장음표시 사용
101쪽
, 6o Dissert. Procienu XII. Lib. III. Cap. III.
tantum illi, qui iusto bello capiuntur , non si a praeisonibus, &c. d 2. capti a gente , cum qua nobis quidem bellum non est, at nec amicitia ; & apud quam cives nostri servi fiunt. Hujus enim gentis cives juritationis , cum ad nos pervenerunt, in servitutem redigi possunt ii . . iLege civili variis modis servi fiunt in poenam Sic jure Romano status libertatis mutatur per deportati nem , per damnationem ad metalla si quis pretii pamtieipandi causa se venundari passus est, &t. e CXXXII. Objectam servitutis sunt jura, quae dinmino in vitam, corpus, actiones, & res, immo & in liberos servi eompetunt: de quibus iuribus statim age
f. CXXXIII. Essectus servitutis est , quod omnis
iacultas servi naturalis agendi sublata sit& vita, cor pus , actiones, res, & liberi ejus ab alieno arbitrio de pendeant: adeoque homo alieno dominio subjectus sit , indeque nec statum, nee caput habeat L. n. I. Hinc naturali quoque ratione I. servus , tanquam eriminis reus occidi b , adi vendi , donari ι lega. si & 3. noxae dari potest: atque hoc sensu q. rearum, & bestiarum loco habetur ι; indeque 3. dominus vindieat servum fugitivum , & ad eum exhibendum
ri L. postliminium 2 . s. a. s. Captiv. Giot L. 3. e. 3. s. I. n. i. M L. s. s. 1. de Capti v. & postl. rev. ce Laut. comp. tit. de his, qui sui , vel al. Hei nece. iri Instit. de iure per D k. gr. & in Elem jur. tit. de stat. hom. s Ia6. D L. 4. E. stat. hom. D s. r. x. Inst. de Cap. minut. hὶ L. i. s. r. E. E. his, qui sui, vel a l. senec. l. 3.
102쪽
De IsisIlia naturali in genere. 6r
Sed Sc porro 6. servile caput nullum jus habere ,& nullius, i. e. nullius juris capax esse n , immo nullam per nam habere, dicitur, adeoque mortuis comparatur ' . 7. Nuptiae cum servis non sunt ρ ; nec 8.1iberos habent in potestate s . 9. Liberi servorum non saccedunt patri . Io. inauria nulla potest fieri servo, sed soli domino D. Liberi quoque, utpote portio nes corporis servilis, fortunam parentum sequuntur ν. n. a. Cum igitur servi in dominio alterius sint, ultro inde sequitur, eos nihil proprii habere η , sed qui quid acquirunt ipso iure acquirere domino qui enim
Acquirit autem, domino etiam ignoranti & invito immo & vetanti a. Quod vero domino ignoranti acquirat, duplicem patitur exceptionem : I. si de nudo facto possiessionis agitur possessio enim non acquiritur nisi volenti . : a. si iacta a persona separari non possunt; haec enim nec FO-ὶenti domino acquiruntur. .
n. 3. Ex eodem principio quoque sequitur decisio quaestionis, an servus se obligare, vel alium sibi obligare possit. Equidem iure naturali servus omnino se obligare pario suo potest i nam voluntas personae inhaeret, adeoque
103쪽
que in dominium altεrios transire hequit : atque hinc etiam iure Romano servus naturaliteν obligari dicitur a . At qnia servus nullum jus habet . de quo disponere , 8c quod in alte um transferre possit, inanis est actio , adeoque servus conueviri nequit ; ita ut nee in dominum actio detur, nisi ex causa peculii & de in
Quis eygo e si effectus illiuς naturali, obligationis λM0. omnes effectus debiti obtinent, sola actione excepta. Hinc i. si servus fideiussorem dedit , is conveniri potest . 1. Si quis nomine ejus solvit solutum non condicit tanquam indebitum . q. Si servus ex periculo solvit tui iis administratibne in habet, repeti solutum nequit. Sed & 4. pignus pro eo datum tendi hitur s. An vero serviis is dissicto se obligare potest ρ Resp. omnino obligatur : sed si delictum est xivile , e υennei non potest; verum, actio contra dominum datur; ut ille damnum a servo datum restituat j vel eum pu- hiat, vel noxae det At in criminibus ipse servus conveniri, & ab eo' sepplicium sumi potest et . Nequis obstat, servum, vel servam de adulterii crimine accusafi non potuisse - . Nam ideo id statutum est iure Romano, quia inter servos thorus non est , adem de nec eius violatio . Etsi vero actio ex lege Iulia non
detur contra servos adulteros, aliae tamen actiones intuitu huius eriminis dantur: v. g. Legis Aquiliae , iniuriarum, servi corrupti, &c. ν. ,
104쪽
De Jus i. naturali in genere .
n. q. Servus alium quoque Mi obligare potest o is enim , qui servo promittit , sua voluntate jus in eum transfert, quod praestare ei tenetur . Atque hinc promissor naturaliter servo obligari dicitur '. At actio servo non datur contra promittentem p , sed soli domino utpote cuius instrumentum est servus '. 'Quis ergo effectus est illius obligati is nistra lis qua promissor servo tenetur Resp. itidem omnes hiafectus debiti obtinent praeter actionem . Hinc I. si promissor servo debitum solvit , id repetere non potest; adeo ut nec dominus id, quod servo promisit , & eo manumisso solvit , condicere tanquam indebitum possit r. a. Servus isque solus , non vero dominus promissori acceptum ferre potest debitum q. Servus pacisci potest ne petatur, & hoc pactum etiam prodest domino ε; non vero valet pactum, ne a se petatur squia soli domino ex pacto servi competit actio. f. CXXXIV. Ceterum, quod diximus, servum nul lius iurig esse capacem, id verum saltem est de iuribus permissi vis , non de iuribus praeceptivis ' . Hinc I. etiam servus Deum, & patrem colere tenetur, a. ih-cestum committit is, a criminibus, & delictis abstinere debet , : sed & in genere 4. servi quoque jus
suum cuique tribuere tenentur.
g. CXXXV. Not. et sit dimim si, liberos quoque servorum servos fieri, & fortunam parentum sequi, id tamen ad ius vitae, & necis extendi nequit , titi alibi
105쪽
f. CXXXVI. Servitus jure naturali finitur I. mor te servi, non domini: si captus ab hoite ad pristi num limen revertitur; tunc enim iure postliminii omnia jura recipit 3. per manumissionem, quando quis servum sub certa lege e manu , & potestate sua dimittit. Sane, hanc manumissionem non ex ficto aliquo jure gentium voluntario, sed ex ipso naturali jure originem ducere, alibi si dictum est. Iure Romano multa singularia circa manumissos ,
L qui liberti, seu libertini dicuntur J statuta sunt; de quorum conditione, & juribus , latius in Digestorum
Da flatu Familia. b. CXXXVII. CECUNDO ad ius personarum, i. e. ad statum hominum, pertinet ST TUS FAΜΙLIin f f. o 6. & III. J. 3. CXXXVIII. FAMILIA est corpus aliquod, quod
vel proprio iure ipsorum continetur , vel jure communinniυerse cognationis. Familiam, quae proprio jure continetur, dicimus plures personas, quae sunt sub unius potestate, aut natura, au3jure subjectae, ut patrem familias, matrem familias, filium Iamilias, filiam familias; quique deinceps vicem
rum sequuntur, ut nepotes, neptes, & deinceps , Communi jure familiam dicimus omnium agnatorum . Nam etsi patrefamilias mortuo singuli singulas lamblias habeant, tamen omnes , qui sub unius potestate fuerunt, recte ejusdem familiae appellabuntur , qui in eadem domo, & gente geniti sunt . .
106쪽
, ' De Iure Personarum. 6sf. CXXXIX. Corpus familiae, quod aut iure proprio ipsorum, aut communi iure universae cognationis continetur, iura quaedam tribuit singulis familiae membris ; qui proinde iura haec sibi arrogare vult , satum familiae habeat necesse est.
f. CXL. STATUS igitur FAMILIAE est conditio
personae, per quam quis constituitur membrum iambliae , eoque capax fit surium , quae lamiliae adhaerent,& ex ea sequuntur. XLI. Constituitur autem familia naturali ratione tantum per jusas nuptias C, i. e. per talem eo junctionem maris, & foeminae, quae fit ad individuam vitae consuetudinem.
Pater familias enim genus suum propagaturus , &sbi similes producturus, sociam propagationis sibi 'eligit , foeminam nimirum , quae usum corporis sui ad eum finem ipsi praebet.
Ex hac intentione patrisfamilias igitur apparet, eum sociam sibi quaerere animo liberos ex suo semine procreandi, quibuscum tanquam veris portionibu& corporis sui omnia sua jura communicare , eosque successores familiae suae relinquere possit. Cum ergo unicus finis hujus negotii eo tendat , ut pater familias liberos suscipiat ex suo semine ', necessario sequitur, eum velle certum, indubitatum natorum ego patrem. Haec autem certitudo haberi non potest, nisi per iu-βas nuptias, id est per talem cons unctionem maris,& sceminae, qua indiυiduam citae consuetudinem con-ιinet ; adeoque ubi tamina soli marito usum corporis sui promittit , atque in eum finem in domum ejus granut , ac hac ratione quasi sub oculis, & eustoffa aejus constituitur. Hine regula naturae est , filius es, quem jussae nuptis demonstrant & Iulianus ait, nou m.de Gereii ΙU.ad Grat. E s L. 3. F his, qui sui, vel &e. h) L. 19. L. 24. de stat. hom L. q. L. o. f. his, qui rui, &c.
107쪽
6s Dissert. Procrin. III. Lib. III. Cap. IV.
serendum eqse eum, qui cum uxore assidue moratus es,
nolle filium agnoscere quas non suum . Familia igitur non constituitur si scemina promiscue
corporis sui usum aliis quoque praebet e naturae enim ratio aeque , ac votum patris familias , repugnat . Ω- ne, de patre eius , qui vulgo natus est , constare non potest ; adeoque per rei naturam pars familiae patris,
qui ignoratur , esse , ac de juribus illius participare
Et cum supponamus , votum patris familias in eo consistere , ut liberos ex se procreet , eosque iurium suorum participes reddat, nihil magis huic voto repugnat , quam si scemina corpore suo quaestum facit, adeoque ignoratur, ex quo semine partus ille natus sit. Equidem si quis natum ex meretrice , id est quae usum corporis tui aliis quoque praebet , pro filio suo agnoscit, hic fit pars familiae non natura , nam pater certus non est sed per adoptionem . Ceterum, liberi spurii sequuntur matrem, quae semper certa est is Certissimum igitur est , satum familiae a natura e Gse. Bene CICERO /: Cum sit hoc commune animantium , ut habeant libidinem procreandi , prima societas in ipso conjugio est, proxima in liberis , deinde una domus P communia omnia Idem tradit ARISTOTELES m 1 Ex his focietatibus, inquit, domus primo . recteque HESIODUS ait: Domus inprimis , mulieremque , bovem aratorem , ρος. id est servii m. Quotidiana igitur secundum naturam constituta domus e st, quae perficitur liberis P Adeo autem hie status familiae in ratione naturali sun datur, ut omnis conjunctio maris, & sceminae, pr hibita sit, quae non fit animo eonstituendi familiam id est quae non fit ast individuam vita consuetudinem oquod infra Cap. 4. plenius demonstrabimus Hinc
108쪽
Ηine iam facile constat ratio , cur adulterium omnes gentes inter enormissima crimina re senis is& ubique sere poena moltis in id crimen conliituta sit . Adulto enim votum patris familias intervertit. fidem conjugis marito datam corrumpit , partum ex se progenitum alienae familiae obtrudit haeredem extraneum ei substituit , legitimis haeredibus iuri eis solis quaestia aufert. & se furta in ea familia perpetuat; ius igitur totius familiae laedatur, quod proinde reparari debet: vix autem aliter reparatio iusta talione fieri potest, nisi per poenam capitis . ' Adultera non tantum ejusdem suppositionis alieni partus rea est, sed praeterea fidem,' quam marito dedit , violat , adeoque
magis, ae adulter ,' ad reparationem injuriae marito, immo toti familiae . illatae tenetur.
In lege Mosaica tam adulter quam adultera morte
plectebantur. Loit. c. 2α v. IO.' & Deuteron. c. 22. v.
za. Lege Romuli; cujus meminit Plinius lib. I 4. His. Nar c. II. licebat maritis uxores in adulterio deprehensas occidere Adulteri quoque domi deprehensi sere castrarr solebant . Augustus publicis judiciis hoc crimenvIndicandum existimavi se tamen nemo ex Imperatoribus ante Constantinum Magnum repertus est , qui capitali poena puniendum statuerit o Iustinianus capitalem poenam in masculis quidem probavit, mulierem vero Verheribuueaesarer ire monasterium de rudi jussit , data viro intra biennium potestate eam , si vellerinde revocandi . Quo transacto , aut . viro p emortuo habitu monastico eam amiciri, & per omnem vitam in monasteria manere prae-eepit o Noveti. CXXXIV. Io.
g. CXLIII. Sti um familiae sunt paterfamilias, materfamilias , liberi , & agnat rex iustis nuptiis nati. fg r . J CXLIV. Ob qis, flatuum familiae sunt jura ,
quae familiae adhaerent & ex ea sequuntur . Alia aurem sunt iura patris familias , ali matris familias, alia liberorum, alia agnatorum : de quibus sectionibus sequeatibus agemus.
109쪽
ri Dige, t. prooem. XII. LV. III cap. II CXLV. Illi , qui statum familia habent , iura,
quae ab illo statu dependent , sibi arrogare , eaque armis , vel actionibus defendere possunt. Alii autem hunc statum turbare , & jura inde cuique quaesita auferre non pollunt, sed jus suum cuique tribuere tenentur. Actiones, quibus leges Romanae statum illum defendunt, Vocantur actiones ρr udiciales s f. II 3. J.
Daixtur autem I. Marito contra uxorem , Vel uxori contra maritum, si alter se coniugem esse negat is . n. I. Praecipue II. uxori contra maritum , ad partum ex se editum agnoscendum ' ; quae actio plerumque facto divortio moveri solet. Quo casu ne partus supponatur ex Senatus Consulto Planciano plures solannitates requiruntur: nimirum, α) uxor intra 32. dies tenetur dς nunciare, se gravidam esse ; fiat
maritus custodes ventris mittere, N. denunciare debet,
dimidiam a se gravidam non esse ; Lia si uxor non de-
nunciat , Uel cullodes a marito missos non admittit , maritus agnoscere partum non tenetur, adeoque nec
alere et si postea filius ipse ad se agnoscendum agere possit δ) si pater neque contra denuntiaverint ;neque custodes miserit, agnoscere, & alere partum te
n. a. III. Marito, & Uxori contra agnatos, qui vel matrimonium validum fuisse , vel viduam gravidam , Vel partum defuncti esse, negant. Cautiones in hujusmodi casibus adhibendas exposui in iure meo controverso q . Quomodo in imperiis, si metus aliquis partus supposititii adsit, caveri soleat , ibidem explicavi: nimirum, proceres, & agnati citari , & iis praesentibus partus edi debet; quae solennitates si negligunaur, exoluditur partus a successione , quia contra leges regni natus eis. Atque haec praecipua ratio est , cur Jacobi II. liberi a successione exclusi fuerint r.
110쪽
n. R. IV. Parentibus contra liberos , vel libe tra parentes: si scilicet liberi negant, se ex eo, qui se parentem ait, natum esse ; vel si parentes eos, qui stpro liberis gerunt, ex se natos esse negant. Actio haec datur liberis i. etsi mater solennitates lege statutas contra patrem negantem filium esse orni serit ε ; 2. etsi mater confessa sit, filium ex adulterionatum esse ε: quia soli consessioni matris propriam turpitudinem allegantiς non creditur u ; nisi adulterium aliis modis probari port. Iure Romano quoque cau tum est per edictum Calbonianum , ut si nato impuberi quaellio status movetur, is causa cognita mittatur
in possessionem, quaestione praejudiciali ad pubertatem
n. q. V. Agnatis contra alios agnatos, qni in eorum praeiudicium liberos supponunt , vel qui eos agnatos esse negant .
t. Actor probare debet, se membram familiae eL se , nisi in quasi possessione hujus status sit constitutus '
f. CXLVI. Finitur , & tollitur status familiae r Morte, si vel paterfamilias , vel materfamilias, vel liberi , vel agnati, deeedunt ρ mors enim omnia jura sol vit; a. s quis horam in servitutem tedigitur ἰ quia
omnes ejus facultates naturales alieno dominio subie sunt et 3.1 praeterea intuitu coniugum , sublato per divortium matrimonio e 4. intuitu patris per adoptionem , & emancipationem . t. Tribus posterioribus casibus jura sanguinis manent; adeoque leges, quae ex sanguine sequuntur, subsistunt: hine filius, & servus emancipatus matri nubere non potest. Et licet soluto per adulterium matri E 3 monio μυ Lib. i. s. s. aen. Illi. ci) Cocceii Hym Inst. Tiri da