장음표시 사용
101쪽
Ieui Iudiet que voluptate animi magnitudinem conteris, & absimis, mentem. Aque excelsam hebetas & extinguis' ad haec ille, quid nam hoe est, is fili, quod prae manibus habes ρ arcum vides, tum ille, o Pater ; quid autem est, sic rursus
Ioannes,ut non eum semper intentum feras & ad feras vulnerandas expeditum in- . terroganti respondit venator , torpesceret arcus , perennique labore fatigatus adeo Ientesceret , ut ad venatorium ministerium explendum ineptus redderetur; ad haec vir sanctissimus ec nostri anima re esseada , ὸ iuuenis,tam parua haec,breuisque laxatio , qsa nisi remiissione qWadam rasorem intentionis saa interdam releuet, ac relaxet, irremuso vigore Ies e senι, virtutis tritus, cum nGessitas poset, obsecundaνe non poterit.
Trium illustrium Uirorum exemplo hare Seneca confirmat; Socratem prius a Dfert , qui via Palladiis ministerijs& a labore palestret fatii centem animum aliquo solatio recrearet , ipsismet pueris, ut luderet. se immisce hali Inde ad Catonemaceedit , qui ad languescentis ingenii vires reficiendas vini potu. se exhilarabat; Scipionem demum proseri, qui corpus hellieis laboribus perserendis & trium-- phalibus laureis colligendis asse e tum, cholaeis & saltibus recreabat. Rationem si quaesieris, ipsa met natura suggerit, de Angelicus Magister expliacat ἰ ut enim nostri corporis vires, eum certis quibusdam limitibus definiantur, assiduam rationem motumque perpetuum non patiuntur, adeoque somnum sop Iemque exigunt, quo veI elanguidae vel deperditae roborentur & reficiantur; sieprope de animo philosopheris, cuius virtus, eo quod certa quadam mensura te porrigat, si nimium defatιgetur, vel extinguitur, vel hebescit; quapropter quiete aliqua indiget, cuius au ilio recreatui animus admaiora denuo confirmatus assurgat. Hi ne fit, ut moderata aliqua iucunditas, qua laborantis animus relaxetur . &veluti floridior iuuenescat, non tantum arguenda non sit, at commendanda, virique elarissimi Augustinus & Bona uentura, aliique Sacrorum ordinum conditores
pro lege statuant, ut post mensem per horam simul versantes honesta aliqua voluptate animum erigant de oblectent: de Sancta etiam Elizabetha riungariae Regi-Cna , & de Sanctis Ignatio Loyola, di Philippi, Nerio habetur, quod aliquando eum suis humanissime colluserint; quod tamen aliquantulog sperior prςstare nun qnam voluit Diuus Carolus Borro maeus.sed audi oraculum DiuiGregorii Na Ei an Σeni nobis sumagantis. Non anterdictam volo animi rel.3xationem , sed immoderantiam coerceo. Quin Seruator noster, ut primum e concionibus laboriose habitis discipulos suos recepit, in montem eos 4bduxit, ibique eum illis assidens aliquam dedit eis animi relaxationem, exempla Herculis, Agesilai, aliorumquilubens hie praetermitto, quae habes apud Aelianum: haec animi remitho,quae Grς. eo idiomate Eutrapelia,vocatur inter morales virtutes a Diuo Thoma post Aristotelem tollocatur ,& potissimurni i iocosis festiuisque quibusdam silibus, vel operibus ad animi quietem necessariis versature Hurasmodi autem dicta, υelsa I.ε, in
qaibas non quaeritae nisi delectatio animalis, vocantur Iudicra vel ιocosa : ct ideo necesse est talibus 1nterdum vir, quasi ad quodam anima galerem : cr hoc est quod Phi. Id. has dixiι in o. Eih. quod in h. a vitaranseraatιone quadam reqvites cum ludo Phabetur. Iocosa hac urbanitate, qui destituitur, asper cum alijs euadit, & molestus, sibique ipsi grauis & inutilis: Inter aquas si aurum ieceris, ait Diuus Chrysostomus, iubat seruat suum, si si ammis dederis non tantum seruat, sed auget. habes in auro viri iusti symbolum,hic enim solatia inter perseuerat integer, inter aerumnas non detrimentum, sed incrementum habet sanctitatis . Ueet autem ab eodem uiro Sanctistimo nonnulla Apostoli verba perpendente, urbanitates istae iocoset in Christi fidelibus reprobentur, & lachrymae potius gemitusque,quam sales & lepores approbentur; adhuc tamen in ea ego sum sententia, quod cum ipse in huiusmodi solatia nimis effusos & immodich propensos humanos animos aduerteret, ea arte usus,est,qua quis mollem adhuc plantam obli-. quam &distortam componere volens,ad aliam partem violenter plus aequo con uertit; praeterquam quod eius verba Apostoli statentiae sunt aptanda , qui iuxta , Des satis interpretia explicationem de scurrilitate loquebatur , quae inhonesta ni- . .. mit.
102쪽
mis nostro sacerdotio est i aliis quot essent aculei, quibus nostrae conscientiae eruis Corn 1 La. ciarentur, ipsoque nos Apostolo, virisque asperrimis Antonio & Hilarione, alijs- Ο
que Alcetis asperiores estemus: hos enim constat, suos habuisse iocos sed Christiano fale condites: quin recentissima hac aetate laudem sibi maximam festiuis hi L. ce salibus vindicarunt Sanctus Pnilippus Nerius, fle undique pij ismus Cardinalis Bella tminus: sane urbanissimum e Philosophis fuisse ipsum Xenocratem legisseis me memini, licet rigidum turgidique supercilij virum , adeo ut festiuos eius i cos , argutosque lepores commendantibus non absque admiratione nunnullis, qui acerbam eius indolem rusticamque agnoseebant, responderit Plato. uid mira mini nsnne inteν carduas ct υνιicas, tilia plerumque, ct rosas nasii cernitis.
Quatuor a Praesulibus in relaxatione obseruanda, ut sacris Viris digna aestimetur. BCap. XXII.
ILLUD poti irimum hac in re est, ut scilicet in morbum remedium non
migret, in venenum vertatur Antidotum, eaque tantum nobis placeant oblectamenta, quae salutaria, non perniciosa sint, nee licentiam animo ferant, sed leuamen , adeo at non ea libido subministretat ratio, non intemperantia, sed prudentia ; ad hoc praestandum tria suggerit Doctor Angelicus, quae potius quatuos ex eius verbis esse colliguntur. Primum est, ut non superstua & immodica, sed moderata relaxatio sit: e Diuo Gregorio Naaianzeno hoc ille hausit , euius ea sententia est, non inierdιctam volo an: mi relaxationem , sed immoderationem coercea: sicut enitia nimia membrorum quies Sc c ,rporis desidia prauos humores parit, quorum malignitate tiim corrum- Cyitar stomachus, tum caput in saltur, sis animi quies hoc est relaxatio, si opportumlu modum excesserit, foedis eum cogit itio albus obscurat te occupat, & cum otii icctus iit, mater est nugarum , n uerca Dirtutum, ut ait Diuus Bernardus: hoc sorte Diog. nes innuit, cum teste Philostrato ait, uel siumma digito, nstu cava manu g a , -- est, id est obiter Ic leui si me delibanda sunt solatia & voluptas, ita ut in illis non adhaerescat, & prope noster animus absorbeatur: & quia huiusmodi oblectamentis, veluti quibusdam eondituris de bellat ijs, ad nostram vitam condiendam utimur, salis instar nobis illa esst: debent, qui si parce adhibeatur, dapes pellieit, inficit si immodice diffundatur: audi iam Aristotelem, cui argutiem debes : pauet a niιι propter delectationem fisnt habendι ; εο ia param de delectatiane 5 fit ad vitam , sicut parum de sale si sicis in cibo. Media fini aptanda cum recta inentura elIe, Philosophi consormi suffragio docent, & Diuus Thomas egregie probat; cum ergo ad animum erigendum rela-s xatio dirigatur, ad hoc, ut aptior sit vel ad opus vel ad meditationem , accommodanda huic fini est, suamque legem ab hoe acceptura: hinc Seneca, Corpari tantum indulgeas, quantum bona υaletudini suis est. Clim illustrem de Madianitis victoriam Gedeoni Deus impertire vellet, ut experimentum de suis militibus faceret, ad flumen iussit illos accedere, Dac eos ad aqtius er ibi probaba illos; accessere hi, & eorum plerique genibus humi procumbentes, placidissime siti indulserunt; trecenti tantu summis labijs aquam lambentes celerrime se expediuerunt, ut destinatam pugnam promptiores adirent; tunc Deus: hos tantum trecentos, qui bibendi voluptatem aspernati, aquam leuissime & fugientium instar degustarunt, vitansiim necessitati consulerent, aptissimos censco,qui ad meos hostes prinfligandos eligantur, palmam arrepturi post pugnam: bellatores reliquos, qui bi bunt flexo poplite, dimitte, voluptuosi enim sunt & delicati, o trecentia υλι, qu lamberunt aquas, liberabo Uas, ct tradam in mana tua mariam ἱ omnis autem reli qua multiso reuertatur in locum suam . Quam
103쪽
Quam benε hie nostra mens exprimitur: ad Stygios hostes delendo ad laureas Asieras colligendas aptissi mi tantum videntur, M stimis is tabνs, ad uires reficiendas Ialijs honestis indulgent; qui uero immodice totoque illis animo adhaerescunt, quis credat alumnos fore victorie, & in Sacerdotalibus palaestiis glorioso puluς ς sordidandos quin, ait Chrysostomus ab ipsius Christianis certaminibus auertendi
hi sunt, nihil enim est, quos adeo sit incoactanam , ct alιenum a Christiano, atquc rς D Oiris . quiem est recrea διonem quarere. Insulas nostras, Hyerarchiam nostram, nostre de 'nique sanctitatis fastigium nimis dedecent huiusmodi voluptates, quibus nisi in 'dicae fuerint, ad nostras caedes, animique exeidium eorpus obarmaturὸ quis ad coeaecutit, ut tot in illis pericula , tot laqueos in illis non agnoscat e Sicat piscet c/' dici ρ Q. piantur hamo,sic hamanes in tempore malo.Malum autem tempus illud iure di eri , quo relaxationibus solatijsque uacamus. Cum Satanae sacrum Asteterium circumeunti, Diuus Dominicus occurreret,
se utebantur, triumphum adeo sonorum canit Doemon, quam sonore, quam fe siue plauderet,& buccinaret nostras immoderatas relaxationes inspectans eQuamuis autem ex huiusmodisolatiorum intemperantia mali nihil hauriremus, an non ingens malum esset, quod ex tis nostra pietas exarescit, illasq; a te remouet caelestes voluptates, quibus inter caeli gaudia noster animus tortitur in terris ἰ se ost. .nε inter caelestes & terrenas voluptates eadem prorsus lege proceditur, quae inter ep i. putei fistulat datur: ex his enim eo altius erigitur voa , quo altera prosundius demergitur , de initar ignis & aquae eo magis ille exaestuat & furit, quo magis haec
Malea delicta in eodem se nou paιιanιαν- Dedi verba Betuardi. Quoadusqueis D. Mi a. terremium uoluptatum uinum non exaruerit, Christi uirtute in uinum aqua non , se ' Cmigrat: tunc testis dulae dicis manna deficit, cum immodice humanae ambrosae usurpantur. Defecit manna postquam comederunι de frugιbas terra, miscera neu possunt vera vanas, aterna caduc 1,θι ratua ιυ te stralibus , summa imis. Utinam haec animo altilis inhaeerent i quam parcius, quam moderatius nostris relaxationibus uteremur quam libenter, ne pietas nostra arescenti languore coniecta sitiret, immodicas reriim terrestrium potiones amoueremus t o si cum Ditici Augustino perciperemus,quod dulciores sunt tachvma oranιιum,quam gaudia liua D. Aug.intraram, quam facile m uadi deliciss abactis , nolira lalatia in uno Deo qua te- μ λ remus eumque cogeret, ut singulatim ea cumcta referret, quae in singulis domus reliSio εpartibus nequitia sua conficeret,ad locum relaxationi destinatum perueniens, Dς'mon cachin ιιasi dιxit: his locas roιm est meus, hic existit risus, hic υani referunt mens Aue. ram υι, ν υerba insηιa ρν erantur Si ergo de solatijs,quibus uiti pijssimi religio
IT ad secundum progrediamur , quo modus, quem seruaturi in nostris . -
latijs sumus, respicitur, adeo ut in his assumendis nostra voluptas ita me tienda sit, ut modestia exterior non oblatretur, de interior animae phetas nni latenus minuatur, Attendendum est, ne totaliter grauitas anιma resσιηatur. Sic Diuus Dah. Vbi Thomas: adeo enixe solatijs nostris uacandum non est, vi spiritus enervetur, & i .
hebescat ι Vltimus semper finis respiciendus nobis est, & inter ipsas relaxationes, Infulatum, quibus illustramur, iubar praeferre debemus ad populorum documentum , ad inspectorum exemplum : ad hoc fulciendum duo affert vir doctissimus, tum e sacra , tum e prophana historia. A Diuo Ambrosio prima habetur authoritas hoe M lo, Gaueam αμοὶ dam νelaxare aπι-am Uelamus , soluam ut omnem aν moniam, quasi con centum quendam bosorum verum. ab oratore Romano datur al- ω
tera, υι in ius ioca aliquid probi ingeny Ismen eluce/t. Protecto qui,licet honestis, solatiis immodica licentia se committit, quam periculosum ei eli, ut quas uirtutum opes diuturno labore collegit , breui decoquat, pueroque fiat similis, qui faculae fulgore deceptus, dum digito circa illam ludit, ab illa illuditur dum laeditur.
104쪽
Aspidum oua si spectes exterius,quam candida sunt; sed quae venenI pestis latet intust frangi sane non possimi quin frangenti mors citissima irrepat; huius- Amodi aliqua solatia sunt, quae ad speciem honestatem praeseserunt, & si breui delibentur, labem omnem excindunt; verum si voluptuosh nimis illis adhaeseris, quam saci id virus arcanum effundunt, cuius nequitia mens ipsa perimitur: quam bene istis accommodanda vitimur ea Vatis Isaiae Verba, Oua aspidum rape-
Comparari facile possunt solatia diuitijs: Si utrumque in semetipso respexeris, vel bonitatem praeseri, vel saltem prauum dici non potest; omnem in ipso prauitatem prauus amor inspergit. De opibus Psaltes Regius ait Diuisi a s Ussiani,nelite cor avstuere, tota enim earum nequitia in immodico amore versatur,quo illis deuincimur, eisque cor mancipamus uni Deo mancipandum : de alijs verbi seniosissimus ait Augustinus, Deucias a uant, nolite cor apponere in harum igitur usu illud tantum spectemus oportet, ut scilicet confirmatis magis e relaxatione vitibus, validiori pietatis contentione feramur in Deum: huc sane coli imauit Ilpostoli monitum, quo Timotheum Episcopum erexit, Noti adhuc aquam mere, sed modica υino υterepropter stomacham tuum est frequentes tuas infirmitares r si modicum fuerit uinum, uires elanguidas roborat, stomachum fouet, honestatissimul & utilitatis est adiumentum; si uero immodicum fuerit, nec decet, & nocet. vides igitur, ut hac moderatione humana solatia condiantur, di quae car telo quin foeda essent, eius pulchritudine suam induant venustatem: non Ethnicum, sed Christianum oratorem sapuit Tullius cum haec diceret, Cum relaxare animos, ct
dius quidam excelsi animi verecundia haec est, omnibus quidem, sed Lythurgis omnibus & Hyerarchis potissimum per quam necessaria, tum ob exemplum quo
subiectis populis praeire debemus, tum ut nostrae integritatis famae consulamus; nam nulla gratior Darmoni victima est, ut ad Nectarium Diuus Augustinus seriisb::, quam si ad eius aras modestia & verecundia immolaretur. Uerum, quia non aeque omnibus facile est intra temperantiae limites sua solatia desinite, egregiam morbo huic medicinam apponere idem existimauit or tor , ea cogitatione, qua quis aestimet tibi inter quaelibet oblectamenta grauem .priidentemque virum praesentem adelIc; ex ea enim obseruantia , qua ueneranda semper omnibus fuit lenum canities Lapientumque aut holitas, ea uitia Deile euiis talieris, quae blande inter relaxationes irrepunt; quapropter addidit, Quadfiici- Iis i quidem eνit, si in eiusmodi quidem νωvs maiores naso υelint inteνesse. Salutari hoc documento omnes Diuus Carolus Borro meus instruxit, utpote
ualidissimo, ad temperantiam in omnibus agendis induendam, sed Hyerarehis potissmiim perutile censuit, quo non tantum solatia componerent, sed quaelibet alia; quapropter ε suis aulieis, quos sere omnes viros sacris initiatos de sapientes clegerat, dum aliis tum probitate tum prudentia praestantiores habebat, quos diu noctuque ad suarum operum faetendam fidem sui socios esse uoluit, illud asserens, Episcopis omnibus hoc esse ualde contentaneum; his etiam duos addidit admo-s nitores, qui linere de candide de quibuscumque, in quibus ipse aberraret, eum secreto commonerent de corriperent: quae omnia postea ut ab Episcopis omnibus sufflaganeis fierent, in Sexta ProuinciaIi Synodo religiose decrevit. Velum quia huiusmodi viris non omnes Urbes abundant, & aliquando fastidiosa potius quam utilis nobis est senum consuetudo , ad alia salubriora simul de sublimiora medicamenta nos aduocat Seneca; hoc autem est ut spectatissimum . aliquem prudentia virum nobis eligamus, eumque nobis pr esentem semper c ram mentis oculis statuamus; ualidissimum autem quis hoc infietetur, ad immoderatam iidem iam in nostris solatiis compescendam, nam magaea pars peccatorum ιollιtur, si peccatori tessιι asstat. Excelse quidem hoe excogitauit Seneca , sed Christianis viris prorsus inutile est : cum O. tiiodoxa fides nos abundi edoceat, Deum ipsum semper nobis adesse, eaque sindolissima nostri cordis adyta facili aditu patere; an non obsequium &vcnerationem Deus optimus a nobis ellicacius extorquebit, quam vir aliquis licet
105쪽
e et sapientissimus de primaeui, Christi fidelibus in suo Apologet leo Tertullianus
Arefert, honestissime simul & modestissinis ad mensam eos recreari solitos,ea prorsus pietatis specie, qua se gesissent, si eorum medius Deus ipse adstitisset. Hoc se Doeno cohibens vir pijssimus Iob tam lanete se temperabat. Nonne ipsi considera ι vias meas, ct cunctas meas gressus dinumerM hoe antidotho in venenosas vitiorum acies se Uates Regius obarmabat, Providebam Dominum in conspecta meo semperii quantam a dextνis est mihι ne commaaean hae etiam arte Lythurgos omnes nostra Religio instruit illis vocibus, Decalator adflat desuer,iaui nos diebas omnibus Acta ae nostros prspicit. Ne autem indecoram vel inanem cautionem huiusmodi nostris relaxationibus e ste quis aestimet, quarum auxilio animum e grauioribus curis eruentes, eum ad laetiora conamur crigere, Purpuratus idem Vates ab hoc errore nos eximit, ostendens nostris quibusciimque relaxationibus, ne labe aliqua de nigremur, Deu in prae-Blantem nobis exhibendum t Iusti epulentur er exaltent in conopeias Des o delecten- ιαν in talitia: sic Pontifex Aaron, una cum Lythurgis omnibus sui Soceri Moysis domum ad ijt, conuiuio magnifice exeipiendus, numquam tamen suis ab oculis Presentem Deum amouit, quem oculati ismum ad quaecumque cernenda sibi novi, ignorabat; Et venit Aaron, or nnes PresbIteνi de Urael manducare cum Socero Mo1si in conspecto Dei. Ex hoc Diuus Hyeronimus Canonibus sacris immixtus, legem non Episcopis tantum idoneam eruit, sed viris omnibus sacris dignam , Sancti manducanι, or bibunt in conspectu Domini, o omnia qua Nun i in cono
ctu Dei agunt. Viden ut nullam recipiat relaxationem: quin potius in illis habendis hoc magis exigitur quam in aliis, eo prope modo, quo in lubrico solo eat cando solliciti magis de vigiles sumus, quam si aequam & regiam viam am
Romano ab oratore tertium hausit monitum Magister Aquinas, ut nempetum loco, tum tempori, tum personae, tum alijs humanis actibus congruasit relaxatio, qua quis oblectatur. Attendendam est, far er in omnibus humanis arit ιbas, ut congruat persona , sempori,de loco, ct secundum alias circum antias deis
hiιὸ ordinetur ; υι scilicer fit tempoνe o homine dignus, ut Iulius dicit ibidem, ex quo colligendum facile videtur, quam merito superius nos docuerimus, indecora sacris viris aliqua esse solatia, quae nimiam licentiam redolenti maturitatem nostro muneri parem a nobis perniciosE diripiunt. Ipsimet Plutarcho innotuit, quod sicuti risum excitauit HereuIes, cum Nemari Leonis exuuia deposita,ad Omphalis cultum, foeminea indutus cyclade seruiebat; sic omnium probra irritat, qui grauitatem suo ministerio dignam inter solatia Dabiecte dimiserit. Inter hos, suffragante Diuo Ambrosio,a Diuo Thoma ij adseribuntur,qui scurram ad Belorum risum excitandum sapiunt, & ridicularii sunt; hi enim ab Ecclesiastica abhorrent disiutina, cum sacris in paginis ne ullum quidem hae de re vestigium habeatur: mihi sane Anti stes quidam olim innotuit, qui cum in huiulmodi scutriliter dictis disseminandis ostentare ingenium affectaret, derisioni omnibus suit; argutum se exhibuit, sed Episcopi famam amisit, tantoque Sacerdotio imparem se fecit, cum se scurriliter fecit urbanum. Hoc tanquam nostro nomini nimis indecorum delere prorsus in Episcopis conatus impense fuit Apostolus,imo ab omnibus Christianae fidei sectatoribus elimi uit, Stuuiisquium, aut sic rituas, quae ad rem non pertinet; si rationem de hoe quaesiveris , ex oraculo Diuinae Sapientiae illam habes , ex abandantia cardis os loquitur, e verborum leuitate tanquam
e lingula arguitur, an bene cordis horologium sit compositum , & ε verborum s nitu deprehenditur animi habitudo: ut adolescentis cuiusdam animum cognitioni Pan Se , a. O asse
106쪽
assequeretur Philosophus quidam, egregi8 dixit, Iosuere υνυ videa- r adioeo sic, is
Nullus igitur admirationi locus detur, si in huiusmodi sevirilia dicta adeo Diui Bernardi ardor exarserit, ut huiusmodi ridiculas nugas, blasphemiae nota signa
D Bern.t, uerit, Inter faculares,u ga, nyga sunt; in oνe Sacredoris, Masthemia Huar ulterius de consid. eonfirmans ait, Consecrasti os tuam Euangetio: tatibas iam aperire illicitum, assue cere sacrilegum est. Quin non tantum scurriles hosce saIes ex ore nostro tanquam blasphemias Diuus Bernardus auertit, sed ipsasmet aures ne huiusmodi voces exeipiant, obstruit. . Ueνbam scuννιIe qao aceti υνbauiae nomine colorant, non ossiciι peregνinari ab ore, procuι er ab aure relega. - : faede ad cacbinnos moueris, farrius moves; haud tamen eius mens est, ut Aristarchi virga quaecumque notemus ῆ satis erit, si obi Bier aliqua audieris, molestiam simulare, interdum tamen se iacidast, feνω foro
Aperte ex his patet, quam sibi ipsi Praesul iniuriosus esset, si in huiusmodi loecissus;4.; . & sales sermonem suum turpiter liberalis effunderet. Tolosatem illum Antistitem S ue . quis imitetur , qui scurrilitatis vitio laborans, saepiusque de eo a Diuo Hugono: Liuis LP correptus, nunquam ad bonam frugem se recepit: quare post obitum Monachos, iitru euidam spectandum se dedit, purulentum se ostendens labiaq; vomicis foedissimis i. t τ' dispumantia, asserens insuper, se inter purgantis ea eris flammas propter huius- distis. e. . modi scurrilia dirissime cruciari: quandoquidem e Diui Bernardi sententia, pueri
P est inter facetias & iocos immorati , non eorum , qui virtutibus excolendis praeficiuntur : si autem opportune quis vlla sne offensione identidem iocabitur, non corripiendus rigide erit,iuxta illud Diui Bonaventurae, potest grauitatis cessura r mitti pro tempore , non dimitti. CTunc autem opportunior facetia aliqua videri potest, eum ex ea salutarem vel eruditum immiscendi sermonem idoneam viam assutat Antistes: quid enim hoc aliud est, quam silii e stri germini surculum urbanum inserere,& dapum amaritiem dulci aliqua conditura mollire ; vetus illa paraemia hoe indicabat, Iucundisma
P RIez. naallacis is xta terram, ambalasio iuxta mare : huiusmodi oblectamentis mensas &Aν the ' solatia veterum Christifidelium abunda sse refert Tertullianus ; sacra quisque elogia piissime dispergebat, Deique laudes & obsequium longe redolebant. In hane item sententiam conspirauit Diuus Bona uentura , ut scilicet nunquam inutiles inanesque nostrae relaxationes essent, at semper aliqua, vel pietatis, vel
DB au. ai pergine sapientiae condirentur. Nam pradens num aam marcet otio ἱ aliquando de . vitia animum remissum, nunquam dissolutum habet. Sic ille.
' Hate omnia de iis, quae personam spectant, dicta velim ; nam illud tantum, ne longius quam par est evager, de loeo dixisse lassiciat . scilicet inhonestum Antistiti esse, ut huiusmodi relaxationibus vacet, vel in extraneis domibus, vel publicis Daedibus. & quod maximε omnium nefas esset, in locis sacris, ne offensio populis detur , si vero de tempore agatur, quis non animaduertat, prudentissimi viri esse, si tempus illud in eis non impendatur, quod ad Diuinas laudes, vel ad litteras excolendas idoneum videatur quantum autem flagitium esset, si horas eas, quas vel populorum regimen, vel Ecclesiae utilitas sibi postulat, inter ludos & iocox Ge. d. os . absumeremus t Audiant quid e Tullio Diuus Thomas hae de re dixerit, Iada crD. Ih l . ιoco uti quidem licet, hed sica smno, er quietibar uteris, tunc, cum grambui, str se
SVperist,ut tertio iam loco eum Diuo Thoma expendamus, quod ab eo primum,utpote in hac ie potissmuni, sibi locum uindicauit: hoc autem in eo est,
107쪽
ut nostrae relaxationes turpibus ob segnisque verbis, vel operibus nullatenus pol Alvantur: hoc enim solati j genus e Romani oratoris mente est iItiberale, petusa , fletuιobam. Inter reliquas dotes, quas Diuus Isidorus a Gratiano inter Canones sacros adscriptus in Episcopis exigit, e potissimis illa est, ut absanitatem eιtam υerborum, fui ct operum, penitus execrentar . Quin apud Laertium, honestum quemque hominem Archesilaus admonebat, ut verbis hisce abstineret , cum non. viris ingenuis at seruis liaec loquendi forma sit accommodata. Obsiana natι β oram loqui sient. An horologium ad aequam temporis mensuram componaturi lingula ostendit; se propemodum e verbis obscoenis Venerei cordis inditium habetur. Sed omnium validissima est illa Diui Isidori formula, ut penitus execreatur, i Ioludque significat, ne serendum quidem nobis esse , ut aliqua ex huiusmodi verbis coram nobis proserantur. De Diuo Bernardino Senensi Surius refert, quod adolescens adhue & propha nus, adeo ad vel unam obscoenam voculam audiendam vultu erubescebat, ut ala-Bpam excepisse in eo videretur; adeoque cum inter obscoena proserenda, soci j versarentur, accedente Bernardino, sermones alios implicabant dicentes , faces aι
si sermones, ecce enim Berna inus adest.
Quacumque purpura Tyria pretiosior iste rubor est, quo pudicorum genus suo pingit colore modestia: ingens illibati animi argumentum est, Deoque pergrati, si is dis vocibus veluti quibusdam iaculis feriatur. Sed ad maiora procedendum Episcopis est; Sacerdotium suum tenetur ipse tueri, eumque acerbε corrigere, qui turpi sermone suas infulas violauit, ut documentum alii habeant, de probitate sermonis coram Episcopis instituenda. Qua de re clarissimam sibi adeo iamam Ussurpauit Sanctus Epiphanius Salaminae Hyerarcha,ut Simone Constantinopolitano reserente, vel mortuus calcibus quendam petierit, qui propior quam par erat, decumbens in pheretro, corpus curiosius in spieiebat. m Exaduerso Antistitem ipse noui, qui eum vivens in pronunciandis frequenti L 'sime verbis nefandis obscalluisset,maximo,quod ipse credam, supplicio Dei vici iacentis percussus fuit: dum enim extremum fere spiritum agens, ad dolorem ε peecatorum memoria enixe eliciendum admoneretur, obscoena , quis credat, ore tur
pi eructabat, licet sceminae aliquae eius consanguineae loquenti illi adstarent i ad haec inhorrui praesens ego, & quicumque contremiscet, quem beatitatis amor tangit&cura salutis adde his quod qui non erubeleit in paruis, i in magna postmodum praeceps tuit, facilique gradu e verbis accedit ad opera; si morum movideratoti Philosopho danda fides est, Turpia ne dixerit, paulatim enim per verba pudor deiicitur. Nulla foedatas immunditie verborum veterum Christi fidelium mensas asserit Tertullianus, eaque nos solertia ab inhonestis sermonibus abstinere, qua morsius belluarum effugimus , docet Athanasius. Eadem prope mense a intelligendum hoc idem est de verbis iis, quibus alio Dium animum exasperamus, vel famam laedimus; haec enim honestatis leges praetergressa, contumeliosa alijs sunt,&acerba, adeoque ab Antistitum auribus amouenda, utpote tum urbanam politiam, tiam Diuinam legem & Christianam charitatem dc struentia. Cum sacros aliquos Viros ad sui mensam socios sibi adiungeret Diuus Augustinus, ad omnium aspectum uncialibus caracteribus hoc distichon iubebat
2M quis amat dictis absentam carpere Vitam , Hanc meissam υetitam n/uerit esse sibi. Cum autem semel in obtrectatorias aliquas voles Episcopi aliqui, quos conuiuio exceperat , lapii sortuito fuissent, auclior est Pol sidonius, quod omni urbanitate aulicaque comitate exutus in haec asper eruperit, vel haec carmina deleantur, vel e mensa discedam, vel huiusmodi sermones evanescant: eos arcete a nostra so-Pars Secunda. O 2 ei et a te
Maii. Sim. Cha. in eius viti Seneca Teitull.in apolog.
108쪽
piov. i. eietate tenemur, qui aliis iniuriosi, nos honorare contendunt: cam δεινamribis, .ne commisicearis . sic oli in Regum sapientus mus. HQuam egregie & pie fato concessurus Sanctus Galliarum Rex Ludovicus, inter alia documenta, quibus Philippum Regni successorem instruxit, hoe pariter ap. posivit, ut vel inter solatia nullum ex eis in suam societatem adscisceret, qui non erubeseeret iniquis verbis vel se ipsun perdere, vel alienum nomen obruere : ad lateos Principes in liruendos optimum hoc est, ad sacros viros & Hyerarehas ne-eessarium, Illud hie extremo loco non praeterierim, nullam nobis aequiorem, honesti remque relaxationem eligi posse, quam corporis exercitationem , qua desilientes
e curru liberiori aura extra urbem perseu alnur mirum enim quantum vires re ficiuntur , erigitur animus, cruditates absumuntur, totum denique corpus vegetatur; non tantum haec mihi comperta sunt ex omnium suffragio Medicorum, sed --, ex ipso Seneca, cuius verba profero. Iodulgendum est animo , dandumque sabinia id Α.e i , . G οφ m , D d alimest ac υι Num io sit, o ι. a balatιovibus apertis υasa O mi Bυι cela ιibero malis θινιιο a Ueat, or elι atque se animus. Sed omnium optime ipsa experientia hoc idem doceor, cum ambulationibus hisce valida haee valetudo, quam Deo fauente tot inter curas, di numquam interpellatos studendi labores fruor, potissime tribuatur. Clem. Ala. Sed ipsi mei Alexandrino Clementi hoc relaxationis genus in sacris viris ap- . i.''m probari comperio, AElys6Jςιι deambolatio rus exstιbas, vel io Vrbem defendenιi. Dci trist. bus. Sanctus vero Gregorius Nazianzenus ad maris litus obambulans, multa , . Id de fiuctuum motu , perendique vadarum accessa recessuque philosophatus ani-mum di simul oculum recreabat, Commendanda etiam ea iucunditas videtur, quae vel e pulsato cymbalo, tactaque magadide percipitur, vel e ludo trudiculario, qui tum ad eorporis tum ad animi simul viles reficiendas , moderata quadam exercitatione conducit; sed haeene sistidiosus videar, delibasse susticiat.
De Castimoniae in Episcopis necessitate.
otissmum Chlistianae Religionis ornamentum Castitas est ; pretiosissimum,
L monile dixeris, q- nostra fides illustratur, eaque virtus est, cuius pennis adluprema se esterens homo, supremis caeli spiritibus parem se facit; obscuras absque corporis candore caeteras virtutes dixeris, eo clariores, quo castimoniae lumine splendidiores: sundamentum ipsa est, quo tota virtutum moles fulcitur, adeo ut
ipsa trepidante pietat tota ruat, & DaSon Idoli instar praeceps in frustra disce
A si i , , T i mphum haec agit de foedissimo omnium vitio, quandoquidem e ment Drap. i Philolopiv,corporis voluptates bellu is nos pares fingunt, omnique nobiIitate deperdita, seruiles adeo sunt, ut eis fruantur homines, non ratione saa homines sunt, sed qua a-i-aliv. haec igiιur inhonestas iure υiιoperanda est: demum addit, Talisas Uuar gax dere, maxim/que ιβιIa eo ectari,ferinam est.
Ad huius viiij sceditatem exprimendam, tantum ista sufficerent, E quibus etiam licet argue te, quam necessario castimoniae candor in Episcopis requiratur, qui Christianae Religionis Sponsi sunt, hoe est eius Virginis , quam sibi Christus Dominus illibati sui candoris amore perpetuo nexu desponsavit. Enitere quidem intas Ambr. omnibus Castrias debet, sed potissimum in Episcopis λ αώιli eoim magis, qud viatur ..Svientes , or Sacerdotes debent ca imoniam vindicare. Ambrosium dedi: quin hon puati videtur in aliis,sed nobis inesse: nostri Sacerdoti; gradus ea potissimum designatur 1 ubicumque enim thiarae fulgor sit, ibi vel inuenit Virgines, vel faeit.
Hir esres e instructus Arator Vates Virsini j Pontificis Subdiacoaus mille ab hincanais Diuili od by
109쪽
annis eeeinit , Ecclesia nune alma fides sine e pudicos Panisces iuber Use suos. Aliis quidem virtus ipsa est, sed Hyerarchis saeramentum; si suae curam Eeese. Invit.Samsiae nobis Diuina sapientia commisit,eius ianitrix eastitas est: Thesaurum dixeris, si φg quem fidei nostrae credidit Deus. Sane si terras incolere eas itas vellet, non alibi regiam sortiri sedem, quam in Antistitum animis deberet ι hoe subobscurE Diuo Gregorio Nazian Zeno significa tum fuit, cum ad litteras excolendas Athenis i minmoraretur r eum enim ad sacras Infulas induendas eum Debs elegisset, dormitanti ei se dedere spectandas foeminae duae speciosissimae tum pretio vestium, tlim oris venustate ditissimae ; sapientia haec erat & Castitas , quas Deus e celo miserat, ut
sedem simul & quietem in Gregorij animo sortirentur: sed ipsum mel audi virgineo carmine hoc idem candide enarrantem , eat m. de 'Meque pudicitia obainxit , carnique catenam sitis rebra. Iaiecit, sevhιaque ardenti afflauii amore calestis , Uiιaque halas , qua coniugis extera
Cingia , er*llecebris damnosim ducit ad mam. Sed fiet: supero sanctum transmittit amorem .
Quoniam autem clarissima haec Caeli inquilina in hac Terrarum uniuersitato peregrinata , inuisa fere omnibus est nulloque pretio habita , ad quemnam alium confugere promptius debet , quam ad nos , quorum patrocinio gaudet, fide de sen- , R iditur, & amore seruatur hac potissimum laude viri pudici commendantur,quod nempe eodem honore fruuntur ae Episcopi , ae si nostris ab insulis eastitas illustretur: in eo, quod inter summum Hyerarcham Abimelech, & fugientem Dauid euenit , desis natum hoc suit: nulli fas erat , Vt panes Numini oblatos vesceretur, quos Sacerdotibus tantum licebat assumere: haud tamen magnus ille Saee dos eos Dauidi eiusque famulis impertiri dubitauit, ut eos ab omni sorde corpo-Cris immunes agnouit, vides, ait Procopius, castitatem eodem nas cam Poni cibas P
Demum adeo Hyerarchici ordinis propria nota Pudicitia est, ut ipsismet Ethnicis , quibus caeteroquin inuisa suit haec virtus, compertum hoc fuerit ι quapropter decantatum adeo prophani Uatis carmen inualuit. Li k ιδ.
casta placent Saperi3r pura cum veste venite, Eι manibus δανδε sumite fontis aquam . D. Hieron. Ipsim et Idolorum Mystae singulari pretio eam fecere, ut in obscoenas nesarias in Aque Ioviniani voces scribens Hyeranimus testatur: Clemens vero Alexandrinus reis C-me. fert Aegyptios Sacerdotes mendacium Deorum cultores,ad pudicitia seruandam Tiriques sis aspertimis eruciatibus corpus afflictasserab humana cosuetudine extiles Athenien- lege a 3.e ses Lythurgos asserit Plato, ne contatione aliqu4 eorum Oastitas labyactaretuν. Quin ab aris eos eiiciebat Demost lienes , quos sciret aliqua voluptate pollutos, eamque integritatem ad urnam non ferre, quam e cunabulis attulere . Ego Demost. o-
sent, eum non modo ad certum aliquod dicrum tempu3 castam esse deberra. sed preomne spatium atatis ab huiusmodi studys fuisse purum Vorsere. Aethyopum quoq; Sacerdotes oculatus testis D. uus Augustinus narrat ab oeu-Ii aspectu semotos, inter membrorum cruciamenta degisse, ad quae in ista vir ma- fratres degniis erupit. O grandis Christianorum miser a I ecce pagani d/ctores sidelia facta illζζ;
sunt, peccatores ct meretrices praecedunt nos in regno Dei . 'Quid de Hebraeis dixerim , quibu, sterilitas probro erat, de eommendatissima , DeuL7.1q Reunditas, quibus , ut ait Diuus H feronimus,gloria erat in partibus, or parturi-r1ombus ἱ tanti autem ab his pudicitia aestimabatur, ut, Diuo Epiphanio reserente, Epiph. i nulli fas esset, lcribas eo tempore tangere, quo pudicitiae vacabant; aliquos ex
illis vates hic ultro praetereo, qui se Virgines Deo Virgini consectarunt, ut d O D-ti Ηyeremia & Elia Diuus ignatius, de Daniele Diuus Dat scenus. docet; illud e- ς p. 13. tiam nonnullis sacratum literarum Masistris pro comperto est, Iosue tantum
110쪽
Duci datum,ut Hebraeum populum promissa terra donaret,eo quod caelebs fuerit, .ctim ex aduerso Moyses repulsus ab ea fuerit, eo quod uxori iungeretur; adnotandum pariter est, nulli praeterquam Eliseo& Eliae ante Christi aduentum con cessum, ut extinctos reuocaret ad vitam, in eius pudicitiae praemium, quam solertissime ab omni liberam libidinis contagione seruarunt.
Merito igitur in Christiana Religione, quam Virginis filius, & filius Virgo fundauit, sanctissime statutum est squidquid in hanc rem obscoenissimi syeophan
tae & ganeones oblatrent, ut sacri viri castitatem colerent, votoque se ad eam seris uandam obstringant; eo autem magis ad eiusdem candorem induendum tenentur Antistites,quo magis Lithurgis reliquis maiestate praecellunt. Multiplici symbolo lex vetus hanc noup legis Sacerdotum castimoniam adumbrauit ; sane ad sacra facienda probibebatur Sacerdos aecedere, nisi prius lineis perizomatis verendas corporis partes obuelaret, & lineis etiam fastijs sibi tenes praecingeret ; eo etiam anno,quo sacra facere ad eum spectabat, statuebatur, ne templo egrederetur, ut eiusdem coniugij voce honestas seruaretur intacta, ael si ipse Sanctuarii candor eo denigraretur; & in Epistola quadam Deeretati Syrici iis Pontifex aduertit, id forte statutum, ut castitatis patrocinio gratissima Deo essent eius sacra: neque alia de causa extra definitum illi tempus misceri se eum coniuge illi dabatur, quam ut Leviticam Tribum seruaret, cui tantum Deo ministramsi honor tribuebatur. Quid ergo nobis de nostris Sacerdotibus dicendum , qui non animantium victimas, non thimiama , non ignem , sed immaculatam Diauini Filij hostiam Deo litant, quique coniugalis voluptatis exercitio exclusi, obscaenis tantum & pollutis amplexibus Sacrosancti Ministerii deturpare munditiem possent, & Altarium vitiare sanctitatem Sanc ex eo quod sacri Viri a coniugio arceantur, docet Diuus Augustinus turpiorem in eis esse luxuriam: Sanctus item Ambrosius postquam Aaronicis Lyrburgis Christianos Mystas praetulisset, utpote qui arctius prae castitate Deo iunSuntur, asserit, mundiores ergo esse debent cate ii, qui actores funι Dei. C
D. Mih oh. V A M arcte ad castimoniae candorem seruandum prae aliis teneamur, egre- . I gie docet magnus litterarum Magister Hyeronimus, qui ex Apostolo audiens, quod laicis ipsis viris aliquando uxorum voluptas reijcienda est, uti Cor. . 3. precibus impensius vacent, Nolite fraudare inuicem, ni forιὸ ex conseas. a. remistus , υι υacetis oratιoni, consecutionem hanc eruit ,2uid de Episcopo sentiendum ,
qui quotidie pro suis, populique peccaras ius baras Deo oblata νus est victimas PQuapropter licet in Christianae fidei primordijs, e Sacerdotum inopia illi etiam sacris admouerentur, qui uxorati erant,adhuc tamen ut sacra ipsa exercerent, se gregare se ab uxoribus suis tenebantur,nec illis fas ullatentis erat,iterum ad eas aciis cedcre, quod etiam in Orientali Ecclesia consueuisse testantur Sancti viri Chryso. D.i;. stomus, Ambrosius,& Anselmus ea Apostoli verba explicantes, quibus ad Timo-NS.Chriis. illeum scribens mandat,bigamum non eligendum in Antistitem, sed tantum unius D Aui uxoris virum; nulla igitur admiratio habeatur, quod in Synodo viginti duorum 3 dfau. Praesulum Constantinopolitana in Urbe a Diuo Chrysostomo eoacta, Antonius ης Ephesntis Antistes accusaretur de inhonesta cum veteri coniuge, quam deseruerae consuetudine; videas Baronium haec e Palladio Elenopolitano Episcopo referen-Bar an. 4'. tem. Quin e Diuo Hyeronimo docemur, hoc idem in eis ancte obseruatum, qui ἡ . ' i sacris ordinibus erant admoti . Quid facient Orientis Ecclesiae , quid Aeguli, oi ille)ΛIEL Sedis Apostolica, qsae a se Vιrgines clericos accipiunt, aut continentes, ast F υxores Ma habuerint, mariti esse desissunt ensii:s. Coelibatum a Christo Seruatore vocibus illis commendatum Episeopis Diuus Bet nardus assirmat,sint lambi vestri praecincti. Cer/ὸ Dominus dicit in Eoangelis ad Eρiscopo, ba ad dubium in primitia. Ecclesia. Ποι lumbi vestri priscincti, castitatem opproba M n n tantum, sed eriam rNeraas. Egre