장음표시 사용
121쪽
go Diss. Prooem. XII. Lib. III. Cap. IV. Sect.II.
tam coniungit, ac utramque Obligationem ad ius genetium refert '. De aliis gentibus auctores id pastim testantur P.
f. CLUIII. Subiectum sunt liberi ex liustis nuptiis
legitimo tempore nati vid. f. II 3. . Npn ergo spu-xii, seu vulgo quaesiti j. f. CLIX. Objectum patriae potestatis sunt iura, quae patri naturali iure competunt, & quae ex duplici primcipio sequi diximus f vid. f. I 49. : tum quia liberi sunt vera portio corporis paterni , tum quia paterest dominus domus suae, & suae familiae caput. n. I. Praecipuum jus, quod patrifamilias in liberas competit, est Imperium. Althi ν enim probavimus, P tribus familias imperium in.totam familiam , adeoque& in liberos, naturali ratione competere ; & patrem pro hoc imperio leges familiae dare , lites dirimere, crimina punire, & ius vitae, & necis in familiam ex Neere posse. Diximus quoque ibidem, ius hoc vitae, &necis constitutis civitatibus aliquando capiti familiae relictum , & sic patremfamilias Audicem domesticum
sui sis. n. a. At praeter imperium alia quoque iura privata vi patriae potestatis patri in liberos competunt , de
quibus praecipue hic quaeritur . Praemittendum autem generatim liberos parentibus debere reverentiam, tanquam auctoribus suis Hinc PHILO ait, Paren- res Deum quodammodo referre gignendo . Sequela hujus reverentiae est, quod patienter serre debeant iniurias o L. Σ. st. just. & jur p Vid. Plin. in Paneg. Traia
jan. Arist. 8. Eth. m. & Lib. 3- Polit. cap. I 2. Cons Can. Est ordo &c. c. 33. qu- o. Ex aliis id probat Hei neccius Ari-tiq. . Rom. Lib. 2. tit. 9. S. I. nimirum, ex Sexto lEmpyri eo , Dionylio Halica rnasiensi, Arriano, ac Suetonio Sacrarnuoque literae Potestatem hanc indigitant. Deut.V. G. Exud.
122쪽
De Jure Personarum. 8 Irias parentum & quod eis obedire teneant arti. Soe-
3-er mo, pater ius aliquod in corpus , & personam liberorum, utpote membra corporis sui.& f miliae habet,. susus effectus sunt, I. quod pater liberos, si ab alio detinentur, vindicare atque in eumnnem 2. ad exhibendum , etiam contra matrem Iagere; immo 3. surripientem liberos actione furti eonvenire possit M Quoties 4. liberi sese venumderunt, pater eos in ibertatem revocare ; & 3. filium d
linquentem defendere potest ε: immo ius vendendi liberos habet ; si stilicet nec pater , nec ipsi se alere possunt , nec alia alendi subsidia adsint . Cui enim onus alendi incumbit, ei omnia licent , sine quibus alimenta praestari non possunt. Neque liberi per hane vendationem servi fiunt ; sed operas saltem praestantemtori, donec pro alimentis satisfactum sit. π 8. Uota eorum effectum non habent sine voluntate patris i. q. Pater filio tutorem dare, & Io. coercere immorigerum potest. εn. 4. Secundo, Pater , filius habentur pro una periona f. Hinc nulla obligatio inter patrem.& fi- ilium intercedere potest, Adeoque filius , qui a patre stipulatur, nullum jus aequirit, adeo ut nee fideiussor a patre datus teneatur, quia nemo potest pro eodem, ac eidem esse obligatus haeres tamen patris tenetur peculiotenus ε . pariter , si pater a filio stipuletur,atim non datur in filium : at fideiussor a filio datus
123쪽
n. 3. Cum igitur pater , & filius , habeantur pix una persona , naturale est ut filius sit instrumentum patris h. Hi ne pater filio stipulando sibi acquirit i; utrfilius , stipulando patri, acquirit patri , etiam ignoranti is, quia vox patris tanquam filii sit, scut fili υμ tanquam pis patris intelligitur in iis rebus ,
Porro si filius paciscitur ne a patre petatur, patri acquiritur exceptio ν. Idem obtinet si filius paciscitur ne a se petatuν ; nam hoc quoque pactum personale patri prodest Item si filius paciscitur de eo quod cum ipso, vel eum patre contractum est , patri acquiritur exceptio ν. n. 6. Denique ex eadem unitate personae sequitur,
ut liberi nihil proprii habeant , nee sibi aliquid aequi
rant , sed omnia aequirant patri , tanquam capiti fami liae , & domino domus, etiam ignoranti . Immo tipossessionem, modo patris nomine capiant , & is velit , . Hinc sequitur, patrem de eo, quod quocunque titulo ad liberos pervenit , disponere pro lubitu posse ; quod verum quoque est , etsi liberi matrimonium contraxerint M. Atque haec ratio est , a quod liberi nee actionem suo nomine instituere possint , nisi voluntate patris v s causas quasdam excepit jus Romanum b3 quini filius testamentum iure Romano non consecerit 3 : & o quod pater filio pupillariter substituere potuerit Iu
124쪽
. 3ure Romano tamen posterioribus temporibus qu sedam bona dispositioni filiorum relicta fuere ; & qui dem I. peculium castrense : cui . a. mox additum fuit peculium quasi castrense: bona materna : q. ducra nuptialia, & sponsalitia o Denique , & omnia hcmaadventitia . . De his igitur bonis liberi hodie certo modo disponere possisti , n. 7. Unitas autem illa personae tantum obtinet si de aequirendo O , non autem si de obligatione agitur φ Pater enim ex obligatione filii non tenetur ; sed solus filius obligatur, tum civiliter ε , tum criminaliter s. Si tamen filius peculium prosectilium habet pater tenetur peculio tenus C. .
n. 8.. Denique ex ilIa imitate oritur quod liberi tanquam sui haeredes necessario succedant in omne ius deiuncti. Atque haec veta ratio est, cur iure naturali parentum consepius ad nuptias liberorum requiratur, ne haeres suus patri invito obtrudatur .
n. Dixi, patrem , & filium non haberi pro urea persona, r. si filius se obligat . Idem quoque dioendum , .a. si tertius aliquis v. g. fidei utar . filii obligationi accedit nam liberi patri obligantur naturaliter et 3. in causis publicis hinc filius judex patri esse potest st. μn. Io. Denique notandum est ι virtutes ac vitia
parentum liberis et si sint portio corporis parentum. Imputari non posse /; adeoque iniquum esse , liberos , pro delictis parentum punire .
125쪽
s4 Prooem. XII. L b. III. Cap. IV. Ses. II.
n. ii. Quaeri solet, an liberi teneamur alere parentes egenos i Jure Romano id statutum est , atque hoc jus ex aequitate , & charitate sanguinis deducitur α. Immo & gentium legibus id eautum esse, videmus φ. Equidem parentibus nullum ius competit in
bona filii s nam supponimuς filium aliquid prodrii h bere ) ; adeoque actio patri non datur , ut ala ur ex illis bonis, nee adigi ad id potest filius : sed hic contra perfectionem, & charitatem sanguinis peccat, adeoque jus Dei violat; uti optime rem ita explieat Grotius P. Atque hinc jam constat ratio , cur Servator adeo improbet votum, quo liberi bona sua Deo dicabant, eoque alimenta patri roganti denegabant , sub praetextu, omnia Corbam , id eit, Deo dicata , eoque
vesci nefas esse ',3. CLX. Quinam existimant, iure Romano liberos intuitu patris instar servorum fuisse , eademque immpatri in liberos, quae in servos, eompetiisse r . Ιdquieinde probant: I. quod liberi in patris dominio Quἱ-ritario fuerint a. quod pater jos vitae , & neeis in liberos habuerit g. quod pater filium tanquam rein suam , adeoque iure dominii, a qmeunque possessore vindicare η , atque in eurta finem ad exhibendum agere ', 3. liberos surreptos actione furti l quae tam tum domino datur J repetere ', & 6. si filius Qvenumdedit, in libertatem eum revocare potuerit ' :quod 7. patri ter vendere ιiberos , eosque 8. noxa
dare Oc L. s- S. i. i. g. de agnose, lib. 00 Goth- ad G T.
126쪽
dire licuerit γ : 9. quod omnes liberorum actiones af
penderent ab arbitrio patris, utpote cum nec agere in iudicio,' neque vota facere,' neque nuptias contrahere,
bique consensu patris, potuerint vid. fur. g. I 39. sed & io. liberi sunt instrumentum patris , uti servi clamini; adeoque pacis ei patri possunt, etiam ignoran- ιι ε . o. quicquid asquirebant, patri acquirebant, &c n. I. At his non obstantibus dicimus, liberos. etiam iure Romano,' esse personas liberrimas , etsi in pol stace patris constituti sint Sane, uxores quoque sunt in potestate mariti, & pupilli in potestate tutorum , nec tamen sunt servi. Potestas ergo patria libertatem Iiberorum non tollit, sed iura saltem quaedam tribuit quae ex natura familiae sequuntur, & personam. ipsam afficiunt.. S ne ς iure Romano liberi dicuntur personae libera'. JCtus expressis verbis ait personas tiberas, quales sunt liberi in potestate consit uti, per rei tandicationem peti Eoa posse κ . Constantinus resert . LIBERTATI a Umbus tantum impensum esse ut patribus , quibus iri midae in liberos necisque potesas olim eras permissa.
LIBERTATEM ERIPERE NON LICERET . .
Sed liberi s. um familia habent, Ouptias contrahunt, dignitates nanciscuntur, &e. Immo filius ex omnibuseausis tanquam pateriamilias Oblifatur , & ob id vi eum eo tanquam cum patresamilias potest ri &e. Quae omnic secus se habent iis servis L . n. a. Equidem I. negari nequit, iure Romano dominium patri in liberos tribui : at id non vertim est dominium; sed Quiritarium ; quod nudum nomen est& nihil ab aetnmmate discrepat, nee unquam videtur,
127쪽
Diss. Prooem. XII. Lib. I. cap. IV. Ses II.
.erbum . . Atque ideo hoc antiquae subtilitatis ludi brium Iustinianus sustulit 3. Per hoc dominium Quiritarium igitur Romani legislatores nihil aliud designare voluerunt, quam ius, quod patri ex ipso facto naturae in personam liberorum, tanquam portiones corporiς paterni, & membra familiae, quaru tum est , cum enim hoc ius personam ipsam afficiat, illud quasi reale aliquid judicabant , & ficto nomine dominium. Quiritarium appellabant. Atque hactenus verum est, quod jus patriae pote- satis sit proprium civium Romanorum st ' Dominium enim Quiritarium non nisi civibus Romanis comperit . At verum non est quod Tribonianus more suo fingit, nullos alios homines esse , qui semel in liberos habeant potestatem t: nam pleraque jura patriae pote, statis, quae ad dominium Quiritarium referuntur , ex ipsa ratione naturali sequuntur. u. 3. Ceterum , quod a. ad jus vita di necis attinet , alibi probavimus , ius illud ab initio patribus familias competiisse jure imperii, & constitutis demum ci Uitatibus iis ademtum suisse vid. inse. l. 7. c. I. . At quibusdam civitatibus, inprimis a regibus Romanorum, ius iIlnd patribus familias relictum fuit e non tamen indistincte tale jus ipsis concessum fuit , ut in servos , sed tanquam iudicibus domesticis . Sane, ex omnibus exemplis, quae in hanc rem afferuntur , a paret , liberos non nisi ob crimina , adhibito consilio proximorum, per sententiam condemnatos suisse. T. Arius filium in parricidio deprehensum, adlloca- to in consilium Augusto, exilio damnavit m . Cassius filium, postquam potestatem tribpnitias deposuit , adishibi to propinquorum, & amicorum consilio , affectati
- ἡ quae sunt verba legis un- C. de nudo rure Quirit. toli
128쪽
De Jure Personarum. Iregni erimine domi damnavit - . Manlius. Torquatos ne eonsilio quidem necessariorum indigere se eredidit,& Senatus, ac creditorum conseasu tognitionem susce
pit, domi consedit, solusque utrique parti per biduum vacavit, & publicata sententia filium & domo, &re publica indignum iudicavit, atque domo exire jussit. . L. Gellius, universo pene senatu adhibito in consilium, filium de incestu cum noverca , & parricidio suspectum, absolvit de consilio, tum etiam sententia sua . Idem ius obtinuit apud Persas ', apud antiquos Gallos gy, apud Burdesalenses, Japonios r , & Americarpopulos Sed & sublato iure vitae, & neeis, vestigium adhuc superest in licentia patri concessa, vi cuius filiam adulteram in continenti occidere potuit , .
n. 4. Et licet 3. pater ad exhibendum agere , &vindicare filium potuerit, ex ipsis tamen legibus Romanis apparet, liberos non tanquam rem, quae in bonis patris esset, vindicari potuisse η , utpote quod in solis servis verum erat sed tanquam rem , quae pa tris erat ex jure Quiritario , i. e. ex umbra , & n do nomine dominii. Atque hinc adjici debuit causa, scilicet, hunc hominem eso ex jure Quiritium meum esse dico ω . n. s. Eodem quoque sensu pater furti agere comtra eum, qui filium surripuit, & 3. in libertatem revocare filium, qui sese venum dedit, potuit . Agitur enim de portione corporis paterni; de membro iam, liae, cujus actiones a patris arbitrio dependent.
n. 6. At verum non est, patrem liberos ter ve
129쪽
dere potuisse: nam trina illa venditio ; quae a Doctoribus, allegarὶ solet, erat selemnitas, & fictio , quae intervenire solebat quando agebatur de filio emancipando . Haec venditio imaginaria dicebatur , per quam non fiebat, servus sed liber is . n. 7. Sed & 7. verum non est, patrem liberos no. Me dedere potuisse. Tribonianus quidem id olim obtinuisse fabulatur; at nullum ejus consuetudinis in Disgestis exstat vestigium. Ex titulo de noxalibus actionibus apparet definitionem noxalis actionis tantum ad servos restringi Neque obseat, filios aeque, ac servos , noxali iudi-eio conveniri Resp. noxale iudicium nihil aliud est, quam eriminale iudicium . Noxa enim omne maleficium, & peccatum denotat Hactenus igitur verum est, utrumque noxali iudicio eonveniri posse . Sed di
serte distinguuntur servi, & liberi ρ. Illi enim . si do
minus eos defendere nolit , absque causae cognitione noxae dedebantur , adeo ut nec innocentiae probatio
ipsis permissa fuerit: hi autem, si pater defendere eos nolebat, seipses defendere poterant , & lata demum sententia puniebantur; certissimo indicio , noxae dari non potuisse. Quod satis quoque in aliis textibus in
m 8. Quod vero 8. liberi sint instrumentum patris quod 9. actiones eorum ab arbitrio patris dependeant; quod Io. omnia patri aequirant , &e. id non est ex iure dominii, sed sequitur ex iure familiae , salva ibbertate. Liberi enim, qui sunt portio corporis pater. ni , & in domo patris nastuntur, nihil a se , omnia a genitore habent; adeoque huic idem ius in portiones cc Cons. Hei necc- ant- Rom. L. I. t. s. s. P& 9 Cons. Hei nece. antiq. Rom- L- 3- tit. t. s. 3. co D 333 . . Nox. act- ab L. M. F. r. Medio L. L. 4. L.-ε Nox.
130쪽
Da Jura Per arum , fies sui eorporis competit. quod in proprium coxpus os Praeterea pater caput, & rector est corporis familiae, adeo que leges dicere potest tum persenis, tum rebus, quae sub corpore illo continentura g. CLXI. Efectui patriae potestatis est , ut paterfamilias qualitatem hanc , id est statum paternitatis ,
defendere possit, tum bello, tum in iudicio , έ me. diantibus actionibus praejudicialibus ε coοπε omnes,
f. CLXII. Solvitur patria potestas I. morte naturali, nisi filius sit recasurus in potestatem avi d a. si libertate privatur, id est alieno dominio subjieitur: utis ab hoste capitur, nec postliminio re plus est f : g. emancipatione, quae est modus dimittendi liberos suoseonsentientes 1 e patria potestate . : q. adoptione , utpote quae emancipationem supponit flo non vero 6. dignitate : nec 6. capitis deminutione media ες necdum relegatione. : nec 7. s quis paciscitur saltem cum alioile iure filii ii nee 8. s familia excesserunt : nec 9.
per nuptias filii. Vide supra f. I 39. n. 6.
Apud Graecos patria potestas non erat perpetua, sed admodum variabat tempus, quo ea duraret . Apud quasdam civitates finiebatur tertio pubertatis anno expleto ; alibi, quamdiu coelibes mansissent ; alibi , donec
nomen eorum inter viros relatum esset . . Dionysios
Halicarnassensis reseri, legem Numae Pompilii exst re, quod pater filium vendere prohibeatur si permiserit fi- Iio uxorem ducere, quae particeps sit secromam, & bonorum . . At alibi iam probavimus , patri nunquam jus