장음표시 사용
91쪽
pare possit, requiritur , praeter libertarem , ut mem brum sit illius civitatis, ces ante enim civitate, persona ab omnibus juribus illi civitati propriis excludi tur: 2. Familia ; nemo enim etsi liber, & lieet civis sit , iura familiae sibi arrogare potest, nisi pars sit illius familiae . Qui proinde statum hunc familiae non habent, incapaces sunt eorum iurium , quae familiae
q. UX. Recte igitur ICti Romani aiunt, tria nos habere ad eum effetium, ut iurium civilium fiamus Capaces, tibertatem, civitatem, o familiam g. CX. CAUSA satus hominum est ipsa ratio naturalis , quod in singulis speciebus probabimus. f. CXI. SUBIECTUΜ illivs uatus sunt personae quatenus vel liberae sunt x vel cives, vel membra familiae .
f. CXII. OBIECTUM status hominum sunt iu
ra , quae ex libertate, civitate, & familia oriuntur. g. CXIII. EFFECTUS intuitu eius , qui statum habet, in eo consistit, quod inra, quae statum illum Comitantur, defendere possit vel bello , si sit summa Potestas, vel per actiones, quas ICti Romani vocantastiones praejudiciales V. He actiones neque sunt reales, nec persenales. Non reales, quia ex hypothesi iuris Romani quatuor saltem sunt species iuris in re , ex quarum nulla actio praeiudicialis oritur : neque personales , quia actionibus praejudicialibus non agimus ut alter aliquid lactat , vel praestet, sed ut agnoscat, me esse liberum, vel civem, vel membrum familiae. Neque obstat, jure Romano has actiones' a ram ae
92쪽
De iussit is naturali in Leuere .
cι π, indeque &. a Doctoribus I, & a Grotio . que eo referri. Resp. Pugnat id cum natura actionunt realium . ,Per actiones ta rem affero, tem meam , dc in meo dominio esse .' quis vero statuet, parentes , lisberias , uXOres, agnatos, cives , &c. in dominio esse
ejus, qui praeiudiciali actione agiti Sane , diserte traditur in iure Romano , liberas personas , quae sunt iuris nostri, mi liberi, non peti per rei vindicati nem, sed praejudiciis, id est actionibus praejudicialibus. f. CXIV. Homo ,Θqui statum habet', caput Vocatur, unde quoties. status ille mutatur, capite minui di-titur . Uti igitur status hominum triplex est , ita &mutatio status, seu capitis deminutio , triplici modo contingit, nimirum, si υel libertas toti itur, Dei civitas aufertur, vel si quis membrum familiae esse desinit. g. CXU. Antequam vero singulas species, quae statum hominum constituunt , explicemus , disterentias personarum in genere prius examinabimus.
6. CAVIO T TT appareat, quaenam personae statum habeant, necesse est examinare differentias personarum.
g. CXvII. Personae t. vel sunt ideri , vel feroi . . LIBERI sunt, qui suo arbitrio omnia agunt, quae iure, vel vi non prohibemur: SERVI, qui alieno dominio subiiciuntur .
g. I, Liberi sun vel ingenui , qui liberi na-D a ti,
93쪽
l , nee in iustam servitutem redacti sunt . : vel l fertini, qui ex iusta servitute manumissi sunt hi igitur naturali ratione quoque ab ingenuis differunt, quia ex dispositione dominorum sub certa lege liberi tem consecuti sunt. Merito igitur JCtus ait ε , iure gentium id est naturae triplex hominum nomen or xum esse , liberarum, femorum, σ libertinarum . . L .f. CXIX. Personae II. sunt vel fui, vel alieni iuris f. SUI IURIS sunt qui alterius potestati non se iacent, ut patres familias, & matres familias L. ALIDNI JURIS, qui sunt sub potestate patria - , vel do
Non ergo alieni iuris est ri UXOR , quia non est in dominio mariti constituta, sed socia, ac consors iuri um maritalium, adeoque sui iuris h. i. nec 2. PU- PILLUS eisi sub tutela constitutus i; nam is suo iure omyia habet, & agit, adeoque alieno dominio non est subjectus D sed administratio saltem conceditur tu
f. CXX. III. Per me sunt vel cives, vel extranei . CIVES , qui iurium civitatis, cujus pars sunt, cap ces sunt: EXTRANEI, qui non sunt pars civitatis, adeoque a iuribus civitatis illius e X cluduntur m. 3. CXXI. IV. Personae sunt vel sub tutela, oe cura , vel non sunt . . Illae sunt, quae per aetatem , vel aliam causam, se ipsas defendere non possunt, uti im puberes, furiosi , &c. Harum enim personarum curam vel familia , vel civitas suscipere tenetur, de quo mox is
f. CXXII. Praeterea personae sunt a ivel nati , uel nascituri b vel masculi , vel foeminae , vel hermaphrodita: ρῖ c) vel uxores, vel Virgines , vel
94쪽
De Justitia naturali is genue. I
viduae, &e. At hae differentiae ad statam personatura non pertinent Natura enim conditionem harum personarum nulla specialia iura comitantur , neque commodδ quaedam,ropria hute qualitati cohaerent, sed eadem iura hi na, cituris, in foeminis, in hermaphroditis , in virgini- us, & viduis obtinent, quae in natis, di in mascuis ἡ in uxoribus, Cum vero nascituri praesens ius non habeant , Eleventuale, si scilicet nati fuerint , interim venter iv. a nasciturorum repraesentat. Hinc mater ventris D mine in possessionem mittitur at si per calumniams e gravidam dixerit, actione in iactum ideo tenetur Ad exemplum huius Praetor quoque, si venter praeteritus suerit a patr*, matrem mittebat in possessionem
CAPUT I II. De satu Libertatis, o modis ilium finiendi. h. CXXIII RIMUS , ae praecipvus hominum sta- I tus , est STATUS LIBERTA:TIS is. f. CXXI Ut Libertas autem a ICtis Romanis def. nitur , facultas naturalis agendi quiequid libet , nis γε quid vi, via iure prohibeatuν v. PERSIUS is liberta item eodem modo describit
Cur mihi non liceat, iussit quodcunque voLmeas, Enepto si quid Masuri riarisa vetavis
q) Dissentit Struv. Ex. a. th. i. o. νὶ tot. tit. F. si mulier ventris nomine dec. t 3 tot. tit. T de ventre in posses mite. u Unde summa personarum divisio dicitur .
95쪽
s4 Disper1. Preo m. XII. Lib. I. p. IV.
Libertas ergo duo supponit : I. Devitatem natu
tem agendi quicquid libet. Unde PERSIUS alio loco
qui quam es alius iura, nisi ducere vitam ... Cis licet tit voluit λ . . -
CICERO , describio libertatem , potestatem visendi ut velis , &e. Eaque definitio Stoicorum est ; si ex Laertio, & Epicteto probat LIPSIUS α.
.Supponit a. ut facultas illa naturalis non sit jure , fel υi rdirictu . Alibi , enim probavimus, solam potentiam naturalem hominibus ius agendi non dare, quia eadem potentia brutis quoque communis est ; sed tunc demum ius agendi ipsis a Creatore concessum esse, quando facultas illa non est jure prohibita cSane, Deus humano generi facultatem ratiocinandi concessit, eurus ope cognitum hominibus est , Creatori jura quaedam in creaturam quaesita esse . , quae Creatori necessario tribui debent. Hactenus igitur facultates hominum naturales agendi quicquid libet intuitu Dei restrictae, & prohibitae sunt. Sed & ex eadem ratione cuique hominum innotescit , Deum aliis quoque hominibus facultates naturales , & aequales , agendi . quicquid libet, concessisse ; in quas proinde facultates alienas nullum ius nobis competit: unde necessario sequitur, nostras facultates naturales intuitu aliorum ho minum quoque restrictas, & prohibitas esse. Sed & vi prohiberi facultates naturales , JCti Romani ajunt. Quod fit si praedo vincula alicui injicit, eoque eum impedit, quo minus libere , id est iuxta illas facultates naturales agere possit. Hine non libere agit
96쪽
De Jusilia naturali in genere. Ss agit qui metu coactus aliquid promittit 4; & nihil maingis contrarium bonae fidei videtur, quam vis, & metus . . Atque hinc amittit possessionem , qui meta praedonum fundum suum ingredi non audet ; deficit
enim facultas naturalis rem tenendi f., CXXV. Hinc iam nobis innotescit, quid ICti Romani per STATUΜ LIBERTATIS intelligant,
nimirum, jus personae 1 inhaerens , vi cujus agere pote, quicquid υult, exceptis eis, qua jure, vel υι prohibemtur . Hoc ius personae igitur in eo consistit, quod homo sui iuris, i. e. corpori& sui, suarumque aec Cnum, ac rerum arbiter, adeoque alieno dominio non subjectus sit. Evi igitur quaedam facultates. naturales agendi iure , vel vi prohibitae sint, satus libertatis ideo non tollitur, vel mutatur ; si enim juae facultate&naturales prohibentur, actus illi , ae Creatore prohibiti , moraliter pro impossibilibus habentur, adeoque libertatem agendi, quae quoad actus iure prohibitos nunquam fuit, non imminuunt. Si vi facultates quaedam prohibentur, injuria id fit, adeoque ius agendi quicquid lubet se sistit, facultas moralis manet , & persona libera dicitur. Atque hinc a latronibus captus non fit servus . , sed statum ubertatis retinet, etsi omnes ejus facultates naturales' vi prohibeantur . 3. CXXVI. Status igitur libertatis est ius cuique hominum naturali ratione i. & ex Creatoris voluntate suum , proprium, & quaesitum. Apparet id L ex actione Creatoris , qui cuique homini proprias agendi facultates dedit, adeoque voluit, ut homines iuxta facultates illas , i. e. libere , agant. Unde necessario sequitur , alios homines facultates illas impedire, vel turbare non posse , quia creatura transi-
97쪽
ret divinae voluntatis lineam , quae suum cuique dedit, & quid suum cuiusque esse voluerit, definivit. Qui igitur facultates aliis concessas turbat , iniuriam inseri Creatori, perrumpendo fines ab ipso statutos . Confirmatur II. haec voluntas Creatoris ex motibus cuique hominum a natura inditis . Omnes enim homines ad libertatem trahuntur magis , quam seruntur , ae dominium alterius aversantur . Creator igitur per hos motus, quos creaturae suae indidit , satis declaravit, se voluisse ut homines juxta illos motus , id est Iibere agant. Nemo ergo motus hos impedire, ac contra intentionem Creatoris libertatem agendi alii ad mere potest. Libertatem ius hominum esse , probatur III. ex fine actionis. Sane, nulla ratio dari possiet, cur Deus cui que propriam , & omnibus aequalem agendi facultatem dederit; cur instinctum in unaquaque creaturaicondiderit , qui eam ad libertatem ducit , & vi cuius ab omni servitute abhorret : nisi ea fuisset Creatoris invitentio, ut cuique jus sit juxta illas facultates, & juxta illos motus agendi . Creatura igitur finem hunc imetervertere, & ius aliquod in facultates , quas Creator aliis proprias esse voluit, sibi arrogare nequit . Sane , si homo in alterius hominis facultates dominium sibi arrogare posset , mutuum inter homines oriturum esisti bellum, nonnisi destructione humani generis finiendum . Quod itidem eum fine creationis pugnat, ex quo apparet , conservationem humani generis curae Creatori esse. Homines natura liberos , i. e. alieno dominio non subjectos esse, apparet IV. ex natura entis perfectissimi is Sane, frustra Creator cuique hominum proprias , &non prohibitas facultates agendi concessisset, frustra motus indidisset humano generi, quo dominium alienum
O Dissi procem. X. s. s. in add. ad lit. I. & s. s. iit. e.
98쪽
De Jusilia natu rab in genere. spaversantur homines, &c. si ius cuique esset alios suo dominio subjiciendi: Deus autem nihil frustra agit. Denique & V. omnes gentes in eo conveniunt, Ii mines natura liberos nasti . Hinc Iuris Consulti Romani servitutem contra naturam, id est contra factum,& finem creationis, introductam esse tradunt.
f. CXXVII. Subjectum status libariatis sunt omnes homines, etiam liberi, uxor, & pupilli ; licet in patris, mariti, & tutoris potestate sint constituti . Et si enim facultates eorum naturales agendi quoad certos actus tute sint restrictae , flatus tamen libertatis manet,
neque ideo alieno dominio subjiciuntur. f f. Ia 3. J3. CXXVIII. Obiectum illius status est facultas naturalis agendi quicquid lubet, nisi si quid iure, vel vi
. f. CXXIX. Essectus status libertatis est , quod is, qui statum talem habet , sui juris esse dicatur , & a
nullius arbitrio dependeat, id est alieno dominio non sit subjectus ; atque ideo facultatem habeat agendi quicquid lubet, quatenus iure, vel Vi non prohibetur. Hinc sequitur , neminem alium statum hune libertatis, jus hoc cuique hominum quaesitum , turbare , i. e. alium suo dominio subjicere posse : injuriam enim committeret, tum in Creatorem , qui omnes homines liberos.esse voluit , tum in homines , quibus Creatorius illud concessit, quod proinde eis ab aliis hominibus tri Dui debet. CXxX. Tollitur status libertatis per servitutem, quae est constitutio iuris gentium , qua quis alieno dominio contra naturam subjicitur m ita, ut facultates naturales agendi, vi vel iure non prohibitae , ab alieno arbitrio dependeant. aeri solet, an servitutis ratio sit a jure naturali Equidem plerique DoEtores servitutem, quae jus vitae,
99쪽
R necis domino tribuit, contrariari naturali juri aiunt, indeque jure gentium voluntario demum servitutes introductas esse, statuunt α: at verius est, servitutes ex ipso jure naturali' originem cepiste. Certum enim est, cuique hominum non tantum iura quaedam a Creatore assignata esse, quae ab aliis turbari, vel auferri non possunt, sed & eos, qui jura illa turbant , vel auferunt, reparare hane injuriam tenessi, vel damnum restituendo, vel talionem patiendo: quae talio aliquando ad ianissionem vitte, & honorum, extendi potest. Cum igitur hostis in nos, nostramque et Vitatem, amma sumit, cives nostros interimit, bona civitatis rapit,& vastat, &co adeoque non tantum iura naturali ratione nobis quaesita auseret, sed & reparationi iuris nostri
iniuria D ex iudicio nostrae civitatis J restulit, nulla dubitandi ratio superest , quin in tales hostes , si eapti
sunt, omnia liceant, utpote qui per victoriam rei facti sunt ' , adeoque mortis supplicio digni sunt ρ . Sa ne, eum in eos , qui unius homicidii rei sunt , uel saltem opem praestiterunt, aut consilio adjuvarunt, capitis poena naturali jura statuta sit ', multo magis ab ei ς sanguis reposei poterit, qui promiscue in totam civitatem, ejusque cives gratiantur , caedibus civitatem implent, & bona civium rapiunt, vastant, &e. His principiis positis necessario sequitur , hosti in poenam uti omnia jura, ita & libertatem au serri posisse, adeoque jus quoque esse tales hostes capiendi, eos. que in servitutem redigendi. Quem enim statim occidere licet, eum magis servare, ac dominio nostro se
licere, & supplicium L reservato iure vitae , & necis Iciliatre licitum est . Atqui Juris Consulti Romani servitutem, dixere,esso
100쪽
esse consitutionem juris gentium α; adeoque servitus non a natura esse videtur: sed & uomen servorum jure gemriam ita troductum esse, aiunt ε. At e M p cedentihus repetendum est , ICtos Romanos per jus gentiam intelligere ipsum ius naturale, ius, inqriam , quod ratio naturalis inter gentes constituit M. Sane , ius, quod per captivitatem in servos acquirimus,mti Romani tribuunt iuri gentium, quod cum humanis genere originem cepit s. Caius potestatem domino xum juris gensium esse , est , quia apud omnes perceisque gentes animadvertere possum S , in servos vitae, nec, - testatem fuisse, & quodcumque per servum acquiritus P id domino acquiri . Quando igitur Ulpi nus ν ait, iure gentium servorum nomen cepisse, in te lige una id est de jure naturali , quod rario naruralis inter gentes constitnit; aliud enim jus gentium Romanis I iis cognitum non fuit is i Neque Mias , servitutem eontra . naturrim introductam dici R; ergoe juri naturae contra ia esse videtur. m. Ah, jam probavimus , per naturam hic intelligi facultatem mere naturalem , motum materialem, quo omnia animantia natura ducente feruntur ad libertatem. Huidi facultari mere naturali repugnat servitus ;at id non impedit, quo minus haec facultas in poenam, etiam naturali ratione, alicui auferri , & criminis mus
alieno dominio subiici possit. f. CXXXI. Subjectum servitutis sunt servi . Fiunt autem servi vel jure gentium, vel lege eivili b. Iura gentium servi fiunt r- capti ab hoste , adeoque