장음표시 사용
91쪽
LIBER PRIMUS. 24ssant id quod exsequentibus euidentissimam erit. Namst omnia ordine excutiamus, falsum est quod uterque
minus Centaurium maiora praetulit: Idemm praeter an
tiquorum autorum exemplum fecisse constat, qui cuiqRe i. ; Missuas uires seorsim tribuerunt, nec unum alteri praerule' praeferri, run alia enim in re utraque melior.In eo tamen minus dum. a maiori uincitur,quod minoris radix Diosc. σ GHeno
toribus plane inutilissit, id quod apertis uerbis utem Mquemon rauit. Diosc. iis,ρι α απη Γος: Galenus illis, Ezz u
πρ ικἶς. hoc est: Centaurii minoris radix plane ines utilis, ficax est. Et Plin. libro vigesimoquinto,capitestexto,Cem taurium,inqui minus radice tenui π juperuacanea. Nec dissentit Paulus,qui lib. 7.ituscribit: Centaurum noris radix ignaua plane et inesticax est. Adeo ut in Lgniter erre qui minoris radicem usui medico hodie a comodent. Falsum quoque est quod ait Messe, lores Centaurii minoris habere colorem citrinum et palearem: litenim res ipsa σ Diosc. testatur, flores eius colorem iupuniceo purpureum referu tuis que plane flos est,qualis Uchnidis. Denique ueritate carere uidetur,quod uterque in principio aestatis legendus esse herbas scribit, quum Diosc.autore,minus Centaurium non nisi semine praegna/is legendum sit, quod certe in aestatis principio fera non potest. Hinc est quod Plinius in autumno colli- Agi uelit. Caeterum confundant deinceps utriinisse qμα- ωssimis litates inam quod inese Centaurio amaritudinem resti- dum Complicitatem stribun hoc de minori intelligendum uenit. Testis Galenus, qui de eo, libro septimo de simplicium medicamentorum facul. ita tradit: es αδά,
92쪽
PARADOXORUM MEDICtNAE quod est . Vincit in eo qualitus amara,paululum bactis G ad bractionis. Dioscorides quoque radicem γλομέ-νορ εριποι ν πικρώω ait. Hinc est ut propter amaritudinem aliqui Fel terrae dixerint: quod indicat
vel terrae Plimus loco iam citato, inquiens: Hoc Centaurium no- Centa stri Fel terrae uocant,propter amaritudinem summam.
na cubita, ureo plena,acris cum adstrictione aliqua Grdulcedine. Plinius quoque loco antea citato, Radix, in- Pit, asta, rubescens,lenera, fragilisque, ad bina cubita,madida succo, amara cum quadam dulcedine. Porro qμod sequitur in cotextu Messes η ea est acredo remisi a sine mordicatione, minori intelligendum est hoc nim, Galeno autore, λχαι of ὶ δημως. id si medicamelum expers mordicationis est.Sed cum ait, est ex maxime curantibus uulnera,id minori adaptandum erit Centaurio. Haec enim herba, Dioscoride referente, κοπἶμιένη χλωρα καταπλα ομένη π)ν Η, ανακαθα I; .ii ελκὼ ν πα- λοα i
93쪽
solutiua uentris iterum minori Centaurio ueteres tr
purgatio, easolutione educit sanguinem. Aperit enim orificia uenarum, ertionesangui em manarefacteu' ta ute Ouod sine itidem de minora Centaurio inaudietam Cetaurinerit, ita de eo sic trassit Dios. εγκλυσμα. τε γλ
94쪽
PARADOXORUM MEDICINAEO μ α ni κου Il ον quod est: Decoctum eius i chiudicis
conuenienti ime infunditur, sanguinem educens, do- λον. hoc est: Quam adeo uehemeter operalitur ut cra tu evacuet,tunc plus proderit. Paulus quoque de eodem irascribit: Nonnunquam uero tam uiolenter operatur, ut ιν sanguinem e cure, atque tum quide magis pro C .niau, derit. Animaduertendum autem Centaurium sanguinorium qua leta educere is qAra ex propria natu seu natiua qua-
ratioe san tam proprietate uenas aperia sed ut quodlibet aliud fas 'me est, dum uiolentius operatur: acrimonia cnim ais mor-
discitatis,ut antea dirimus, expers est,q am ad se oportet iis quae uenas aperiunt. Vtinam uero Mesae tum c
latus in albe quam hic in Centaurio fuit et: nam etsi in
iudi 'criminatim de maiore ac minore Cetaurio scribes, maioris acrimoniam in minus qlioque transferre uideatur,no usqueadeo tamen in illosicut in aloe caecutivit ut pcilicet e ucere augurue aut aperire uenas simpliciter,
sed cum Nerstuc purgat, licat. Quod i itaque haec de aloe eius quoque fuistinententia, non erat cur a nobis reprehenderetur. Insuper in recensendis Centaurii utrib. mirum in modum utriusis facultates confundit Mesum, id quod ex iam diectis, σ ex ueterum cogatione quiuis deprehendet. Et sicut ingenium ista conferendri deerit,is Manardi nostri murgineas tu hunc autorem annotatio nes adeat, π quod asserimVS, uerisiimum esse coperiori proinde nihil apertiuue, quam Me uen utriusique Centaurii σ bi toriam σ facultates confudisse, ita tamen im nemo,licet oculatissimus sit eas citra ueterum collatione discernere et cuilibet Furs adaptare queat. Hor re t
95쪽
fusio effecit,ut hodie Centaurium maius omni5us in- Centa cognitum si atque adeo is officinas obus minoris usiis rim m existat,ut hocsaltem nomine si lecta nobis Arabum me ' dicorum lectio esse duca quod horum inscitia multa si ' ' μ'
herbarum, maxime earum quae in qu tmiano mcdiccru sua.
usunt, co nitio interciderit. Sed faxinsuperi, ut ac tandem fero cum Phogibus sapiamus. Arabes ferme omnes,no sine magna inscitiar no ta, Armenium lapide cu Cyaneo, que Lazuli vulgo vocant,confundere.
vem lapidem Plin. aliis Latini Am ηῶ,Gal.autem Armeniacum,hunc Ara KV'bes barbaris Armenum uocat. Et qaphi laetulum, Graeci Ganum, Theophra trus cyaneiu,Latini caruleum appellant. Hos autem cyuηdere Arabes,eorundem de iis uerba sigi solam
tris monstrabunt. Inter hos enim princeps AuiEca. 17. et sese uili Cau.ita de lapide lausu si ibit Virtus eius e t paeis fisicut uirtus eius quo adhaeret aurit, debἰbcrparil est. Et is, Lai scrupion . Virtus eius est milis uirtuti glutinis auri,nisi si lapidis quia ipsi est debilior eo,quae tamen ueteres non de laeta. ex Aratolo seu cyaneo lapidelia de armenio potius sic ribui. Diota smimii scorides nanque lib. s. cap. I s. ita de armenio die is lapide tradit: τα αὐτὰ τ ι ὀὶ η χυσοκοὐκ τὶν si γνιαι μονον αυ . id e : Eadem qu cho sicolla praestat, uiriῖus tamen ea in i ruior. Id pera' Pli. lib. trigesimoquinto cap. stexto secit, inquinis: Armenia mittit, quod eius nomine aene latir: lapis hic quos, ch socollae modo operaturAequi
96쪽
PARADOXORUM MEDICINAE putrefactiva, σ abstersio eius cum acuitate σstipti i-
tute pauca. Quem imitatus Abenrois ait: Minuit ham i
res calidos,eo quod ab tergit, Cr cum eadem habet*- inicitatem. Et Mesiue: Iuj o,inqsit, est acuitas non ua- leuatu tiplicitate aliqua. Quae itidem desentur armenii lapidi, Gal. sib. s. desimp. med. fac. teste, ubi itascribit:
Λrmeniacum uim habet extergentem cum leuicula acri imonia, cr leuissima ad trictione. Co mat idem Paulus lib. I. ita sicribens: Armeniacum abstergendi uirtute ἔleui acrimonia, s exigua ad Erictione praeditsi est. Pergit Avicenna in laetuli uiribus enarrandis,dicens: B nos ejicit pilos palpebrarum, Cr prolongat cos, est ultimum sicut dicitur in illo, propter proprietatem quae est in ipso, Cr dicitur propterea,quia ipsum euacuat si mores malos, rohibentes oriri pilos. Mesue: Conseruat π prolongat pilos, CT generat eos in palpebrs. Ser pion: Facit nasici pilos in palpebris. Abeurois: Iuluerisutus super palpebras,facit nasci pilos. Et iterum Ideo fricit oriri pilos, quia remouet , mores calidos,et reducit membrum ad pristinam complexionem. Quae nimiru uis non lapidi laetuli se aneo, sed armento a probatis scriptoribus tribuitur. Diosc. nanque ita de illo scribit:
esst, facit ad pilos in palpebris alendos. Et Galenus jubscribit Disc. in hunc modum: O καθ' a D λειω
97쪽
τάς ri te αυτ πις τραπις επιόα- Η-- την κατα φυσιν inboui ε-νhi S μοριον quod osti ipso per i se ad polyinis leuorem redacto utantur sicco ad pilorum iu palpebris incrementum,ne e ubi prae humorum acrimonia parti et excidunt,partim uero nec crescunt nec aluntur. Siquidem depastis his acrimoniis, in boni; naturae habitum pars reducitur. Et Paulus inquiens: Prodest itidem ad pilorum in palpebris incremetum: Coeterum quod AAicen. tandem lapidi laetuli insenim eradicatiuam er putrefactivam sicribit, id caeteri etiam Arabes eum sequentes faciunt. Mesue enim adustiuum,ulcerativum,putrefactiusm,s incisiuum lapidem hunc esse ait. Serapio uero,habereuirtutem adustiuam Er putrefactivam inquit. Et in hoc probescribunt, nam facultas peculiaris est huic lapidi qui Arabibus la uti Graecis uero cyaneas dicitur, ideoque acteribus etiam cognita. De eo enim Discorides lib. s. cap. 5o. iii hunc scribit modum: κυανὸς δαυαμ νι α TYλι Ἐν, tr IR ,ἐχce ἁ- κουι τευ ἐλκ ωμα κην. Id est, c unus uim habet reprimentem, mediocriter putrefacientem, crustas gignentem, CP cxxlcerant cm. Vnde luce meridiana clarius sit Avicennam G Arabes alios indiscriminatim de utroquescripsisse lapide, rumque facultates mirum. in modum confudisse. Et nisi idipsum fateantur adue farij, Avicennam Arabei Me caeteros in grandius erratum incidisse coit uincemus, nimirum quod in uno eo demque capite sibi pugnantia scripsierint. Sinanaue de uno tantum lapide tractant,quomosso cohaemunt, unc
simul habere sacultatem detrahendi et alendi pilos fa-D iij cultate
98쪽
PARA DONORVM MEDICINAE cultate enim detractrice nullo passFo alit cν producit pi los, fled eosdem magis detralit c radicitus extirpari triribis. Praterea ut G hoc obiter moneam, si lapis laetulus fusis, Apis. Janus vim p tr facientem ei exulcerantem habet, ba tiron quemadmodis uno ore omnes tam Graeci quam Arabes
fatentur,quo pa is ab exitiabit se rursius errore tuebuntur Arabes, qui ad purgandam atrum bilem hunc lapidem deuoraudum esse .locent'Et sunt hodie non pinuci, qui hos imitantes illum iu catapotiis siue pilusis, ut a forma appellare solemus, qμdsi quotidie deglutiendum
Lapis cra praebeant. Nullius certe ueteram autoritate si e tueri vcM i' possunt,quado nemo ex Graecis autoribus lapidem Oa- pq f Τί neum bilis atro purgadae gratia deuorari doc erit. N
iluviis, a qβe ea iv re se scem potest autoritas, quando Mihi ini, Dis clarius sit, hos duorum intorse lapidumproprieta-nimedan, res miscuisse. Sed nec rationem illis seu brugantem habent, cum euidentisiimum sit medicamenta putrefacientem exulcerantem uim habentia, qualem an stipis obtinet, sine magno nocumento deuorari non po se. Id quod Galenus libro tertio de simplicium medic mentori in facultatibus, capite Alsimo S seqμenti,
multis ostendit, locres medicamenta quae erodendo crputrefaciendo nos necant,genere,uon qualutate deleteria esse didia: quanto diutius in corpore moranta , obsino. aio m gis Mere nata cle. Atqui dicet quoiam, fateoroauum non lotum erosioue non uacare, quod si tum bene abluatur multum laqu*c uel nihil,uelparum Leb dit. Huic iteram obtrudemus, fori uripos,utpcrabluiuui . fu i QNe uni cris malitia remoueatur. Gal. enim libro si
hei ubis o, ra abluas,mordacitatis expertia tantiim euadet. Quum
99쪽
LIBER PRIMUS. 23 uero putrefacientem simul vim cyaneus lapis okineat, mne maunon esZquod illam crebra lotione abigere queas. Perinde titium auenim ut coruum sepius abluendo nunquam candi iii reus des,ita nec cyaneo,etiamsi bene abluatur, putrefaciendi uim eximes Proinde consultius erit.si atrae bruexpur gandae armeniam potius lapidem adhibuerint, nam is
sine omni molestia per inferna illam purgare potest. T
si is est Alexander Trallianus libro primo capite aiesse Armenius mosecundo in hunc modum sicribens: Nobis sane hesim perborum album armenius lapis bonitalepraecedere uid tur ex eo conficiatur ut debet potio. Quod utique prae--Msidium no Bra aetate nuper admodum copertum esti qua- ἰοῦ propter a ueteribus medicis minus celebratum, sed a nobis'aliis compluribus faeliciter usurpatum. ellebori usum propter discrimen antiquauit. Lapidem uero armenium qui uiribus at scio,helleboro non cedit, quoniam omni uacalpericulo Cr molestia care non iniuria prae- Lubimus. Habet autem is non tam per ιηferna quam per supernaulin purgandi minime uulgarem. Ad quem usum etiam illotus adhiberi debet. Exhibendi autem uni iusta dos lus minus pro robore quide languentis cru-
. puli terni aut quarerni. Hactenas Alexander.Itaque caneant po Phac ludiosi,ne Arabibus nimium fidant, nouetabulum lapidem utcunque etiam lotum, deuorandum exhibeant,cum alias satis magna medicamentorum meliorum atram bilem purgantium copia praelusit.
In describendis Cicuta de Napello herbis non solum ancipitem fuisse, sed & earudem vires miscuisse Auic. ita ut verisimile admodum sit illum utranque ignorasse. v iiii Naaculis
100쪽
pARADOXORUM MEDICINAE CAPUT XIII.
Anenus Mesues recensiendis Gratis oc cupat/,iam ad Aurcennae,quem hodie, sidus place uniuerse medicinae principe statuunt, errores nonnullos indicandos 'γlum uertamus,ut ex iis saltem paucis quid in caeteris sidendum fit homini intelligant, deprehendantque quantis in teuctris uersemur, qui singula eius hominis scripta ab Aue omni delectu,quasi ex aeritatis sacrario pronunciata excipiunt. Nihil autem mi rum illum tam frequenter lapsium esse,quum alioru tam tum, ut omnes fere Arabes , transcriptor fuerit, adde A i quod eorum quae scripsit nullam habuerit experietiam, ζ' regem enim Ruisse constat,qui curandis aegrotis operam non dedit. Sed ut hominis in rebus medicis ignorantiam demonsti emus,ad iustitutum redeuntes,quam ambigue, quamp cofuste de cicuta et napello scripseri uideamus.
Sucaram Primum aute omuitim siciendum μου Arabibus eam
2 es herba quam Latini cicutam,Graeci uero κρίν ον appella id quod praeter sera .utriusque descriptio pulchrς