장음표시 사용
161쪽
cognoscuntised ut tales figuras q sensui amics uel infestae fuerinneis* adhaeretia lupos in imaginatione cognoscut. Si aute in irrationalibus quos eoru sensus est: figuraru dico: Se numerom: ecreliquorvi discernut enim. quod sibi aptu est,fc coueniens ab alieno:oc quod movet appetendia P sequuntur: sicut de multitudine sentimus et numeru:5e hinc quos q*ii chea sint p se sensilia co/firmabit. Agunt enim N circa irrationalia alalia Ne* eni ab eis cognosccictur. Illa eni nihil p ac, idens sentium:quoniam neq; ratiocinari possunt. Qus eni sunt secundu accidens sensilia in ici sus nihil agunt.& rone opus habet,quae ex alus locinado cClligat. Sed S locus est Paccides sensuis ab
eo enim nihil patiun f sensus Ne* mi forma loci apphendit sensus,nisi ut figuras, idq; non .PPicrse sed eos in loco est. Quare dc hic quoq; est ex sensilibus q sunt secudum accidcf.Quod aut ci omunia sensilia n5 sunt per accidens sensilia scd per se est 6 logice hoc mo ostendere. Si eni liguralc magnitudo εἰ numerus,& motus εἰ status sunt sensilia: necp. n. sunt intclligibilia: Qua cucit crisunt, uel intelligibilia sun raret sensilia: Si ergo no intelligibilia sunt, quae dicta sunt. sunt secunduse sensilia: Si aut sensilia oportet esse sensum q ea apphcndat. Quod cini est sensile sensu est sensite. Si ergo neq3 ullus alius sensus ea pcr se apphcndit: nes ullius ex quin .sunt x pr i a sensitaro re stat nisi ut uel omniu uel plurium sint comunias Si eni neq; his per se neqi aliis sm se fuerint ap/prehens bilia ne suerint quide penitus sensilia. At qui nec sunt intelligibilia. Nes ergo sensilia lue rint nec intelligibilia. quod fieri no potest. Praeterea aure de magitudo in uisum quo*, Cc in tactu aliquid agere uidebitur a maiori mi colore, uel maiore calido cogutur sensoria, uci disiungritur. Tactus,& uisus uel tanta habet magnitudinem: uel in tanta magnitudine albo similiter ex incte. Atqui quatenus est album,uel calidum,magis aget.
Eorum autem, quae sunt per se,sensiliam Iuvi propria proprie sensita ad quae viui V cujusq; μηsus substantia natura est.
Quaenam sunt secudum accidens sensilia aperte declarauit. Ea,nempe,q sua natura no sunt sensilia insunt aute iis,quae sunt per se,sens libus. Albo aut accidere dixit Diaris filiti. Non q, albo Diaris filius accidat: negi eni substantia accidetibus accidit: sed si, fortasse accidat hoc uisibile alta Dia. ris esse filium .Quod aut nihil pati ac uisus a Diatis filio quatenus Diaris est filius, signu est si, per accidens eum uisus sentiat. Cum aut sint duplicia p se sensilia:haec qdem comunia ulla uero uniuscuiusq; sensus yptia: uniuscuiusqi yptia ea esse dicit xprie sensilia. cuius tam declarauit diccs. Et ad quς uniuscuiusty sensus substitia natura est. Si mi uniuscuius sensus esie est ad spria sensilia: hμ sunt maxime sensilia. Ad aliquid enim est sensus. Ad aliquid autem sunt, quibus esse est unticuissi sensui. Et ea sunt maximeyprie sensilia: uisui adem ad uisibilia auditui autem ad audibilia: de in reliquis similiter.
Cuius ergo visus est,hoc est, quod videtur.
Postqua comuniter dixit de sensu,& sensilibus:& de unoquoq; sensu seorsum est dicere aggressurus: prius disserit de unicuigi sensui sensilibus: fc ante ola de uisui sensilibus: quadoquide ante alios quo de uisu disseret. Deinde dicit Π, id quod uisui est apphensibile color est:&,qd oratioequide explicatur,usitam aut e nome no habet cuiusmodi sunt Lampyres εἰ squams,& qusta alia. Dei de definit quidna est colocnepe id quod est motiuu eius, qd est secudum actu, perspicui. Omergo in coloris definitione meminit perspicui docet nos quidna sit perspicuu. st natura qdam est, quae in pluribus inest in aqua in aere,in uitro Sc in aliis coloru trasportatrix. quae,no psente,qui dem luce potentia est hoc ipm perspicuu:actu aut fit pspicuu plante lumine. Quoniam ergo lucis meminit,de ea prius uerba facit. Cuius ergo uisus est,subaudiendu apphensivus hoc uidet.
Visibile autem est ρο color,υ quod licet quidem oratione dicere,est autem sine nomine. Cluta autem erit progressi id quod dicimus. Quod enim visibile dicimus,color est.
Posta dixit se cuius est uisus apphesiuus, dc circa quod ipsa lacultas operatur, hoc est uisibile, deinceps subiugit,qu a sunt uisibilia:ς, dc color,& qdam alia,quae coe adem nome no habet oratione autem explicatur.De quibus in Pgressu dicet: ut sunt lampyres:capita pisciu: squamae: oculi echinorum:testae marinoru:qus in luce quide no uiden sed in tenebris. NeF enim eis color esse uidetur,quod in eis igneum O apparet in tenebris. Est enim coloris .ppriu in luce uideri. Quod autem est in eis igneum in luce non uide .Qigod enim uisibile est,color est.
162쪽
Hoc autem est, quod in eo est, quod est per se visitae, Prrbe Glem non ratione sed in seipso
Cum dixisset in rgressu nobis apertu sore,quaena sint ea inominata,q uisibilia esse dixitniasiit
ad dicendu de colore sed ut de uisibili id ergo est inquit coloridico aute uisibile,quod in eo inest, qd est per se uisibile Per se aiit uisibile,dicit superficiem Quo aut per se uisibile supficies ipse explicauit.Non enimiiquit, se per se dictu est,ut rone Pse,id est definitione.In demostrativo enim dicit Per se esse uel,quod in subiecti definitione adsumit :ut animal.& rationale in definitione hominis: ea. n. per se homini insunt: uel cuius in definiti5e subiectu assismic: ut in simitatis definitioe naris.
ec in definitioepatis 5c imparis numerus. .n per senumcro insunt.Dicimus. n. parem te numem,qui in duas pies scindi f. impare aut numeruiqui in duas pies diuidi no psit. Sili simitate ceco/mi itate in nare. No sic autiinquit per se uisibile,supficiem sed ut quae in se habet caζm,ut sit uisibile. Id aut est color Qui. n. in superficie color est,id est uisibile:& eu uisus appliendui. Nes.n .apprehcdunt eu,qui est in plando,colore. Perspicuos.n. lapides videmur side uidere per uniuersum p sundu coloratos:sed uisu fallimur. .n.qd sunt perspicui lapides,per Osundu traseunt uisus uel lota operationes.Per solv aut colore,qui est in supficie lapides appliendimus:& propterea uide mureu quis qui est in piando, colore uidisse. Huius aut signa est, I, si uitri uel pspicui Iapidistina supficies colorata fuerit,totu corpus nobis uidea per P fundu esse coloratu .Et si ad no colo rata superficie aspexerimus ipsa quoq; eiusde nobis coloris re uideas,cuius dc colorata,& si illo citore colorata no fuerit.Vitreoru ita* speculoru externa superficie plubi colore hre putamus. Et i terius colorata pocula toto corpCre colorata esse uidens utpote si uisus per pspicula eatrema sup sciem uidiat,& illius colore apphendat.Quid in dixerit quispia,in Pspicuis lapidibus non uide/mus,si quepia alienta colorem interiecta esse contigerit,ut,q in electro intercipiunc,culices. Porro
di in aliis perspicuis lapidibus,si que alienii colore in plando in aliq esse parte contigeti fit nobis sensilis.uisu ita . sapphendente colore,qui est in plando,sic euenit,ut fiat distichio eius a interioctus est,alieni coloris a reliquo.Dini ergo,qd si sit sidemia est in Ilando in aliq parte pspicui lapidis alienus color actior,& uehemetior quist, sensum magis seriar,q is,qui est in toto lapide coloni appliendunt eu uisus Iptereas est in lapide, Micuitate.Sed si sit ibecillior, no fit eius applien
so. Sunt. .csam gemae aperte plucidae,ut sardiae .lc qdam alue,colorataVno per planta,sed q in plando sunt albae:q quide ad Osundu usq; eode colore coloratae esse uidens,nempe,s, uilas pr fundu no apphendat an Ous aut interiectus apparet alienus color, imbecillior color est,q est in superficie no impediuns uisus,quominus apphendat eu,qui est in aliq Plandi parte, piandio rem colore. Si itas ultri exiliore dc n5 satis copioso colore tincti altera superficie nigro Ilundo il/Iiueris,lotu tibi nigru uidebis. AH no totu est nigro coloratu.Quare εc si in gemis traslucidis co rorataPlanditate cernere videmur:no reuera de Ofunditate,& si colorata suerit sed sola supficie appliendim us. Queadmodu .n .de si uisus per acre uel aqua permeates,s interiecti sunt colores ut dentaqui. n.in quovis sunt trasucido, colores uides:eoru me certe,q uidens,non pungit ad psum dii usi uisun sed sin soli superficie ea apphendit.Sic dc tranucidis lapidibus cotingita prer ea, q in illis est, perspicuitate,quado no totus lapis a uehemeti aliquo,& efficaci colore occupatus suerat, ainteriectus incidit color uides oppler lapidis perspicuitate. Ipse sidem qui uidec color sim sola partis superficiem in qua est,uide non autem uniuersum plancti.Qm ergo,il in supficie color est,
id est uisibile:ppletea is se uisibile superficiem dicit,ut q sit subiecta eius,qd est per se uisibile. Omnis aut color est motiuas eiu quod estsecundu actum perspicuu. Et hoc ψι eius natura. Quapropter non est visibilis fine luce. Sed omnino unusquisque color in luce est Ubilis. Qusre de luce primum dicendum est,quid est.
Haec fuerit coloris definitio ab accidere dc yprio im declarasita a substatia.In libro. n.a est de
sensibus S sensilibus eius definitio A est a substatia,tradidit.Dicit ergo colore esse motiuu eius, qd est fim actu perspicuund est illuminatu. d.n.no est illuminatu est potetia pspicuu Motiuum aute pro eo qd est,persectiuu.Est.n.eius lux quo* persectiva,qtenus ipm perficit,& actu Pspicuureddit.Persectiuus uero est eius ec color,qtenus per traiectitia eius lacultate ad operatione dedu/cit. Apparac.n.ipm 8e quodamo disponis a colore,qui im quodamo subigit dc coprimit ut natu
163쪽
spicuu.lpm aut perscit,no qtenus est perspicuused Qtenus,qd sin actum est,perspicuu, est potetia
traiectitium,& coloru annutiat uu. Postil ergo colores adsuerint,actu fit tale. Si ergo color est mo/tiu us eius.qd est smactum perspicuu: quod aut actum est perspicu est illuminatu:&p eius motu uidere euenit: a plerea ergo sine lumine no uidens colores.Necesse est itas ei qui de uisibilibus dicturus est,ut de luce disierat eo si sunt colores uisibiles. sta aute dixit colore ce motiua eius qd est fim a V perspicuuru, actus perspicui lux est declarauit, subiuges, Quapp no est uisibi lis sini Iuce.No uisibilis aut. s.colociperspicui. n.actus lux est. Ior aut mortuus est eius,qd est se cundum actum Pspicuum. Q uoniam ergo eies de uisibilibus est disputaturus, de lumine necesario dicendum est:Primummiquit dicamus de lumi sed quoniam lux perspicui actus est: antea de luce uerba faciat, de perspicuo disserit.
Est alisuid perspicuum.Perespicuum autem dico suod es suidem visebit non per se autem vis
sibile,ut semel dicam, sed per alienum colorem. Cum iam dixisset ς, sibi Uem xpositum est de uisibilibus dicere:ad diserendu aut de uisibili
hus de luce necessario dicendu est:ad dicendu uero de luce, de pspicuo prius agedu est:de eo disierit. Perspicui itas disserentia ab aliis quo uisibilibus dico aute coloribus,tradidit,dicens, uisbile esse perspicuu,non a pler Oprium sed opter alienum colore.Colorem aute dicit lucem. Est enim ueluti color pspicui. Et nuc Oem ipsam colore dicit. Pgrediens aut exactius dicit Vel uti colorem. Lux enim est color.Petspicuu ita liquit,qd per se no uisibile, sed accepta luce, q alienus color est, sic fit uisibile luce aute uel ignis,uel ea,q est ex coelestibus,sole:lum:& astris.Dubia aute esse mihi Didec oratio. Videtienim possit esse S uisibile pspicuu, 6c non uisibile. Si.n.in olla,uel aliquo alio eiusmodi uast,lucerna deposueris,lumine P forame sursum ascendete:si in aerem,a est super fora/men per que luce emittit,suspexeris:ipm illuminatum n5 uidebis: nisi sorte uel tectu uel aliquod aliud corpus solita esse superius contigerit. Nam quatum in se quide est, uideri no posci.Nun ergo,st,qui in ipso sunt colores appareat,est uisibile per accidens: Quod autem in particulati hoc exemplo diximus hoc etiam in lumine solari est dicere. Num aut e st solati lumini solida undi ptorpora obuia fiant,ppterea fit ussibilis qui est circa nos,aer Clarum enim est,st quocu* respexe timus,sive sursum siue deorsum siue obliquefc ad latus,vel coelu,uel terram,uel aqua videmus. Quod,s,ut in Dicto exemplo i superiore locum revicere possimus,in quo solari lumini corpus solidum no occurransoriasiis in ea parte non uideremus illuminatu aerem. Sic ergo uidebis illu/minatus aer,quatum in se est,no esse uisibilis.Sed qm aperte scimus quado dies est,S quado nox, no alio sensorio, a uisu iudicates nec nos solused &,q ratione caret aulia: s Iucas enim sub Lec ex eis exeut nocte discernetra fc diem:hac. ratione fuerit uis bilis illuminatus aende queadmodum,quonia sine lumine no est uisibilis,ppterea nec uisibile ipsum dicemus:quado quidem n quicqua aliud sine lumine uideri pol. Et no latum sine lumine sed & eo,quod interiectu es,& P spicuo opus est,ad hoc,ut sint uisibilia:& ideo sensuu sumptuosissimu ee uisum dicebat Timsus, eo quod pluribus,qua alii ad xprias opationes exercendas opus habeat:Sic etiam illuminatus aetin luce non uide nisi in solidu corpus lume incidat,opterea ne uisibilis Oem suetit. Si enim lux nihil est aliud qua actus, dc psectio eius quod est potetia perspicuus ux aute nullo alio iudicatur, quam uisu: est uidelicet illuminatus quot aer uisibilis,quatenus est illuminatus,etsi aliis indiget. Lux aut no in aeris substatialis qlitas. Quare nec xpter Opria qlitate est uisibilis sed Ipter aliena, dico aut Iucem qua colore abusue appellaui eo qd maxime uisibilis color est.
Eiusmodi aute est aer o aqua:σ multa exsolidis. Non enim,quatenus aqua,nes quatenus aer,
es perspicuit: sed se rade es in bis utriis natura,υ in aeterno, quod supra es corpore.
Non enim per solum acrem de aqua videmus ut quae pspicuum habeant:sed sc p multa solida corpora.sunt aute multa eiusmodi:Ut gemmae e cornua: uitru: gypsum perspicuu:de multa alia. Quare si in pluribus corporibus est perspicuuslam, no, quatenus aqua uel aer, uel alim allud ex perspicuis, perspΚω habet. Si enim secundu aliquid eoru esset perspicuu, u si aer cetino ecit, quod non est aer Pspicuum.Nunc aut sunt pspicua,&,qug no sunt aerea.Simili sc in aliis. Quare est aliqua pspicui natura,quae in pluribus substallis,dc subiectis esse habet. Qucadmodu enim est humiditatis natura ueI caliditatis,uel Ois,ut paucis absolua,qualitatis: ipsae aute qualitates, almsint Pter subiecta, pluribus uisunt corporibus: sic est 5c Pspicui naturaA est in pluribus subiectis,
164쪽
iu quae sit alia ab ipsisIn his auia utriss dixit id est in aere & aquaequonIa mes aIioqui memineratuarqus sint maxime pspicua.Perspicuitatis aut ait esse Pticeps,&,quod superioru corpori sternum est. cit aute ipsam sphaerarii effusam latitudine.Sunt aute omnes Pspicus. Videmus enim, quae in primo mobili sun astra per alias sphaeras. lpis ergo sphaerae sunt pspicuae. At no itidem αastra.Unde di per interpositione sui inuice aspectum auferunt. Hinc mi lolis est defectus,cu ab interposita luna eius lume adimitur.Si aut esset Pspicua:non subter tu curies eius Iume obscuraret S aliae stestae subter currentes interpositione,& cogressu aliarum stellarum nobis aspectum adiγinunt. de clarum estis non est in astris natura perspicui.
Lux abs est huiusEpicui actus, atenus est Ispicuu. Potesta aut in ebus hoc est tu tenebrς.
Postquam dixit quid est perspicuuio uisibile quid non per optium aure colorem uisibile,sed per alienu: confert se ad diccdu de luce:& dicit luce esse actum perspicui. qtenus est pesspicuu, pro eo.Quod est eius forma,& perfectio.Cum mi potentia Pspicuum,si lux accesserit eiqi sorma dedorit& insum psecerit,ipsum actu perspicuu effecerit. Est eni in aere,& aqua,& eiusnodi pyicui natura:uuae si lumen quide non adsit, no est actu Pspicua: nes mi eius coloru aliquid uiderimus: Si adsit aure lume habet ypriam forma,& persectione.Si lux itue adsit per aerem sidem uel aqua
videmus:Per terra aute non uti*,ut qua in se,scilicet, potentia no habeat Pspicui natura.Eorum aute. qui de luce dixerunt,hi adem eam dixerunt ese corpustalli aute incorportu.Quod lux non est corpus nem uero ex uisu per aliquoru corporii emissione uidere fit oportet hoc ipso adibato,se fieri non possit ut uel Iux,uel uisus corpus sintsceam,q est Aristotelis, de his exponere lententia,& deinceps.cuae ad ea spectant,dubitatiora cosiderare. Si itam secundu aliquoru corporu emissionem fit uidere:quomodo fieri pol ut simul ac suspexerimus simul di semel coetu repente apphemdamus Quomodo fieri potest,utabis tepore tam spa moueatur: Ostensum enim est duorumdiaci signoru esse distantia a terra uis ad coelum. Qus mi a centro est patio squalis est duorusanorum sexaguli lateti.Et triplus est ambitus ad diametri.Est auteto a cetro est dimidiu diamem Claru est ergo et, cum uniuersus diameter qtuor signa habeat,& pterea ambitus duodecim haheat dimidiu diametri duo habet signa. Quomodo ergo fieri pot,ut corpus tantu spatia moueace ipse quide motus omnia ueIocissimus, dico aut primi mobilis, duabus horis stata uniuersi pane, dico aurae duo signa, mouetur. Quomodo ergo no est ab omni rone alienu, ut,q ex uisu corpora emittutur ipso quom primo mobili uelocius moueri psumatur Russus si per radios, a sunt cora
ra videmus:quado,cum suspexerimus quarta coeli parte videmus, nano necesseeu,s, inlus,
Qui per aerem xcedunt,uel tristanti& sic corpus p corpus trasumuqd nequit heliruel im secet. di si secant,non ovorteret nos ne coetu,nes ea quae sunt uisibilia sim comvitate uidere: si sidem non per toni acrem Ita dunt sed ipsum secant. Classi est, ergo D partes uisibilu, q sunt subpubus secti aeris uideri nequeat.Et sic nihil eoru,quae uidens, tinuu in ussed diuisum per partes. Praeterea.quonia suspicientes quarta coeli parte videmusrs P corporeoru quorunda radioru emissonem fit uidete: necesse est, ut uisus eiusmodi corpora statuamus,ut a nobis ad coetu uss Ptin gant & eius quarta parte coprehendanti quod sidem absurdia est, ea parua oculi parte, uel potius Non toto,sed ex pupilla, tanta corpora emitti dicere ut quarta uniuersi pane coprehendat. Sed acthaec dicunt. a uisibiliu fit occursus ad uisus.Quaeda enim lumina ex coelestibus emittuns, qus si dem occurrentia uisui sui apphensionem Dent Ad hoc dicimus,st sino ipsis ccclestibus se appli/rat uisus sed luminibus,q ex ipsis exeunt: unde sciat astronomi magnitudines astrom: unde mo/rusrunde distitianunde coitus,& recessus S qu sis alia de coelestibus demostrant. Tanqua eni diis spheras athendant sic de cis demostrati s sacvit. Dcinde ipsa quos lumina,q ex eis excut, necesse est uel corporea eslauel incorporea:Si corpora itas suerint:iisdem refellens rationibus,*hus eos et luce corpus redimi refellimus.Si aut incorporea, na usus est uisuu emisio is,& otaur/sus Sieni incorporei oino amis sumne si nullus suetit penitus occursus ad uisus uis ueniet. Et sc de uisu ia lumine idem dicet,* Aristoteles ut pauIo post sciemus Ut paucis aut coplectaxisius dere fit scem eam emissione q fit ex oculis:uel corpora re necesse est q emittunc: uel lineas ut dicere uidentur MathematicLSed si lineae sidem suerint uisus,qui exeunt. secudum signa uisibilia attingunt. Videre aute fieri dicunt,st uisus uisibilia attingant:scdm fgna ergo attingur. Se dum si na ergo & uisibilia apphendent.Magnitudines ergo no apphendent qd est absurdum. Si autem corporea: uel esse psoratam circa pupilla comm ptem necesse est: quod falsum: est enim otinua. α
165쪽
i oen seri non ponuel per quosdae poros seu meatus uisus erire necesse est. Sed ci, corpora es non sunt poris seu meatibus mita,in libro de generatioe onsum est. Et alioqui nec ine est aliquas
omnino esse magnitudines S corpora in tunicis, Ous intemplutur meatus. Per illa uam ne qua fieri por, ut uilias pcc dant.Quare non oporteret uidere pauimentu seu Uuis aliud, scdm otinuo talem:sed aliquas quidc paries uidere,aliquas uero no. Visibilis enim partes e quatu regione sitae sunt magnitudineS,q meatus tmercipiur,eae ut uideans nequasi fieri pol.Nihil ergo sna cotinuitatem usum est qd quem sirpter rei uetitate,& id qd aperte fit. Sed nem ut incorporeus actus ex oculis exeat,nera pol.VE.n.cu Optia figura ealti uel no.Si cu Ipria quide figura in alio tae subio Oino necesse est. Qm Ggo sensitiva facultas uita ba est neq;.n. fieri pot,ut qdno uitam habet sit sensus particeps:cui aut uita infucti illud sacit uiuere:& sensitiva ergo facultas ex oculis egressa: cu in aere suerit,uel in aq,uci ut semel dicar,in aliquo eoru,q sunt perspicua, illud sacit uiuere. Est ita & aiatum: qd est ridiculu.Vel si ita no emerat uita in no uiuenti. qd fieri no pol. Maxime autem si uisua facultas actu exiens ex oculo,suerit in acre,uel aq uel eruta di,ille erit qui uiderm qui sensitiuus factus est Quod itam nihil ex oculis editinem corpus,nem incorporeu S ex aliis quos multis Ibari psii:haec in susciunt,q dusta sunt.Quod aut lux corpus no est,hinc clarum einbi .n.corpus esset quo fieri poste ut corporis ta citus,& ta repentinus cet motus SimuI n.ac super horizotem seu finitore sol euasit, pete sine tepore,qd super terra est hemistarium illumina tur. Et Ii abscosam lucerna in domu intulero:deinde extra operculu eduxero: Dtinus simul& s mel tota domus illustra .Quo ergo fieri posset,ut sic corpus siue tepore mouerefc Deinde si lux corpus est,cu sit simplex. simplici motu movebis Simplices aure motus duo sum: qui sim rectudi quri m circulu.Si stas recta moueas lux: uelim sursum moueas deorsum nin mouebis Uel si deorsum moueac sursum no mouebictnunc aute& sursum,& deorsum,& aderitis& sinistimui de moueri.Quodcu* aut e corpus recta sei ueliqui sursum e Rulliqui deorsum motu moves. Quod aut no mouec circulo ex ipsa rei evidelia clarum est.Si. n.in angus domsiculae altera parte Iogiorem lucerna intuleroinin domuculae principio statim recta totu illuminauerit:& si inferne posita fuerit,qsuperne quo sunt illumina uetit:&sisu me,sirq inseme.Ostedunt aute& Q per spectiva demostiat,ς, ω rectu luxycedit,ct no sim circulu.Si n.asserem psoraueris uel in eo misione aliqua feceris:& in altera quide asseris parte M incisione lucerna accedetis:m altera aut par te assere statueris: ueniet,qd per incisione ingredic lucernae lumfin alteri tabula. Si ergo a luce uest masseretrecta extederis per id qd est incisum,msibit ad lucerna. Fit iram fm rectu .u elicet lis nos rectu move ut corpora,neq; eo,qui sursum est,soIO,nem eo,qui deorsum est solo motu move nem fm circulu:omne aues corpus uno pdictoru motuu movcs:uidcc Iux no esse corpus. Rursus,si lux est corpus necesie est orio,si per toni quide acrem Dcedit et corpus in corpore:si aute non P totu sed uel ipm scindit,uel per eius poros & meatus racia: necesie en no in omni parte aeris luce mSed te aliquas sidem eius pies illustratas:alias uero ob curatas. Quare neq; ois aer erit illuminatusmeq ubis erit actased ubi lux qde suetit non esse ac re:& ubi aer,no esse luce:& sic cotinget ut luce,& acre respiremus:aIiquado uero &luce tam non tia esse, ut quadop φm illuminatu nos respirare cor erit. Haec aut sunt manifeste absurda & pter iplam
rei evidentia oporteret aut& uenm,du simul coactus,&ntinuus moues, m quem locum vn SP obscurare in quem inciderit,extrudentem Iucis corpus: uel lacum certe obscuriorem redde x Pote qui lucis corpus uel eius partes extruserit,& in eorum Iocis fuerit. Nunc autem honon eueniunt. Videmus autem,quod & illuminato acre iidem sunt aciis actus.Sparamus enim, f MNm naturs insitum est,ut aerem calefacta non refrigeret. Accedit his,quod,quandoquidem qui luce corpus re dicut,luminis spheta quada ea sole voedere inquamnquontis Ll ipse est sphsticus:est aute di aer quo sphrricus: omnino necesse est lucisam: sphaera trudere,& sic mus locu occupante qui circa nos est,to - --.u--dς ς Si itas aerem truditi&cius locu occuἰat:
T. ι posset, ut coetu esset in milio.Praeterea si ideo D sit imateriale,por per corpus Icedere,v
'Pu Pa coTu P edere,quo minus per oc quos Icedat: Oporteret itas luce p solida co poratiaste
166쪽
ra transire: per terra.inquatia aliquid ex similibus.Cur ergo,cu sol est sub terra,no Iuce quos ui/demus uel per terra xcedentes Deinde,si lux rei sit corpus per corpus,aere,perdit, oporteret to rum,densius 8c crassius fieri.Nunc aut cotrarium est,qd uidetur. Subtilior eni fit,& magis tenuis, Iace suscepta:quod sidem no usia ueniret,si corpus esset.Queadmodum enim,si terra aqua conti/nuent,nec maior ex utrisse Iocus factus si qd ex utrisy corpus e,oino crassius fieri necesse est. Sic S aerem crassiorem esse necesse esset,si lume inesiet. Nunc aute contra,fit illuminatus subtilior. Si quis aute dixerit aduersus eam,q de lucis motu est, ratione insistens:st radii adam lan quia sole dependenti& motus transitu illuminat eo no egentes motu,qui superne est, a sole enim semp de pendent in terram hoc Fem est maxie praeter ea,q cernutu r. Similiter enim dc sol illuminat, ct tu mi& ignis di alia oia.Non poterit aut hoc dicere 6c in igne,Bc in aliquo alio. E quado in tenebris ex silicum collisone igne acccdero in maxima domo, lux tota domu sine tepore comphendit. Iam uero dc codelato aere sol no adem apparetatotus uero,qui circa nos est, locus comphenditur.De inde εἰ de solaribus radiis sciscitabor utru corpus sunt, an incorporei:& uttii per totu aerem radiiseruntur, uel no totum:& eaede rursus dubitatiora incidet. His ergo,& tesibus adducti necessario cogimur ne* luce,neF uisus corpus esse dicere. Quid ergo,quomodo fit uidere εἰ quaena est Iu/cis natura De uidendo ergo primu dicimus Aristotele sequcres,st habet,quod est perspicuu ne aer traiectricc colorum facultate, cum sit ipse coloris expers. Si enim xprium alique colorem haὸberet ad alios traiiciendos colores ei impedimeto esset. Cerie,si ultra, quod colore non habet, straucit colores: si enim q sunt obscura, 5c uix apparentia, adeo exacte traiiciet: habet ita 5c aer per ocm sui partem traiectricem coloru facultatem. Est.n. totus p totum seipm perspicuus. Quod enim hic situm est de qui ante,& qui retro,& q ut semel dica in os parte sunt uident. Operationes ergo qdam ex uisibilibus,citra affectione ullam in aere insunt,im non colorantes. Ne enim sua natura,ut coloretur,aptus est. Unde per eandem acris partem diuersi uidentes diuersos colores ut demus.Quod quidem non fieret si ipse coloratus esset. Neque enim simul posset colorari contra/riis.Vt s Caer esset: Miautem nigrum: album uero L:uideret autem A album: A autem nigrum: procedent nigri, de albi operationes per aerem. Si autem per O procedunt, cum sint contratiae et clarum est,st ipsum non colorant. Neq; enim fieri pot,ut eade pars contrarios simul colores susci Piat. Quod aute in duobus idcm de in pluribus coloribus licet dicere. Cum enim plures sunt,qui uident,6c plura quae uidens, uenient plures colora operationes per tunde acrem inutia cocurrenim. Si aute coloratus esset aer,hoc nuqua fieret. Transeunt ergo per inuisibile colora opationes, uisui Ppria subiecta renuntiat ipsos inqua,coIores,in ipm quide sensum rectes, taliter,uel talitere in ipsum uero perspicuu alique affectum non imittenteS. Neq; qu ere Oportet,quo coloris operatio a Iprio subiecto rgressa ad uisum uenit. Fit mi in subiecio aere:& sic per eu agit in uisum.Sicut fabri operatio . edit p securim in lignu:dc in lignu quide agit,si talem uel tale figura memrin securem autenihil tale agit qle in lignu. Sicut ergo in his.sic ic in luce dicimus opationem quadam incorporea ex illuminatiuo corpore in pspicua imitti,quae ea suscipere sua natura apta sunt Et sicut ignis etia a nobis Ionge situs nos calefacitin D ipse ad nos ueniat sed st ipse Fem sibi v/ximum aerem calefaciat, qui ab igne pati sua natura aptus est: calefactus aute ille talis sit,ut possit sic ipse q iuxta se sita sunt calefacere:& id ad totu uni fit:& sic ea quo A ab igne sunt longissime remota calefacit.Et primo adem ab igne:prime aut,& per secunda ratione,ex iis q iuxta sita sunti Sic de perspicuis corporibus per ordine sitis sphaerae mi se inuice attingunt. 8c deinceps extrema sphaeram attingit qui cim nos est,aer:& deinde ea aqua Sol ergo pxime in id qd iuxta se situ est, corpus S quod eu attingit agens ipm facit actu perspicuu. Illud aute sic factu habet lacultate ut de ipsum in ea quae prope sunt,ut 6c ea talia faciata di sic ad ultima uis xcedit illuminatiua facultas, non solis opatione ad ultima citra intemediu ueniete, sed spinquis εἰ primo patientibus ualeti hus 6c ipsis in susceptiua simile operatione exercere.Si aute repentina fit in ossius operatio:& sicut si quis funis longi 5c extensi summu mouerit totus lanis sine Te moues,ppter partiu cotinenti 'priore,quod cohaeret mouente: sic oportet intelligere in lucis quoq; opatione fieri eo ς, oia murudi corpora per seriem se inuice attingant. Est ergo lux no corpus,sed pbicui operatio quae est per spicua. quae Oem fit ab effectivo Essectiuu aute primo,& maxime Iprie sol est Secudo aut, quae cussis, alicuius ex eo fluxus parte nacta sintsunt εἰ ipsa illuminatiua,sicut Iuna:& astra:& ignis. Ptimum enim lucis sonte Deus in Sole collocauit. Sic ergo dictas oes dubitati oes effugiemus. Et nesy sorpus P corpus pcedet: nes fieri no poterit,ut repetina,& repotis expers smul de semel fiat
opano sit icorporea.Sed ad haec,q de luce,ia uisibus statuimus,nobis dubiu mouet; Sicorpus.
167쪽
Mest lux& nisu nde ergo si in speculis fui, reuerberatioci,seu reflexioes & q in balneariis solus. Un &,q ex radiossi fit restinide, collisio di ex eo calefactio Qui fit, O Imotoria planicie minus calescat. Cur aut,si uisibilia OPatiora sunt in aere,non &,q sunt posteriora videmus Si. n. peroem sui pie aer habet coIota opationes, ut satis declarat,st,qui undis uidet,eiidem colore uideat:
ut si ponatur a coloricirca eum aute sint plures uidentea: b c d e fg: s im uidenuciata est autehoc ideo fieri g, aer per oem lui partem colossi opationes habeat.Quod si ita est,ciar no &,q a terago sunt,uidemus Unam ergo his ossius solionem allaremus iisdem suppositionibus usi in dioedo de operatioibus,sibus usi sunt di qui corpora dicunt uisus,& lucem. Sicut ergo illi stituut uisus, di radios scdm rectas lineas emitti,& a planis,& leuibus corporibus per aeqles angulos reflectu αideo ea quo ,q sunt in speculo,simulacra apparet, non nostris Adem uisibus ad uisibilia refractis, sed illis operationibus ad nos:propterea ergo ness,q retro sunt,uidemus:qm operationes ad uisus secundu recta sessitur. Non aliter aute per rectam e uisibilibus ad uisus opaciones deserentur,u si
uultu aduerso summus.Opatiora.n. semper sunt in aere citra ulla affectione:in nos aut no agur,
nisi quado sensita suerint directo uisui opposita. Sicut nes uisus pcr se uisibili se applicant, nisi ei
directo obiecti sint.Propterea ergo,qui a tergo sunt, lores, ne si oblique side aspexerimus,no ui demus:quauis in aere sit colorum operatio:eo non recta ad uisus serac operatio. Sic ergo lucis repercussiones,& operationu uisibiliu,fieri dicimus a planis,& levigatis corporibus,per aeqles an gulos refractis operationibus,& Ipterea eadem uisuu ratione, quado corigerit specula talem stuhabere ad nos,& uisibile,ut,quae in ipm operationes incideram inaeqles etiam angulos reflexae ad oculum ueniat ea etiam,q non sunt oculo directe opposita, videmuMur,q sunt reim,uel superne, uel inferne uel oblique.&,q illi dicunt simpla in uisu, ea nos imutabiliter in operatio ibus ditates, quae cemum seruamus. Quid enim refert,an uel ab oculo recte Icedentes ueniat ad speculum'
Dei a s culo ad uisum reflectitur,siqdem eadem S illi,& qd Aristoteles dicit supponit Sed hic qcem in opationibus illi uero in egredicte uisu. Innumerabilia aute absurda, & q fieri no positant, ea quae est de egrediente uisusuppone cosequunc Est ergo potius eligeda Aristotelis suppositio, quae &,q cernun ,seruat,& absurda declinat. Unde ergo in aere calor fit,si quidem Sol no est calidus radii aut corpus no sunt St. n.corpus no sunt,atuitus no est.Si aut attritus n5 est,quo acro
lescet Quod.n.attritus secalefacia ut ignitum et redda si frequentior fiat,ex rei evidentia clarii est. Ex lignis certe & lapidibus, ct ferro coluis accedit ignis.Quin & in igniatiis nisi sic radium adidiqd accendere uolumus adaptauerimus,ut no obtusum angvium radiori refracto efficiat, sed se acutum ut duplicatus sere in una recta desinat,& sua d usitate aerem,a est interceptus atterar, accensio fieri no posi& id sensiliter videmus Quare ab iis adem qui radios corpus statuuntes manifeste cemuns colligunctat non itide ab iis.qui opationes.Quo.naaleficeret eius,qd non est caudumspatio Quo aute attritus fiat ab incorporeo Ad haec ergo dico st,queadmodum ab ala. non est calida uiuificativa qda operatio fit in corpore,q innatum calidu excitas alas uiuificatumstu aut recesserit ala,statim quo* calidii innatum extinguic: sic & uiuificatim quadae operationem ex sole dico inesse in aere ea*,qd insissi est aeti calid mouetem im calefacere. Et sicut aiosa seu ira stibilis ala secultas.& si no si calida,posta in laetit comota qui circa cor est anguine calefacit: si mili & cura calefacit,quis sit incorporea alae operatio: sic & solem latis inobabile quis non sit cali
du uiuificativa sua opatione,q lux est,ea,q est in aere,caliditatem excitatem,lpam calefacere. Si aurem calefactiva operatio:ubi plus est opatiost illic quos caliditatis plus esse necesse est. Quare,cum repercussionibus duples opatio S exiguu qui intus est,aerem commedat utpote a maiori operatione exiguo acre calcfacto no per attritu, sed si dicto ia mo moueat innatu calore iure cotingit accensionem fieri.Quod aut meridies magis calescat,a aurora,& uespe rursus easde causas reddemus: Quod oriente Oemn oecidente sole reflexae Nationes obtusos angulos faciunt,& multiiocrem intercipiat, pria minus calefaciut. Et alioqui Sol & otiens & occidens p multa caliginem ad nos accediticaligo aut aquola est uapor.αNPpterea minus calefaciunt opaci hq per multa cali ginem ad nos accedui.Quod aut plus est caliginis uersus orietem,& occiderem tu uersus Q,qd est supra uertice hinc planii est. Statuac n. unus mem stans circulus terraralius aut exterius ex caligi
ne terra ambiens. uae itas ex centro ter .semittunturiaeqles erunt.Quae. .ex quovis circulo
ad ci serentiam rectae lineae emittuncessit inter se mles.Si aut a nostra habitat e rectas emila/ris sqdem in coelu,clam est,st qm tota terra centri ad uniuersum mnem obtinet,& s sint inaequa es, ,eo ς,,ut ad uniuersi magnitudine,sit eam differentia sensu no pceptibilis, Ies erunt. Si auta nosti habitatione ad caligine limas motis, o,ut in Meteons onsum est,non in magna altitu
168쪽
ne is a terra uaporiunt Nem certe 8c moles qui nubes irascendui,nes uero nos in tetro habi/tamusrex necessitate no taut inter seinuiceaeqH.Sed minimς sdem,q in uerti reliqus uero, udem 5 ab eo qd est is a uertice plurimu distant,sunt maalms.Quae aut et,qd est supra uertice, sunt xpinquiores,minores sunt. Est aut eam q ex supficie ducuntur,in qua di habitamus rectam
minima q est in uerticiam ima autes per centru:reliquam aul,q ad uertice qu ide magis accedui, minores: reliq uero maiores.In calido aut,& logiori tepore supra terra manens magis calefacit. Lumini.n. hoc natura insitu est,ut quado in leue aliqdidc spledidu corpus iciderit,sic in illud agat,ut Ec im simile patione remittataut in argeto,dc speculis,dc in M,6c uitris de aliis plurimis. Qilos cum ergo corpus luminis opationem admitti ad ea quo* remittenda sua natura aptu eae apue aut plana,& leuia corpora,ut,q dicta sunt.Propterea ergo εἰ luna solis luce accepta,q hic sunt,ill minat.Et hoc esse dicimus refractione seu repcussione luminis,q fit ab iis,q susceperui S exercere smilr operationem possunt. Aestate itas,& meridie,cu plures silies opationes in eode fiat aere magis calescere otingit.Sic ergo,q aduersus ea,q de operatioibus dicunc,Geruns,dubitati s soluut. Sed ad hoc dico qd prius diceba,il, queadmodum luna,q solis operationes suscepit,& per sui corporis spiciorem illuminat ipsa quo I sua natura apta est ad operatione cotra reddenda,& ea,quae hic sunt illustrada:sic sc alia sunt plurimaM lucis operationibus acceptis,ad eas quoq; 2tra redde das sua natura apta sun ut m uitru argetumin:&,ut semel dica,teuia de spicdida oia. Quado er/go a leuibus corporibus reflecti dicis opatio,nihil aliud dicis,q,st eiusmodi corporaM lucis di uisibilia operationes susceperat,no easdem numero,qs susceperunt reflecti,& reuerberati faciunt edis eiusmodi quom opationes Otra reddere ma quoq; natura apta sint. Et ppea diligentia & studiuadhibemus,ut sic illuminens igniaria utiq a sole operatio in igne icidit,&,q ex eo rursus fit, istin uicem no distent,sed ype sinim ea densitate calefaciat. dem εἰ in uisu.Sit ergo hoc sic tractatu. De illo no citra ronem quispia dubitauerit.Si no per uisuum emissione uidere fit: sed uisibilium operationes ad c tu ueniunt:undena interualla,q inter nos sunt de eam uiden cognoscimus. Si enim ad oculum uis operatiora ueniret:&,q loge sunt,&,q ype,eode mo remi oporteret.Si auteuisbilisi distatim cognoscimus: ad nos.s imagines seu uisiliu opatiora ueniunt.Quo aut imaginati possit uspia figurarum εἰ colom operati s uenietes pacae ud ad hoc dicebat Plis,no operationes uenare ad oculu,sed totum,ut semel dica aerem ossius esse uisibilibus repletu.Hoc aut est de magis dubium,& multo magis absurdu. Primu.n.& hoc im adhuc manet dubiu. St. n.aer coiter Disibilium simulacris de imaginibus plenus est: unde interualla cognoscimus Oporteret enim B in ualde longe est 6c quod I pe, dem mo apparere. Sed nes oporteret,q sunt Iongissime sensum effugerersi quide totus aer ossius simulacris plenus est.Sed ad hoc sortasse dixerint,s, scut,qui ulsus statuur eos longe radentes imbecillosesse dicut,& PptereaM procul sunt non uidermis ipm Ee nos in operationibus ponimus,eas longe Medentes imbecillas fieri. Sed ad illud se dixerint. Si enim totus acr est plenus imaginibus,quis est us,ut dicentes statuamus sm rectam operationes procedere Oporteret enim ea q non longe fama nobis,& qus,ut paucis dicam uidere possumus, quom aspexerimus,uidere,cum totus aer penituet sit simulacris plenus. ur ergo coelum no uide mus 5 unuquiam uisibilium nisi ad ea aciem iniendamus: Qui autem Aristotelis sniam deben/dere'uoluerit hanc ipsam opationem in testimoniti adducere poteriti Uidemus enim, Muido Pspeculu flavo aut alio colore tinctum solis radius uisierit nihil affectus,nec Fq passus aer manc εἰ speculi colore qucdam se figura traiicit donec corpus aliquod solidu attigeriti& deinde in illo imprimit S colore de figuram. Et si operatio lux est,& no corpus: pterea aurem & no scdm uisua aliquorum,o sunt corpora, issione uidere fit:sed uisibilita operationes ad nos uentu cicur m Meteoris usus est Aristoteles iisdem suppositionibus Dicit ergo g, ut apertioribus, usus est suppoli tionibus radiorum S uisuu.Nes enim cogitatione coplecti facile est operationes restactas ueI per acrem omo procederes coloru operationes. Quaecus autem P illas suppones confirmata sunt,ea dem S per has quom cofirmabuntur.Sicut enim conos illic dicebamus ex oculis ab aliquo centro exire deinde medentes latiores fieri : sic sc in operationibus uidelicet dicetur.Quonia enim ad aliquod angustu crystallini humoris centru operationes uisibiliu iudicatu ecesse est ab ipso adem lato uisibili initi sumere: desinere aute in angustu,nempe oculum. Id aut est conus,habes uerum
quidem pupilla uel crystallini centru:basim aut ipm uisibile.Quare ex iis,q ostensa sunt,no lscit suppositionu diuersitas. Ehq de refractionibus adem dicta sunt simila habebut in utriis suppoli
tionibus. Haec irata sint,quatum ad defendendas Aristotelis suppositiones attinet.Imaginatu aure
169쪽
ns incorporeae repcutiantur & angulos faciant. Est enim obtusus & acutus dimitae angulus Est
autem distantia magnitudinis. Est uero magnitudo corporu,& in corporibus. operatio uero est in corporea,ese non liris in acre,sed i eo quod operas. Quomo ergo sine pprio subiecto repcutituta Et alioqui si repercutis uel cum acre repcutitur,uel per se Si ital per se,quo ructus res aliqua uυ corporea repercurres,& angulOS sacret Si autem cum acre.quonia aer,cum sit humidus, stam exaduerso circusistit S co primit:necessario refractus aer alium trudet aerem icuius loco est:& eius locum alia aeris pars occupabit.Clarum est aute,st qui refracta ex aduerso circusistit,cum ea,qugin eo est operatione luminis cedet refracto. Non coduplicabitur ergo luminis operatio in uno Meodem aere. Pro ea enim,q inter aerem repcum est,alia cum aere cumsistente secessit. Si autem coduplicata no est opatio, o magis calefecit. Est ergo superuacaneu,quod deopationum refractioni hus dicitur ad hoc ut maiorem caliditate faciat quado exaduerso circusistit reuerberata cum acre, quae in loco.cuius est reuerberatio,iuit prius opatio. Et est re uera uisu mirabile. In aere enim, perque transit solis radius,inredens quis oculos,ipm nec a vitri colore nec figura affectu uidet:in solis do uero corpore in quo finitur radius,in illo di color,& figura cernit. Necy uero uisuu reuerberutione illic quos causari licet. Negi mi in leuibus fit simpli tale corpus: sed & in lana si illic radius inciderit:& in ueste:& in arena:& in quolibet di quomodocu* fuerit uisus. Quare ne illinc qui dem potest ad speculu fieri repercussio.Hinc ergo manifestu est, ς, uisibiliu opationes citra ingeneratam aflectione per acrem Ocedentes, cu sic in sensorio suerint,utpote in alio corpore,illic de colo res.& figuras uisibilia imprimunt: & sic ab eis affecto sensorio ad sensum iudiciu puenit. Sed dici ad hoc potest,q, non id ipm videmus fieri in uisibilibus,qd fit in imaginis replantatione. Nest enifit aliter quod dictu est,nisi radius per speculu acciderit.Uisibilia aut uidens etia si no a sole radius eis se per recta applicauerit: Et alioqui,qd ad speculu Ada attinet, Ous radius acciderit, in eis fit imaginatio coloris: sed nihil eiusmodi in uisibilibus apparet. Nihil eni agere cernunc in rein cor/pora etia si per ea radius seras:sed est quod fit in imaginis repsentatio iter uisibiliu operatione, Dei simplar asiumptione. Et hoc quo in hoc quod de opationibus dicitur, dubitant Quid uero inquiunt quado humor alias in oculum inciderit eum no videmusicii intus sit c Si enino omnis no sensiliu m opaciones A in ipso sunt oculo, agunt,& no uisus nostri ad eas uentur,oporteret hu/morem et intra nostru oculii coactus est,uidere: nuc aure hocno fit, sed im extra apphendimus S si figuratus fuerit figura quos rursus extra sentimus. Nev dixerit quispia huius Opationem soras egressam in aere rursus ab eo in oculum esse refractam. Neq; mi uisus simpli ab aere,idqi,cumst subtilior natura reuerberati aptus est, etia si opatio. Alioqui si ita esset cur no uum quom coelor hoc ipsum faceret: Oporteret mi ab hac quoq; opxione egressam.& ad nos repercussam no his esse apphensiva:nuc aut no ita est.NU est ergo manifestu inquiui se uisivus spiritus ab eo q intus est humore passus, deinde extra pgresus Stanqua uehiculo illuminato acre usus sic indita in se affectionem ab eo humore,qui intus est apphuadit. Qui in seipso cotinuus est spiritus,parte illa.qus humori applicas affecta, eius semel muta Ie per Gtinuitate deinceps alternatione retinet. Et quonia uisibiliu non fit aliter apphensio.q per illuminatu aerem uerisimile est, Picu extra sue rit auctum apphendit. Ad hsc ergo illud dicimus,st uisus ex ocul:s exire no prius admittemus qea q ad hanc suppositione sequvnlabsurdadsbluerint.Sieni uisus ex oculis exire omnino sublatum est:non uti P tanqua sit uera suppositio eaemus eos,q illa utunsippositora rati s reddere. Dicimus ergo nos easdem suppositiones sequentes, huc humore in oculo c5cretu,nd alibi habere cretioneis circa ipsum uum forame extra humores. Si enim magis interius coactus fuerit,q in humoribus uel in neruo uisiuo uisum omnino ipedire. Visuu ergo spiritu a cerebro re um descedere dicimus per uisium neruos: q; ad Crystallinu uss peruenire:& eu in ipso desinere. Quare Nil lic fiunt uisibilium iudicia. Est itaq; &ipse pspicuus, ut uisibiliu opationes per ipm ad uisi uuspiritum trasportentur: &ideo pserata est pars uueae,q interiecta est. Quia eni colorata est uuea,&.PPterea impeditura erat,quominus colorum opationes trasirent: p rata est ea pars, quς est ad crystallinu, ut citra impedimentu perueniant opationes uisibilia per corneam,& humores perspi mos . Per eos ergo deuenit ad uisiuu spiritum, uel cocreti coloris,uel figuraeopatio.Et quadoqui de etsi sunt humores pspicui eoru tame perspicuitas luminis psentia pficitur,&fit actu Pspicuu,qd erat prius potentia ppterea clausis oculis no videmus.Nec nobis obiicies cur no uueae quo colorem videmus ostensa per humores eius opatione.Diximus,st pars eius.q est ad crystallinum,
per rara est cit no sit illius in ea parte substatia in qua uisibiliu iudicationes fiunt:& xpterea illae uisium spiritua terminatur,metito ergo nec fit eius apphesio.Quid ergo,inqunt,uisuus spiritus
170쪽
tantum locu BIum occupat, quantu est pupillae spatius Deinde si tantu occupauerit dein illa parate imobilis permanserit, no est roni colantaneu ipsum em ad utraq; distundi: non aut eius auctio dc diminutio totia oculum uel cocauiore uci eminentiore reddit Ad hsc ergo paucis dico .st etias ad utram euenit spiritus diffusione fieri: sed uisibiliu tame apphcnsio in ea solu parte fir, in qua pupilla cosistit. idq, dc ex ipsa rei cuidctia,Sex rone elatu est. Videmus rei, P si in ipsasdem pupilla affectas alio seu uitium insucrinuel humoris inqui, cocretio, ues L rd.s aliqua,& corneae codelatio: statim quominus uideamus i dimur.Si ipsa qde talis sit.& q circa illa sunt partes, secundunatura se ha at,quae aute utrinq; sunt partes, s allects suerint,ta uel Lirro, uel humo iis suffu/sione,uel aliquo alio uitio laborauerint: citra ullii impedimentii est uisus: pinde ac apertu sit,st pillam solam fit apphensio. Et causa manifesta est. Si eni ad ea .ppi crea plorata cil uuea,ne uisibilia apphensione suo colore impediat, ubi hoc no euenerit et cilicet impedimentu afferet. Quare cisi in toto oculo spiritus diffusus fuerit: fieri no potest, ut per totu apphendat. Et quod modu si aliqdomus suerit quae unii solum soranae habeat, in eo aute foramine sit P mutui ultri nigri,ita ut per id lux no possit donissi illuminare cu neg eius neqi alicuius alius rei,qus intus sit,fiat appliensio: sic & in comea accidit. Si n. Oia q intra illa sunt,essent peripicua: cum lux non possit .ppter corneae colore qd in eis est, perspicuum in actu deducere,no apphendet ea q est intra illa facultas ne iplam quide uuea Quare si Oino per tota cornea no uidimus sed perstila pupilla superuacaneum cst q/xere,cur no dc ipsam uisus uuia apphendit. Maxime inat oc si eum,qui est intus humorem uide musicum extra uisus in non .padat cur non intus esse affectione sentimus sed extra esse existima/mus affectionem,q intus cst. Ad hoc ergo dico, oibus sere,q pter naturam sunt,disponibus tale quid naturali accidit. Qui . n. capitis uertigine laborat,ias quoq3 q extra sunt, nemo ne sui addunt. no uti* θ spiritus alias soras excerebro exierit. Sed ec qui in ore pier naturi sapore alique Mi iaec cibis,dc potibus quos inese existimat.Vnde fc disti est,fc rursus dice id qd aliquid si apphesurum,nulla eorum Alitate esse pditii quom est apphensione retenturil. de silla,qd est eoru trai portativum eorum nulla qlitate poccupari Et rpterea qm aer est & colorum,de sonores,dc odorum trisportativus:& coloris 6c odotis de soni per se rapers cst. St. n.colore aliquo ect poccupatus,hoc reliquorii tr.isportationi impedimento esset. de xpterea, ut iam dixi colorata specula reliquos colores trisportare no postunt. Queadmodu ergo rubro,uel ceruleo colore cincta specula,qctaq; per ea
uidens eiusdem quoqi esse coloris osted unt: sic dc unciqis sensorium, quando ab una aliq qtitate eorum quoia iudex esse debet poccupatu fuerit ex morbo aliq uo, de quos qlitatem cibus si nsilibus adiiciet. Sic ergo dc lingua quado fuerit aliq qtitate affecta,oibus quos gustabilibus eandeinesse qlitatem existimat qua ipsa ia prius habebat.Gustabile. n. gustas,qm actiorem dc efficaciore habet,qui in se est,sapore ei quo ui accedit,ide adesse existimat. dc ideo,qui ita lint, uehemctio/
pter natura succo potentius fuerit,a sensitiva possit lacultate apphendi. Q dipna in uisu quot ac cidit. . n. lore,qui nobis pler natura insuetit colorata quo ea te,q extra sunt putamus: Vt in iis,qui regio morso laborat.Oia. n. esse flava existimat. Qm. n. perspicuae oculi partes P qs uisibi lia apphendimus, ut humores,& cornea,pallidae euaserusiquae per ea quo* uidens talia exillimamus: sicut de q per specula cernunt, rudem quos colorem his uidensique specula. Sic εἰ in eo hamore,qui in Oculo increscit,esidem colore dc figura in aere apponimus. Et queadmodu ia dixi,si sit ut in reliquis sensoriis,quando pter natura se hiat,sensilibus quo eoru affectio inesse uides, dc si id no fiat per sensus emissionem est roni Isentaneu id quoq; in uisu euenire. Non ergo Opterea si sensorium Imu soris assectione appliedat,ex oculo exire spiritus admisimus. Contingit aut de ad figura eius,qui incubuit,humoris talia etia exterius uideri Ppter hac cim. St. n. humor, qui incu huit, oem pupilla inuaserit tota operatio laedis . Si aut in aliq pupillae parte in uisiva facultate inci /derit undio ingredientibus uisibilibus de luce:cu in ea qdem parte sit uisus priuatio. ppter incur/sione 6c interpositione humoris fit quida error:& uides pars illa per qu i non uidet aliqa corpus extra esse elatu dc similla figuratu:5c ideo si stigerit ut no stet,sed moueat humor.extra quo F ui des esse aliqd corpus,& sem p moueri:cu in alia parte uisus suetit priuatio Quid missi aut si sunt specilla qimaginu replantatione extra exhibent Atqui suspicati posset quispia imaginem, qappa ret, extra circiserti,& hoc ipm in iis,q sunt pter naturam, uti assectionibus seu dispanibus fieri. Cur ergolinaticum nimia pup:llae latitudo fuerit no videmus Qui. n. uisus caulans roni consentanea tam hnt,g, uisus exeuntes disperganc de diffundans,& in emissione no seruot figuram, qua seruarent,si pupilla fim natura habeat. Quid aut diaeris moperationibus Latiore. n.existente pia