장음표시 사용
101쪽
activitatis possit generari, Sinhaerere in subiecto completo.& iam composito ex materia , bc torma substantiali inlcrioris virtutis, S activitatis, praeter iamcxpositas rationes patet in i igne, qui generatur, Scinhaeret in ille callis, & in cλrbonibus cadentibus, abi q. corruptione formae iiibitantialis eorum. Quod si quis dicat inibi non adesse ignem a linoueat manum i probet: si vero dicat inhaerere in partibus porosiS, in caeteris secus; non videtur velisimile; quoniam totaeorum subitantia apparet ignita, quae q. successu temporis tota deni uinconsumitur ab igne, & conuertitur in cinerem, nihil remanete de corasorma subitantiali. Data igitur hac sententia plures diluuntur disticultares, in
quibus laborant alij Authores; ut quod adueniente animar ilonali remaneant potentiae vegetativa, ct sensitiva, quibus tanquam instrumentis utitur anima rationalis superueniens; sic anima s ensitiua utitur potenti js vegetativis τα non quod hae potentiae corrumpantur adueniente perfectiore forma, quae ideo potius perficit quam corrumpat Cas potentiaS.
Ex his autem omnibus infertur primo in homine dari te peramentum uniuersale totius corporis , quo differunt singuli homines inter se; quod cognoscimus ex praedominio siderum apud Horoscopum, Sc luminaria natalis. Secundo dari temperatnenta partialia in singulis membris, S potentijs, etiam de communi medicorum sententia, ut exein pli gratia quod haeparsit naturae sanguinis , est enim e in sinonicina; Pulmones aeris, quippe a quo procedunt spiritus vitales ad uniuersum corpus: Cor esse sedem, dc fontem caloris vitalis, qui
cum fiat a Sole, ipse Sol cordi praeest sicut docet Ptolemaeus
cap. de vitiis Sc morbis corp. 3 Quoniam hae potentiae. dc partes corporis sc biiciuntur singulis astris iuxta singulorum natura; apparent hae potentiae, di partes diuersimode affectae, prout ipsa sidera acquirunt diuersos influendi modos, de quibus a nobis saepius dictum est ,
ct amplius dicendum. κη Tandem ex doctrina Ptolemaei Iocis citatis Quoniam ex affectione partium, S potentiarum emergunt druersi effectus, ut vel morbi proprie dicti, qui procedant a qualitatibus putrescentibus, inscrunt dolorco , MMq. symptomata, di vel perpetuas
102쪽
petu , vel redeuntia, vel temporanea; vcl in crunt defficiis Per manentes, qui vitia nuncupantur a let Olcmeo, ut uti caecitas, claudicatio, luxatio &c.
Haec in genere dicta sint, quo nimirum facilius intelligamus niuersa de quibus in sequentibus dicendum est.
De forma, ct temperatura eorporis in oerie.
Ptolen istis in hoc capi te coniungit verba cum Pr ςdctibuS-Vt enarratisi3s,que ad vitam, S eius inoderatione pertinet, nonao rc sequAntur,q.iae ad corporis temperaturam spectant; praecedant vero ijs, quae ad corporis morbos ,ει vitta. atq. demum ad animi qualitates & dotes : haec enim omnia a corpori S tem- Peramento manare apud Omnes Philosophos receptum eli. Ad hanc igitur rem ait Ptolemaeus.
Obseruare in uniuersum oportet orientalem sinitoris partem, ct succedentes, aut gubernandae eius ius possiden res errones scut is imus. Partim vero O Lvina smiliter . Subiectum ergo ad hanc rem ponit Horoscopum, & Lunam et & ego censeo Solem quoq. ponendum esse, qui Cum exhibeat vitalem calorem , a quo primo, & principaliter pendet coctio, S mixtio elementorum ; haec proculdubio talis apparet,qualis vis,& natura ipsius caloris vitalis: imo etiam Ptolemaeus circa medium huius capitis Solem quoque assutarit. Igitur quoniam Horoscopus praeest corpori; & Luna h timiditati radicali, quae est velut sponsa,& subiectum, cui inhaeret vit Iis ccor: dc sol calori vitali, a quo post animam effluunt Omnia munera vitae, rationi consentaneum est corporis temper turam pendere ab histribus locis, tanquam i causa materi aliis Quaecunq. vero sidera, siue quae super haec loca dominantur errantia; siue quae coascendunt, vel condescendunt etiam fixa innuunt corporis temperamentum, eius'. delineamenta, colorem , dc speciem ., Post haec Ptolemaeus descendit ad particulares, dc simplices modos per singulos errantes; qui modi de se in textu plane in telliguntur.
terum ex hoc capite, & sequentibus plura colliguntur.
103쪽
quae ad physiognona iam spectant,& non parum artem medicam in prog tosticis curi si uuare possunt: & sunt ea signa , quπPtolemaeas colligit asingulis Planetis dominantibus ,&cum disterentias nimirum sint orientales, vel occidentales, angu lares vel cadentes, in propriis dignitatibus, vel peregrini Sc. Quorum signorum in noc capite nonnulla exhibemus . Si Pr mo cauendum quod faciei similitudo ad animalia, o tum habet potissimum a signis, & imaginibus itellati orbis, quae in ortu inveniuntiir ad momentum natalis, non sine Permixtione ab iis, quae cum Luna,maxime si ipsa supra terram in urniatur, & eo magis de nocte: nam ut docent Professores, imagines fingunt corpora, Planetae vero dant corporum qualia latus quae qualitates proculdubio augent, vel diminuunt ea . quae ab imaginibus imprimuntur. Quare sciendum hic est quod sicut in monstri natali malefici Planetae dominantes, & angulares tollunt humanam fornum, ct membrorum proportionem; atq. si luminaria non respiciant Hor Oscopum, in quibus casibus imagines stellati orbis exprimunt suam speciem, ut diximus : Ita in hoc capite, quod Pertinet ad Physiognomiam, similitudines ad bruta animalia si ad vitium, reserant cum membrorum eadem fere turpi inampi oportione, quae in brutis 1 signuin certum est , quod cum ipsa imagine stellati Orbis adsint etiam radii hostiles maleficorum, quibus una cum similitudine speciei animalis inserunt etiam similitudin in morum , ut communiter Physionomiae Profis ores allirmant. Etenim nunquam credam quod λ.ae imagines stellati orbis qualitates, S dotes in animo imprime re valeant: videtur hoc repugnare doctrinae, quam tradit Pi lemaeus in cap. de qualitate animi. Quare data in Horoscopo, S cum Luna quavis imagine, & cuiuscunque ferae, si benefici praesideant viribus robusti, imago illa ad humanae formae propO ticnem, & pulchritudinem ita accedet , ut vel nullum Vingium , vel omnino exiguum super futurum sit deformitatis serae . Vnde quamuis animi qualitates exordia quaedam Ostei dant illius animalis, cuius est iningo stellarum illa, studio tamen cura , S prudentia , quam infundunt benefici, ad omni madam human itarem, clementiam, honestatem, caeterasque
m εο virtutes rescissis, & depositis brutorum viiijs, futurum
104쪽
esse certo , ut reuocetur , ct instruatur animus.
Igitur ad rem noliram ; in agines brutorum stellati Oibis imprimunt suam speciem, es similitudinem in hominu ad
vivunt expresiam, si malcfici pramalcant, dc praesint, ut diximus: si veco praesideant benefici initium quoddam Gq. eas tantum partes,c quibus, si quid boni , & virtutis inc si in animali alio, cffluit, decutis characicri bus& signis siluestri uni vitio rima, alq. citcumaedificatis Partibus Omnino humanis, honestis , dc dignIS. Hinc deducimus ad Physiognomiam si species brutorum ap-Pai eant in homine eo modo deformes, quo in ipsis brutis; innotescat proculditio, uatum illum, silvcstres morum bruto. umores induisse . Vt de Leone si appareant ungues, duntς S, Oculi, vitium crudelitatis, & voracitatis innuunt; si velo ii Oris, ct pectus in laraim extensa, inagnam: nitatem S audaciam. Ulterius progredior, Saddo ad commodum artis medicvi quod similitituo Brutoruin in facie, sign scat natum obno i- iam morbi s, ct temperamento illorum brutorum. Elcgo vidi quemdam prae caeteris, qui Canis speciem fercbat, cum colore bili o, qui tan scin a rabido canc morsiis rabidus cubuit. Imagines igitur dant corpora, Planetae vero corporum qualitates , quas tamen proculdubio augent, vel diminuunt ab iis , quae ab imaginibus imprimuntur.
Iuppiter in viris, S Venus in mulieribus feliciter, & robus te se gerentes esticiunt corpora moderatὸ magna, ct pulchre
taxia suum genus proportionata, pinguia, colore magi S albo Venus, magis cervico Iuppiter non sine rubedine: nam Iuppiter sanguineum temperamentum , VenuS Phlegmaticum praeia eant; Nigros oculos, sed Venus maiores, magi R. lucentes obfrigi di usculam humiditatcm , quae facile intumescit, & retul-get: Iup itor vero oculos plus activi tatis, roboris, S motus habentes . Capillos Hediocres, ct Iuppiter non nihil crisposici fere leonini coloris, Venus magis demissos , & flauesccntes ad albedine. Iuppiter vocem in mediocritate grauem, sed claram se& sonorana. Venus tenuem ei aram tamen , S dulcem, utramq. auditui gratam: incessuS ab utroq. gratiis , a Ioucta- .men via ocior: sic in febris agendis. Ab utroq. mundi cies ci-
105쪽
nuue , quod sane raro contingit, eosdem ostendunt effectus, non sine moderatione; mulieres lainen virescunt, sanun scunt viri. E signis igitur Iouis dabitur temperamentum calidum, Ochumidum,e signis Veneris himidum,& frigidi alculum ii vid licet sint orientales. Quod si oceidentales te habeaut valuersia praedicta commaculant, & minora reddunt, frigidiores'. os tendunt effectus. Si vero alio quouis modo deprimλntur, eas ostendunt labes iuxta depressionis causas , de quibus dicemus infra. Quod si alio quocunq. modo associentur malefici λ netae uniuersa commiscent iuxta uniuscuiusq. habitum & vires , Mq. in dominio iura maxime vero iuxta vircs eorum, qui supra ipsos eleuanturo Ratio simplax singulorum Planetarum se se habet . iuxta Ptolemqi verba o Saturnas cu, orientiais est , flauos commodeque o bentes procreat, capillis nigris, crispo capite, oculis mi-gnis , re satura moderasa , temperatura vexo furand/νe, ct frigidiore r Occidentalis Ῥero eum ork πIgros, oemacilentos , ct parvos , capillo plici se tenues , aliquantulum moderata satura , nigris ocutis tempecatura wrλiritidiore, se sicciore o Ego dico quod malefici, de maxime Mercurius, si naturam
eorum accipiat, in uniuersum inconcinnas, improporti R. tas , deformes , & rudes exprimere solent species: cadunx enim ratio sere, quae de inonstris dataeis ete;nim malefici d formant uniuersa. Et Saturnus quidem rudes, agrestes, horri
das , & silucit res similitudines insere, sordidas, nigras,& Obscuras , ut tollat omnem venerationem, & inducat despectum, Sabiectionem . Mars vero species formidabiles, ignito colore aestuan tes, quaeque intuitu terreant; talidas quoq.& ma- Ie olentes: Attamen si malefici selicem habitum induant orientalem in propriis dignitatibus inuenti,&cum caeteris benigna nccessitudine iuncti componunt suas finiilitudines ad quamdam consormi tatem , semper tamen redolentea, quae diximus. Mercurius malasicorum habitu indutus ridiculas formas ex-prtinere solet & vafros reddere; ut quodam in Hesopo,qui cum
106쪽
. Item nialefici s olem inferre vel cicatrices;vel alicuius mebri dolorinitatem , claudos, gibbos , orbatos &c. ut constabit insequenti capite z atq. cuncta haec pro eorum situ in signis , domibus coeli atq. configurarione ad luminaria. Quae de singulis Planetis tradit Ptolemaeus de se ita clare patent, ut non sit opus hic denuo recensere: Notandus tamen luminarium
concursus et di quoniam Sol tribuit qualitatem activam, quae est calor vitalis, superaddit ipse maiorem conformitatem, di pulchritudinem cuiusuis speciei etiam venustae: At vero Luna, qui tribuit qualitatem passivam, quae est humiditas, ad ijcie staturam, S implet copia ad robur, & amplitudinem: ita G lanus pracaeteris lib. de Dieb. Decr. Et cauendum verba ilia Ptolemaei, maxime in separatione quod exprimitur in alijs versionibus, intelliguntur a Sole,quod est in sui augmen to a Etenim quaevis familiaritas in applicatione robustior est, in separatione infirma. Vnde Ptol. subdit etiam de caeteris Planetis.
Rursum in genere eum matutina fuAEt sellae ct an
rentes ingentia esciunt corpora, cumg. in prima sotione fuerint, valida ac /rmis lateribus. Planetae in prima eliaca, idest a Sole apparitione, ubi orientales fiunt, siue matutini sint , idest superiores tres , siue vespertini, idest ins
riores caeteri tres, augent corpora, quoniam augentur ibi lumine: deinde rationi consentaneum est, ut ubi ad primain si elonem deuenerint, valida & firma fingant corporum latera .
Vides Lector quomodo verum sit, quod docuimus in Coelestet Philosophia idest proprietates, S passiones effectuum pendere a proprietatibus, Spassionibns causatum. εc quomodo Pt lemaeus procedit ordine, & principiis verae Philosophiae. praeeuntes veris, addit, immoderata, ct cum fecundo eo fiterint imbiriuiora . Occidentales verὸ dignitate prorsus nulla , O vitiorum facunda. ubi praeeuntes vult dicere vltro progredientes a prima statione; incidunt enim
in quadrantem occidentalem: quare subdit . Occidentales verὸ, vero dicit pro enim , ct ratione superioris doctrinae. Hucusq. Ptolemaeus de sua singulorum Planetarum persona,
107쪽
drantibus etiam mundi ab ortu, ad meridiem dce. par enim omnino ratio in cunctis circuitibus. ut alibi diximus. De singulorum quadrantum natura vide in textu. Ad hanc rem ego obseruaui quaecunque seruntur in quadrante aestiuo , magis inlatum, quam in longum augeri: e contra in Vere, de Autumno magis in longum ., Rursus quadrantem Veris saecundiorem esse ad nuutiplicandain numero prolem,& cstuc eum: Estatis vero quadrantem ad minorem quidem numero Prolem; sed extensiue, & mole ampliorem efficere. Quare ad rem medicam si sit opus medicamenta in longum , ad extremas videlicet, & sumnaas corporis partes peruenire, quadrantes veris, S Luna in prima a Sole apparitione usq. ad primam Di- cotoinam conducunt: si vero perlatum, maxime circa nobiliores corporis partes quae sunt pectus praecordia, dorsum cic. magis conducunt quadrantes aestiui , ct Luna post primam Dicotomam; dico quoad medicamenta fouentia, nutrientia, augnaen tantia dcc. Nam a violentis tunc e contra circa eas partes omnino abstinendum ob rationes in superiori tractatu expositas. Etenim re vera membra corporis firmiora,&la
tiora idest pectus praecordia Sc. Quadranti aestiuo su&μiu
tur, ut ibidcm probauimus et quo pateat a Ptolemaeo tradi doc trinam omnino uniformem,& uniuersalem, ijsdemq. innixam princiPas. Post hec Ptolemtus scrutatur,& obseruatparticulares natu-yas, formas, &magnitudines signoruni iuxta ea, quae docuerat lib. I. cap. Io. , ut quia humanam figuram refcrunt, vel brutorum, vel magnam, vel paruam, vel in par- te anteriori ampliorem in posteriori angustio-- rem, ut Leo;.vel e contra ut Sagittarius; yel ampla secundum Omnes partes ve etc. que cucta de se clara sut,dc nOSta in seperiori tomo ex. Posuimus,atq. vera esse 3 . Vniuersa re ipsi Perpetuo vidimuS.
108쪽
ased Sanitas , quid morbus , ct is quo cons stant. IVR Rofitetur hunc tituluin Galenus libro de diis mor-
h -bor. videtur autem loqui de sententia communi vulgi his formalibus vel bis . Vniuersi iuAEc fe
nes mini erio particu arum utunIur. At eam partem aegrotare a Drantur, cuius operatio si Iasa.
Cum igitur Ganitas inue ganda sit aut in ipsis operationibus , aus in fabrica instrumentorum , manifestuminis. es morbum esse via operationis , vel fructurae ob-Ia Ionem . Caeterum Saniras non operationis actu, sed aptitudine potius es desinienda: Sanitas itag. moderario quaedam es s morbus aulam vTote sanitati contrarius in immoderatione .rum cons Mit , quorum fauita est moderatio oec. Patet ex his Galeni verbis quod sanitas consistit in libertate
potentiarum, di membrorum ad sua munera exercenda, & Gue in aqti prinio Potentiae, & virtutis, siue in actu secundo exercitii,&effectus. Cum q. effectus exercitia ipsius sanitatis Pendeat a potentiis , S partibus corporis tamquam a suis causis; idco iure optimo Galenus asserit sanitatein definiendam esse magis per aptitudinem potentiarum, quam Peractum Operationis. Concludit tandem quod fanitas moderatio quaedam est, videlicet gubernatio, quae fit a potentias: morbus autem consistit in immoderatione, videlicet ubi potentiae non
exercent sua munera, eo quia proculdubio inueniantur oblatis, iuxta ea quae clicit in exordio huius textus. Haec aute Idoctrina consona est pra ceptis astrologicis a Ptolemaeo traditis , atq. etiam principii s a nobis alibi positis, ut mox vid bimus. '
Verum in hoc Ioco poterit quis iure optimo sibiicere: Data hac definitione sanitatis, & morbi: remanet adhuc incognitum, quaenam sit causa libertatis, & impedimenti potentiarum, S partium t ad summas enim causas inuestigandas per . uenienduar csse docet per saepe Philosophus, atq. si medicae at-
109쪽
iis professores velint extinguere morbum ad primos sontes tollendos peruenire sibi opus esse certo sciant: nam si solum fluentum hauriant, vel alio transferant,& dirigant,adhuc Perpetuo defluet morbus.
Hanc rem subsequitur declarare Galenus in eodem allegato textu ;& dicit quod summa causa morbi nihil aliud sit, nisi immoderata astectio, volpraedominium Elementorum , dc eorum qualitatum in partibus potentiarum; ex quibus, ait, moderam te confiuis Oritur sanitas, immoderate vero aegritudo. Vnde Philosophus Prob. 3. scct. I ait secundam valetudinem esse mediocritatem quamdam. Item de partib. animal. morbi, & s nitam causas essequatuor primas qualitateS. Dices adhuc: Quae erit causa huius immoderatae affectionis potentiarum dc partiumῖ Resp. Quoniam mixto est unio misci-hilium alteratorum, nimirum perulam coctionem, quae conseruari,& successive senapcr etiam fieri desideratur in bene valentibus, at q. recuperari in aegris, quae coctionis alteratio no fit nisi a qualitatibus vitalibus calore, & hiunido, de quibus late in superiori tomo disseruisnus,quandocunq. ipsae hae qualitates vitales vel deniciunt a se ipsis, vel vitiantur, & obruuntur ex redundautia cruditatis, illic occilant acoquendo, vel coctas conseruando potentias,&partes, unde oriuntur immoderatae ab Elementis, S eorum qualitatibus assectiones, nimirum putredo, & excessus qualitatum Elementorum. Ex hoc autem fit quod inter morbos collocandum sit etiam senium in quo nimirum hae qualitates vitales ab R. actione contrarijsuccessive deficiunt,& tandem extinguntur,ut habet Philosoph. libcllo de Iuvent & Senec. cap. iq. ubi distinguit mortem violentam a naturali, dc de naturali concludit dicens.
uapropter 2 sine dolore es quae in Senectute mors
nuria enim vι olenta i sis prisione contingente moriuη-tur, sed infensibilis anima absolutio sit omnino. Ex
quo patet non semper extingui hominem, & in genere quodcunq. vivens a contrariis qualitatibus, ut quidam ab re cun-sent. sed fortasse ipsi dicent. Quoniam hae principes vitales' qualitates desciunt,&cessanta coctione, exsurgunt immoderatae, dc crudae Elementares, quae contrariae cum sint extinguunt vitam. Rest, primo Ruod in senibus exsurganti
110쪽
deratae, & criidae Memcntares qualitates causa desectus via extinctionis vitalium qualitatum, csten cius poturior,& dc- Pendens : nisi enim illa: vitales tasiccrent non exsurgerent immoderatae crit cmentares: quare prior causa extinctionis vitae in senibus est dc secius qualitat,m vitalium, quibus suc- vltr t ' mo ri quam potuit, ut late disterit & ostend:t Ga-1 . lb' ec Maraimo. Resp. a. Quod Philosophus in textu al-ἐegato dicit quod senes xtinguuntur sine passione insensibiliter. uare etiam fine actione contrarii: nam actio , & passio perpetuo sinuit sunt,& non distinguuntur nisi rat onu p inci-Pij , actio agentis, passio patientis: igitur in morte iiiiiii linodi
sevum qualitates elementares non extingunt uos post mortem ἰ senim exsurgerentante mortum, ipsa eorum mors non esset naturatis. sed ψiolenta cum actione contrarij, at q. cum passione: quod Plailosophus il erit in sensibus non contingere. ηScd iam ad rom nostrae professionis. Quando contingit m deratores membrorum, Sc potentiarum, maxime Solcm, dc
Lunam seliciter, ct valide se habere , feliciter, & robus cmoderantur, S exercent sua munera organa, dc potcntiae ad saluteni: Quod si infeliciter se gerant, oritur immoderatio ad morbum, S ad extinctionem iuxta uniuersam Ptolemsi doctrinam lib. . cap. finali, ct cap. de moderanda vita lib. 3. Hoc autem est p i sceptum uniuersale pro omnibus, ct singulis rerum capitibus . Quibus vcro sideribus subiiciantur org uct potentiae diximus in super. Tomo, S amplius dicemuS
De vitiis, o mίrhis corporis in
Tolemaeus agit de hoc titulo per totum caput I 6. dcram non solum de vitiis , S morbis corporis in generC, d verum etiam in specie. Nos vero in hoc capite tan-
tu,n in genere proponimus: nam de variis morbis in specie opus est, ut loquamur seorsim ; quoniam maior pars nostiae huius secunde partis de Diebus Des retorijs ad uiuandam Medicam Artem sub hoc titulo compraehenditur, Incipit ergo Ptol.