3. de Rela- sed signum ,& signatum sunt corre lativa: ergn destructa re, quae est senatum,de truetur Mox,in quantum est eius signum. Res..pondet Scorus iuxta suam stabi litam docuinam, concedendo maiorem ,& minorem, &ata distinguens deinde consequens,quod pollet etiam admitti; ait enim , quod destructo sidinato,destruitur etiam signurna sed tamen res, ut existit, non est signatum , sed ut intelligi- aue; quare licet destruatur res vi existit, nocides raretur signatum , eum signatum sit res,ve intelligitur:steque,nee destruetur signum: quapropter dixi, posse etiam eoneedi consequentiam; quia verum est quod destructa re Hua est Hira m , destruetur vox,in quantum est eς.
3 6 obii eles 4. intendens probare, quods res sumatur aliter e ut existit,non poterit sim pri , eo quod in non ens relinquatur. Arguit ut siet quod non intelligitur, non significatur: sed non ens non intelligitur: ergo neque signatur. Maior suadetur ex eo, quod significare praesupponat intelligeret ergo quod non intelligitur, non signifieatur. Minoe suadetur siet omne intelligibile Deit speciem in intel lectu;sed no ens non iacit speeiem in intel lectu r ergo non ens non intelligitur. Minor prob. eo quod destructa eaura destruatue emctu et sed speetes est effectus, &res est ly ciet eausar ergo deliructa te, & cies des ruetur: ae per eonsequens non cns, quod est res destrum, non Detet speetem iainteluctu.3 7 R spondet Seotus, dicendo ad maiorem primi syllogismi, quod potest negari: nopo im repugnat apud Scotum , quod aliquod
nomen signisseet, quod non intellisti tur: sed ex hoe non inseras, quod etia possit signi sieare, quod sit in intelligibile ; quia intelligibilis est disparitas,de quo stati m. Deinde ad probationem maioris respondet Scotus dicendo,
verum esse, quod significare praesupponat intelligere: sed tamen significare se prae lupponit intelligete , quod omne significatum debuisset prias ti,telligi;quod Proprie loquendo, non est praesupponere intelligere, sed p supponere,quod ntelligebatur,seu quod fuit intellectum; quod libenter concedit Scotus, viliciquin ei vox non suisset imposita. Sed Ii cet hoe verum sit ita; tamen postquam vox est imposita, poterit signifieare illud ,ad quod imposita est,tieet a nullo tune intel ligatur , ne eessarium etsi esset, quod debuisset intelligi in illo tune,in quo fiebat nominis impositio. Ad minorem eiusdem primi syllogismi respondet dei neeps Sccitus dicendo , etiam posse negari, quia ut diximus eum Aristot. in ultimarat lo ne conclusionis, non entia contingit intelligererergo falsum esse potest,quod non ensnon intelligatur.3 1 Vlterius, ad probationem minoris primi syllostismi respondet Seotus dieendo, maiorem esse salsam de omnibus intelligibilibus,excepto primo obiecto ii tellectus,quod est quidduas rei materialis; hoc enim codinoseitur per speciem , quam derivat; reliqua autem alia sine propria specie cognoscuntur.
Vide dicta in ρ st. anteeed. resolui.2.3ns latione ad secundum. Deinde ad minorem,
illa maiori se derelicta videlicti; sed nonens non saeit speciem in intellectu , &e. resin pondet Scotus dicendo, posse negari,si pro
non ente intelligatur , quod πon existia; ita tamen,quod in ordine ad eo neeptum,non sit non ens , sicuti non est eonceptus metaphvsἰ-cus cuiusvis et lentiae , etsi ab existentia se Praeelisia unde,ait Scotus. Melarias aeeipe solutionem quod non existens potest intelligi per speciem, non quam Deit,sed quam in aniatesseetia secit:quae species saeta potest manere eadem is intellectu,ae mansit,quando existe bat res, aqua fuit facta i intellectus enim est causa proportionata ad speciei eonservati nem, ut est talis musa physica materialis, qua potest e n servari eadem forma, tametsi
destruatur eruiens, a quo suit saeta simili
ergo discurre; quia prima obiecta solum sunt fieientia, de intellectus eausa passiva, sive materialis in ordine ad sor mam, seu speciem, aqua intentionaliter insormatur. Denique ad ultimam probationem, videlicti, quod de tructa causa destruitur effectus , respondex
455쪽
Scotus eIarei,de brEvitet dicendo,id esse verum de eo,quod est eausa rei in esse, di in fieri: ψο- de eum res inq ianis existens, lolum sit eausa speciei in fieri, ne poterit , destructa re,manere species; seuti nianet forma educta , destructo educenti , eo quod ab ipso non pendet in fieri, & in esseisie ergo, species non tendetare ut existenti,nisi in fieri, etsi in esse sit coris relata , in quantum signum rei,prout intelli-' 3ς Insurges iamen contra staollitam doctrinam pro hae quaestione dicendo, quod
si vox signifieet idem,re existente, Ac non exi
stente . deducetur , quod etiam significatum erit idem: sed hoe est falsum , ut pote, quod litidem: ergii & quod vox significet idem , re
existente, & non existente. Maior videtur cerista; quia omnis activa vera potest trant mutari in passivam veram:ergo si x significet idem, re existente,& re non existente,etiam significatum erit idem. Minor prob.quia prius ligni ficabatur res existens,&deinde,re non exiliete, sigmfieatur non existens: ergo est fallam, quod significatum sit idem:ati s exiliens, Ocnon existens, quod sunt significatum, erunt idem. Respondet Seotus dicendo,quo 1 ad hoe est faeilis responsio: quia etsi verum sit, quod dum vox signifieat idem,quod & idem de atem signifieatum;inde tamen non sequia quod existens,& non existens sint idem; quia nec prius, urpine re existente , significabatur res
existens,nee posterius, υtpote re non exluente, siqnifieatur res non existens; sed praecise set ni fieatur res,vi intelligitur,eui, secundum quod se signifiear,extraneum est existere,vel
o Manet igitur ex dictis susucienter
expositum Nilod voces,& nomina non trans mutentur , tametsi in rebus fiat transmutatio,
quod etiam manifestum videtur ex modo loquendi ,siquidem eumdem i ntellectum constituit, fle relinquit vox prolata in nobis,quadores significata est , ae quando non ἔ alio
quin hane illationem nota , ut possis scire, qualiter lieet vox signi fieri idem,possit actus
esse uerus vel falsus non diceremus,hanc Orationem esse saliam , Cafar est, Caesare non existente; quia si Caesare non existente , illa oratio prolata , Casar est, non significaret
idem, quod per tu Casar est prius signifieab
tur,non sciret talis oratio,primo suo obiecto difformis,eo quod eum Caesare non existente non disconscirmetur oratio significans non esse,in quod suit inde transmutata ab illo suo signis aio:ergo per vocem idem si statur.
Neque ignoro aliquas dissicultates,quae bis,dcdictis in quest .antecedenti , imminere videnis
tur , quibus in Dist. . Occurrere intendam, ibique haee specialius eviscerabuntur.
De disserentia, quam babent voces, s literacum rebus, ct earum fasto
1 c Vm Philosophus hine inter sit
a ras,ac voces ex una sarte.& inter res,dc passiones ex alia, signet hae differentia,videlicet,quod voces,& literae nolint eaedem apud omnes,sin autem res& passiones; ideo hine eum Doctore nostro in quast. 4 difficultatur , an praefata distinctio sit pro rebus, & passionibus cum locibus,&Iitetis, lassicienter assignata. et Partem affirmativam resolvimus eum Moto,ex quo veritas resolutionis exponitur; quia eadem passio inanima puta speciem,sive eonceptum apud quoscumque coneipietes representat eamdem rem: ergo passiones inquantum sun RηAE , ct res νn quantum sunt Bis cata , eadem Jut stud omnes. Antecedens cert Isimum expetatur;quia eadem similitudo in mente semper est eiusdem representativa,ut patet in specie inruantum est is num naturae humanae I sic enim speetes homini, hominem debet lignificare in quocumque sit, Ze eodem modo patebit diseurrendo per singula.Itaque res,di Palsiones sunt fgna naturaliter; apud omnes siquidem uniformiter significant,de significantur,nempe uniformiis ter significant passiones , ω signifieantur res. Seeus autem est de literis,di vocibus,que licet in se apud omnes sint eaedem, ut patet de lit ris Alphabeti,ne mye, C. &e. & similiter de vocibus, nempe de Sole, Deo, &e. Sed tamen in quantum sunt signa non sunt eaedem apud omnes,quia nee eatim litera apud omnes representat eadem vocem, sed vel aliam,
vel nullam : nec eadem vox apud omnes reis
presentat eadem passionem, sed aliam , vel nullam; quod patet in his, quae voees signant apud graecos,& confundunt apud nos. 3 Obiicies r. quod eomparatio apud diversos utentes, non diversificat aliquid secundum se. ergo literae , & voces apud quoneumque utentes sunt naturaliter eaedem. Antecedens videtur manuale in talamo,quo quis
utitue ad scribendum, & alter ad citharizandum . Ac tamen idem semper calamus est: er
go .Respondet Motus , argumentum hoe nil probare; solum enim probat, quod literae aedem maneant in se in comparatione ad
456쪽
quos inque utentes; non autem probat, quod
apud omnes maneant signa earumdem vocum,ita υt apud omnes signiseent idem; vox enim , quae apud aliquas gentes signifieat bonum apud alias signifieabit malum, vel nil significabit. Nee est inconveniens, voces sievariari apud di versos imponentes , eum fiant
signa ex impositione , quae potest esse divetia
apud diverso . Dieest ergo si vox esset a natura,esset
quid idem apud omnes ; sed vox signifieativa est signum naturale tergo aliquid idem significat apud omnes. Prob. min. Cuiuslibet vita tutis naturalis est aliquod instrumentum naiaturale; sed uirtus interpretativa est virtus naaturalis hominis,eum homo sit animal ineiale, volens aliis exprimere,quod est apud se: eryo eum instrumentum illius virtutis sit vox significatiὐa, haec erit signum naturale. Rethon4eet Seotus negando minorem. Ad p obationem respondet negando, qucid vox signifieativa sit instrumentum virtutis interpretativae in homine;tale enim instrumentum sunt guttur,& pulmo, quae eoncurrunt ad formati Oisnem Moeis. Adaptat Scotus exemplar in homine volente naturaliter fugere nocivat ex quo non sinuitur,quod sit naturale instrumentum
omne illud , quo fugit noetva , utpote vestiumenta, arma , vel huiusmodi alia; sed solum illa dedit natura, ut instrumenta naturalia, quibus homo haee,utpote vestimenta &e. pol sit sibi pri arare,nempe manus, quibus homo vestimenta &e. potest per artem praepararerse pariter .scuti per manus vestimenta praeparare potest,poterit per rationem, & per instrumenta naturalia sormandi voeem, aliqua imponere,quae erunt signa ad plaeitum, non a
4s Dires , semper irrationabile videri, quod in primo mundi exordio , quacumque
voce prolata,non devenirent audientes in agnitionem alleuius signifieati i alias homines
vociferarentur,quin aliquid pereiperent. ergo dieendum venit, Deundum rectum rationis modum , quod voees aliquod unum naturale
signifieatum habeant Respondeo, quod tune prolata vore, intelligerent audientes speetalla aliquod siqnifieatum: id tamen non proced ret ex eo,quod vox soret naturaliter signum, sed quia in primo mundi exordio,sortε Deus internε indiceret Adam ciliane, vel illam impositionem voei , quo pacto vox soret in signum,seu signum esset in v e , quin inde , vepater,sequi valeat , quod voei sciret naturale
essetal ngnum:quia similiter Deus poterat id providero circa alia, ut pote, quod posito
mo perciperent videntes, quod prolata voee providit, ut perciperent audientes: & tamen inde non sequeretur, quod rami signiscatio foret a natura, sie uti nee talia forent, quam plurima alia exercitia nue habita,etsi tunc so-rent eorum 1 primo intuitu eonici j:ex quibus insero, quod saliquae voces solent naturales in quantum signant, ut plures existimant delabici hehraieo,omnes illis signis , & vocibus
uteremur,vel perciperemus, tametsi in altera lingua suissemus ab ineunabulis edincti; quia quod a natura .daretur, a nullo ulterius edoeente posset impediri, ut patet de alijs natu
talibus,& prseeipuε de Logiea. 6 Ubi ieies . Contra differentiam ex alia parte,utpote,quod passiones, & res dinserant 1 υoeibus,' litetis propter uniformitatem. Si passiones apud omnes essent eaedem, eum dueant in cognitionem rerum , sequeretur , quod apud omnes essent eaedem res cogntem ergo sequeretur, quod omnes Brentaeque scientes. Respondetur, quod si pro esse
aequε scientes intelligatur,quod quid ex parter frum,ut significatarum,habetur,omnes illi, apud quos signa rerum adsint, erunt aequε cientes: νnde, ait Seotus in liuius argumentiloIutione, quod omnis passio eadem in se, apud eli iustumque mentem fuerit, eamdem
rem representat. Sin autem pro esse aeque scietes intelligatur, quidquid ex signante , & ex
percipiente produeitur , iuxta Illud ex obiee- ρε entia,cte. eertum videtur , quod sienon sint omnes aeque scientes, seu intelligentes, eum lieet aequales sint res significat intelligentibus, nori tamen sie sint aequales potentie intellectivae,quibus significantur. Exempli fieatur hoe in eade specie Solis,que In quatum est similitudo Solis aeque se habet apud Aquilam, & Noetuam ; & tamen licte sint
aeque a stim lantes , non autem sunt aequε viis dentes:de quibus in proprio loco.
I signum adsitroatur,at iuxta id, quod in titulo intendimus,solum de prineipalibus signi speeie bust resoluis icines formare determinamus; videt ieet, de seno naturali,& ad plaeitum,de formali , &instrumentali: quorum dicenda breviter re solvemus, ut dicta in qu stionibus antecedentibus, eum dieendis in Dist. sequenti , ei toxonfirmare possimus.sIG-
457쪽
8 Ignum ergo, ut ex dictis liquet, non debet esse res significata,
sed debet esse tale,quod licet res non sit, rei tamen aliquod habeat indicium: unde dignoscitur, quod signum nil aliud exin primat, quam esse index, a quo potentia ducatur in alienius rei agnitionem , aper ens via potentiae intentionaliter deambulativae , tum radians, fle imprimens lucem termini, tum connexivo fulgore,veluti manudueens illam,
ut rem inveniat dum a signis informata , rei per viam dederunt notitiam. Nil aliud posse esse signum invenio. Diffieultas igitur stat pro nune in hoe, quod est constituere signum naturale , ut signo ad placitum contrapositum , eorumque proprias rationes disce
y Resolvo ex dictis , signum naturale distingui a signo ad piae itum penes hoc praeis
eise, quod signum naturale sit uniforme, determinatum ad unum, suam rationem de per
se habens v&litivo repugnante, intellectivo manente Est literatis apud Seotum, nee indiget probatione; explicabitur tamen. Dicitur uniforme ;quia quae naturaliter signant, habet secundum se cum signatis,vel connexionem, vel eonsonantiam; quare eum res semper sine uniformes,& uniformiter se habebit secunduse eonnexum,ut sumus , & secundum se eonia sonans, υt speciesrex eisdem dicitur determinatum ad unum; quia eum signum sit 1 natura index rerum, illud unum signascatum, quod sit in re t , debet in sit nificando esse in signo . Vbi debes notare, quod dum dicimus, quod sit determinatum ad unum , non debet
se intelligi, quod plura non possit signifkare,quia sumus potest significare ignem,& eius eatentiam nempe cineres,& sie plura alia,&Dete di versa; sed debet se intelligi , quod ita ad illud , ouod signifieat, sit determinatum, quod in stabilitate signifieandi sit unum; quod non habet signun ad placitum, quia quodsidini seat bonum uinum, potest significare solum acetum. Qua propter dieitur volitio repudinante , quia tametsi nulla adesset voluntas, speetes hominis non significabit naturam asini: seque sola manente ratione, usque ad υlti muni actum pollet signum compleri. so Ex dictis in sero contra aIiquos, &riovisti me ecintra Dionus. Blaseo, vel nil di-ccr ves male resolvere, signum naturale non
differre ab ad plaeitum per independentiam
ab omni voluntate; sed quia signum naturale instituitur a Deo,ut ab Authore naturae,& ad
placitum instituitur pro libito suo. Opposita videtur resolutio; quia vel est pro libito Dei, quod species hominis signifieet hominem , vel noni Si sietergo est signum ad placitum, ae peteon tequens nullum dabitur sgnum naturale. Si non rergo male dicitur, quod instituitur a
Deo; quia De etiam pollet dicere,quod a Deo, ut a dcfiuiente, fuit animal rationale institu. tum , ut hominis definitio, & quod mendacium, tum Dei,&c. suerut instituta ut mala; quod omne est salsum , vel summe improprium , eum adhuc independenter a voluntate Dei non possit homo non esse animal rationale , nec species hominis in omni depen
dentia ab illa possit significare asinum,& se
s i Inser deinde, qualiter sint adaptandae defi titiones signi naturalis, & ad plaeitum. Existimo ergo,quod vi quilibet rectam definitionem construat eirea utrumque signum,
non est necesse aliud , quam supra definitio isnem ab ipso pro signo ut se stabilitam,add te ex distinctivis supra adductis, quae sufficere perpendat. Signum igitur naturale poterit explieari,per esse Id,quod potentiae pereeptivae aliquid uniformiter secundum se mam sentat.Signum vero ad placitum poterit explieari, per esse id , quod potentiae pereeptive nilunisormiter secundum se manifestat. Consistat superius de horum additorum explieatione. Solam noto hine , notanter me potuisse potentiam Perceptivam; quia actus, tam sensus interni , quam externi, sunt etiam signa formalia , relinquentes suas potentias per c
pientes obiecta ; sieque ratio signi non debet
salvari solum versus potentias intelligentes; nee etiam extendi tantum, quod aliis a percipientibus competat,utpote appetitivis, quoruactus potius sunt impulsus intentionales ad obiecta, quam eorum representati nes. I lem existim d endum respectu voluntatis , recpectu euius nullum dabitur signum, saltim in communi Philosophorum opinione , tenen tium, oluntatem esse potentia meaecam; uia
respectu erit, nullum potest dari signi exe
citium; emi inquam, & surdnvoluntas enim nec rationaliter videt,nec rationaliter audit, prout communitet ei rea eam philosophatur. Sin autem voluntas lyrreeptiva sit, ut sortό deis fendam in lib. de anima, tune etiam signum circa voluntatem exercebitur. His itas 2 Restat nune pro eomplemento huius
xpositionis explicate rationem speei aliter
458쪽
tio signi ad placitum sit signo aliquod praedicatum reale, intrinsecum, vel extrinsecum, absolutum, vel relativum' Cirea quod iuxta mentem Scoti in 4 d. t. q s. existimo resol vendum , praeexpostam rationem signi ad placitum , sor maliter starem relatione rationis ad rem significatant,derivatam alx actu vo Iuntatis instituenti aliquid in signum , ut ab effieiente, & actum rationis requirente, ut conditionantem institutum. Ita omnes illi Scotistae, qui in libro r.ei rea esse obiectivum rationis nobiscum eonsenserunt,quorum,hic, de ibi Antonius Grost , Disrt. I 8. Elucad. viii Suaderi potest resolutio omnibus illis, quibus in lib. I. ferό per totum diximus, quod nullum esse permanens in obiectis ab actu mintellectus deriυatum erat reale r ergo nec reale erit ullum esse ab actu voluntatis consimiliter in cibiecta derivatum. Dixi non reale;quia vi rectό ibi ncitat Seritus,esse Quod tantum habet esse ex voluntatis tendentia , nec potest proprie diei reale,nee rationis; sed non reale.
s 1 Suadetur hinc;quia ab actu voluntatis derivatur aliquid in obiectum , utpote esse senum: sed illud non potest esse realer ergo. Maior est certa: quia si nullus voluntatis daretur actus , nulla signatio beneplacita daretur in obiecto. Minor prob. primo : quia id, quod derivatur in obiecta, solum habet esse a
voluntate : ergo illud non potest esse reale. Prob. anteced. quia non potest esse reale id, quod tantum habet esse in intellectu: ergo neque illud, quod tantum habet esse a voluntate. Prob consequeri .ex eo ea .quae tantum habent esse in intellς , praeter actus ipsos intellectus, sunt entia non realia, quia extra considerationem intellectus, nullum relinquitur est ;sed nullum esse signi ad placitum relinquitur in obiectis extra institutionem voluntatis: ergo. Secundo prob. min. quia in his,quq habent esse ab actibu voluntatis ,&intellectus, ut a
causis, illud esse dantibus, non potest intelligi maius esse, quam in ea usis ipsis; si enim actus
intellectus non habeat este reale in I in ea cognoscentis, libere: dicetur, quod obiectum, ellere ale habeat in linea eogniti; sed actus ille voluntatis, qui per institutionem dedit obieto disse signum , nullum esse reale habet: ergo mulis minus signum. Prob. min. quia actus ille non est a parte rei, sed suit: ergo nul Ium esse reale habet, sed habuit; sed si num non solii m habuit esse signum, sed elle signum habet ergo quia licet quod habuit foret reale,quodlial, et solum potest esse rationis.s Diees,quod actus voluntatis institue tis signum, manet moraliter; quod sitfficit ad hoc ut realis denominatio ponatur In signo. Contra: quia quomodolibet pereipiatur illud esse morale actus, nunquam potest aliter per cipi , quam habens esse tantum in existiman te illud; quia si existimaretur contrarium, nil ultra significaret: ergo quomodolibet sit reaiale, se erit reale , quod secum componat strictum esse cuiusvis emis rationis. Deinde, quia postet in signum , aliquod ens rationis insti tui, ri non existimari, quod aliquod figmen istum , quod Reipublicae fuit sicivum , adhuc durabat;& tamen illud esse moralitatis, nunquam illud ens abstrictiori esse rationis abia
s s Itaque diximus, requiri actum intellectus conditionantem institutum ; quia ad rationem signi as placitum non solum suffieit voluntas, sed requiritur de con notato intellectus; quia absquegatione ex parte ex illimantis, non haberet signum esse talem attis primo evedibili , utpote si Princeps aliquid icterne institueret in signum , tollens deinde quod ad notitiam aliquorum deveniret;quare esset solet pubisca institutionis intimatio, ita Ut voluntas maneat quousque ipsius extutimatio perseveret; Sieque Ernum habet esse ia voluntate exι timata : utrumque requiritur;
quia si hodie Matriti institueretur a Principe, quod rami non significent vinum Caesaraugustae, dum anno transacto vinum significare instituerit, rami erunt Caesaraugustae signa,
quia etsi detur hodie contraria uoluntas, non tamen existimaturi requiritur ergo voluntas, existimationem cori notans , modo sit voluntas efficiens, dc existimatio, conditio. Debes etiam hine praecavere, quod ut signum ad pla- eitu tale sit,sufficit negativa exιstimatis,ficaces , quod licet non ocurrat ipsa institutio , ut dum visci ramo significatur nobis vinum, in titutionis immemorcs, nec non omnibus hominibu eonsopitis ; sed tamen sufficit , quod nee nobis occurrat positiva institutionis derogatio , quae dicitur non contra motio, qtiae
suffieit ad alia maioris vi i litatis , v. g. ad ac tum fidei, cui suffieit,apud aliquos, non contram citio voluntatis.s 6 Deinde , quod tale esse rationis, seu
non reale sit relati .um,satis elare deducitur; quia totum esse significantis, ut tale , est in ordine ad significatum: non ent m potest ab aliquo aliqua ratio signi intueri , quin concernat aliud, ut patet in omnibus indicibus, a quibus si eoncernentia austratur, auferetur& indicatio r ergo eum signum sit rerum index cir maliter stabit in relatione,quam dicit
459쪽
ad rem,quam Indicat .Et si non ,discurrat alia quis, qualiter ablata , & non intellectores. pectu potera ex uno duci in agnitionem alterius, quieumque ille respectus sit. Notandumta men est hine, quod signum ad placitum potest eonsiderari in ordine at actum instituistionis beneplacitae, & in ordine ad suum sidiniseatum di signum formaliter consideratum, constituitur per ordinem ad suum significatum;effecti .er6 per tardinem ad actum institutioni . Expositici huius distinctionis satis deducitur; quia signum debet habere suum eia sciens , sicuti quodlibet aliud , & ipsius efficiens, solum actus instituens potest elle; sed nil in suci esse sermali constituitur per ordinem ad esseiens ut paret de forma, & quocumque
alio,inspecto mordine ad asens:ergo. Conis firmatur totum in actu intellectus,non habeo
tis sor maliter esse expressivum obiecti ab intellectu quo υt ab agenti producitur: ergo neque signum habebit formaliter esse signis-eativum abaetit,a pio, ut ab efficienti, instutuitur. Alia quam plurima solent hinc exeristari:parum consulto curo, quia vel de nomine,vel inutilia.
ommuniter solet signum in L s trumentale distingui a soria mali ex eo , quod stud non enitum ducat in cognitionem sui signifieati,dc aliud, solum prius eognitum ducat in illud; eui applieatur illa Augustini definitio,
videt ieet , quod praeter speciem, quam inge-νit sensibus,facit nos aliud cognoscere. C rca
quod existimo,quod licet talia sint signa soromatia ,& instrumentalia, prout praedictis definitionibus explieantur: re tamen benε in Dpecta , nunquam a priori exponitur ratio , ex qua unium signum habeat este instrumenti,de aliud este formalitatis a dieere enim praeelse, signum instrumentale est quod cognitum, &senum formale est quod non cognitum , viis detur sine ulteriori eombinatione termi-nim,grata, & libera signorum distinstio prequiritur ergo , quod exponatur primum, &proportionale motivum, ὲ quo instrumentaliter , & formaliter signa denominan
s 8 Sentio igitur, quod signum nominari instrumentale, debet,si apte,& proprie philosophetur deduei ex ipsa ratione principi i in L. tru mentalis, Ita ut ex eo, quod signum inste isementi sequatve proportionem , lani rario
per instrumentalem differentiam contraha, tvr. Instrumentum igitur solet eommuniter
diei , quod etsi invet , & tendat ad effectum,
non tamen per vim propriam , sed per viri tem alterius, Ita ut licet absque instrumento non perveniret agen ad positionem operis,
seu effectus , sed tamen dignoscitur, quod in effectu nil eorrespi .ndeat instrumento , sed virtuti propriae,vel clarius gausae formali: Rie ergo philoiophando permissa nunc Moce eoiam uni instrunienti, quia si exacte sit eius ratio examin da , plures dissicultates consumi deis berent aliquod signum dieitur instrume
tum,v.g. sumus,qui licet sit requisitum,& me dium necessarium,ut agens antellectivum producat intellectionem ignis, ita ut tune sine iliari non posset perveni ς ad positionem operis intellectualis; sed tamen dignoscitur , quod sumus sit instrumentum representationis idinitae , eo quod per virtutem propriam ipsius non producatur effectus signifieati cognitio, sed producitur per virtutem sumo formaliter alienam, nempe, per virtutem speciei ignis, sumo, veluti ab instrumento , motam aeui soli speciei eorrespondet deinde effectus
significatus, quin eius aliquid directec sumo
ss Quod enim fumus Ium in virtute
prineipalis idem discurre circa ouaecum quae alia instrumentaliter se habentia) influat ineognitionem ignis,eonvincitur; quia si aliquis ignitae naturae sciret inscius , ita in ab ipsa nullam derivatam speciem habuisset in anima impressam , ortis, imum est, quod in sumo nulla sciret lux a qua intellectus illuminatus posset in cognitionem igniti devenirer ergo dum intellectus eum sumo in igniti eogniti
nem devenit, eertissimum videtur,id provenire ex eo, quod sumus instrumentativit ex motu connexionis, speciem ignis , in cuius
propria virtute dumtaxat in eognitionem idinitam devenitur. Patet; quia si aliunde intellector spretes ignis uniatur, sufficit virius speis eiei comprineipio intellectivo , ut ad lenis gnitionem formalem perveniati ergo si suismus virtute propria, veluti causa principat is, eum intellectu concurreret, foret indefectibile , quod tametsi ignis natura non cognota
Ceretur tune , deveniret tamen intellectus ex sumi unione in cognitionem illius.
6o En ex quo, 't priori,diei potest,quod
signum instru mentale est, quod cognitum dueit , seeus autem signum non instrumentale; eum enim signum non instrumentale habeat
o se vim propriissimam , & deinde sit
460쪽
in virtute hae ipsum signiscatum, quia significatio expressa est virtualirer eadem v. g. cum impresia , siquidem in s sa relucet ipsa; inde est, quod non cognito signo non instruis mentali sed intellectui intentionaliter unito, esto intellectus producat aliquid ex illo,cum
effectus ab ipso signo produitus sit ipsius rei
signisi 'atae expres ici, debet sine illius cognitione in notitiam significati devenire. At vero cum signum instrumentale, v.g. sumi species , in virtute propria non eontineat directe ignem, sed naturatri sutri, inde est, quod non coet nitri sumo , sed tantum eius species unita intellectui, solum deveniet in sumi cogniti O-nem, respectu euius,species sumi non erit inia trumentale signum: sed deinde posita cognitione sumi , exeitatur speetes ignis, in cuius
Virtute , ut instrumentum, ducit In cognitionem ignis. Et ratio est:quia illa exigua,& diminuta praetentia principii, qua producitur proprium , Quia in illa praesentia principii elitam visceraliter impressum,& inclusum,non debet produci & ex illo praesentiae modo deduci etiam extraneum : ali s sciret aequc pro Prium: quare cognitio exprella sumi v. g.cum
non possit produei, de haberi alia leviori, &minori praesentia principi j, quam sic , quod principium , utpote species sumi, influat non cognita , sed simplici modo intellectui unita, dum nil minus requirat effectus proprior ,qui est cognitio sumi, effectus extraneus, & non se proprior, qui est cognitio ignis , aliquid
plus requiret; ae per eonsequens ,si non cognito sumo devenitur in sumi eognitionem, erit necessarium , quod eognito fumo deveniatur in cognitionem ignis; & similiter non requiuretur , quod cognito ligno sor mali ignis, in ignis cognitionem deveniatur.
σι Tota praeexposita distinctio deducitur praecise ex ipsis rationibus instrumentorum,& principalium: ex mairari enim , Mel ex minori uniformitate eum effectibus, maior, vel minor cognitionum expressio derivatur. Hoc omne recte agnovit D. August. dum ex
ponendo senum instrumentale dixit, quod praeter speciem, quam ingerit sensibus, facie nos aliud cognoscere. Aliud enim est ab insatrumento , quod ab instrumento derivatur; quae alietas non sie ab aliis deducitur; quia licet aliquo modo possit dici, quod species ex- prella sit alia ab impressa , sed tamen non potest construe loquendo dici , quod id, quod cognoseitur , sit aliud ab eo , quod imprimitur: at sic ali ad potest dici respectu eaulae in L. trirmentalis, quia ignis cognitus,alius est a sumo,a cuius cognitione depromitur. 61 Ex dictis ergo manifestε insertur Hualiter circa rationes speciales signi formalis,&instrumentalis sit philosophandum. Itaque dico, sanum instrumenta Ie posse explieati per elle id ,quod ροι entia PercePrava aliud
libet praedictarum explicationum sume it iuxta superius exposita , υalide potest adaptari. Deinde signum sermale ε eontra eo nisgrue explicari Malebit: in cuius explicationis sensu debes notare , speciem impretasam, & quodcumq te aliud principium,euius unici eum intellectu ad notitiam effectus immediatam sufficiat, posse diei signum formale, ut signo instrumentali strictε eontraposiis
63 Dubitabis , an signum formale possit sortiri rationem signi instrumentalis, etiam respectu ret,quae t pilus signi formalis fuit in Litumentum ς Responderi potest affirmative seeundum superius dicta; quia se uti sunt usim mediato solum dueit in cognitionem eius,& ex connexione ad speciem ignis, dueit mediate in ignem ;sie speetes igris, quae immediat 4 dueit in ignis eognitionem , poterit ex aliqua connexione ad sumum,in sumi eognitionem dueere:sicuti enim ad inferendum ignem ex fumo requiritur, quod sumus eOgno statur prius , sie ad inserendum sumum ex igne requiritur , quod ignis prius e gnosea tur: 'e sicut dum per sumum eognoscitur ignis , sumus solum excitat speciem , in cuius virtute ignis splendor exprimitur, se dum per ignem cognoscitur sumus, idem virtutis modus in concurrendo percipitur et ergo species ignis, quae est signum principale respectu igniti, poterit intelligi ut instrumentale reia pectu fumigantis. 6 Nee obstare videtur aliquid responso aliquorum RR. quihus ecin sentire innuit Mag. Diony. utpoteζ,prineipium , quod est caula, esse id , ex quo a priori cognoscitur aliud,& pri ipium,quod est effectus, esse id, ex quo a posteriori aliud eognoscitur,v. g. ignis ex fumo eognoseitur a posteriori, & fumus ex igne cognoseitur a priori: unde dieiis tur,quod solii illud,ex quo a priori cognoscitur at iud,sit signia,v.g. eausa;& e contra d iciis
tur ab alijs,quod illud solusit signum,ex quo aliud a posteriori cognoscitur;ae proinde aliisquI nςgant , quod causa, υ.g. ignis possit esse nu; alii verbid de omnibus effectibus Universaliter repugnant. Sed haec solutio nil profecto obstat , ut in viribusque ratio signi