장음표시 사용
81쪽
θαυμαχyονε τίτης πιις τα4 enu Tia μιηιδ hoc est,ut minus mirum si si ab iisfal cum ueris pari precio censeantur. Id certe consiliu sin prae aetatis medici sequi uoluissent, non esset cur hodie in tanta errorum,maxime in iis quae ad simplicium medicamentorum cognitionem attinent, caligine uersarentur.
Plerique enim omnes Arabes potius quam Graecos sequi Arabum uolueruntiquum tamen nulli magis inter se dispensierint: ister se difidusfactum,ut π nos haud aliter quam illi nobis non sessio. conflamus, Crclausis,quod dicitur,oculis Andabaturum more pugnemus . Di en sise uero inter se Arabes, radix Turbit uocata indicio est:aliter enim de ea Serap. aliter autem Mesue tradidit. Serapionis siquidem haec de Tur- Serapiosibit cap. 3 et o sententia est Turbi inqui estplanta quae dc Turbienscitur in littorib. maris,in locis scilicet quos mare cooperit quando crescit, quando uero est quietum,non tagit
eos. Non enim nascitur intra aquam maris,nec est multu
longe ab ea, π nisi quando mare turbatur, π crescit,s' non tangit eam: habrefolia similia foliis plantae quae dicitur Arasatis legendum autem Isatis, ut paulo post ex Diostoride patebit nisi quia unire lora eis, G habet
82쪽
PARADOXORUM MEDICINAE stipite langu duobus palmis diuisum in summitate.Et dicut quida,quod flos eius mutat colore siuu teri die, quia mane est albus, σiu meridie declinat ad colore purpureum, in uesperis uerost rubens. Radix eius odorifera, alba,quae quando masticatur,calefacit linguam. Quae si Turbit se uera Serapsententia est,a Tripolio Turbit nihil distere: μ' est quicquid.n. Serapion Turbi hoc itidem Tripolio Disc. pq 'φ' tribui cuius haec lib. AF aea. I 26.de Tripolio uerbaμηt
I rοινικουν. ριγ λο κη, ,ed Illic, hium τικηγλο- μενον id est.Tripolium in maritimis nascitur locis,quae assidit mare, cedensque dimitti neque uero in arida, nos in mari. Folia habet Istidisimilia, crassiora tame: caulem dodrantalem,insiummo diuisum. Flos eius femtur ter quotidie mutare colorem: mane enim candidus,
meridie purpureas,usere puniceus conspicitur.Radix illi alba,Odorata, gustu calida. Disoridi hubscribit Ptii. lib. uigesimsexto cap. 7. in hunc modusicribens: Trip lium in maritimis nascitur saxis, ubi allidit unda,ueque in mari, neque in sicco, folio Isaias crassore, palmo alto, in mucrone diuisio, radice odorata, crassa, calidigustus. Plin. πιλ In hoc autem uehemcter errat Plinius quod Tripolium polium c. eandem herbam cum Polio es epulat. FHinc est quod Poli, fliis a Rauerit miraculum, quod Tripoli, forib. uetam rerum autoritate debetur. Sic enim libro vigesimoprimo
83쪽
LIBE R PRIMUS. 2ocap. 7. de Polio scribis: Folia eius mane candida, meridie purpurea, loli occidente caerulea aspiciuntur. Ex
iam dictis etiam Pandectari, immesus error agnoscitur, Parim' qui in puis mendarissimis Pandectis duo facit capita, u- ' num de Tripolio Discoridis, alter si uero de Turbis S rapionis,quasi Turbit apud Serapione aliud sit a Diosc. Tripolioad en falsum esse ex praedictis eui nisiimues. Caeterum Mesuen aliud a Serapionis Turbit descri- Nesses denisse, ex eiusdem uerbis innotescet: ita enim Turbit sitisi T-rbit sera depingit: Turbis est radix herbae,cuiusfoliasiunsicut se Iia Ferulae,minora tame: σ est cx habentibus lac. Ou rum certe nihil in Serapionis Turbit cernere licet:folia enim haec fatidis, quae Platagini similia sunt, habet illa autem Ferulae,quae Fornicuis foliis accedunt.Quodsi u ro Ferulae folia habuerit Turbit, ex iis quae lac habent, ut ait Mesue, se no potest nam lac habet, tum uel alia qua specierum Tithymalorum, uel radix PitIUgerit. s pias'. Quum autem Diem sint Tith malorum flectes, Diso cies Tilis
ride libro quarto cap. Is s .autore,nulla tamen ex his Fe malorum.
rutae similia folia,qualia Turbit Nestues,habeat eri notote .ut illarum aliqua Turbit eiusdem esse queat. Nullam uero Tithmalorum speciem rerutae fouis constare, Discoridem diligenter excutienti patebit. Singularum enim si 'ecieram descriptiones afferre si eruacaneu essedini. Neque etiam Turbit a Messe descriptμm Pity g r. ι ,
radix esse potest,siquidem haec nonferulas pini folio ' ἡ
constat, quemadmodum libro quarto cap. is 6. testatur es Pio Dioscorides, qui Piousam φυλ νοις θ radix. πῖῖς κατειληνένον-π ΛυοC . quod est, foliolis acutis, tenuibus, pini similibus ue' t d sh a stitum esse scribit. Quibus accedit, quod PitFusa apud pione sce,C iij serapionem bram dui
84쪽
PARADOXORUM MEDICINAE serapione non Turbi ed, Scebram nuncupatur id quod palam fiet i quis utriusique descriptiones contulerit. De nique Mesues Turbit non potest esse uel Latbris uel P plion,utraque licet inter lucturius a Dioscoride conumeretur herbas, quod utriusique radix a Diosioride inutilis ath is es e ceni eatur. Et certe Lathris ea est herba, quae hodie
quid. Catapulta minor,barbaro uocabulo dicitur. Qiaiamsi
ri posse ut quid esset Turbis, ex tam diuersis ambigussis Arabum placitis, nostrae aetatis medici sitire possent Non
Tu, bit no enim esse Serapionis Turbit, quo nuncpasiim ossicinae u-prum Πρ' tuntur,uel ex eo manifestum it,quo radix illa quam S es rapion depingit odorata est, ea autem qua nos utimi riodore penitus caret, tantum abest ut Serapionis Turbitetist ι;, his dici psit. Neque Mesiues es poterit Turbit , quoniam, Dium non ut doctuimus Ioanes Manardus ex nonnullis fide dignis es hi suci se audiasse'ibi explanta accipitur, quae Marti folio,s' minime ferula,constat: ita ut nihil mirum sit non aetatis medicos ignorare, quidsit radix, quam Ab Tum
Γit nomine officinae vendunt,praesertim cum Graeci, ad
quos tanquam ad sacram anchorum in iis dubiis confu-Tu, Mi -giendum erat,de ea radicesiub nomine Turbis nihil sitri-δε. Urint: barbara enim uox est, oer a posterioribus mediacis, ob uehementem forte quam haset in movenda aluo turbationem c appellata. Neque obstat quod apud Di lycoridem capite de Pityusa haec uerba κν καλουσι τέροπ inferiasunt,uam ea ab aliis adiecta esse argumento est quod in nullis Graecis aut Latinis uox Turbit legitur codicibus. Proindesiueru est quod Ioannes Manardus ste audiuis dicit, nimiru quod plata eius rudicu qua Tu bis nominamus, soli m Myrti habea interque lassarias herbas refertur, certe 'uda Tithymalo steries erit,
85쪽
LIBER PRIMUS. Mquamfoeminam uocant: haec enim, Dioscori teste, ταψυλλα ομιοια μυρσίνου Fatendum igitur apud M Pen esse errorem in nomine ferulae, cum nulla ressit Turbit uocata,quae ferulae similis existat. Hinc ubi ueritatem certius rimari quis uoluerit Jur itagendum rit,ut a mercatoribus radicem hanc importatibus folia uiride nancisiatur tu enim uter ex duobus uerius scripserit, periet.Nos in re no uisa nihil certa costituemus.
Prudenter facturos medicae artis studioses, si Mesuen Rheu barbaro, Epithymo, Scammonio, Polypodio,& Euphorbio exhibitionis praescribentem pondus,haud sectati fuerint.
CAPUT. X. X multis aliis medicamentis in quorum praescribendis ponderibus Mesue aberrasse uidetur,pauca haec enumerada δε- legimus,quod caetera ex Manardi mam Vineis in hunc autorem annotationibus
stadiosius quisque uenari queat. Rheubarbari itaq; dosis a Messieprae, cripta est, ut potio eius infusi seu macerati Rheubar sit a drachmis duabus Cy semis inque ad drachmus ista barim-cem,triti autem ad quatuor: quae nimirum quantitus ni 'mis excessit,nec est hodie sanae mentis medicus,qui tantumportionem exhibea adeo ut multa confutatione nihil opus sit. Praeterea pulueris Epissmi drachmas si ptem exhiberi posse Mesῖe statuit, cum tamen ueteres 'multo minorem qualitatem praescripserint. Discorides enim quatuor tantum drachmas concedit: cuius haec libro q. . cap. I 68 de Epithmo uerbasiunt: πινομόυον b
86쪽
Potsi cu messe pituitam bilems, nigra per inferna pu ga priuatim metincholicis cra accommodatum acetabuli mensera usque ad drachmas quatuor,cu me te saleque ex aceto modico. Oribasius quoque in compendio silo uti drachmas tres transicendi irasicribens: Da bis cum uino duplici pensio drachmas tres σε adhuc amplius, σ cum melle salis admisi bis cochlearium m dium. Paulus tamen Aegineta libro septimo dandas esse drachmas quinq, Epit mi cum lactis hemina coiritus permittit. Plinius lib. 26. cap. 8.a ex usique drachmas progreditur,dum in eum scribit modum: Aluum soluit aequatuor drachmis ad sex, cum mellis exiguo, absq, σaceti. Aurcenna autem capite 2 2 s. βωκnssi Canonis,potionem Epithmi quatuor ose aureos praecipit, adeo ut nemo sit praeter unum Mefueu,qui adhepte usique drachmas progredi ausius sit. Proinde consultil erit, ut quinque tantum, uel summum sis , sdque in paucissimis, drachmas concedamus. Caeterὐm in scammonia do scamma- esse a quinque granis ad duodecim scribit Messe, mni pq tamen Discorides dare inte am drachmam,imo obolos quatuor non timeat: id puerba eruside,quae sir bit libro quarto capite Is S .uquido monstrabul.Amoc
monii liquor cum mulsa aut aqRa pura drachmae unius
87쪽
LIBER PRIMUS. 22 ut obolorum quatuor potidere per inferna bilem σpituitam pArgare. Ad soluendum uero aluum bini o-ιoli satis sunt. Animaduertendum autem binos obo- obolis Ius esse scopμrum μηβm, id quod praeter alios in seuo quid. de poderibus'messuris carmine, Rhemnius his uesesibus indicat: Semioboli duplu est obolus, quem pondere duplo
Gramma vocant, scrupulum nostri dixe re priores. Ita ut lapsius sit Angelus Politianus, uir alioqui doctus, epistolarum puarum libro decimo tam scrupulum Laia Politianitinis dictum, o cολο ν Graecis nominari contendit Ocο- φρολος enim dimidius tantum scrupulus est Sed nihil opus in re manifesta pluribus uerbis. Vt igitur ad institutum redeamus, Paulus etiam Aegineta libro septimo febre carentibus, er stomacho non imbecillis,Scummoni, pondus obolorum quatuor cum et ingibere exhibendum docet. Et in Compendio sevo Oribasius drachmam integram exhiberi poste asserit. Id quod non ιδεο dixerim, quod tantum hodie de Scammonio quantitatem exsiberi posse putem, atque adso Scythicis illis medicis patrocinarer, sed ut ostenderem Scammoniam qua hodie utimur non esse genuinam: ni enim adulterina foret, tuto ea quantit; quae a Veteribus h. ., praescripta est, dari posFet. Adulterinam autem esse qui- mur non uis experitur , qui illam cum notis uel a Dioscoride, estge μuela Messe traditis contulerit. Omnium autem uide- va tur esse deterrima, quam Syriacam σ Iudaicam appellat Dioscorides,quae quoniam lacte tithymali uitiatus tui genuina sit multo in purgando uiolentior: nam i limo
88쪽
PARADOXORUM MEDICINAE Psinio te', Braugutissumpta scio tamen quendam qui scrupulum tur rumin nifasto plus etiam sine noxas --.. b serit. Non est astem ut ideo diuersum Graecoru scamisiis G, a monium ab Arabum esse credamus,quemadmodsi υ- evin ab phorianus Campegius tu horto suo Gallico ibello expia abum ribus antea ab ipso aeditis congesto, leuibus σ nullius Scamm momenti argumentispersisadere nititur. Quemadmodis mim diosiora scaeteris quod ex Masia Asiae deporta Das,ri tur, CPPliuius Colophonium atque Prienepepraeposuit,rbo, lauis ita Mesue Antiochenum. Denique ut illi Iudaicam
Capetia. Syriacum damna ita hic Corascenum. Nemo autem est Co θM, qui nesciat Colophouem, Prienen, Antiochiamque conterminas esse regiones : Colophon enim Ioniae,Prieneu a ae ro G Antiochia Cartae ciuitates,Ptolemaeo.li. s cap. 2.tab. I. Asiae teste,existunt. Corassent autem quantum ex
Serapione colligere licet. nihil aliud est quam Uria, ita
ut dubium non sit tum Graecos quam Arabes utrunque gnouisse Scammonium. Coueniunt quoque in hoc utria quae autores, quod plantae nude Scammonium extrahitur, eadem folia asignant. Discorides nanque hederaeea cy' triangularia, Mesue uero ad modum sagittae alatae. Quis est uero qui nesiciat hederae folia angulosa esse, Ο sagittae eius cuius Mesise meminit formam habere Sunt σ alia multa quae utri que descriptionibus colla
ii quadrare uidentur. Proinde no erat cur Manardum atque me ignorantiae insimularet Campegius: neque
Nanam nim uerum est quod scribit, Scammoniam Arabum essedas ab de genere lassariorum, de ea Graecos nihilsicripsisse, His sed tantum de ea quod in Colophone nocitur: nam, ut iam dirimus,Scammoniam Syriacam,quae lacte Titis malorum adulteratur, tam Graeci quam Arabes cogno
89쪽
serunt:'ad hanc certe pondus Meshes referendum erit nam Antiochenasem Asiatica maiori quantitate δε- noraripotest. Errat ergo potius Campegius, Dod opti- rimum Scammonium in Colophone tantum nasii putat, ' 'cum in Masia Asia,Priene et Antiochia etiam nasiatur. Hactenus de Scammonio. Porro Pol orij dsim scribit Mesae esse usque ad aureos quatuor: uisatis constat um Pol oracia integra parum purgare,id quod multa confutationeno eger. De Euphorbι o uero, Dios autoritatescribit eiusde auresi unu Fumptu interficere. Quosiquide in k- Euph. re,ut alias saepisiime,in Mesue requiritur es:neque podistinim usquam hoc ipsum Discoridemscripsisse legimus.
Imo Paulus Aegineta lib. 7 .cap. 4. Euphorbii drachma unam cum melle decocto potam, pituitam quidem, -- pensius uero aquaF, educere docet. Serapion uero Cr uicenna capite 236. secundi Can. non unum aureum, sed drachmas tres interficere dicunt.Idem quoque AM cenna Fen. I. capite tertio tract. s. capite septimo de curatione incubi, drachmaeuui Euphorbii, Scammonii drachmae tertiam partem, CP quartam colo niaidos
adderepraecipit. Quod non ideo dixisse putent studiosi,
quasi tantam quantitatem exhibendam esse suadeam. sed ut haberent ueritatis cultores, si quando necessitat ita urgente Mesues praesicript m excesserin quod impudentibus calumniatoribus obtruderent. Centaurium maius Melaen , Avicennam Ahoc ut plerisque aliis secutum, praeter antiquo rum exempdum cum minore confundere aevi res utriusque indiscriminatim commisce e. nus quoque non sine magno errore maiori praeferre.
90쪽
CAPUT. XI. Lus Centaurium confundere Messencum minore, non aliunde certius nisi ex
eiusdem uerbis sciri potest, quae in libroseo simpliciu medicamentoru in huc modiscribit: Cetauria alia maior, alia mi- Ne se de nor,inter quas distinguunturproprietates notae. Minor Cese'ria melior est in omni re,cuiuolores π crura habet colores imit - citrinu paleare, π melior pars plantae sanolores et femina ipsius. Et melius tempuό collemonis eius estprincipiam aestatis. Calidae complexionuosiccae in secundo est, π est composita ex partibus terreis adustis,in parte dantibus ei amaritudine, π ex non adustis cum permixtione aquositatis, a quibus inest ei stiplicitas. Et est in eu
de dulcedine aliqui a partibus aereis. Et in ipsa est ex acredine aliquid a partibus igneis. Et amaritudo in ea plus ouillicitate ipsiussistiplicitus plus dulcedine σacredine, G acredo in ipso est remissa sine mordicati ne. Quare est ex maxime curantibus uulnera. Imo ipsa est abstersiua, secatiua,consumptiuasi erfluitatum,et flatiua uentris. Et quando Muperfuitpurgatio,ex ea solatione educit singuine: aperit enim orificia uenarum, apertiouelanguine manare faciente. Hactenus Mestres
uerba recesurmas, quae ex cap. t Od ecundι Can. Auic.
esse desumpta intelliget quisquis caput hoc conferre uoluerit. Vtrunq; autem π Avicennam σ Mesuen C taurium maius cum minori confudis, ex iam adductis uerbis mon*rabimus. Neque obstat quod primo ute que idem in maius atque minus diuidit, mox enim o bliti diuisionis,utriusiqueproprietates atque uires indiscriminatim miscent, horumq; b toria cof Ome tra- Ciant,