장음표시 사용
131쪽
ne de cosulis ad id qd per mebra copositum est.& ab diffinitie comunius assignata ad eam tra/sit,quae uniuscuiuis potentiae .ppria esisteni de si maxime animam comuniter praedicatu genu fuisici,no tame sic oportebat in genem dissitationibus physicu imorari. sed ad spcs specialissima transire suerat opus, uniuscuius p eni cognitio ex his, q unicuis priuati adsunt, habes nuc uero, quia non est animam comuniter micatum genus sed uox aequoca ut quae ab uno εἰ ad unu ridiculum sidem id est in sermonibus comunibus imorari, queadmodu si quispia definies figura qusqaide uox aequivoca est ea dicat esie,q termino,uel terminis claudas,nes aliter ad Pticulares fguzas Is .igulu,quadrangulu.& reliquas descendat de figuris quide nihil nos docuerit,nes eni fis rae natura quaeda ipsa p se ab pticularibus est,utetia quaeda specificas animalis naturavi, q q dena Pticularibus omnibus couenit quae etia si no essent aiat nihilominus esse potest substaria animata sensitiva: de modo q de anima comune sermone seceri sinis ad pticularia descenderit, nihil. quide docuerit quia neq: genus est animam,nihil mi aliud est anima,ptor id qd unaqus p pticulaxita est,qucadmota neq; figura alia qusda est,pter uniquat figura,veluti triangulu,aut quadrangulum reliquaam sed ut in figuris inagulus prima est,in figuris inqua rectilineis, circulus hae Mi Ordine primu,ut ea quae una lineacdtinetur, secudum aut semicirculus, uel simplr portio cis iculi,ut quae lineis duabus coplectitur tertiu uero triagulus,qui tribus lineis terminas,sed in recti. lineis triagulus prima figura est,secuda aute quadrangulus q duobus triagulis coponitur, na si h neam binos angulos includente quadrangulo colunxeris triagulos duos rectilineos facis, copoli in uero trianguli tres pentagonu saciunt uidelicet a cib. de a b e.& etdib.quatuor autem exagonu, Cc, a se.& algic.quinque uero septagulum,&sic de reliquis,mangulo addito angulu addideris: O nu enim multiangulus ex inagulis generatur,& in omni multiangulo,s lineam recta duo latet
praetendetem coniuxeris,ltiangulum facies,& cmnis triagulus in triangulos diuidis quare dcstructo triangulo, nulla ex his quae deinceps oriatur figurae erit,at quidem destructis illis triangulus manet unde in illis est de prius & posterius,& hac de caula coiter ipsarum micatum genus no est figura,sed horum,de quibus micatur summaria qdam comphenso est.hoc igitur modo se res hahet in animabus,na si nutritiua interficiatur in mortalibus aialibus nulla erit alia. etenim cam di ximus alias Depius,quod si interficiantur aliae ipsa sola potest esse uelut in platis.quod si comuni ter ipsarum micatum non est substana quaedam ridiculum certe est in sermone comuni immorati ex eiusmodi enim dictis de substatia animarum nihil sciemus,quare necessarium est ut de una quas priuatim sermo progrediatur.
Neque enim si figura preter triangulί est, o grae deinceps,nel bis anima ster Mai, feret
litem quoq; in figuris sermo comanis, qui conueniret quidem Ommitus, sed proprius nullius esseri Murae, militer autem υ in dictis animabus.
Cenus enim natura qdam est in Rebus quidem existens, spriam sane diffinitione pier unam quas spem habens,ut difffinitio quae qdem spebus conuenit at nullius ipsarum xpria est, sed in iusdam substantiae generis est yptia figurae sane ratio nihil aliud Fqua declarat,qui particulares figuras de quibus Nicatur. Quare no solum in his est,ut in speciebus genus sed ham etiam aliud est,nam qd ab aliquo uel aliquibus terminis continetur,est enumeratio figuram, no qdam Ppria
natura significata circulus mem termino quoia,ttiangulus uero qbusdam c5tines uia Minodum igitur sermo comunis in figuris,no aliquam naturam pler figuras particulares declarat hoe pro sermo comunis alam non explicat cuius rei signum est qd uno ablato austrutur alia. si tri angulus destruatur,destruuturisurae,&si quae nutriedi uim habet potetia interficia alis quos animae uirtutes extinguantur necesse est.in quibus autem ex unius spei destructione reliq destisuntur horum comuniter praedicatum non est genus,sed uox Nuiuoca.
Quamobrem ridiculum est quaerere comunem ratione,ct in his, π in caeteris, quae nullius est
eorum,quae suntuppria ratioines innris,o indiuidua leci relicta ea suae auria s)smiliter utem se habent,ut in figuris, ea, que sunt animaeJemr rei in eo quia deinceps est , potensia prius estjπ pluris,lo in animatis,velut in qdrato quide tri gula insenssivo ause nutritiau, quaprderier in Vnoquos qVrendu est,qus sit uniuscinusque anima,ut sus plos; e hominis,aut bestis.
Qiumedo i Sic se coem circa oem alam rone quae nulli anims Epria erasignauit ioc me
132쪽
non dicit,coem assignare ronem non oportere,sed neq; opus esse hoc solum quaerere, ' putare quod ronis inuuersalis assignatio sufficiat ad substatiam .ppositi declaradam veru partiti quo , quas species specialissimas uocant diffinitiones reddere, siqdem uniuscuius* substatia fim ea,quae proprie sunt,ec dicis. hoc igitur Oino dicit esse ridiculu,Cd aliqui coi rone conicit,uniuscuius y rationem 1 priam dimiserint.minime.n.& si aliqua erat abstracta,& comunis qdam substacia ala,notamen in huius definitione physcu imorari oportebat,sed uniuscuiusq; spalissimum es materia ilIi suppositaqrere ueluti nec in alatis cois intilligentia pers stere opus est,ueria de specialissimis cosideratione facere oportet.micaute multo magis,quado anima no est simplr genus quω si genus non est, * ea interptans oratio definitio est.at nos rerum substatias per definitiones declaramus, igitur ridiculu est ad uniuersalem sola ronem uenire,& ibi manere physicu.Sed queadmodii geo/metra comuniter figuram defin: uniuscuius* spalissimas eam,qus sunt in substatia, figurarum definitiones apposuit sc etia nos oportet coiter operatione alae assignata de unaquas animae substantia priuatim sermonem facere.semper.n.eorum,quae deinceps collocata sunt, mictu prius est, de in quadrato potentia triagulus est,nam scut dictu est biangulum coniuxeris bina triangula rectilincam sacies in alatibus quoq; ubi est in loco motivum,ibi penitus nectae est esse sensitiuu ubi autem hoc est. ibi simul nutritiuu ut sit oportet,at no sane ubi priora sunt,ibi steliora es enecessitium es .in plantis. n. sine aliis per se stat nutricdi uis de triagulus absis aliis figuris quae post illudeinceps coponuntur,ese pol.quare in ipsis prius est,& posterius. non igitur sermo uniuersalis satis erit, sed uniuscuius I ratio priuatim quaerenda est.
Quam aute ob causariisse deinceps habeant co derata est,na ne nutritiuosen diuti non est, obsessiiuo aοιseparatur nutritiuu in plantinRursus vero ne tactu alior resuu nullius est. Attactussηealy est,multa eni animalia nes visum,nes audisu babet, nes odoris omnino sensum.
Hinc ordinis potentiam naturalium tam declarare uult, quid ita.sposteriores absy prioribus minime sunt,cum tame priores absq; posterioribus re possint. sed antea assignet cimi prius qucmordinem habeant ocurrit uidelicet quod tensitiva no est abis nutritiua,nutritiua aure sine lansi
riua esse p5t. Rursus in sensitiva alta Oem sine tactu esse non positant, at ipsa sine illis esse potest, εἰ simpliciter pstantiores abis deterioribus esse no possunt, cum tame cotta sint abis pstantiori hus deteriores,ut spongiae quide,& um cs ut aiunt 5c si quid simile, solius tactus particaris sunt,
hiatulas uero,&ostrea praeter tactu etiam gustadi uirtute habent,pastu tur enim Sc in ipsis oris Muentris rationem rencs qddam uidetur, ς, si os habent necesse est etia ut habeat gustandi uim sed odoratus participes no sunt,neq; en m escarum illecebris attingi uident testae uero,& purpurs p/ter tactum 6c gustatu olfaciendi uim tenent escas enim sequi eas aseuerat, at auditu carent,quod inde percipitur,quod nullo sono,aut strepitu pati uidetur.alia aute sunt, quae si ter hos tres sensus habent etiam audiendi uirtutem uitalpae qui sidem sunt oculis capti,imo uero dicit hos Aristo telas habere oculos,uem sub cute, quod qdem naturae ipsus artificio consectu est,eiusmodi enim animal sub terra uiui me hqrram confodiens, sibi et, ita uictum qritans, quare ne terram sodicinis oculi laedantur hos Illi cute mlura cotexitioibus enim,quae localiter mouenti animalibus ocuIos necessatio natura dedi ne ex isso motu locali in preps lata malum habeat. in aqtilibus quo* possumus inuenire,quae uisu careat vi talis laesio illis te no possit, qd in aqua uiuat. Quapropter ubi uisus est, ibi quos sunt reliqui sensus e modo ubi est auditus ibi quae deinceps Ordinantur,ia an reliquis simili at no sane ultimos Primi sequutu si ordinata aut tinenter est inter sensus cupi/endi uis,quae sidem sensus Oino,quaui,unus sensus duraxat fuerit,dc pter huc in loco motivum, quod is locum mota no sequi imagina inest,sormit . n.& apes,dc similia,manifestae sunt ima ginationis participes, uermes aut,&smpli iret questa motu scomposite saciut imaginationsi no participant eis id solam concedat M uideIRet ea potetia uix apparet,nes an sit facile cognoscere possumus.idem in reliqs potentiis ronalibus ordo seruadus est.colantaneum .n.rationi est,qd ipsa coelestia in sua ipsoru uita ordinatim cogitatioeutans,quod omnino sunt illis assignata corpora, opinione aut non sne Gne,sed conclusione cogitationis ututur.Plantales uero poteriae nutriendi quidem,& augendi uis orio simul sequutur,quaq non semp nam cum tepore uirtus augume tiua desinit nutritiua aut mane generationis aute potetia non est cibus sus adest incremetu,&nutricatio nass multa alatia ea ipsa uirtute caret ut uermes.& omnia,qcu* ex putrefactime nastu itur.herbae Plata multae quae sponte oriun nullum seme serui,& tame nutriuncita amplificanx.
133쪽
omnino sane ut ipse dixit in alalthus morti obnoxiis detectores potetiae sequvns praestantiores:
ab aetemis.n. hoc ipso quod aetema sunt platales defecerut quae quod emuit in mortalibus non retexunt,ira aurifc cupiditas absunt,cu nihil ibi laedas,quod ulcisci oporteat.Quare nN instrumentis,uideIicet pariiculis iis quae eiusmodi potitiis asar subseruiat instructa sunt Medadaialis uitae rationem corpora cosecta.irronalium mem curua .de prona terra spectatia toto suae uitae tepore: hominu uero recta,& in parte superiori sphsrica sunt de coelum uident,queadmodum supradictum est,id adem Opter ronis expertem, hoc uero a pler ronta participem uitam recto ipso demonstra te quod ronis expers aia rationali appensa est,fc ipsi a nuit,sola aut coelestiu corpora rotuda sunt, uitam na* suam intellectualem se dum quam designantur,imitatione exprimunt,sed ham caulas rerum deinceps philosophus explanabit.
Et ex sensiliuis alia qui de habent,quod est secundu lacti motivrralia a t non habent.
Sicut quae sensum habet nutritiua quos facultate omnino habet: si e Sc. quae habent id, qd est secundu locum motiuu sensum quo* omnino habet:qm id est sensu melius. no itide aure,& qugsensum habent id quos habet,quod est secundu locu motiuu:cuiusmodi sunt plantanima ea enim petris radices egerunt, di tota locu non mutat. Si itas motum acceperimus uniuersalem: con tingit ut sensum quidem aliquem res habeat, motu autem non habeat. Si autem simpliciter omne secundum locum motum, omnino ubi sensus, εἰ solus tactus illic εc secundum locum motus generalis uel pticularis. Propterea eni dedit natura huc sensum: ut ad iucunda quide 3e utilia scedat:ea aut quae laedunt declinet,eoru simul sensu m accipies,id,qd eius est paniceps.cimunc ita*spongiae 8c cochleae.& alia plurima eo quide, quod est dum de quod resstit, tagente cotrahi: hu/mido uero diffundi εἰ extendi. Sic ergo propterea sensus datus est, ut ad id quidem, quod est sibi cognatum Sc gratum,se applicet: declinet autem quod nocet.se autem applicate de declinare sunt motus secundum locum.
Postremum autem quod, minimu ratiocinationem, o cogitationem.
Ut homo,& siqua est alia huiusmodi species. Ratiocinationis aut,& cogitati 5is merito minima habet.Quo magis aut res uni omnia principio accedul,quatitate quide minuunc, excedunt autepotentia Quo fit,ut Sc ea, cum sit extra numeruisit omnipotes. Quare dc, q sunt eis .ppinquiora, quantitate quidem cotrahunt augent aute potentia. Propterea ergo,qugrocinationis, dc cogitationis partem ceperunt in mortalibus,minima sunt numero:& ideo sunt potentia maxima.
In quibas enim ex corruptibilibus inest ratiocinatio is relisa quoque omnia.Quibus estem eorum unumquods,non omnibus ratiocinatio. Necessario addidit ex corruptibilibus.In corruptibilibus eni omnibus Q sunt oes praedic ani meses facultates & dvstus eant ordo.Diuina aut,& imortalia ratiocinatione quide habere uidebiturialiarum aut e facultatum nulla. Ad usum enim dc mortaliu saluim omnes ills fuerunt. Ratio citurionem aute dicit cogitatione. Non est aut mirandu diuiniora octos animalia ut coelestia propter corporis conexionem,uti quide cogitatione eorum uitae cou niente: non sicut ea,quae apud nos est,quae ex dubitatiGe ad eius solutione assequenda procedi S a quῖsti ad inuentione. Sed quaerit, per quaeda prima colligens secuda, tantu disserente eusmodi cogitatione a mente, g, haec quidem sola applicatione comprehendit, quod cognosci potest: illa uero transitu aliquo indiget; non sine tamen negotio dc dubitatio,& quaestis praecesserant.
Sed illa ne imaginatione quidem:haec vero ea sola Huunt.
Eorum enim quς ratione non habent,qus sunt nectissima, secudu imaginatione uiuunt. Illud autem Hac sola uiuunt,dixit,ut rocmatroni opponatur, Bd ab ea distinguae. Nam dc sensu quom uiuunt:sed unuquod F secundu id quod in eo est pretiosissimu sorma dc figuram habet.Nonuinta aute etia eorum,quae sensu p ita sunt imaginatione non hab&. Hoc mi dicere uides est aut dubia,Sc anceps oratio.Si enim,q sensu p ita iunt,appetitu quos habet:est aut appetitus ab tium:praesentis mi non est appetitus: quod aut non est pinens appetere,fip eius uesuti typo ex Pressam repraesentatione:quomodo fieri potest utiq appetitu habeant idem est aut dicere sensum, imaginatione quos no habeant, ' Eoru autem ratione exactius quaeremus: quata de imaginatio
134쪽
ne tractare aggredietur philosophus. De ea enim disseret & hic quoqemaxime aut in tertio libro. Potest aut simpliciter dacere qusda imaginatione non nabere,quscus nessi sensum,ut planis. De contemplativa autem mente alia est rario.
Hic quo* clam est eum mente separare,& no cu aliis animς facultatibus conumerare. Hic aut rursum dicit Alexider eum de diuina mente in artemis dicere. Sed ea no loge absunt,q de illa ab eo dicta sunt, ubi dicebat Sed de mete,de cotemplativa facultate nihil adhuc apertu.Uidetur aut an Dmae aliud esse genus,& hoc solu cotingere separati. Propemodu aute hic quos eade dicit. illic mi dicebat Nondu est aperta: Hic uero alia ratio. Atqui non dixerit quispia ea de diuina mente dici. Nes enim ab illis separatur corporibus,siquide sunt aeterna. Deinde etia subluxit. Relinus autem partes alae ab his uidelicet distingvcs. Si auae illae no sunt eani facultatu participes,ut nuper dictu est:nostra mens est. separabilis a corpore in quo est 5 est pars totius ais,qus est inatali alioqui ocipse in sequeti libro morali nempe tractatu dicit,s, activa mens nostra est,& non diuina nostrae. n. sunt fim metem actiones Haec aut eadem est cu conleplativa sim subiectusolo fine differens. Non aut dixerit de diuina mete dicens De conleplativa aut mete,sed de nostra. Pulchre aut dixit de ea aliam esse ronem ut. n.saepe dixi,ipse inat,& in libro de partibus,dc in quarto Metaphysi. ς, natura/lis est Philosophi disserere de ala no omnised qωφ no sine materia. Qm ergo conleplativa mens est merito ait alia esse de ea ronem. Est. n.Theologi deformis separabilibus disserere. Sed tame sycut cosueuit queadmodum in Physica in fine seipsum erexit ad separabilem naturaliu rerum cam, de imobili causa disserens: ita dc hic postqua de aliis differuerit seipm quos ad mente extollet. Necessirio aute addidit conleplativa.etsi .n.eadem est activa sim subiectum: sed ut activa tame habet inseparabiles corporis opaciones.Circa id.n.omnis actio. quare mens separata,non ut activa se Paratur . ea. n. ratione est inseparabilissed ut conreptatim: .ppterea de contreplativa dixit.
Quod itas de eorum unoquos oratio, ipsa suos est tractatui de anima accommodatissima
maxime propria,clarum est. Ostendit.n.quod in abus comunis definitiva oratio no est Ipria qdam natura pterea, de qui hus micatur,ridiculu in comuni definitione insistere sed Sc doctrinam assumere oportet de uno quos eoru quae significant a comuni desnitione.Qm ergo eiusmodi est cola animae definitio:necesse est eu,qui de ala disserit,de unaquase aiali secultate uerba facere.Necesse est aute εἰ eu,qui de iis est cosideraturus qd est eorum unuq assumere tradita coi aiae definitione:& postqua ostem detit deinceps,s, non oportet uis ad coem definitionem si stercised seorsum de umquagi aiali fa
cultate disserere:qd.n.de eis coiter Nicatur no est genus:est.n.in eis prius,& posterius In sibus enisunt pstantiores ut ronalis,in iis dc reliquae: aute viceversa.Sili aut 6c in partibus: sicut in sensitiva quae aliqua ex aliis sensitivis facultatibus habent,iactu quos osno hficiquae aut tuba,no omnino dc aliqua alia Dogiae.n.dc urticae 6c siild eiusmodi solum tacta hii cernutur. n.cu aliquid at tingit uel co trahi uel diffundi.Qm ergo de unaqua* animali facultate oro necessiaria est:oportet inqt,eu,qui de his est tractaturus,qrere qugna sit uniuscuiuis substitia.Deinde insit 5c de iis,qupcohaeret:idest de iis q pprie dc per se a diit. Per se aut accidetia dicit,q eis facultatibus inesse in costo est. Ea.n.ad assumenda definitione,& subam pserunt. ut ς, uiuere corpori a uegetatiua inestet quod est in eis prius εἰ posterius: quod sensus qui maiora sensilia apphentat, minora apphcdere nequeunt. Qui n. uehementiores succos de qui nimis senui gustaverit leniores no sentiet.& qmaiores strepitus audiuerit,minores no percipiet,ut susurros Simila &,qui sole interes aspexit oculis, legere non psit, chilia exacte uisibilia apphedere.Simili dc qui in tactia ualde frigidu uel calida attigerit tepidum no sentiet. Mens aut contra habet.quo.n. maiora intelligibilia apphendit eo exactius circa minoia apphensionem uersatur.Et sensus me sensilium excessus cor put. luminis enim uel tenebrarii excessus uisum corrupit. Simor 6c in aliis. Metem aut e malossi intelligibilium
apphensio perspicaciorem facit. Haec ergo,q per se aiatihus Acultatibus accita εἰ quae in confesso est his re similia ad substaciam assumed im,dc definitione coserunt.Dicit aute ipse D posta de sub santia dicta suerit,de iis quo q substatiae cohaerent dicere oportet de incertis de obscuris dico Pse accidentibus,q quide ex substatiae inuetione appareetur an separabilem habeat substatua an ins parabilem ex tradita. n.definitione inueniemus, inseparabile.& utes mortalis an imortalis. Illud aut Re iis,q cohaerent,sive de iis, quae P accidens insu qui an moueturper accida, de an in loco
135쪽
est Vel co riatia Uem dixit quae spinquius yprie accidui ut separabile uel inseparabile:alia aurem qua logius ut mortale an imortale. uel si aliqua quidem per se apphendunaliqua autem per accidcns: ut uisus per se quidem colores,per accidens autem fortasse figuras.
Necesse est autem eum, qui dei s est verba facturas , accipere quid est eorum unum ias:
Hinc doctrinae forma uult exponere,qua de unaquam usurus est aiali facultate. G.n.prima adem sit facultas: secuda aut operatio: prius qdem de aialibus opationibus disserindeinde de facul ratibus eo ς, sint manifestiores lacultatibus operationes:& adhuc ante haec de iis,q opponuns fa cultatibus.Opponutur aute ut ad aliud nutritioni n nutrimetum opponi .nuttitio. n. nutrimento nutrit.& nutrimenti est nutritio Similr uisus uisibilis uisus S in aliis sit r.hoc ipsum ergo uult confirmare quod doctrinam ab oppositis utpote manifestioribus, portet incipere.
Si autem dicere oportet, quid eorum unumquodsi, ut intellectiuu: velsensitidium: vel nutriti, uum:prius adhuc dicendum est,quid intelligere,eν quid sentire.
Si de aialibus inquit secultatibus tractare oportet,ide est autem dicere de substantiletqui n.niuit facultate substat iam quoqi nouit:nouit.n.quod substatia est incorporea in subiecto corpore talem habes facultatem .Quoia iam ergo inquitide lacultatibus tractare oportet: facultatibus autem priores sunt operationes:necessario de Operationibus dicere primum oportet.
Facultatibus eni priores sunt operationes, o actiones sum rationem. Quod sis O bs eii madhuc priora opposta seu obiecta considerare oportet:de illis primum definiendum fueris pro/pter hanc ipsam causam.
Addidit,q, rone.tempore.n.sacultates sunt actionibus priores, perati s uti I tepore quidcm sunt secudae: rone uero priores,idest doctrina.nobis. n.aptiores sunt opationes sacultatibus. ubi aute oportet ab apertioribus intina sumere.Vel ut ait Alexa. rone idest psectione.persecti .n.eiu , quod est potetia ipsa est opatio.huius. .causa lacultas est seu potentia.Illud aut cuius causa prius est eo apter qd illud.cuiu ibet.n.finis repore Fem est posteriotarone uero prior. Praeposito aut rationi fine sices ad im sunt,inquirimus,& pparamus& natura adem ola Ppter aliquid sacit. Et primu uerba facere oportet. Opposita aut ut ad aliquid .sensus.n .sensilis est sensus.& intellectus intelligibilis est intellectus. N nuttitio nutrimeti est nutritio.Quod aut facultate opatio ptior est ratione S opatione opposita,& qnam in uniuersum sunt rone prima,in nono Metaphy.dicit. In quorum. n.definitione assumptaqdam sunt ea illis priora rone definimus. AH facultatem definientes operatione opus habemus ut uisum definientes dicimus,facultas ex qua uidere est,qd est opatior non itide aute operatione definientes facultate utimur.Videre. n.est apphendere uisibilia, idest colores.rursus operatione fies eadem ronem priora sunt opposita circa q operationes. definicies enio ratione q est in uidendo uisibili quom utimur.uidere.n.esse dicimus apphensione colom. noita aut in coloris definitione uidere compnendi .Color ita lut uisibilis Oem est ad alio. Ad ali quid autem sunt abus esse ide est eo quod ad aliquid quodamo se habeant In his.n.necesse est inutiiu i definitione altem commendi:ut aute color non est ex iis,q sunt ad aliquid. Quare no necesse est in eius definitione uidere,assumi.Haec ergo priora sunt illis,q in definitione assumuntur, his aut adhuc priora opposta cosiderare oportet.& in principio libri dicebat,Qusrere oportet an de iis,q sunt opposita operationibus,prius tractare oportet.& nuc dicit, ab illis doctrina est inci pieda, ut apertioribus,& naturς primis .ut.n.in micametis ossedit,cum est quidem sensus omnino necesse est esse &sensile.& si sit nutritio omnino necesse est esse S nutrimentum.& his sublitis ne* sensus,neq; nutritio erit.Sensu autem sublato,& nutritione ea,quorum est sensus apphem suus.& ea,qbus nutriuns,q nultiunc nihil effexhibet. Etsi enim no,ut sensilia,sunt sentu priora: sed illi tamen pexistunt ut haec qd .Quaenam autem animalium facultatu operationibus oppo/sita sint ut ei quod est nutriti sentire,& intelligere,subluxit.De nutrimeto enim inquit S sensili A
Merito ergo prius Q de lacultatibus loquas,de operationibus prius tractabiCut q nostra: cognitiori sunt priores,quod sint aptiores:at* etiam fini. Quod si sciitatιidest de apertioribus & primis
Drius uerba iacienda sunt: patioibus aut apertiora sunt,quae eis sunt opposita:de oppositis ergo
136쪽
aumua quonia non inuenit oppositu,quod eum nutrimento conuenientiam, Sc .pportionem huheat:ne I enim sicut aliqd est extra nutritione nutrimentum,sic εc in illis. In eo enim,quod auges, est auctiva lacultas:Similiter,quod generae, simile est generanti:Quare quecus de generate dicu tur eadem Sc de generato: dc de eo nihil oportet separatim dicere. Et cuilibre apertu est,st genera tis simile est quod gigna finam Sc de nutrimento anceps est, ut discemus oratio: ppterea ergo a fi/nibus de eis doctrina aggressus est de auctiva dico,& generati M. Generativae aut e facultatis finis est,rerum diuinam imitatio.Quoniam enim omnia primum quidem appetunt, & eam, quae est in illo, sternitatem: non possunt aut e corruptibilia eo quod sunt eadem sm numeru, isternitate imitati: in aliis generandis, quae sunt qualia εἰ ipsa sunt, aeternitem imitantur. Finis autem acietiuae est, id quod augetur ad persectam, εc quae scdm naturam est, torma reducere. ad qua cum peruenerit placilissimas naturς operationes exercet generativas autem dico operationes.A finibus ergo suam de iis doctrina aggreditur. Si quis aute exacte cosideret,nutritiua quos a fine docuit: ut eius declarat definitio. Sic enim illam definit. Facultas inquit est quae seruare potest,quod illam habet,sicut eius esse est hominem quatenus est homo,& reliqua.
Vt de nutrimento.osensili, tu intelligibili.
Ante nutriciua enim facultate, quid est nutrimen tu docebit. εἰ ante sensitiva facuItatem quid est sensile.Non ita autem dc de intellectu docturus, prius disteret de intelligibili. Hic enim oppos tum est obscurius dico autem,intellectu intelligibile. Sed qm haec nota dixit dico aute de doctri/na omnium animalium facultatem:propterea adiecit, ec de intelligi hiui, ne perturbet doctrinam:
quoniam Iut dixi non eodem in tu ordine utetur.
Qcare primum de nutrimento,o generatione dicendum.
Quoniam primu est natura nutritiua secultas, ut saepe dixi: dicit aute oportere ante facultates
de operationibus dicerciante operationes aulae de oppositis:ad quae operationes esse habenei ausi quod est nutriri nutrimentu opponiciquod enim num inultimeto nutritur: ppterea rursus in cipiens ab ea,quae est de nutritiua aia,Orationeide nutrimoto primum ait oportere dicere. Num tioni autem generatione colunxit, utpote cum nutrimentu gignendi quoq; tausa sit.Semen enim est nutrimenti excrementu.Generatione autem,quod generas dixit .hoc enim eliquod est genera/re,opponitur.Quod enim generat,quod generasgenerat. De generativa ergo dicturis primu de opposito dicenda est.no est autem,sicut dicebam,quod generas, ut oppositum:sed magis ad fine. Hoc enim sibi tanqua scopum. xponit natura permansionis gratia, ut aliud faciat, quale ipm est. Nihil ueto xhibebit εἰ ipm laqua subiectum cosderarciquidolui quod genera ,solum cosidera tur.Nes enim generatione esse contingit sinem,qd generatur. nes quod generatur,sine generastione.scut ergo miscatio sdificabilis est aedificatio: 5c sensus sensilis sensus:sic εc generatio genera hilis est generatio. Et sicut aedificationis finis est pscere aedificabile, id est domu facere: sic te gene rationis sacere aliud qle est generans.Sicut ergo domu nihil xhibet,& ut oppositum 6c ut finem cons derare aedificationis: ut hoc ipm quidem domu id est tegumentu quod arcet a pluuiis 5c istibus finem: ut autem aedificabile donec aedificatur oppositu:sic&generati5is,id quod generasutι quod adhuc generas quide oppositu.Ut enim Gificatio ad mificabile: sic generatio ad generabile. Ut autem iam generam,ad fine.Idem εἰ in auctione,& eo qd pol augeri,& eo qd auctum est.
Nutritius enim anima aliis suos inest:ο prima,υ maxime comunis est animae Jacultas ersuam viuere inest omnibus.Cuius opera sunt generare uti nutrimento.
Hinc deinceps incipit,eam,q de uegetativa est anima,doctrina aggredi. nutritiuam hic alam uegetatiuam dicit. Quoniam ante facultates de operationibus prius tractare oportet: ante opationes autem de oppositis:atalium autem facultatum vegetativa prior est: eo quod, q alias habent atales sacultates,eam quogi habentaquae autem eam hu non alias quos habent:ppterea primu de nu Atrimento Sc generatione necesse est dicere. H enim sunt animae vegetatius opa:de qua primum tractandum est,ut maxime comuni.scdm eam enim uiuere inest oibus uiuentibus:ut animalibus esse scdm sensum.& prius quidem,ut iam dixi,de generatiua uerba facit:cuius sunt opera genera refc nutrimeto uti.Vides, illud,Nutritiua enim ala Idixit pro eoiquod est uegetativa.Sic enim nutritiuae inquitIsunt opera generare,dc nutrimento uti, pro eo, quod est nutrire.
137쪽
Est enim maxime naturale eoru, Fae in viventibussunt, eru, aecus perfecta,σno manω, vel aeneratrone non habent spontanea acere altersi, Fale jm .animal quide animat: planta a tem plata: ut, quod semper,o diuinum est,aliqua ex parte habeat, quatenus possunt.Omnia enim illud antiuηuo propter illud Munt, quaecunssecundum naturam agunt.
Ecce generativae lacultatis principia a fine coepit,doces quisnam est eius finis. maxime naturale autem id est finis,quc sbi tanqua scopum maxime Pponit natura ut aliud faciat quale ipsum cit. I ergo u tam habent,nisi uel maca suerint, ut eunuchi: uel non persecta ut recenter nata: uel nisisIntanea hiat generatione utiqex putredine fiur,ut vermes.&pulices,& cimi S&elial modi :habent a natura finem que sibi maxime Pponunt,ut senerent altem quale ipm. Muli auro S si duid est eis simile, sunt & ipsi ueluti manci . Neutram enim spem seruat:quare nem ex teipli inter se habet generationem. Narrant autem quod cum quados mulae concepi Ilant,abortum te cerintacum no posset,quod erat coceptum,natura perficere:eo quod neutra sit pura, S integra rura memenim equi nessi asina:sed utras est mutila. Non omnia autem concipiuntes ea put dine fiunt. Resert enim Aristoteles in libro de historia alatium pisces quosdam ex putredine gigm, cui etiam concipitat.atq; apes quidem, quae ex taurinoru corpota putredine gignutur,similr granerant ceris semen imittentes. Deinde & tam adiungit apter quam maxime naturalis cst finis ui uentibus alterum iacere,quale ipm.Vt enim iquitad quod semp est.& diuinu aliqua ex parte hubeant. Quatenus possunt.Videntur enim ota quae natura costant,eius quod rerum est primum,&optimum desiderio teneri dico aute diuini. Quare umquodq; quatenus pol imitatur eam,quae est in primo aeternitatem.Dubitauerit aure quispia:s est maxime naturale olbus umentibus factare.nuale ipmrunuquodquest aut similis generatiuu:an etiam in irrationali aia continget ese gene ratiuam facultatem:& sensum sensum gignere:iram tira:& inrclias similli: an uegetativa esse irra
tionalis generalita ut sit ex deteriore melius:quod est absurdu. Nunquid aute dici potestim qu admodum abscissus ramus in seipso habet indivisibilr naturales oe s facultates: di queadmoda insectorum partes etiam a totis abscissae,in se habet sensitiva sicultatem, εἰ scdm locum motu sic S. in semine. quod est ex atalibus indivisibiliter insunt ronis aialium facultatum no enim uitae expers Be mortua egreditur,Sed si hoc datum suerit,s, irrationalis quoq; ais rationes sunt in semine:qus cum augentur, uel ad Psectionem deducunc, Irrationalis aia tunc in corpus inditur: nec ulla in rionalis animae suda extrinsecus 6c aliunde in corpus adsciscicimulta eorum,q sunt in cofesso subsuertemus Consideretur aut ut in homine,qd dicitur fertur humanae alae ad generatione descem denti. prius si in hoc corpus deciderit,ei adtexi spiritu,& illas, quς sunt in eo irrationales facultates. Ouod si hoc uerum eaenecesse est nte seme pexistere irrationalem alam. Si enim in lemne gene
titionem habetisalsum est,qd dictum est.& si in spiritu esse habet & post animalis dissolutione remanet fieri non pol ut in semine sint eius rationes.in illo enim esse quos habebit. Rationi autem consentanta est,ut Se post corpus manens ante im quiny existat. Nunquid aute, qucadmodum animalium,quae sponte nascuturix plantari generatio non ex anima,quae γxistit successione fit: sed de apta existente materia,ab uniuerso opificio herbarum & aialium species in eam imittunt iacue in ipso sunt animales lacultates:sic & in irronali anima,qus est in Oibus animalibus cum ea ex uniuerso opificio subsistat Generativa ergo lacultas non est irrationalis animae: nulla est dubita tio.nem enim generatim ei facultate opus est,quae stam numeri habet aeternitatem.Sed si omnia, quod simp est,appetunt:& animatis Ppterea insita est generativa facultas:quomo in ianimatis pcedet oratio nem enim generativa habet facultatem. Dico ergo,il, in eis quoq; pro modo eorum, talem operationem licet intueri, Quemadmodum enim in animatis no simile est eiusmodi desiderium: sed in aialibus quidem,qus electivum habent motum appetitus quiny a natura immitti tur generativae lacultatis quilueluti Cestro perciens aiatia comouet,& ad talem Opationem cogit: de in his ipsis plurima est differentia.Homo enim simul etiam, quod fit,inquitiudico aute, suci cessionta gratia tales nobis insunt opationes.In plantis aut & arboribus,cum electionis expers mo rus sit,spontanea generativa operatio rcedinsic non est mirum,si etiam I inanimam appareat re missa talis facultas .itas 5e elementa,quae in seinuicem agant,*Fd dominatur,& est potentius,in
suam speciem mutat quod est imbecilius & qd uincitur.Frigidum enim a calido superassi in ipmmutatur. similiteria si calidu a stigido superes.&in sicco,& humido simi .Quoniam enim eli ita non sunt incorruptibilia,eade in si fuerit a calido corruptu frigidum si alibi uicacia eius loco repositio,superante frigido,ut oestruetur species. Et corrupta quos metalla in alterius Iocum rursus
138쪽
reponutur. Et si enim ne hic quide Iapis ales sibi simile generat:ipsa tame metat Ii uniuersitas siue, ut ita dicam totitas generativi habet facultate. Similis est enim hic lapis alicui aialis participsa ue/ro metalli uniuersitas toti animali. Etenim & in animalibus in totis est generativa sacultas,non in partibus.& sicut in animalibus, came aliqua ablata, pro ea aliam generat natura sic & in metallis pro ablato aliud reponitur.
Illud aute propter gi duplex est. Hoc quide cuius gratia,illud Vero cui. Quonia ergo eius, s
semper est,υ diuinu,cotinentia oppetuitate particeps seno potest, quo'd nihil corruptile coli gat unu er idem numero Imanere: qua ratione particeps esse Vnuquods potest, ea quos ratione comunicat:hoc quidem magis:illud vero minus. υ permanet non ipsum sed quale ipso .numero quidem non unu pecie vero unum. Quaresemen,animalium, V plantarum est instrumentu.
Illud autem cui cosequens est esse maxie niurate uiuentibus ut, quale ipsum generent si eo momnia primu appetui,& illius aeternitatem:& qm cino finalis causae meminit ppterea in t o, illa
Iud p pter qd id est finis,duplex est:hoc me cuius gratia: illud uero tui: quod S in poletica' & in libro de generatiGe dixit.QuEadmodum dico, mus aedificator fine habet ut faciat tegumetum
imbriu&aestuu phibitivum:hic finis cuius gratia est. Tegumcti.n. gratia domu facit. habet aut αalium fine nos uidelicet.hoc n. tegumctum nobis facit.Sumus ergo,& nos domus aedi statoris fi/nis ut cui. sicut ergo hic:sicia in Oibus q natura collant,duplex est finis.eius.n.qd diuinum est desderiucppter qd unuquodq; aiatum sacit aliud qle est ipm,est finis cuius huius n.gratia genera/tio. Qin.n.corpora sunt animis instrumeta:aiae sunt fines ut cui. artifice aut domus extructo/re Guenientia de xportione habet natura: cu hola uero tegumentu fieri iubete aia. corpore aut domus.no solu aute in alatibus duplex est finis,cuius & cui:sed & in plantis S in his .n. natura imstrumetarium facit corpus: qd refers ad usum eius q in eis est,aiae. Instrumctariae.n. sunt plantam quos partes radix cortex medulla & solia a eiusmodi. In animatis ergo duplex est finis ut dictu est,in reliquis aut noest itide inuenire duplice finem. Metalla.n.& lapides,&,ut semel ditam inani.
mata q a stigiditate qdem & caliditate .pxime fiuhsed ab uniuerso opificio separate unii habent fi/nem cuius gratia. Ipter mud n. sabrica. non itide aure,& cui. ut finis est in eis,nem.n sunt aliquo/rum instrumeta ne* ad aliquam usum alarum coparans Magis auic est,ut duplex finis in Oibus comuniter cosideretur.& est,ut cuius finis,cGiter rem cium naturalium,& artificialiu boni desi/derium. Boni.n.gratia& natura &arsola agit. finis adi cutio dae materiae gratia est n finis sorama quos simpliciter abacii uel aialis qd est ornare materia,& boni desideris, Dpter quod haec fiὸ tinnulas sortasse uel diuinitatis imitatio. Notat aut hic,q, scopum Aristoteles fine dicit cuius enidesideriu hic scopus est & ypterea duplice finem dixit. Appetitu aute colus dixit. Dprie n in solis sensum habetibus appetitus ut superius dixit. Platae aut appetitum no habet qm nem sensum Appetitum ergo dicit naturalem ad hoc costitutionena.& sicut.signem,qd sursum est petere dictimus,& sic ad illud tedere. Ino ergo,quae naturaic hunc impulsum & appetitu habet .primi eteranitatem appetunt. Et quonia corruptibilialingitn5 possunt eade numero manere:faciendo alia u/lia ipsa sunt specie successione aeternitate persequutur.Hoc dem magis:illud uero minus uel qd haec qdem sint uitae diuturnioris:illa uero breuioris. uel Ipter ea.quae desciur& no sunt' perpe/tuo sed aliabus temporibus sunt. ut Iocustam genera,& vespae,& culices.& squa alia eiusmodi. Magis aut proprie hoc audit aliquis,no de teporis diuturnitate sed de qlitatis participatioe sic. nquod reliqs aialibus Ionge est pstantius homo erit loge deterioribus minus diuinitatis particeps multa.n .animalia sunt diuturnioris uitae u homo cornicesi& elephati & serpetes:& alia plurima. non ita' sic illud audi cdum est. Haec sidem magis illa uero minus: sed sim qualitate participatio nis. cadmodum & solis illuminationes no olaaialia similla admittunt. Aliter enim aquila solas ris luminis et particeps:& aliter homo:& aliter uespertissio pro modo uisium eorum oculini, MN Dei illuminationes alia aliter suscipiunt,secudum suae substantiae modos.
. Est aute anima viventis corporis causa,eν principissi Ea aut e multipliciter dicuntur. Sed tumganima, secundu diuises tres modos,causa. Eteni unde illi motu ea est i Ipser qger,visubstatis, animatorum corporum anima causa. Quὸd itas, ut substantia, clarum est. Ccusa enim omni lus,
quo dIn est subst tu.Uiuere autem viventibus esse est.
139쪽
Postquam dixit de fine generativae facuItatis: & de nutrimeto,& sensiIi,&, ut semel dica de iis, quae sunt opposita animalibus facultatibus,est tractaturus: prius p haec docerist illi, q habenda est
de anima oratiot,oppositoria est necesibria tractatio. Ammatu enim,qualonus est animatu, nutrit.
Quare,s, ipsum nutriatur,ei anima causa est.Similiter & ut uita sentiat causa est aia:quod aut nutritur,nutrimeto nutritur:& quod sentit sensile sentit. Quare M.q de nutritiua & sensitiva ala ei triactaturus,prius sciendu est quid est sentire S nutrire:& ei qui illa nosti: uult scire necessariu est, quidna est nutrimentu.& sensile.Sensus mi sensilis sensus est:&,qd nutritur, nutrimento nutris. ea aute sunt ad aliquid. Eorum aute, quae sunt ad aliqd, qui alteiu nosse uult,ea quoq; necesse est reliquum cognoscere.Quare necesse est ut a de ala ducturus est,de oppositis quo dicat.Frume tum enim,ut stumen tu quide non est ad aliad.Vt nutrimctum aut, est ad allud. Similiter & Iapis,
ut substantia qdem aliqua non est ad alim: ut aute uisibilis ad alio est.Uisibile mi est ulla uisbile.Unde ergo hoc est,u, anima nutrimeti, & sensus corporibus ta est, ut adeo necessario ostedat ut de eis esse dicendu hoc osscdit per a posita.Cum eni cauis mat multis modis dicans: Vel eni materialis causa est:uel formalis: uel finalis . vel effectiva:Cum ergo qtuor modis cauta dicans: secu/dum tres modos ostedit causam esse ui tibus anima:& ut forma:& ut fine:& ut essestiua Quod enim no materialis causa anima est clam est. Et se anima Oem,ut forma, uiuctibus ta est, duobus argumetis ostendit.Illud eni ut substatia ei forma significat. Anima inatiumentibus uiuedi causa est Quae aute uiuunt,qoatenus uiuunt,esse habent. Quicquid aut est,quatenus esse habet id eius forma est. Anima ergo uiuentiu forma est. Vel sic potius. Anima uiuendi uiuetibus ciet est: Viuen tibus aute uiuere eoru esse est: Anima ergo uiuentiu esse est.Cuius aute rei im esse eius su stantia est. Anima ergo omniu uiuentiu substantia est.Substitia aut ut sint,omnibus lausa est Anima ergo omnibus uiuetibus ut sint,causa est. Ut substatia ergo ala ut sit causa est Hoc ergo unuest argumentu,st anima,ut so a causa est. Altem est aute,quod iam etia in ederibus dixit.Cu iusuis enim quod est porctia inat, persectio,seu entelechia forma, est. Potentia aute uita habentis corporis anima entelechia est. Anima ergo potentia uita habentis corporis forma est.Sic ergo cau/sa est anima alati corporis ut quae eius forma est. Atqui & ut effectiva causa, causa est S principiuanima:& ut finalis. Et st causa est ut finis aia,sic ostendi pol.Prius aut accipit,st natura olla alicuius gratia secit.hoc enim mostratur in auscultatione naturali.Instrumetis mita corpora,amms gratia.
Cuius aute gratia aliquid fit hoc est illius finis. Anima ergo instrumetis pditorum corporu finalis causa est..uod aute, ut effectiva causa principiu est anima,aperte ostedit. Essecliua aute causa est illa unde est principia motus. Motus aut e species sunt qtuor.Primus enim,& maxime M prius motus est.qui est si locum:Deinde qui est sm alterationem:Deinde se dum auctione: inde secudum diminutionem: Et quod motus secundu Iocum causa est animalibus anima.clam est:sed sic non omnem coprehendit animam: sed eam,quae est fim locum motiva.Quare etia ostendit in alterationis quos causa est. Sensuu enim causa est anima. Sensus aute alterantia sensilibus quodamo/do affecti.alteratio enim quma est disgregatio & gregatio uisus. Sed nondu per hsc plantas quoque coprehenditisubiugit ita ,si, auctiois& diminutiois causa est anima, ut omnia alata coprehedat.Non similiter aute est effecti uu principiu,& formale. Formale enim principia smir est.ac finale.effectiuu autem non amplius substantia'. sed aliquaru operationu, vel affectuum principiu Scausa est.Quomodo aute dicimus diminutionis quos tam esse anima Nihil enim neq; ipm sis ipsi nega suo subiecto corruptionis in est. Omnia eni non solu esse. sed & stemitate pro modo suo appetunt,ut iam dictu est. Dicimus ergo, queadmodu dicitur &id.quod no est & priuatio causa esse rerum generationismo st causam effectiva habeat: sed st ex iis mutatur qd fit:& q, ea cedat sermae eom,quae sunt. Omne eni quod fitaex iis quae no sunt.& ex spria priuatione fit: ut ei lii est in naturalibus:Sic& anima diminutionis esseta dicitu cino se faciat diminui: e: sicut facit au/etionem:sed quod adipter imbecillitate ei deinceps cedat. Alioqui ad ostendendu q, effectiva ta est anima, satis est scire, et, auctionis in est. Si itaq; sm ora causam modos alato corpori anima causa est,ut sit quatenus est animatu:Si aute est animam eo ipso nutritur,& auges & generat:& eoru ergo anima causa est. quod erat xpositum ostedere. Ea aut e multis modis dicunt. Causam aut dicit S principiu multis modis dici. Quatuor mi modis dicit: ut forma: ut materia: ut effectiva causa: ut finalis. Similiter aut anima tribus definitis modis causa est.Ex qtuor enim modis causam in naturali auscultatioe definitam secudum tres similli corpori ala causa est.Unde ens motus, hoc est,ut essestiua causa: se enim istam uocat:& cuius gra id est,ut finis:&,ut substatia, animatoru corpora
anima causa est,pro eo, quod est,ut forma. In Ppria enim larma uniuscuiuis substatia charael
140쪽
rem de figura accipit Materia enim comunis est omniu Iam uero animata esse habct sm animam. Quare animatoru corporum anima forma est. Quod itas ut substatia clam est.causa mi ut sint, omnibus est substatia Quod causa est ara ut forma .p haec ostendit.est aut hoc primu argumentu. Anima enim inat uitae principiu S causa est uiuentibus.Viuere aute uiuentibus ese est. Uniuscuiusq; aut esse eius forma est εἰ substatia. Anima ergo sorma est εἰ substatia uiuentiu. Uniuscuius autem substantia ta est ut st. Anima ergo uiuetibus substatia, ut sint,causa est. No hoc aut Ordine .ppositiones Otulit:seda posterioribus incepit. Causa mi inquit, ut snt,omnibus est substatia ut se si oratio. Substantia,idem est aut dicere serma ut sint, ibus causa est, sin hanc enim unuqem S est de dicitur. Quare uiuetibus substatia,& forma ut sint,causa est.Viuentia aut esse habent fm uitam hac enim ratione ab alias disserui. Uitae aute anima causa est. Quare si omnibus ut sint,ca Dest uniuscuiuso substana de forma:uiuentibus aut uitae causa est anima quatenus ee quoq; ha hent.forma ergo S substantia uiuentiu est anima. Amsoteles aure,cum xpostioes duisset coclu/sonem non addidit,ut apertum est. Substantia autem ut iam diri ormam dicit.
Est .atem eius,quod est potensia,ratio ensesechia.
Secundum argumentum Ratio autem inquit,pro eo quod est,substantia, εἰ forma.
Adam sum aut sιὰd π cuius gratia anima, Mut meris,alicuius gratias cit .eiae modo π ratura. O hoc est ei finis. Tale aute in animalibus anima Ic naturi. Omnia enim naturalia cor/pora, anima instrumenta: quemadmodum quae sunt animalium, ' quae sunt plantarum, Ut quae sent gratia animae. Duobus autem modis illud cuius gratia:ο curus, o cui.
Posta ostendit,st ut forma corporis,principiu,& causa est animainuc oscdit,st,& ut finis Que admodum mi mens alicuius gra facit: ecde modo & natura. Mente dicit adtiua,sicut mens archi tecti nihil frustra assumit:sed omnia,q ad alique finem spectar,nepe domus co structione Sic ergo tui frustra facit natura:sed unuquods eius opus Opter aliquid est. Hoc aute aperte ostedit in myrurali auscultatioe.Declarat S de usu partia mediconi tractatus. st ne minimu sidem nature opusseustra est: sed alicuius gratia.Cuius aut gratia facit hoc est,eius finis,inat.Cuius ergo gralaciis aniinquit, g alia. Animatoria enim,inquit, Orpora ola, di animaliu & plantarii. ini rumenta sunt animarum. Instrumentu aute fit gratia utentis:&eam habet finem. Quare&iqfiunt a natura cotipora animata dico fine habent ipsam eis usuia anima Duobus aut modis illud cuius gra di id cuius,& id cui. Hoc in loco uel sic accipiendu est,anima quide finem,ut cuius:animal aut ut cui facit
enim instrumentariu corpus natura anims quide gratia,ut eo utatur,taqua finis anima,ut cuius. finis aute ut cui animam,Ut enim citra impedimetum sint animali operati oes,omnia facit natura
Vel igitur sic est,illud Cuius,& illud,Cultues,sicut paulo ante diximus Cuius quidem, gratia fa/hricae mundi,& aeternitatis: Hoc enim omnia expetunt: Sic & animae. Ei enim praeparat ad usum instrumentum:quod & uerius est.
Sed συηde primu secudum locsi motus,ca a. no omnibus cute inest visentibus haec facultas. est aute π alteratio υ omo per anima. Sensus enim alteratio quia esse videtur. nihil autesentitsiod non habet anima. Similiter aute o de auctione,υ diminutioe habet. Nihil enim diminuitur nec augetur naturalite quod non nutritur.NM a te nutritur,quod no vi si particeps.
Deinceps ad effectivam transiit.effectiva enim causam sic semper uoca unde principia motus Cum autem multis modis dicatur motus,ut dictu estis, motus quide secudum locu anima causa est clarum est. Sed non ossius,inqui inest uiuentibus haec facultas,id est secudum lacum motiva. Quare non sic uidebitur omnis anima esse causa e stiva.& ideo eam alioruet quom motuu re causam ostendit:alterationis,inqua,& auctionis:& diminutiois.& sic in omni ala uniuersale fecit ora/tionem Quhd ital anima alteratiou ta est,sic ostedit. Animalibus ala sensus causa est Omne aut quod sentit,alterat . Anima ergo alteratiost causa est. Quomodo aut sensum dicit alteratione nucquidem no addidit. Deinceps aut adlicietis, duplex est alteratio: & in uniuersum pati duplex est
hoc me qd ducit ad corruptione:illud uero ad psectione.a doctore mi discipulus patic &altera re no ad corruptione sed psectionem ducis. Qdeni potetia in eo est,ad operatione deducis. Sic ἀsensus alteratur,ta a sensilibus patitur ad psectione ductus, & a potentia ad operatione Dductius. IO.Gra.suPala. S iii