장음표시 사용
111쪽
monio uxor desinat esse pars familiae, nuptias tamen cum liberis suis contrahere prohibetur. Non vero 5. tollitur status familiae per nuptias li- herorum ; etsi Dionysius Halicarnassensis id antiquo iure Romano obtinuisse, asserat Tantum abest, ut dos quoque, quae filio nubenti datur, patri acquiratur .
sECTIO I. De Iuribus , quae Patrifamilias ex flatu familiae
f. CXLVII. DIXIMUS , iura quaedam ex flatu
Familiae acquiri iis, qui sunt membra illius familiae ;praecipue autem PATRI FAMILIAS tanquam domino suae domus, adeoque capiti, ac Principi familiae. CXLVIII. Primo igitur patrifamilias qua uiaritops testas quidam competit in UXOREM ., utpote quae consensu suo, adeoque iure, marito est subjecta . . 'Uxor enim transit in domum, cujus dominus est maritus 4 , corpus suum eius potestati , ac custodiae tradit ea intentione, ut ei suum haeredem procreet. Uti ergo dominus legem domui suae dicere potest; ita uxor, quae sua voluntate in domum transiit, legibus illis obe
Usus omnium gentium hanc potestatem probat , &historiae populorum , etiam maxime barbarorum, testantur, uxores sub manu, & custodia maritorum constitui. Ipse Deus Evae legem hanc dixit . , sub viri potestate eris , e dominabitur tibi. Atque ad hanc legem provocat Paulus de sceminis in ecclesia loquentibus α) L. 2, p. m. Vid. in L Sei'. x. cbὶ L. 4. K
112쪽
. . . De Jure Personarum. rhus agens t; non enim, ait, eis I ii permittitur, sed
iscere, domi viros suos interrogene . Rationem idem Paulus allegat, quia vir non creatus es propter mulie rem, sed mulier propter virum C. Sane , Apoitali perpetuo hortantur mulieres, ut subditae sint viris suis li-cuti dominis N B. quia Dir caput es uxoris
Aristoteles ait, conferυationem famil requirere imperantem , domum autem Rugi per seniorem η ; & alibi ait, viri mores pro lege impositos e se Exori 4. IURE CANONICO jus mariti in uxorem dis ite confirmatur : - : Eli oνdo naturalis in homiuibus , ut δενυiant
ne Draulas lex voluit esse uxores 9 & mox ' e conjiat , mulierem subjecitam dominis viri esse. Hi ne alio in loco P Canones aiunt, altei ius uxorem nec judicari, nec disponi nisi a proprio viro, eo vivente posse . Immo porro ' marito pro modo suo perinde jus dant regendi uxorem, ac iudici provinciam . Denique idem jus nonicum ' uxorem vinculis, & ieiuniis coercere ex justa causa permittit.
IURE ROMANO id extra dubium est , & uxoe
ideo, quia est in domo mariti, ejus potestati subiecta dieitur . . Unde sequitur, I. marito ius aliquod acquiri in ipsum corpus uxoris, ejusque usum, quatenus ad procreationem sobolis pertinet. ARTEMIDORUS ait, qui connubii lege foeminae iungitur, is in corpus eius
dominium acquirit l . a. Uxor denegare concubitum marito, vel deserere eum sine causa nequit. 3 Mar,
113쪽
tus jus corrigendi mores uxoris, & jus eam castigana di habet v. . Uxorem defendere potest maritus M. Praeterea 3. Uxor nihil proprii habet : nam omnium rerum , quas secum affert , dominium transsertin maritum , . 6. Quicquid uxor acquirit, acquirit ei dem tanquam domino domus, & capiti familiae L . 7. Hinc maritus aure veteri Romano non succedebat uxori, utpote quae nihil proprii habebat , 3. Uxor autem fiebat marito sua , & secessaria haeres b, utpote pars, & membrum familiae. At quod 9. maximum est, jus vitae, & necis, apud
Romanos veteres, maritis in uxorem competebat. Unde quidam nugantur, uxores vera mancipia, & servorum iure habitas fuisse ς. Res ita se habeth Pater familias in statu naturali dominus , caput , & princeps est suae domus , & familiae s adeoque imperium in uxorem, & liberos naturali ratione habete vi huius imperii domestici de criminibus membrorum familiae e gnoscere, & mortis quoque psnam xeis infligere po
Hoc ius cognoscendi de criminibus familiae , institutis civitatibus , alicubi reservatum fuit patrifamiliast quod apud Romanos quoque factum est . Unde costis stat, patrem familias non promiscue jus vitae , ia necis in uxorem , ut in servos, exercere potuisse , sed tantum propter erimina praevia cauis cognitione , &adhibito plerunque consilio propinquorum . Testis hujus rei est TACITUS , qui maritum prisco instit to, coram propinquis, de capite , famaque conjugis
114쪽
De Iure Personarum . . V3 eognovisse , & insontem nuntiasse , refert . TIBERIUS I auctor fuit, ut propinqui maiorum morem tronam prostratae pudicitiae de communi sententia coercerent . De antiquissimo Romanorum more DIONY-
si11s HALICARNASSENSIS s tradit e s qua au
tem in re deliquisset uxor , Iudicem habebat maritum laesum, oe poenae magnitudinis arbitrum ; de his vero
eundisiebant cognati cum viro . De eodem more LΙ-VIUS ε ait, mulieres damnatas cognatis , aut in quo rum manu e set, tradebant, ut ipsi in privato animadverterent in eas. Metellus ν uxorem , quod vinum bibisset, fustim interemit ; idque factum non aceu satore tantum, sed & reprehensone earuit. h. Immo mortuis maritis familiae iudicio siminas damnatas, legimus . Publicia, quae Posthumium Albinum consulem, & Licinia, quae claudium Asellium , ma
1 itos suos, veneno necaverant, ideo propinquorum de creto strangulatae sunt r. In siminas , quae sacris h ehanaliorum incestu uis, & damnatae suerunt, cognati intra domos animadverterunt Matrona, quod loculos, in quibus erant claves v senariae cellae, resignavisset , a suis inedia mori coacta est Atque hoc jus hodieque inter Americae gentes obtinere, ac civitates ius de criminibus uxorum , ac liberorum cognoscendi , familiae capitibus relinquere iatestis est Lassit eau des maeurs des fauυages. Neque obstat, uxorem in manu, id est in potesta, te mariti esse F idem autem de servo dicitur . Nam formula illa in manu esse non infert dominium : pupillus in manu tutorum est, neque tamen eius dominio est subjeAus. Sed & potestas mariti ex consensa β est:
115쪽
est : quis vero asseret, uxorem se in servitutem de disse, eoque jus vitae , & necis in maritum transtu lisset Sane, uxor, nec si vellet, de vita sua dispone Ie potest.
Da iuribus . quae Patrifamilias ex flata familia
rompetunt in tiberos; ubi de patria potestate vitur.
g. CXLIX. JURA, quae PATRIFAlvu HAS in
liberos competunt, duplici nituntur ratione ; I. quod liberi sint vera portio corporis parentum ; a. quod ibberi sint in domo patris, cujus domi mum ad patrem pertinet. Ex priori ratione sequuntur iura sanguinis, quae etiam matri communia sunt ; ex posteriori iura familiae, quatenus potestatem in liberos inserunt, quae soli patri propria sunt. g. CL. PRIMO igitur certum est , liberos esse veram portionem corporis parentum ' , praecipue autem partem Viscerum maternorum autequam eduntur e ,
quos , utpote ex semine patris natos, pater suo iure vindicat . Hinc parentes amare dieuntur liberos ut seipsos, quia ex se quiddam sunt & cum ex iis orti sint, sunt quasi alteri ipsi, sunt enim in causa ut ipsi sint f Haec ratio est, eur exstinctus non videatur pater, quamdiu filius superest, in quem substantia , & caro patris quasi fuit infusa , . Hinc filius coloni non ubdetur aequisivisse libertatem longi temporis absentia, si durante illo spatio pater landum coluit . Cum enim
116쪽
pare quodammodo corporis filii ) remanebat, non iad rur abesse; indeque coneludit Imperator, filium ipsum videra in agro resedisse , donec ejus cognatio in taxia
Immo haec ratio est, eur familia patris non dieatur exstineta , quamdiu flius adhuc superest , & eur pater, ac filius habeantur pro una persona. Vid. in D. I. I. C. 3. S. 3- Atque ex hoc capite ius ' nuria toti in partem competit ; quod enim ev -uquo ortum est id ei ore αli proprium est.
S. CLI. SECUNDO, alibi probavimus , patremfamilias solum ius familiae haberes uxorem suo contensu in domum mariti transire, & liberos in domo da- Iris nasei, dominium autem domus ad patrem pet, vere s g. I I. . Ex his iuribus imperium , & γω testas in familiam, speciatim autem in liberos oritir. Hinc pater caput, & princeps familiae dicitur is . f. CLII. Patνia igitur potestas est ius patri conpetens in liberos, tanquam portiones corporis sui lan quam membra domus, cujus ipse est dominus. g. CLIII. Acquiritur patria potestas I. per procreptionem ex iustis nuptiis, id est per talem conjunctidinem corporum, quae fit ad individuam vitae conines-dinem 7, utpote per quam solam pater certus fit f. 187. . Hinc regula et Pater es , quem justae nulla Aemo serant L. Non enim ferendum es , eum qui umraxore fua agidue moratus es , nolle filum adgnorare quasi non suum a g. CLIV. Praesumuntur autem liberi ex iustis nuptiis nati, qui nascuntur termino legitimo . . Trmianus legitimus est vel a quo, vel ad quem.
117쪽
6 D g. Proim. XII. Lib. III. Cap. IVSect. II. . . l
n- I. Terminus a quo est , si partus septimo , vel octavo, &c. mense pose nuptias nascitur φ . Si ante nascitur , pro legitimo haberi nequit, nisi sit imperii Sed & si septimo , vel ολυο mense natus omnibus partibus absolutus , atque perfectus editur, patri invIto obtrudi nequit , sed causa cognita judex desuper
n. a. Terminus M quem est , si lpartus nono, vel imo mense post obit m Heris editus f . Postea nati regu - - - eensentur illegitimi r . Cum vero saepius ludere naturis, & terminum , quo partum in lucem Protrudere debet, prorogare soleat , pariter examinaride ent mores uxoris , altaque circumstantiae . Sane, exim pia in promtu sunt partuum, qui decimo tertio , inamo decimo quarto mense post obitum patris nati aiunmis dicasteriis pro legitimis declarati sent . . r. 3. Sed & si nono, vel decimo mense persectas panus prodit, defunctus autem ante obitum longo, &gradi morbo laboraverit, indeque agnati, Sre. negant par um legitimum esse , eadem causae cognitio requiro ur & judex juxta circumstantias obvenientes iudieat,itrum partus pro legitimo habendus sit, an vero mi-
n. 4. Eadem quaestio etiam stante matrimonio mo-vri potest l. Quid si enim constet; patremfamilias ea Vaetudine suisse , ut generare non possit ὶ Respondet U PIANUS is, filium non esse. . .. 3. Praesumptio pro eo, qui ex iustis nuptiis temgitiao tempore natus est, tanta est, ut licet mater as
118쪽
serat , partum esse adulterinum , ei tamen non cre
g. CLU. II. Constituitur quoque patria potestas per ADOPTIONEM ' ; quae est actus, quo quis
eum , quem in potestate non habet, adsumit in potestatem, ac si in ea natus esset ρ . . n. I. Requiritur autem consensuS I. & patris naturalis, & patris adoptivi ; a. filii , de cujus adoptione agitur; 3. si adoptandus impubes , & pater eius
mortuus est, tutoris 3. n. a. Caula igitur adoptionis ex ratione naturali 1equitur: prout enim partes de suo jure disponunt : ita ius est. n. 3. Adoptati transeunt in patris adoptivi , etiam extranei, potestatem, omniaque jura, quae inter patrem, & filium naturalem obtinent, ex pacto per ad ptionem patri, & filio adoptivo acquiruntur M. u. q. At jura , quae sanguini cohaerent , inter patrem, & filium naturalem manent Hinc reverentia naturalis debetur parentibus: nuptiae inter parentes, &liberos prohibentur : parricidium liberi , etsi ab alio adoptati, committunt, &c. n. 3. Iure Romano singularia quaedam in adoptione eonstituta sunt: I. ut ab extraneo adoptatus maneat in patris naturalis potestate v, nec in familiam adoptivi transeat, nisi quoad effectum suecedendi η; seeus si ab ascendente adoptatur Io a. quod minor adoptari sine consensu curatoris nequeat 3. quod in adoptione fi-
119쪽
lii familias consensus magistratus sussiciat; in adoptione
patrisfamilias autem requiratur consensus Principis in eq. quod in arrogatione impuberum cautiones quaedam adhibeantur ε: s: Quod scelere suo castrati non ponsint adoptare ς : 6. Quod foeminae non possint adoptare, nisi ob orbitatem 4: 7. quod minor I 8. & mal ox o. annis adoptare non possit 'd 8. quod incestus civilis cum tali filio adoptivo committatur 1.
g. CLUI. III. Iure Romano acquiritur patria po
testas per LEGITIMATIONEM ; quae est modos,
quo liberi naturales consentientes fiunt legitimi. g Eaque iure Romanos triplex est: σ) per subsequens matrimonium . b) per oblationem curiae ; & c) per re seriptum Principis- ι n. I. Legitimatio per subsequens matrimonium e steum pater concubinam in uxorem ducit , . Iure naturae legitimatio haee cognita noti est . Nam Iiberi naturales, id est ex concubina nati, ipsa natura libratione sunt in potestate patris . Disterentia enim inter uxorem , & concubinam , est ex iure civili Hinc patet ratio, cur legitimati per subsequens matr-monium retro sint legitimi, quia natisrali jure ex con-eubina nati veri & legitimi sunt liberi , indeque accedentibus postea solennibus matrimonii, pristina naturae jura, quasi postliminio recipiunt I Hsea quoque ratio est cur in seudis suecedant , & cur in statutis voce der ahelicis flebohmen ipsa naturalis ratissis veniant stis
ca g. I. Inae adope. Lib. I. g. r. L. 2. Pr. F. eod.
120쪽
η Concubinam ne cum pellice confundas : nam concubinatus Romanorum nihil aliud erat , quam conjunctio maris & taminae imparis conditionis, effectis nuptiarum civilibus destituta, de qua sanxisse videtur Augustus in L. Iulia D Papia : Quas personas per hanc legem Axcires Balere nou licet, eas concubinas habere ius ne so . Ex quibus fluxere axiomatari I. Concubinatum fuisse de Iure Civili licitam, nec tamen legitimam consuetudinem, L. 144. F. de Pers. signf. L. s. c. ad SC. Orfitia Cujac. Ι. 34. a. Legibus civilibus , nec tamen naturalibus solutum esse. Merili. OU. III. 17. 3. Ingenuam ordinario concubinam esse non posse. 4. Concubinatum civilibus nuptiarum effectis destitui. Quamvis tam turpis non esset Romanorum Concubinatus, ac plerisque videtur , sed veluti inaequale conjugium: tamen nemo sanus inficiabitus illum a Christiana militia exclusum jure merito fuisse; in ea inquam , milicia in qua Christus matrimonium statuit novae legis Sacramentum , per quod solummodo legitima inter Chiistianos redacta est conjunctio inter vitam unum & taminam unam ; & omnis alia conjunctio tanquam illegitima fornicationi ad)udicanda Est . n. 2. Legitimationes, quae snt per ostitionem euriae,
vel per rescriptum principis , indubie ex iure Romano originem habent ι .f- CLUIL Caus patriae potestatis 2 natura est; quod supra g. r. & passim probavimus . Sane , &omnes gentes in eo consentiunt , liberos esse in potestate patris. Iuris Consulti Romani liberos natura ejus potestati subiectos statuunt etsi jura quaedam specialia jure Romano patri suerint tributa , quorum intuitu patria potestas civilis dicitur u ). Pomponius religionem erga Deum, & obediantiam parentibus dabia