Justitiae naturalis, et romanae novum systema auctore Samuele L.B. De Cocceji ... in quo ... demonstrantur 1. Jura Dei in homines; nec non exponuntur 2. Jura hominum inter se juxta tria juris romani objecta; simulque universum jus romani in artem red

81쪽

so Dissert. Promm. XII. lib. III. Cap. 1.

pare possit, requiritur, praeter libertatem , ut membrum sit illius civitatis, cessante enim civitate, persona ab omnibus juribus illi civitati propriis excludi tur: a. Familia; nemo enim etsi liber, & lieet civis si , iura familiae sibi arrogare potest, nisi pars sit illius familia . Qui proinde statum hune familiae non habent, incapaces sunt eorum iurium , quae familiae

adhaerent.

f. CIX. Recte igitur 1Cti Romani aiunt, tria nos habere ad eum effectum, ut iurium civilium fiamus capaces, libertatem, civitatem, o familiam M a ig. CX. CAUSA satus hominum est ipsa ratio naturalis , quod in singulis speciebus probabimus. f. CXI. SUBIECΤ- illius status sunt persenae quatenus vel liberae sunt x vel cives, vel membra familiae .

f. CXII. OBIECTUΜ stitus hominum sunt iu-Ta, quae ex libertate, civitate, & familia oriuntur. g. CXIIL EFFECTUS intuitu eius , qui statum habet, in eo e sistit, quod inra, quae statum illum Comitantur, desendere possit ves bello , si sit summa Potestas, vel per actiones , quas ICti Romani vocant

actiones praejuaiciales V. Hae actiones neque sunt reales, nec persenales. Non realis, quia ex hypothesi iuris Romani quainor faltem sunt species iuris in re, ex quarum aesta actio praeiudicialis orirer : neque pissonalis , quia lictionibus praejudicialibus non ahimus ut alter aliquid stciat , vel praestet, sed ut agnostat, me esse liberum, vel civem, vel membrum familii. ' ε : Neque obstat, jure Romano has activiles m .dλ

82쪽

De Ius tia naturali in Leuere.

ci indeque & a Doctoribus I, & a Grotio . qumgee eo referri. Resp. Pugnat id cum natura actionum realium. Per actiones in rem assero, tem meam , M.ta meo dominio esse: quis' Wero statuet, parentes , lis,et US, uxores , agnatos, cives, &c. in dominio esset,s, qui praeiudiciali actione agit Sane , diserte tra itur in iure Romano , libetas personas , quae suntiaris nostri, uti liberi, non peti per rei vindicati dem , sed praejudiciis, id est actionibus praejudicialibus. f. CXIV. Homo8,Θqui statum habet', caput Vocatur, unde quotieς status ille mutatur, capite minui dietur . Uti igitur status hominum triplex est , ita &Ratatio status, seu capitis deminutio , triplici modo tantingit, nimirum, si υel libertaς tollitur, Dei civitas refertur, vel si quis membrum familiae esse desinit. f. CXV. Antequam vero stagulas species, quae statam hominum constituunt , explicemus , differentias personarum ira genere prius examinabimus.

de Parsonarum disserentia quoad essectum Iuris .

, LIVI. TT appareat, quaenam personae statum ΑΓ habeant, necesse est examinare diffe

rentias personλrum.

s. CXVII. Personae tu vel sunt ι;beri , vel fer- . LIBERI sunt, qui suo arbitrio omnia agunt, ρα jure . vel vi non prohibenturo.SERVI, qui alie- ad dominio subiiciuntur . θ. CXUHI, Liberi sunt vel ingenui , qui liberi na- D a ti,

83쪽

, nec in iustam servitutem redacti sunt . : vel tια tertiui, qui ex iusta servitute manumissi sunt hi igitμr naturali ratione quoque ab ingenuis differunt, quia ex dispositione dominorum sub certa lege liberta tem consecuti sunt, Merito igitur JCtus ait . , iura gentium id est naturae triplex hominum nomen Osexum ei se , liberorum, fervorum, σ libertinorum.

f. CXIX. Personae II. sunt vel fui, vel alieni juris f. SUI IURIS sunt qui alterius potestati non is iacent ε ut patres familias, & matres familias g. ALIGNI JURIS, qui sunt sub potestate patria - , vel do

minica ε.

Non ergo allieni iuris est ri UXOR , quia non est in dominio mariti constituta, sed socia, ac consors iurium m/ritalium, adeoque sui iuris h. i. neu 2 PU-

PILLUS eis sub tutela constitutus t; nam is suo iure o ia habet, & agit, adeoque alieno dominio non est subjectus, sed administratio saltem conceditur tu.

tori.

f. CXX. IIL Personae sunt vel cives , ven extranei. CIVES , qui iurium civitatis, cuius pars sunt , capa ces sente EXTRANEI, qui non sunt pars civitatis , adeoque a iuribus civitatis illius excluduntur M. g. CXXI. IV. Persenae sunt vel sub tutela, o cura , vel non sunt . . Illae sunt, quae per aetatem , vel aliam causam , se ipsas defendere non possunt, uti im puberes, furiosi , &c. Harum enim persenarum curam vel familia , vel civitas suscipere tenetur, de quo mox .

f. CXXII. Praeterea personae sunt a vel vati , vel nascituri .; b) vel masculi , vel foeminae , vel hermaphroditae e s c vel uxores, vel virgines , vel

84쪽

. De Jumita naturali ἰu genue . Ividuae, &e. At hae differentiae ad statam persona uin

non pertinent g .

Natura enim conditionem harum personarum ' nuli, specialia iura comitantur , neque commodδ quaedam propria hute qualitati cohaerent, sed eadem iura in nascituris, in foeminis, in hermaphroditis , in virginibus, & viduis obtinent, quae in natis, di in masculis, in uxoribus, &ei Cum vero nascituri praesens ius non habeant , sed eventuale, si scilicet nati fuerint , interim venter id. ya nasciturorum repraesentat. Hinc mater ventris nomine in possessionem mittitur at si per calumniam se gravidam dixerit, actione in factum ideo tenetur ε) Ad exemplum huius Praetor quoque, si venter praeteritus fuerit a patr*, matrem mittebat in possessionem

dato curatore ν 4

CAPUT III. De satu Libertatis, ire modis illum finiendi. CXXIIL DRIMUS; ae praecipuus hominum sta I tus , est STATUS LIBERTA.TIS . . CXXIV. Libertas autem a ICtis Romanis def. nitur , facultas naturalis agendi quiequid libet , nis se quid vi, veι iure prohibeatuν v . PERSIUS . liberta tem eodem modo describit

Cών mihi non liceat, iussit quodcunque voLveas, Excepto si quid Masuri rubrisa vetavit p

q) Dissentit Struv. Ex. 3. th. i. v. tot. tit. F. si mulier ventris nomine &c. st tot. tit. f. de ventre in possess mite. u Unde summa personarum divisio dicitur ,

quod alii sint liberi, alii servi. L. s. fide stat. horo, ,πι L. pr. de stat. hori. u satyr. s. U. 88.

85쪽

eet; eum enim cultus divini pars sit imitari persectio nes divinas , adeoque & benefacere aliis, iniuriam Deo Infert a qui partes huius eultus negligit . Et licet in foro soli actio in eum non detur, Deum tamen poenas ideo olim sumturum esse, eertum est.n μου iris

perferae divina sequitur . ' DM

3. XCVIII. Omnis reliqua religionum rapita. uae ad modum Mori pertinent , non ex ratione flζunt

sed per revelationem demum publicata sunt isti

tur revelationem illam non credit.erras is, ἔ- naturali Iure non eommittit . Unde' is , qui in oti 'fidei arracusis error, criminis reus natura non est ' hi enim argumentis mere naturalibuς oefG18h ; ZA 'es

sunt, sed nituntur historia tum νεαmi ch

li, qMωm irrefragabiIibus testimoniistprobata, sed olim ; ita ut & hare qnestio facti si Maam perantiqui o quo magis fit . ut tae domina' ab his, qui nunc primum eam audiunt penitus in animum admittr nequeat, nisi secretis Dei auxiliis α dentibus , &e. Quae sint verba GROTII Ad ea quae sunt fidei, cum sint supra rationem hiu

manam, non possunius Pervenire nis per gratiam & con

de fidei articulis aut dubitet, aut non erodar Mδ'

m revelario est Sarru scrip ra

tionem rerum omnium ex nihilo sensem L,

nem, Primaevam hominis intestri , ' δ'

fiant

86쪽

De Ius tia naturali in genere. 4s

sant participes . Ostendit Spiritum Sanctum , qui haec seravatoris merira adplicet, imaginem in iis divinam instau--, Sc novas vires sufficiat. In ea nihil est , quod Deo indippum sit, at omnia ita comparata , ut statim Deum auctorem prodant. Ipsa est antiquissuna, & inter tot tyrannorum furores, & Iudaeorum Christianorumque lanie- nas illaesa semper servata est, nec quidquam eius corpori per tantam fatorum 1 eriem decessit. Eidem denique omnes divinae revelationis characteres conveniunt , adeo ut dubitandi sine crimine non sit locus; immo si cum aliis Maratur, ejus indoles, atque inconcussa veritas magis atque magis elucescat. ν

3. XCIT Ceterum, alibi iam dictum est , Mag

stratum eos, qui his religionis capitibus subscribere detrectaot, civitate pellere , & si contra legis sprohitationem eis aliquid contrarium doceant , di inde m Ius oriantur , corporis , immo capitis poena plectere posse. Prohiberi autem cultus civibus nequit , si fides

publica eis semel data sit. Vid. f. 8 I.

De iure , quod Deo competit in eorpus , o vitam . h

minum , necnon in res terra. .

f. C. IXIMUS in praecedentibus , partem quo que eultus divini esse , Deum credere Cre torem tintisin. f. a6. g. 38. Ex hac autem qualitate Creatoris duo necessario sequuntur: I. quod Deus ius plenissimum habeat in compus , vitam , & actiones suae creaturae , a. quod supremum dominium ei competat in res huius terrae. n. I. Primo igitur Deo plenissimum ius competit in corpus, vitam, o actiones hominum . Homo enim est opus Creatoris, qui potuit eum creare , vel non creare, adeoque di lege, qua vult, creare . Creatura

87쪽

igitu se ab arbitrio Creatoris dependet , nee aliquid extra Deum est, quod arbitrium hoc impedire possit.

Detis ergo pro lubitu de sua creatura disponere, eique sitam quovis mortis genere auferre potest. Atque hoc jure nititur mandatum Abrahamo datum de immolando Isiaco. Neque obstat, hac ratione Deo facultatem tribui homines innocentes cruciatibus exponendi, &c. quod cum eius perfectione pugnaret. Resp. Cum omnes homines peceato, adeoque & poenae sint obnoxii, nemo coram Deo innocens dici, adeoque nemo hominum de injuria queri potest . Verum , & cruciatus illi aliquando tendo ni ad explorandam fidem, & constantiam electorum , vel ad manifestandam gloriam Dei , vel in salitem eorum , qui casus tales patienter tulerunt , Vergunt ; idque exemplo JOBI alibi probavimus '.

n. a. Secundo, ex eadem qualitate Creatoris sequi- ur, eum supremum dominium in res terrae iure suo sibi vindicare. Is enim auctor est omnium retum, quarum usum quidem concessit hominibus , dominium supremum autem sibi reservavit. Ex hoc igitur imperio pro lubitu de rebus terrae disponere , eas dignis auferre, & indignis conferre potest, nec ulli hominum hactenus fit iniuria, quia Deus suo iure utitur. Atque pro hoc si remo dominio iussit Israelitis, ut vasa aegyptiorum auserrent, Jobumque omni exuit

bonis

n. 3. Si quis esto hominum eo impudentiae processerit, ut Deo succenseat quod morbo assiciatur , quod violentae morti destinetur , quod bona ei auferantur, quod honoribus destituatur , &e. is negat supremumitis Dei ta ereaturam, adeoque ejus imperio sese exMmit; quod pugnat cum cultu Deo debito: inprimis eum cognitum hominibus esse debeat, Deum ens perfectis' um

88쪽

De Jusitia naturali in genere. q7

simum calamitates illas nonnisi ex justis inferre eam sis. Vide num. I. f. CΙ. Ceterum, plenissimum ius rebus terrae uten di creaturae suae concessit rerum Creator I & haec facultas naturali ratione nullo modo restricta apparet.

Unde liquet, distinctionem in res diuini, ρο humani ju-xis . esse juris civilis; adeoque iure Romano demum statutum esse , ne res divini juris in commercio hominum sint, & ne in proprietatem singulorum venire

possint.

f. CII. Res autem diuini iuris triplices faciunt ICti Romani :'nimirum , saeras, sanctas, religiosas; de quibus singulis infra Lιλ q. Cop. I. agemus.

89쪽

LIBER TERTIUS.

DE IURE PERSONARUM.

Seu de Iure quod cuique competit ex bo, minum statu. quaesita sunt, adeoque quae homo homini tribuere te

netur .

f. XIV. Repetendum autem ex praecedentibus est, omne ius , quo homines inter se utuntur , pertinere ν vel ad personas, earumque satum, vel ad res, vel ad obligationes persona '. Incipiemus a Iure personamm, id est a jure , quod cuique eompetit ex flatu hominum . Haec enim paria ICtis Romanis esse , vel exinde apparet , quia titulus, qui in institutionibus: inscribitnr de iure personarum,

quae Deo competunt, ei- que ex sua natura, ac essen- tia propria , ac quaesita

. sunt , & quae homines, Deo tribuere tenentur di sequuntur nunc iura, quae naturali ratione singulis

90쪽

Dε Issilia naurati in genere. 69 in Pandectis recensetur sub rubro de satu homi

g. CU. Agemus autem I. de statu hominum in genere. Vid. Cap. I. - Personarum differentias, quatenus ex statu hominum oriuntur, explicabimus. Vide Cap. a.

III. Speciatim agemus de statu libertatis . Vid. Cap. 3. IV. Sequetur tractatio de statu familiae; ubi de nuptiis, de patria potestate , & de tutela agetur . Vid.

Denique T. Explicabimus statum civitatis . Vid. Cap. V. CAPUT I. Da flatu hominum in genere . f. CUI. TATUS HOΜINUM H randitio, pero quam persona capax fir iurium , qua ad satum hominum pertinent ε. Hic flatus vel in genere homnies reddit jurium capaces, vel saltem jurium quo

rundam

3. CVII. Ad priorem status speciem resertur libem ras. Unde summa divisio dicitur personarum, quod alii sint liberi, alii servi Ut igitur persona jurium in genere capax sit, requiritur, ut libera , id est alieno dominio non subiecta sit ; si enim status hie cessat, omnia personae jura, id est omnes eius facultates agendi , vel habendi, alieno dominio subjacent , adeoque ipsa nullius iuris capax est. f. CVIII. Ad posteriorem status speetem pertinet I. Civitas ; ut igitur persona de juribus civitatis partici-