장음표시 사용
81쪽
eomoedorum Iicentiam, cum morum probitate posse conuenit quo quisque ma- ώ - ἡ . At. ι ierit, redibit pessimus. quin ex Ethnicis ipsis Seneca, nihil illis ad morum euer- ealbe so. tendam distiplin im perniciosius de potentius esse dixit. Atihil est tam damnosim
bonis moribas , quam in aliquo Jec .uato desidere tanc enim per υν Λιatem facitias vitia subrepunt, cum eorum simιlιtarises, aut exempla sens bas υυώιtiter impri- '
Hinc Alcibiades elim a sepna non semel Eupolij Comρdias exeipiens emolliri &abripi ad meretricia animum aduertisset, ut in mare preceps ageretur imperaulo pronuncians, Ta me in sicinoa sapὸ mersisti, Eupoli, ego te omeιιn mari. Tiberius litis'. hist. autem Caesar,Dione Callio reserente, ε tanta colluuie qua fet minas & plebeios potissimum vitiari sciebat, mimos omnes & histriones procul ab urbe exules abegit. Diuus item Augustinus e Tito Livio restri , quod cum pro Equitum ordine seditia ιν ἡου Cis. in theatro construenda Senatus iuberet, probissimus e Romanis vir Scipio Nalica Dei cap.3 Senatui fortiter reluctatus,panegyri disertissim 1 Senatores admonuit, ne theatralibus hisee deliciis Romani nominis sortitudinem euirarent, & ne Graecis illece B bris patrium nomen enervantes illi morum licentiae locum darent , quae Romanae Reipublicae maiestatem extingueret; tanta autem sermonis vi fuit eos allocutus, vi ab incepto non tantum opere eos amouerit, sed&sedilium gradus iam extructos euerti desituique impetiarit . Iulianus vero nequissimus Christianae fidei transfuga , ut suorum Idolorum mysthae nesar ij eam saltem probitatis speciem referrent , qua Christiani Praesules tib s. e.ry. elucebant, Ad Arcadium, et e Sozomeno habetur, scripsit, ut sua qua pollebat authoritate, Lythurgos omnes ab theatralibus inuisendis spectaculis amoueret; quam igitur nobis erubescendum esset, si ea nos inuiseremus e Si autem in Codi- tib tit. de ee Theodosiano graui isimas inter causas quibus repudiari uxor possit, illa recen ἀ pini fetur, si nempe . prohibente marito, theatralibus ludis adfuisset ι an non saerae Sponsae amplexibus auellendus ille merito sit, qui tot aequissimis sanctionibus neglectis tam pernicio is de indecorς vellet indulgere voluptati ξC Rationes istae quibus illae etiam Coingdiae reprobantur, quas conciues viri se
miliati ter agunt, multo validius in eas acuuntur, quas circumforanei mimi vagi - . .
rue histriones explicant , & potissimum si impudentissimae mulieres partes etiam uas eum illis ibi haberent: quanta enim in his exundat obse narum formularum copia, quibus veluti laqueis explicatis spectantium & audientium animos facile Dimon depridatur Memini, quod cum adolescentulus adhuc Romae degerem, Histriones aliqui singulis ibi diebus amatorijs fabulis excitatis otiantum euriositatem explerent, sacerdos quidam samiliaris meus, & nobili sanguine illustris,
diu eorum eo natibus, qui eum ad eas audiendas excitabant, sortiter reluctatus, tandem fractus animo ad eas accessit ,& venustissimam feminam amantis ibi ge-
sum facientem inspectans, is eius aspectu abripi in tam 'da passis fuit, ut Cir cso prope maleficio in alium virum migrasse videretur: adeo sibi ipsi dispar ab ea rediit, ut obse nis undique cogitationibus obuolutus, temperare se non potueri quin in libidinum sordes irrumperet, Deoque vilectam Castimoniam turpissime D impuraret, illud expertus quod de theatris Salvianus ait, ea scilicet esse libidinum alimenta, Vt quiforte ad si emcntum par venerant, e theatrst adultera reueris
Datur. De suo Alipio simile quid a Diuo Augustino narratur; hic enim cum ami4 Augilii β.corum lenociniis inuitus ad huitismodi spectacula raperetur , adeo illorum amo te CVRfς exarsit, ut ea non tantum non abhorreret, sed ijs potius prae omnibus aliis enixis sme inhiaret .
. Ad hoe tantum in ipso sui exordio Comidia filii exeepta, ut nemph grauibus
quibus aspergebatur sente ruisis, spectantium mores ad prudentiam Componeren- - . - bturr nunc autem, proh dolor, de Virgine in meretricem eonversa vites suas omnes explicat, ut eum Diluo Bafilio loquar, ad nocendam. lib. I. episti
Perge porror Theatrales foeminas infames sua lege voeauit iustinianus Caesar, quod ipsum de mimis & histrionibus dicendum nullus ignorat: nam in sententia Constanti nopolitani Concilii, quod ut a falso dixtinguerent, is Trullo, appel- in talarum) eui centum laptuaginta Antistites una cum Pontificijs Legatis adfue- Δ' , '', Pa s Secunda. L runt,
82쪽
in 1,. runt, sancitum fuit , ut diris lacris obstrinserentur huiusmodi satinae homines, e Menicus. antiqua tamen edicta in his eSo restaurata potius dixerim; nam in Cartha sinenti An IV . Synodo Tertia ducenti. viginti septem annis ante Constaninopolitanam Synodum x ep., ' definitum fuit, ut Comidi dc Histriones, qui pinitentia suorum criminum 'tacti sua ab exercitatione discedςrent, in partem sacrae Synaxeos vocarentur; quin duobus etiam antea saeculis,cum Diuum Cyprianum Eucratius Antistes per Epistolas eo suluisset an saerat me n laparticipem facturus esset histrionem quendam, vetuit sancti is me Diuus Cyprianus his verbis , et. poto nec MMe stati diuina, nec Esauia geIιca verat ti ceraeserti υι Zηῶν θ ενnor EscisD 4m tarpi ct infami contagiose
His iam statutis , Petrare hq sententia D it, non infames tanaem histriones fore, de remed. sed eos etiam qui audiendis illi. incumbunt; cum res sit quat nec honesὸ tertiar, a/c h se cernuar. Quin infamia maiori se polluere 'eoatores ipse pronunciat: mimi enim ει eircumforonei histrione ε huic tantum ministerio ad paupertatem declinandam vacant, cum speαatores vanitatis tantum de voluptatis studio eorum spectaculis adb aereant; leuius igitur prae istin illi delinquunt; In omni enim δε- B
Famam certe suam vulnerant& deturpant, qui speetaeulis hisce videndis vacant; amores enim illos meretricios amare videntur, de ea uuae ibi repraesentan-ur impudicitiae limulacra, ardenter appetere . fauet Diuus valetianus Cemetiensis Antistes . aais re castam flatqbit, si te morat mereινic. fabulis Mixtam, flamnico sermose compstra tSi tanto igitur crimine se illaqueat, qui theatri tantum spectando indulget, quato flagitiosior is erit, qui histrionum studia patrocinio suo favebit, eorumque *dis artibus blandietur quanto nequio ei qui eorum infamiam sua potentia sui ei at , suo auro, suis opibus illustret de nutriat Diuum Augustinum hae de re interroganti respondebit Priaeceptor sanctusimus, inter sacros Canones a Gratiano relatus, quod Dasare res μι histrionibu/ vitium est i ase oon virtus. Si autemo adoque acciderit, ut vulgari plausu horum liberalitas commendetur, idea in νωε. ae ratione contingere, quia ι vita ec ιμ in deside νι auima sua, cor qui tui sageris benedιςuην . Cum igitur theatralibus ludis adesse, adeo Christianae Religionis integritati ad tersetur, tot tanti' ie periculii state at, tam inhonesta, abiecta, di vel laeularibui viris indigna res sit, faeile argui potest, quid hae in re Dei ad ministros deceat, & quam deformis monstri loco sit Antistitem illis adesset tenui csimae voluptatis studio suam ipse tamam, suum nomen denigraret, salutem suam de alienam periculis m ignis obiicereti Diuinum in se Iudicem ille obarmaret, ad euius laacem uel leuissima verba sunt expendendat Hyerareharum hie eerth mores diligentissime inquisiturus est , iuxta illud Sophoniae Vatis , Sςν.3ab/ν Hye salem in seceνuis. Quod si, ne suas opes in Histrionum munera effundere cogeretur Tiberi ut Crsar, a lpectae ulis abstinebat, quam alieni ab ijsdem sint oportet insulati & secti viri , ne breuissimae leuissim εque oble atιonis amore, ab aeternae beatitatis studio arceantur. Plinii exemplum sibi ipsi x exhibeant, qui ne tempus inuintili quiete e tereret, Circenses ludos aliis optatissimos omittebat, su/m volup-Dtate M aestimns ea voluptate carere, que nullam ei uoluptatis speeiem refere
Breuia illa sed aeuleata Tertulliani verb eorum auribus insonent, i quati est, de Ecclesia mi ad Eeeυβε- Diabola tendoe. Ae si theatra Demonum delubra de spe . ae receptacula fiat omnibus Christi fidelibus inacessa, sed iis potissimam , qui adi. ctiori religiolas munere obstringuntur . Unum tantum mihi e Iaeris litterarum monumentis ea emptum oecurrit, quod spectatissimae uirtutis Antistes Oreensibus ludis adesset. Thomas hie fuit Apa-LU O . meae Epit copus, qui cum Cosdroa Persarum Rege ad eos inspectandos accessit opportune autem Nicephorux scripsit, quod tune temporis legatione iungeretur
apud ilium barbarum Regem Apameae Vibem proxiinamque preui iam iam iis . solemi
83쪽
solenti animo deuorantem : quapropter amantissimus Pallor , ut praeserocem eius A animum deliniret, tempori sapienthr indulgens , ludis illis una cum ipso adstare non dubitauit. Ex hac igitur eadem ratione, & ut facilius ad ardua suae legatio nis negotia pertractanda locus detur, licet Episcopis , qui apud aliquem Princi pem Pontificis oratores ad unt, urbana comitate se illis in spectaculis intuendis adiungere. Ego sanE hoe iam opere absoluto ad Neapolitanum Proregem Ponti, ficis orator non alienus ab eis aliquoties fui.
Quatuor spectacula recensentur quibus adesse
non tantum licet, sed commendandum
B π TERUM si theatricae voluptati adhuc inhiamus, quam plurima nobis non desunt, quibus utilius perfruamur; hine illud Diui Cipriani. Habet Cbri-flianas siecta cuia melioras vehi ἱ habe/ υeνM Θρνιν ιυνas υoIurates , si se recoli
teris . Primam inter haec, Diuo Cypriano & Ambrosio docente, sedem habet, huius tim elega itis uniuersitatis meditatio. Quid unquam voluptuosius, quam S lem cursu citissimo nobis diem afferentem intueri, suosque veluti nuneios Luciferum Auroramque praemittere e Molem adeo magnam explicatamque videre, ut, si nonnullis Astrologis danda fides suerit, centies quadragies telluris magnitudinem antecellae, tam citato rapidoque motu perennitEr circumuolui, ut vigintiquatuor horarum spatio duodecies centena leucarum millia exqquet. Quid unquam nostris oculis iucundius obiici potest, quam lucidissimum eonintemplari prosccentum, quo nocturnas inter umbras eae lum effulget, tanta stellarum copiό redimitum. hic tum fixa , tum errantia sydera lieet inspicere ab omni C errore aliena, motu quidem suisque et fluuijs discordia, sed in seruanda orbis eonnexione concordiar a primo quidem caelo motum ipsa desumunt, suum tamen motum incorruptum seruant, tantaque celeritate rapiuntur, ut eorum aliqua unius horae spatio viam eam exuperent, quam citatissimus Eques vix millo leptingentis viginti sex annis expleret- haec tamen motus celeritas non essicit, quin suas temporum mensuras aequisii in E ieruent, dierum viees, tempestatum conuerinsiones; elim hcontra quaedam in Antarchico celo sydera, licet perenui tot farcalorum motu se Igitauerint, nondum tamen nostro se conspectui dederint. operae pretium hie ego nequaquam duxerim, ut fusilis in his deseribendis evager, cum vix ad ea ad umbranda voluminum labor sussiceret. Secundum theatrum , quod nobis inspectandum reserant, tanquam aliorum tueundi Isimum Sancti Cyprianus , Chrysostomus, Augustinus. aliique sacrae Scripturae Patres amantissimi, sacra Scriptura est. Scriptaris in sam suris incumba Cbram anus Delis, ibique inuenira condigna si ei oectacula. Sic Cyprianus. Quam
D delectabile, hie Deum videre, qui sui lota fruitione aeternum beatus, ut sui beariti ratem perfruendam alijs daret, leuissimo saι totam hanc mundi uniuersitatemessi igit, limum suo spiritu animat, suaquei IIustrat imagine ex hominis later
Remmam eleganti simam trahit, collium corona galles redimit, montes acum Nnat, prata exornat, tantique venustate tellurem depingit, ve ipsa met admiratio eam admiretur: tanta animantium Uarietate eam dixtinguit&replet, ut vix recenseri eorum numerus queat, & ex iisdem aquis natantia monstra compingit Oceani amplitudinem inhabitatura, volucresque educat pennarum remigio aerem
Circenses iam si ludos spectare mens fuerit,enEliam dabo veteri Phaetonte felicius igneo curru tractus ethereos percurrenter en mare se padit, via'; reseratis ais quis aperiens Dei populu ambulantem excipit, pharaonis inde falcati currus accedent, armis armatisque agminibus ferocientes,in quos se maris filictus exornerent,
viva a cum Rege, Duces, equites, milites, currus miserando naufragio obrutos . . Paνs Secunda. L 1 absor-
84쪽
absorbet & vorat. Si vero Gladiatorum spectacula exoptes, dabo Danielem , qui Leonibus immixtus, cum eis, tanquam cum suis administris versatur & ludit. Gym-Anasticis ludis delectaris, innumeros prope subministrabo: cum fide luctantes flammas in fornaee Babylonia aspicies, a Iudithae pudicitia libidinem Holofernis edo. mitam, Eliae pietate Iea a bellis fraudes dissolutas , Dauidis magnanimitate Saulis nequitiam deletam , Annae sanctimonia arrogantiam Plisnennae subactam, totamque Erebi serociam unius Iobi patientia profligatam. Ad singularia iam certamina contemplanda properemus: immanem Gigantem hic habes corpere formidandum & Colosso. parem aeneis undique armis communitum , Hebraei adolescentuli funda cruentum & stratum: prodigiosa si quaeras , Iericho validissima moenia in promptu sunt, ad leue tubarum stamen euersa; ignitos dracones e terra scatentes dabo,bellicas acies vastantes & mordentes,quorum tamen morsus & vulnera ad aenei serpentis aspectum obducuntur. Prophetam in mare proiectum dabo, quem suo in alueo tuto velut in hospitio cete grandis excipit in nauis instar incolumem ad portum adducit: hostiles inter acies tres virosio tissimos irrumpentes dabo sibique viam vi facientes, ut aquam in galea praeserentes sitienti Principi donent: Heroem alium dabo per consertos hostium cuneos ingentem Elephantem inuadentem & fodientem, quo sepulchri simul S triumphi loco usus occubuit: Ditissimum Principem dabo , qui magnificentissimi con- iiiiiij delici js asiluens , Principum satellitio stipatus, manum in pariete aduerso scribentem inspectans expallescit , extremaque mortis sententia se iudicandum
agnoscit. Quid de Tragoedijs dicemus, quibus cothurnatae sacra litterae ingemiscunt for bem videas totum uniuersali eluuione tumulatum, Pentapoleos Vrbes flammis de uoratas, ingentes Sennacherib acies cruenta internecione deletas, Dinae viola toris Regiam , Dauidis aulam funestissimis calamitatibus inuolutas, aliaque hu
iusmodi sexcenta quis absque gemitu spectet habes & Tragidias in Iolephi innocentia , in Susannae castimonia, in Mardochpi dignitate repraesentatas tanta cum rerum immixtione, & eventuum varietate elegantes, ut ex sis ad eas compingen- Cgendas suas desumere leges Aristoteles videatur. Si comicos demum iocos a se. oes, quidnam magis admirandum eo,quod in Tobia adolescente describitur,quid iucundius, quam Reginae Sabae ad Hyerosolymitanam urbem magnificus accessiis, quidnam magis delectabile, qua in quod de Samsone resertur, quid nam illo grauius, quod de se ipso Ecclesiastes enarrat e amatorias & praedulces si eantiunculas quaesieris, e sponsς labiis re nabunt, & ab Herodiadis filia saltatricula varijs intertextam actibus chorsam.
l. desipin. Demum ut cum Tertulliano loquar, Si Farnua Gerrina delemat, satis nobis
culis delectamur, satis abunde est, ne vitiatus alijs voluptatibus animus illa fastidiat, satis est,ut fidei & pietatis studio teneamur ; tanta ala uentia hic redundant, ut quodcumque aliud prosccentum ultro deseramus, Magna spectacula Deus praebesis p c/νdi chνistiano, est quibus verὸ nihil tulit iucuntius inuenara , si tamen a τι tal-ium Dei , cuispiat mel Dei, sic Augustinus. Didie nobis Palestinet regio quo in isticior, eo imprudentior, puellam nobis exhibet Uirginem simul & Parentem , speciosisumum iuuenem praestabit Deum simul & hominem, immortalem simul & mortalem , impatibilem simul &patientem , innocentissimum quidem, at reorum more damnatu mi ad alienam vitam hic
moriens mortuos recenti spi ritu donat, & ad regnum latrones attollit, illuditur simul de timetur, contumelijs a uiris impiis denigratur,obsequijs a caelitibus adoratur, de cum se omnium abiectissimum fingit , omnium potentissimus caeli terrae que suffragiis approbatur. Iniuriosi nobis ipsis nimis essemus, si voluptuosius prosanis, quam sacris hiscolpectaculis vacaremus, cum ipsi met Ethnici ea sibi magis inspectanda eligerent, . quae Plisto sophorum libri,qua in quae theatrales palestrae aperirent. Porro Marcus in Ni Ahi. Antonius Imperiali lege obstrictus, ut Circum identidem frequentaret, ne morose de inutiliter inter ille tempus absumeret, libros peruoluendos secum asser bati
85쪽
. bat ; Plinius vero Circensium voluptatum voluptati ea solatia praehabebat, quae tractatis c eodicibus hauriebat. Quid plura i Iulianus nequissimus ille fidei sanctissimae transfuga de se ipso testatur , hoc se Praeeeptoris Magisterio edoceri, quod theatri spectacula declinans nobiliora & iucundiora in libris exquireret. Praeceptor saepenumero mihi admodum puero, testor Iouem di Musas, di
cebat , Nessas te . tuorum aqualiam multitudιne ιa ιheatra νndaci, neque υllo eius spectacula tenea v. Ut autem adthoe praestandum eius animu validius excitaret, se
dit. Circensi desideras λ apud Homeram eos elegantis ne oscriptos inuenies, cape Iibram ct ισι : Histriones audis saltatores e sae eos υalere, fortius satiant itiaeues apud Phaeacari, habes illis e)ιbaradum Phrmium cst cantorem Demodocum . aaid circes anινa quid bortus AIcinoi λ Gνede mihi, nihil υidebis laeuodius. Prae caeteris autem contemplandum nobis est theatrum illud quod in nobis ipsis gerimus & habemus, hoc est conscientiam nostram, quae tum Dei, tum hominum oculii reseratur, ut non tantum spectatores eos sed approbatores etiam ha-- beamus: quis enim ignoret, quod spectacalumfacti fumus modo, Angelis,o bo- Π minibus. Quod nam autem spectabilius & elegantius theatrum nobis unquam obiectetur, eo quod nobis in se ipso retei t Diuinae probitatis imaginem . Nullum emente Tertulliani in tota orbis uniuersitate magnificentius dari spectaculum potest, quod Christianae animae possit comparati, cuius in conicientia, velut in abdito proscoenio,admiranda de pulcherrima repraesentantur. Huic profecto sententiae Antigonus Macedonum Principes adhaesit, qui de morte Zenonis Philosophorum e Stoica secta primarij certior factus, in ea verba non sine gemitu erupit issiuale theaιram ego ρeνdidi . Adeo tantus Rex nullum nobilius excellentiusque
theatrum dari posse arbitrabatur, quam Philosophum , qui Philosophiae studio se 1 τ' 'supra res creatas attollens, virtutum se gemmis coronat.
Fastidiosus hic ego forte videar, si fusius in quarto repraesentando tbeatro immorarer, quod nobis luctuosissimum non Parca fabulosa, sed mors formidanda . componit . formidandum etiam magis & horrendum illud est, quod in valle Io-C saphat, Diuino a Iudice primarium gestum faciente habebitur . non hic ad Minois & Rhadamantis aspecitum , sed ad Dei oeulos potentissimi Duees ac Principessistere cogentur , & ab eo post exactam suorum operum rationem, iudicium s rent, quem tanquam gentium opprobrium illusere Iudaei & morte nequissima perdiderunt .
Saltationibus & Chorae is adesse nefas Episcopis est, Cap. XVII.
FEMuq inter spectacula, ehortae etiam & saltationei tim validε nobis interdicuntur, vi non solum earum aspectus declinandus sit, sed ipsum met earun 'dem nomen tanquam horridum & funestissimum nobis sit fugiendum, cum Dae- D monum artes sint & Idololatriae reliquiae: hinea Diuo Chrysostomo vocantur, Diabatica choraa. Diuus etiam Ephrem postquam ostenderit choraeas huiusm die schola Christi non esse, subdit, Asti a.3 Dνaco eas docuit, Magister omnis sem. quod imparitatis. quod autem earum praeceptor & author Diabolus fuerit, cum Idolorum cultum humanos in animos ingerens, choraeas etiam illis adiunxit sydetibus i ν. alijsque mendacibus Numinibus adscribens, satis luculentet probat HonoriusAu- demtiq. gustodunensis. quin ex Isaiae oraculo colligendum hoc idem mihi videtur, Piissie Chaldaeo habetur Damones saltabunt ιιι, υιuia in adibas eras ct Syrenes , explicat Diuus Hyeronimus, ides Daemones in delabris volvtatis. Quod aurem non tam sic cenarumiqu1m saltationnm spectatores & institutores Doemones sint, Diuus
Chrysostomus egregiὸ probat, sis verbis, Vbi salias lasciuus est, ibi ceνιe Diabo-ἐνι est. tum subdit ipsos inter saltatores se DiaboIum immiscere, tanquam prae Iaetitia & gaudio E saltatoribus unum. Hιs tripadjs Diabolus saltanula demum e spectaculis omnibus esse periculosissima, & castiomoniae pietatis
86쪽
que lethalia , quis experientiae Magisterio eruditus ignoret nee enim absque pro
tetulae nota inficiari quis poterit , e foeminis ad venii statem omnem tota Mundi aria a te compositis, si saltare spectentur,choraeas agere, iocos ducere , risus amatorios edere, illecebras & lenocinia tandere, humanum animum perturbari, blandisque cogitarionibus emolliti, eoque ex aspectit amores Omnes,vno velut agmine in nostrum pectus irruere, ad nostrae pudicitiae arcem eruendam. quod si Divini Spiritus eloquio docemur, ne unum 'quidem obtutum in bene comptam Ornatamque foeminam figendum , ne eius venustate rapiamur, de lasciuienti cupidine subigamur.
Aueνι aciem tuam a maliere compta , o ne circumspicias mulierem alienam . Pνυ-plex oeciem enim mulieris multi perierant, ct ex hoc concussicientιa, quasi ignis exis
ardescit . quid nam oro vos, de eo assirmandum , qui pluribus eum foeminis simul versabitur, quae omni arte pulchritudinis & amoris instructae ad fortissimos quosque edo mendos sunt validissimae. Una ab Herodiadis filia ducta choraea an non in tantam insaniam Herodem Reis gem adduxit, ut dimidiam sui regni partem stata mercede ei concesserit,& im. pudentissimum Regem coegerit ad tam profligatum flagitium, quale suit, virum omnium hominum sanctissimum, sibique etiam summa veneratione spectati stimum, capite diminuere Θ Egregi d igitur Petrarcha. Ex chorais nihil υ 1uam nis1 Iil
lis arcendum omnino spectaculuin hoc est; quod si sapientibus viris fugiendum illud est, quanto magis sacris Deoque initiatis viris erit indecorum Iure quidem merito eos irridet Diuus Chrysostomus, qui procul ab omui casti moniae, pietatisque discrimine inter huiusmodi choraeas adesse audacter a firmant, cum hac in re nullus esse valeat, qui viribus suis innixus formidinem omnem pon
hii, , sit exuere. Quam plurimi ij sunt, qui ido stylum Chiisostomi ferreis eatenis
Muι praecincti, cilicina veste induti, prolixis ieiuni js ventris ingluuiem sedantes, inter nemorum obscura montiumque abrupta fastigia, ab aspectu heminarum prorsus amoti, vix cruentis supplicijs, quibus at perrime se sponte cruciabant, refraenare potuerunt furiosium impetum concupissentia; tu autem is es , ut praesumas, Demina- Crum inter choraras te inuictum praestare , totque insidijs appetitus, quibus undique tum carnis, tum Doemonis serocia obsideris, inter eas secure vertari, obtutus, iocos , saltus , aliaque lasciuientis animi lenocinia, quibus fortissimus quisquo eneruatur, & foditur, citra cruorem citraque periculum pati Totus ego certe admiratione succutior, quotiesc nque meo animo Diuus Hyeronimus obuersatur; tota hic saecularitim rerum pompa calcata, & ab humano co-
sortio in Palestina profugus, specum pro palatio incolebat, scorpiis tanquam seruis praeci oestus, ieiunijs & vigilijs adeo fractiis, ut vix ossa pelle contegeret , diuinis ita deditus rebus , ut Caelum mente semper excoleret, & tenuissimas labes abluturus , irriguo semper lacrymarum fonte manaret: adeo autem E mulierum Romanarum aspectu, quas pede saltatorio ludere spectauerat, emollitum se aduertebat, ut vix mihi dicenti fides daretur, nisi sibi ipsi fidem Hyeronimus faceret, testis simul & author. Ille ego, do eius ipsissima verba. quid ni igitur nos inter delicias & commoda his periculis immunes sore nostro animo suadebimus e Sancte Diis stres..bi igitur Diuus Ephrem, V ιι cν bara ac chori o plausas mansam, ibi υiroνam tenebra riu er mulierum peνditio, Angelorum tristitιa ct diabolifestam. O impνobum Diaboli coa- Isium Si ergo in tam perniciosas foedasque voluptates sponte praecipites nos egerumus , quidnam nos excusauerit & nostram purgauerit conscientiam an algebunt, qui se stam mis immittunt Deus immortalisl cum fide magistra sciamus quemcunque obtutum , gressiam, nutum, tam seuera exactaque Iibella diuino Iudici expendendum , fieri ne poterit, ut tam periculosis solatiis studeamus, quae tam lollicite fugienda sunt, ut quaecumque fuga licet citissima tarda videatur & segnis e Quam igitur merito Concilium Agathense Symmacho Pontifice imperante coab 'F cium, virisque ilim sapientia itim sanctimonia elatissimis illustratum , Canonem, hunc, quem Gratianus recitat, sapientissime statui t. P esbiteri, Diaconi, Su
87쪽
ρ Ilaa.ιαν. Illud hie ego crediderim, Episcopos hic ab ijs Patribus non recenseri , eo quod millum fore sibi inderent , qui coercendus in re tam graui tamquo perniciosi esset ι quapropter fusius hic euagari non placet ; addendum solum mihi illud videtur eum Diuo Chrysostomo & Ricchardo , ehoratas tantum nostras in de desect. eo versati, ut non eorpora sed corda sursum erisamus, terredaque omnia despicientes , eae lςstia tantum animo appetamus i cum Diuo etiam Ambrosio dixerim imitandum nobia e sse Dauidem, qui non lasciuiae senio , sed pietatis studio eoram Dei arca pede festiuo saltauit. Cum semel Masaus Alexander adhue puer in tractanda lyra immoraretur, Anatipater eius praeceptor, ea abrepti effractaque sic eum asperis verbis admonuit,
minari. Aptissima quidem verba haec sunt,quae sacris Deo viris accommodentur, B sed multo aptius Episcopis accommodanda videntur , quos in sui partem imperij
Deus evexa, hoe est ad populorum salutem, ad Diumae fidei incrementum. . Quam igitur indecorum his esset, si vel udo quidem obtutu saltationes huiusmodi digitarentur aspicere, nobis adeo discordes, ut eum exules caelesti ε patria simus, illud potius non sine lacrymi repetendum nobis esset, quod olim exules Israelitet luctuose pronunciabant. Quomodo cantabimus camicum Demiavi is teννa
choraeas huiusmodi ludosque saltatorios lege sanctissima elimInauit Diuus Ca. olut dorromeus, adeo ut ne ipsis quidem saecularibus vitis festiuis diebus permitterentur, eorumque loco sacra alia exercitia inuexit, pios musicorum concentus,
de august m potissimum Eueharistiam publicὸ omnibus adorandam exponebat. ne ego imitatus, tum in mea Ecclesia,tum in aliIs,bacchanalium serias tam pila studija saerisque disciplinis absumo.
Otij segnitiem sugiendam Episcopis esse.
a Deo in naturam ipsam odiosum otium est, ut ad eam destruendam eonspi- 4 tare semper videatur: quapropter tanto iurore illud insequitur,ut eius ab is a i . minantionem odiumque Omnibu rebus insinuans, ab eo illas avertat. Nouum, deos nasuraliter uatum ess sttissem, ait Sta gyrites. Verum longe etiam magi x pietati aduersatur, eum aliud ipsum non sit, quam voluptatis negotium, Mecati so-mes , animorum virus, virtutum hostis, nequitiae alimentum, ingeniorum rubi. go, mentis tempestas e Diuo Hrςronimo, die Diuo Ba filio vitiorum omnium magister disertissimus, quae omnia Diuini spiritus oraculo eomprobantur. maia ΠΗ - I iam malitiam δε ιι ειιs ιεν insidiae cathedram occupans otium saeuitatem per- esu ' ceptu Deillimam publich docet, hoc est, vitiorum amoremi adeo autem defici D, Basilo-
me sibi est, ut is ipsum fugiat, & ne otiosuin videatur, videri quodammodo vult 2.
negotiosum. esui eci . Eximius enimueris magister otium est, ait Theodoretus, quod breui Iabot hyd ea omnia erimina edocet, quorum singula longa tantum aetate addistuntur. The dureto Cari ipse prsiuit de otio haec pronuncians. ωλι agendo omines mal/ agea re perdiscant. omnibus quidem hominibus magno pretio hare sunt habenda, sed Episeopis piae sertim de Praefectis Religionis . excutiendum ipsis otium est, tiim ut saluti pro is pilae eonsulant , itim etiam ut suo muneri latis ad populorum eommodum faciant, tum ut detrimenta fugiant, quibus ipsi etant obnoxij, tum ex incommodis quae in sub dios populos derivarentur.
Duo haec duobus proxime scribendis capitibus commodius pertractabimus Disiligod by Corale
88쪽
ergo a primo exordiar. impens8 cogitetur oportet, quod Deus vix ε nihilo ad tu
eem uniuersitatis homine educto , in otium bellum inferre visus fuerit ; Ut enim e Asaero Codice habetur, Tatireeti Daisious Deus hominem, o posuit eum in para dis vota ratis, υι operaretuν ct costo rei ιllam. Quonam labore , quonam opere solum illud excolendum erat, quod sponte tum flores, tum fructus ad hominis comis modum effundebat omni deliciarum genere praestantissimos e profecto non amaeianissimum Paradisi hortum cultus ille tespiciebat, sed hominem ι sic docet Chrysostomus , ut enim ab otio Adam abesset , solum excolere,laborem exercere,hortum purgare oportebat, ne in vitium aliquod, quod ex otio velut 8 sonte defluit, eurpitet laberetur. Ad hortum custodiendum euigilare utique debebat Adam, ait Procopius, ne surtiuε illuc Doemon irreperet, atque utinam otio duce non irrepississet. Quid hic innocentissimus Adam,omniumque scientiarum choragio instruis ctus,a Deo ut operetur cogitur, ne otio deditus operibus prauis incumberet, ae saex eius scelicitatis apice in omnium calamitatum abyssum unius otii vi possit deturbari: adeo ne igitur nos caligabimus , ut criminibus undique obstricti, & cum
ipsis peceatis enati, ab otij malis immunes lare vanissima fidueia contendamus o
nardus. Si Paradisi ditissinum seu dum hae pactione possedit Adam ut operare tur , di glorioso puluere aspersus segnitiem a se abdicaret, quis sanae mentis virastimauerit, nobis eius posteris in tam calamitosum exilium ablegatis licere otiari , diesque omni labore I iberos absumere Quia licet suo tantum commodo vacans ab otio di edere Adam non debuisset,
utpote qui sui perseiae dominus procul ab omni phantasmatu in & sensuum sedi
tione in uniuersitatis volumine Deum relegens,in eius contemplatione dies ac noctes traducere tum Hiliter, tum suauiter dies potuisset: adhuc tamen ad posterua in iis documentum ad assiduos in operando labores exercendos tenebatur, ut nos exemplo suo erudiret ad desiliam profligandam Scauerruncandam inertiam ..fauet Ambrosius. iuuamuis Paradisus operibus ruralibus non egeret , tamen quia bo- Cmo primas lex posteritatisfuturus eras, ire. legitimi etiam in paradiso specum δεμ piι laboriν.
Quod si ea verba, υι custodiret ilium, non ad ipsum Adam referre liceat, sed ad Deum, qui hominem custodiret, rursus ex Hugone addiscas velim, quod sicuti desides animos custodit Daemon , qui in otii telonio suam mercaturam exercet, sic laboriosi viti non ab Angelis tantum, sed ab ipsa Deo custodiuntur, ae si eos quos vehementiori amore Deus diligit, ad luctas & labores adducat, ut vitiis procul suis satis innocentiam in eis vigil cultor obstruet. Hugonem audi. Tulit Deus homi
sse Deos cus odiret ill . Omnium quotquot Diuinarum Scripturarum oracula iugi meditatione serutantur admirationem rapit prati eptorum copia,qua populum Hebraeum Deus obstrinxit, ut facile in Exodo, Leuitico, Numeris,& Deuteronomio vide e par est; tre deeim enim supra sexcenta numerantur, quorum solim modo quadi aginta octo as- firmativa dicuntur, reliqua vero alia negativa. Pioh Deus t fieri ne potest,ut peringratus Deo populus tanta praeceptorum mole premeretur, & ex alijs gentibus tibi a Deo selectus tam arctis obsequij Diuini legibus obsideretur; amori Diuino haretribuit Abulensis Antistes : cum enim eos ad vitia maxime propensos perpenderet, ut eorum voluntatem dirigeret, & tam pijs operibus amoueret ab otio, tot eos legibus quasi quibusdam nexibus obligauit, νι per occupatituet uariorum sacrisiciorum ct ceram=niarum obseruaιionum otiositas tolleretur , qua mullis maιιι in crementum tribuit ct fome utum . i.
Hinc Aristoteles de regimine habendo Principes instruens, se pienter eos admonuit , ne permixtς sent, ut otio desidiaque populi torpescant , sed assiduo eos labore cogerent, licς instillii videretur, si tamen inutilis dicendus ille fuerit labor, qui ab otii tyrannide populos eripit; ut autem tuam sententiamuvalidius Philolophus fulgiat, Aegyptiorum Principum exemplum usurpat, quorum famam tam
89쪽
. fausto nomine uniuersus orbis adm iratur. Huias rei exempla Dor Dramides ηι-- Dpti , hoc est immanissinos sumptus, quos in Obelistis erigend:s Aegypt ij Principes dispergebant&iere dilapidabant, ad hoc potissimum instituerunt, ψt populos ab otio corrumpemlos arcerent, & aulieorum desidiatu sceleribus vitiatam .
Haec omnia Rustieum & sacros omnes in eo viros abunde Diuus Hyeronimus e- Emist ii docuit, ut sanctimoniae gemmam tueretur, di hostium fraudes declinaret , facito Rust. aliquid 'eris, υι te sempeν Diabolas inueniat occvatum. Porro Cassi mus reru N Diuinarum Magistet eximius pronuneiabat, Monachum , qui in aliquo agendo se Lis. d. in . semper exereet, unius tantum Doemonis vi tentari; sed innumeras prope eorum i Μonae. aclea esse, quibus otiosus & deses oppugnatur, Θινantem Monachum Damone υma pyi' pulsa ri, cuiasem meνo spiratibus infameris δεν fari .
Verbis illis,quibus Iob loquebatur, roborari hare omnia possunt, quod scilicet Doemon dormis in secrero calamir otia enim egregie harundine adumbratur-Ucrum quis dixerit soporatii Doemonem obdormisceretArgi instar oculatus & vigiIadeo ab ipse est, visi otii sopore nostram viderit mentem occupatam, illico prauarum cogitationum et ira nia in eam inimicus effundit ad otij fugam sic olim Demetria- ep. ad D dem suam Diuus Hyeronimus excitabat, Ne dormieαιe patre familias, qui est ani- ς '
O Sane miserrimam otianium eonditionem l dum enim ab unius operis labore molestiaque discedere eontendunt, sexcentis alijs illaqueantur: otio quietique se tradunt, ut otii filias tentation dis in se obarmari tenti anui piamet desidia erueiantur, ipsumque citium molestissimum experiuntur . Damotio υaca ι,
in rem negoti sissimam inciduntia it Laertius. Vt ab hae otij molestia se Τhebaidos C Anachoretae subducerent, usitatum iIlis erat, tempore precibus vacuo sportulis . cistulisque intexendis operam date, di petenni semper labore postea destritendis,
Tam facile nostra mens agitur, varioque motu fluctuat Si rapitur in diuersa, ut Mercurio componi videatur: haud sanh tot vices Euripus patitur, tantoque undarisin reciprocantium aestu sulaeque perturbatur, quam cor humanum aestuat & e-hullit. hine illud Bernardi, facitius possem mundi arbomos numerare, quam moιus de inter. cordis mei. Molae semper circumactae persimile motu nutrituti, motu vivit, reis do . quiescit in motu. apropter nisi piarum rerum cogitandarum frumentum in ea apponatur, in rerum inutilium palea molenda dies absumit, scanumque immissarum togitationum conterit, quibus vita crueiatur, & tota mentis tranquillitas . iniquε perturbatur. In desiderias est omnis otiosas, sie F Septuaginta Iutet pretum. explieatione Diuus Hyeronimus habet; quot sine motibus ani mi quatiuntur o- epiaes ' 'mirati , quam immani ter semper tumultuantur l cum pudicitiam specie praeferunt, a impudicissimi re uera sunt, cum simulata pietate Dei cultum Ostentant, in Deum in homines sunt maxime iniuriosi, Ssnt quoram ravias innoxium es, ct in mille fa- o. cinoram furias me S otiosa discuνria. dum autem tot inter cogitationum studius Mi abripitur animur, suctuat etiam eodem impetu acta lingua, adeo ut vel obtrectationibus &calumnijs, vel inhonestis scedisque sermMibus omnino se prodit. Verum licet nulla alia in re pernieiosum nobis otium esset; ex eo tantum capite, quod temporis pretiosissimum thesaurum nobis abripit, iniquusimum videtiomnibus debet, cum iactura nulla tanta unquam st,ac ea, qua tempus aeternae n
his beatitati acquirendae impertitum inutili socordia dilapidamus. Fluminis instar humana vita fluit; tot eIus aquia fruimur, quot laboris inanu haurire conamur; maximam eius partem infantia, somnus, aliaque corpori necessaria furantur otio nequidem momentitin concedendum rei ιu quitur, quia per summum dedecus illud dispergamiis & disperdamus. quaecunque temporis particula, perniciosissima
90쪽
libet hora est, neeent id sequitur, ut horae unius iactura,ne vel ipsius Crasi thesauris possit compensari, Noa exiguam derrimentam est vel hora Tnias, ct una nora Arnius vira portio est. Sie Ambrosius. Quam merito igitur Moralis Philosophus pronunciauit, Nullum osse savium pretis em υροβνe, cu 3 υnsas honesta aua. Ah h in .. tia est . E sacris sorte paginis hare ille desumpsit, quarum stylo ad auaritiam hane temporis pretiosissimam erudimur, fili conserua temas ct deurta a maIs , hoe est , si morum innocentiae studeas , vigili solertia tempus custodi , manuque auara Maximi momenti quis hoe inficietur' ipsa eadem aeterna beatitas temporis profusione perie litatur, & sicuti diligeutiae manibus diadema salutis nobis imponitur,
se otii opere eatenis igneis erebo alligamur. Torpore iSitur excusso ad otium et minandum elaboremus, ut illud Diui Bernardi v turpare valeamus. Hine αιδι ehenna , ιη e corona paratur , ct inter banc θ uiam merium .vars mo, om- rare delectae s Ussae avi. nee ινabον desiderio, aere perissis serreor, nec padas ρω-
πὸ nec pauidus, in suibas magiι fuerat πινι iam , ternuNρθ-e ιηθη tur a. allelinterim quoad primum eaput mihi dicta sussiciant, nee enim hie mihi eum
iis agendum duxi,qui tempus omne dissipantes vitam inertistimam ducunt, a quocumque vel tenui opere alienam: de his enim, quibus anima lalis loco est, quola putredine corpus eximat, longiorem ego sermonem egi, cum ad otis iugam populum meum Eugubinum salutati concione informarem.
Fusius idem confirmatur. Cap XIX.
Erum si tanta in Episcopum ex ollo ineommoda derivantur , quatenus ipse
ut priuata persona spectatur, quanto magis, si ad publicum ministerium ouod gerit referatur, damnandum in eo otium erit, cuius inertia . b eo labore eaque diligentia subdueitur , ad quam maxime obstringitur, ut populorum saluta C sibi a Deo commendatae prospiciat λ Si piae aliis ea vitia Praesul euitaturus est , quae otium subsequuntur, an non ad praecipit ij marginem poterit ille alteaOporatus cum sua secutitate quiescere . . . Inter alia,quibus, admonente Divo Gregorio, operam suam dabit rint illes, illud est, quod iubiectas sibi gentes erudiat,earu inque animis intime insculpat, ut otium velut hostem te terrimum sug entes, virtutum studio laboriouissime incumbant . citari emtia nostra mens nauis instat sit quae aduerso flumine nauiget, nullo pacto fieri poti st, . stet, .d ad ima pelabiiων, nisi ad J--a Doetur . Hrx illa est , quae duorum robore ducum simul oppugnata, utriusque Diocram patitur, erum tamen victus ille discedit a pugna,qui otiosa inertia diffluitimanu oriιώ- minabitur: autem remis eμribam se are An igitur alios hoe Praesul qui in semet ipso hoe idem non exercet Potissimum reruta Apostoli legem munus est in Antillite, ut pugil orthodoxus sit, & nobilis fidei Pancratiastes, o num certamea . quis autem palmis & laureis illustrem eum unquam viderit, quem mollis di delicata quies obsedit vis D quam νι phaa conto ara ea prae alijs virtutibus castimonia Antistiti est, hane autem nulla vis c a nullus hostis tam valide quatit,ut otium, cuius,qui credatis inertia inuicit torui
Hannibal sane Romani Nominis terror, qui praeruptas Alpium rupes ni uobiitas de glacie obarmatas sui flamma roboris superauit,qui maris indomitos aestus edomuit, potentissimaeque Reipublicae vires ad extremum crearitum, dum segnis in Campania hibernat, ut appetente ver hinsideat, oiij manu laureas illas & victorias sibi rapi seni , quas suo tum ludore , tum Romano sanguine Lepius irrigauit. Senecam audi. Vna Hannibalem ustern fluerunt,cti Odomuum nivibas atque Alpibus eneraaruaι fomenta cam84n
Nee illud mihi obiiciatur, qu5d Hannibal ut veri numinis scientiade