장음표시 사용
321쪽
De Obligatisne Persenae in genere, ejusque cavsa
CCCXXXVII. BLIGATIO est vi utuni
iuris , quo quis necessitate adstringitur ad aliquid faciendum, vel praestandum . . f. CCCXXXVIII. Omnis sitisatio persthae , ex
doctrina Iuris Copsultorum Romanorum, descendit vetex contractu, vel ex delicto , vel proprio quodam jure ex variis causarum figuris e . . . Vf. CCCXXXIX. Causa oblisationis ex naturali ratione fluit. Ex praecedentibus.enim constat , I. quod homo de sua actione e & de sua re pro lubitu disponere, & rem suam, utilitatemque suae actionis , in alium transferre possit f: a. quod nemo. ius in res, N. actiones meas, sibi arrogare, adeoque nullam Gilitatem ex illia me invito percipere; nec 3. dolo, adiculpa ius meum laedere possit .. . Ex his simplicissimis principiit omnis obligationis personalis ratio sponte, & necessario sequitur. f. CCCXL. Repetendum autem est, Deam I. homines liberos creasse, id est facultates eis naturales co Deessisse agendi quicquid lubet, quatenus iure id nostprohibetur isque vi huius libertatis Vis compet/ω msuas actiones. Porro etiam , ae δ. ex praecedentibM constat, Deum hominibus secultatem dedisse res re M , quarenus nulliu sunt, occupania ; eosque , vi hinjus occvinionis, ius in rei iura sibi acquirere. Ex his principiis tria necessario sequuntqr; I. quod is, qui alteri promittit se aliquid daturum, vel facturum, obligetur ad dandum, vel praestandum id, quod
promisite a. quod nemo ex re, vel actione mea uti-
322쪽
De Obligatione Personae. 23 Ilitatem me invito percipere pol sit ; adeoque is , qui ex re mea locupletior factus est , id mihi resti tuere teneatur: φ. quod nemo jus meum dolo ,' vel culpa laedere possit.
q. CCCXLI. Diximus PRIMO , eum , qui alii aliquid dare, vel facere promittit , obligari ad dandum, vel praestandum id, quod promist: quia de suo jure, de sua actione, & de sua re disponit , atque
sua voluntate ius in alium transfieri . Hoc ius in honis creditoris estis, eum ei aliquid dedetur : atque hoc debitum aer creditoris vocatur . . Perhoe debitum bona creditoris augentur ι, eiusque ha reditas fit auctior A. Cuius effectus insigpis hic est, ut si debitor haeres exi sti l creditori , majorem Falcidiam detrahere possit i, quia locupletiorem haereditatem percipere videtur . Debitor jus alienum in bonis suis habet , quod aes alienum vocatur . , & universam assicit facultatem debitoris q. Per hoc debitum totum patrimonium debitoris imminuitur P; adeo ut illud non intelligatur , nisi deducto aere alieno . . Unde haereditas debitoris per aes hoc alienum fit minutior . ad.eum effectum, ut creditor si haeres est, eo minorem Falcidiam detra
Debitis igitur, qui sua dispositione ius in alium transtulit, adeoque aes alienum in bonis suis habet, id est
si quid est iii actionibus, perseeutionibus , Iaaec om- '
323쪽
1 3 1 Dissert. Prooem. XII. Lib. V. Cap. I. ius alienum tenet , ratione naturali id tribuere teneatur creditori, cui aes illud abeli , adeoque qui minus o habet. Atque haec obligatio debitoris dicitur de
g. CCCXLII. SECUNDO, s quis corpus meum,
vel res meas, vel aliud ius a Deo mihi eoncessum lae, dit, & ex proposito, adeoque dolo mihi aufert , vel illud turbat; voluntati creatoris qui cuique hominum tantum ius in suas res, & actiones dedit , non in facultates alterius ) resistit, indeque injuria agit . Laedens igitur ex regula generali iustitiae hane injuriam alii illatam reparare, damnum datum resarcire, vel talionem pati, eoque ius suum cuique tribuere tenetur. Atque haec obligatio descendit ex MALEFICIO,
seu DELICTO . f. CCCXLII. TERTIO , cum plures obligationum causae naturales sint, quae neque ex contractu , neque ex delicto descendunt, ICti Romani eas in genere EX VARIIS CAUSARUM FIGURIS oriri,
dixere, quae cum infinitae sint, certo numero determinari non possunt. Equidem Tribonianus illas ad duo capita retulit, nimirum , ad quas contractus, & ad quasi delicta . Sed infra demonstrabimus, plures alias esse causarum figuras, quae neque ad quasi contractus, nee ad quasi delicta referri possunt. εAdeoque merito cum JCtis Romanis duabus his causis addimus obligationes , quae ex aliis Dariis caus rum Aguris oriuntur. Ad has igitur varias causarum figuras referuntur I.
UASI CONTRACTUS, id est illa negotia , ubi
quis ex faEtta aliquo licito locupletior fit cum alterius iactura Quoties enim alius ex re , vel actione mea , inquam nullum et jus competit, utilitatem aliquam, ei-tra meam Voluntatem , percipit , adeoque locupletioe fit mea iactura , is aliquid alieni tenet , adeoque plassuo
324쪽
suo habet, id est patrimonium eius . ex re aliena auctius factum est. E contrario mihi ius aliquod deest; aes, quod meum est, alius tenet': adeoque patrimo- pium meum diminutum est. Hinc agere aure possum contra alterum , ut ius, quod meum est mihi, & meo patrimonio deest, & quod plus suo habet. II. Ad obligationes, quae ex υariis causarum fguris oriuntur, quoque pertinent QUASI DELICTA: quoties quis culpa sua, adeoque iacto suo illicito, causam dat damno , quod mihi insertur . Si quis enim jus, a Creatore mihi concessum, absque proposito, &dolo, culpa tamen sua, laedit , eoque damnum mihi infert, vel alio modo ius meum violat , ac minuit, vera haec injuria est, quia laedens poterat , & debebat providere, ius meum facto tali laedi posse . Atque ea hac iniuria obligatur, ut reparet iniuriam , eoque ius suum cuique tribuat. III. Praeterea infinitae aliae sunt causarum figurae , extra duo haec capita. Eoque referri debent I. Omnes illae obligationes , ubi aequitas naturalis subest , at unde jure civili actio data non est ;wquo pertinent qualitates aditontim , v. g. exercitoria , institoria , tributoria , &e. Immo & interdicia huc referri debent. 2. Omnes illae obligationes, quae ex nova lege oriunmtur, &c. De singulis his obligationum, quae ex variis causarum figuris oriantur, speciebus , uberius agemu Scap. XII.
g. CCCXLIV. Objefltim omnis obligationis pers nae est debitum : quando nimirum quis vel ex promis,so , vel ex delicto , vel ex variis causarum figuris , alii aliquid debet. g. CCCXLV. Esses Ius obligationis personae , latu tu Creditoris, est adiis personalis, seu ius persequendi in iudicio id, quod nobis ex dictis causis debetur . Intuitu debitoris est obligatio, seu vinculum iuris , quo persona debitoris neeessitate adstringitur , ad praestandum, vel faciendum id, quod ex ante allegatis causis lii debet.
325쪽
g. CCCXLUL,Bene autem notandum , & ex prae cedentibus repetendum est, a Biones, quae ex obligatio. ne personae descendunt , contra solam personam debit
ris dirigi. At quia debitur ex suo patrimonio debet, adeoque debitum ipsi patrimonio inhaeret ; insignes i de sequuntur effectus, etiam iure Gentium. Haec enim ratio i. est, eur , hostis qui jure victoriae territorium occup/t , teneatur solvere id , quod populus debebat; quia debitum insaerebat patrimonio populi, adeoque territorio. quod iam est in potestare victoris ; in q uem proinde territorium cum suo onere transit. Sod & a. ex eadem ratione fiseqs ; qui bona πι- cantia , id es hero carentia, occupat, debita bonis his
inhaerentia solvere tenetur. 1 Hinc R. ratio apparet, cur haeres teneatur solvere
debita defuncti , quia succedit in eius patrimonium ex quo desunctus debuit. Atque hac ratione nititur 4. ius separationis ; quo defundit non haeredis creditores petunt, ut separetur patrimonium defunal , ex quo illis debetur a extrimonio haeredis . I . Haec quoque o. vera ratio est eo ensationis . Etsi enim debitor ex suo patrimonio creditori teneatur certum tamen est, creditorem vicissim ex suo patrim nio teneri debitori. Si igitur debitor renunciat huic debito, allegando compensationem, nec debitor in suo patrimonio plus habet . nec in creditoris patrimonio minus est , Denique haec ratio 7..est, cor ego liberer a debito, si creditoris mei creditori solup ; nam hoc facto patrimonium etaditoris mei ex quo suo creditori debebat auctius iactum est , & secto meo iam ejus patrimonio nihil amplius deest v.
326쪽
D. Obligatione Perseme . 23sq. CCCXLVII. Hinc iam facile constat, quom si, Hiones, quae ex obligatione personae defendunt , differant ab actionibus , realibus , 'aejudicialibus . Peractiones enim reales rem . quae nostra est , petimus: per actiones praejudiciales agimus contra personam , quae negat , me Vel liberum, vel membrum familia ivel civem esse. Per actiones personales autem , quae ex obligatione personae oriuntur, agimus ad id , quod nobis vel ex promisso, vel ex delicto , vel ex variis
causarum figuris, debetur. Vid. Dp. f. et q. l. s. CCCXLVIII. Tollitur obligatio personae in genere, quoties jus alterius reparatum , ejusque patrimonio satisfactum est ; tunc enim ius suum tuique tribuitur 'Speciatim autem
f. CCCXLIX. I. Tollitur oblitatio SOLUTIONE ejus, quod debetur, id er quando debitum ita ad
creditorem pervenit, ut ab eo repeti non possit η. Vera solutio quoque est I. quando holli solvitur, qui iura victoriae creditoris mei iura quaesivit ' : a. quando creditoris mei creditori solvitur et fi 3. id fiat creditore prohibente is : non vero ψι invito creditore alii ι cui non debetur, solvi potest εἰ nec I. aliud pro alio: nec . 6. pars debiti d. n. i. Solutio haec exigi potest non tantum in loco solutioni destinato; sed in quocunque alio loco, cuius iurisdictioni debitor est subjectus: modo i. dies solutionis Venerit; 2. ereditor aestimationem pro re nata
praestet. Si enim ex iusta aliqua causa ad locum solutioni destinatum accedere nequeam , debitor locupletior fieret mea iactura. Variae auterri causae , cur so lutio exigi non possit, occurrere possunt ; sorte quod αὶ L. OD E solui. cIJ Uid. inis. I, p. e. 3. svi vid.
ius meum controv- tri. de Oblig. q. r. L. f. C. Neg.
327쪽
debitor locum illum evitet, quod aditus sit periculi
Atque id quoque iure Romano ita 'obtinuit in negotiis bonae fidei. Ibi enim actio ex contractu , etiam in alio, quam solutionis promi si ae doco , institui po- est. Equidem negari nequit, iure civili Romano tinnegotii Jirieti iuris promissiam in alio loco peti non potuisse, quia ex tali negotio nihil peti potest , nisi
quod verbis, vel litterist est expressum r at Praetor aequitatem naturalem revocavit , & actionem de eo, quod certo loco, creditori in negotiis frisii iuris dedit .vi culus creditor eniam extra locum solutioni flestinatum , praestita aestimatione f, debitum exigere pote st.
3. CCCL. II. Solvitur obligatio REMISSIONE DEBITI. Quando nisistim , creditor remittit id , quod debitor ei debet , sive ex contrastu ,' & quasi contractu, sive ex delicto , & quasi delicto , sive ex
variis causarum .guris . Iure Romano talis remisissio non fieri potuit nudo pacto , sed accedente demum stipillatione Quae rem missio in solis oblignionibus Q quae verbis cantia jant, obtinuit: reliquae enim obligationes prius in stipularitiones deducebantur, & tune remittebantur ; quae Iii-pulationes vocabantur Aquilianae. - n. I. Haec igitur remisso ; quae fiebat accedemestipulatione , Iuris Consultis dicitur ACCEPTILA TIO, quae est immginaria flutio , qua creditor , r gante debitore, id es, quod sbi verbis debetuη , acceptum se asi ea nabere , inter praesemes , verbis spou
Cum igitur ex hac definitione constet , acceptitationem supponere verba, adeoque stipulationem , mirum
ce L t. fi de eo, quod certo loco. tot, tit- S de eo, quod certo loco. r f. F. inst. Qui, mod. oblis
328쪽
m Obligatione Persome. 23 videri potest, cur acceptilatio dicatur esse juris gentium b. Rese. id in accepti latione ob favorem liberationis in specie receptum est Quoties igitur aliquis absque verbis solennabus accepto seri, non inutilis os itipulatio, sed vim pacti habet R , i. te. exceptionem producit te quod secus est in omnibus aliis Nipulatio- Effectus huius rei, insignis hic est, ut serυus quoquaquod premst, accepto rogare, o inde liberari Ioc
Cum enim acceptilatio haec inutilis valeat in pa- , a leoque exceptionem producat, id est naturalem obligationem P necessario sequitur , servum liter ara, & agentem exceptione acceptilationis repelli posse : omnes enim effectu naturalis obligationis etiam in servo locum habent n. a. Neque obflat, quod per aceepti lationem debitum non naturaliter , sed saltem ciuilitis resolvi dica-
obligatio, si facto aliquo naturali, v. g. ' per resilutio-yem, &c. obligatio tollitur e ciuiliter autem si sola voluntate, nullo facto naturali interveniente solvitur, V. g. Der acceptilationem, &e. Utraque distatu-a .h IR V. Gmς m . Prout enim partes de tuo rure disponunt, ita 1us est. n. s. Remissio quoque debiti fit , si laesus poenam debitam remittit, & reo gratiam facit . Ea remissio autem fieri non potest in delinis eapitalibus , ubi na- - . R in ψ ψ, in*x nec ui praejudicium tertii. o am, ae Locceu Inrr, ad Grat. R CCCLI. 3 Vi ' . A ςepril. Grot L. c. 4. f. Φ.
329쪽
138 Diis Proclem. XII. L b. V. Cap. I. f. CCCLI. Solvitur obligatio III. QUANDO PRIUS DEBITUΜ IN ALIAM OBLIGATIONEM TRANSFUNDITUR quod fit vel per novationem , vel per delegatisuem. Novatio est vel voluntaria , vel neeessaria . Illa fiteonsensu, quando scilicet idem debitor id , quod debet, eidem promittit . Haec fit pedi litis contestati neni; & rem iudicatam M. Delegatio est , qua mutata persolia debitoris 3 vel er ditoris , vel utriusque, idem promittitur V. Tollitur hoc modo obligatio ex ipsa ratione naturali . Prout enim unusquisque de iure suo disponit , ita ius est. Iure Romano , ubi ex pacto nudo actio non datur, requiritur, ut verbis delegatio fiat , ademque ni stipulatio accedat k. O
g. CCCLII. IV DISSENSU UTRIUSQUE . si
solo eonsensu contractus eonstat. Nihil enim tam naturale est ψ quam ut iisdem modis aliquid dictivatur, quibus colligatum est y a Sane, neutri aliquid abest. f. CCCLIII. Non igitur solvittir obligatio V. unius revocatione, si negotium semel persectum, & jus aliquod in alterum translatum est . γn. I. Atque haec vera ratio est , eur in rana actibus minatis regatariter unius dissensu non dissolvatur bligatio. Idque diserte de emtione ita iure Romano raditur Casus ibi proponebatur , ubi quis vehdit
praedium ea lege, ut emptor restisteret quod reipublicae debebatur. Cum vero emtor non solveret debitum, &ideo ex Imperatoribus quaereret venditor ex eo , quod emror non satis conventioni fareret , eontrastas irritus reddatur 7 illi responderunt, venditorem non posse con-
330쪽
tractum irritum constituere ; sed experiri quanti inter es. Idque confirmatur per l. 8. C. de Contrah. emi. ibi: si non donationis causa, sed vere , vineas di traxisi ; nec pretium numeratum es ἰ aetio tibi pretii ,' moneorum , quae dedisi j repetitio competiti Agitur igitur his legibus de emtione & uenditione
consummata, ubi dominium rei venditae translatum
est hoc negotium semel perfectum , & traditione
consummatum, unius revocatione non dissolvitur a.
Neque obstat; quod si emtor non praestat id, quod promisit, venditor recedere.pol sit , & negotium dissolvatur . . Resp. Res ibi venditur exiguo pretio sub
certa contemplatione: adeoque sub conditione, qua non Iecuta , totum resolvitur negotium, deficiente quippe conditione. Idque adeo verum est , ut licet utrumque poeniteat, non tamen negotium tollatur, nee pri ilina obligatio solvatur , sed novus erit contractus , novaque contrahitur obligatio. u. 2. Excipiuntur tamen quidam contractus nominati, ubi revocatio, & renunciatio jure fieri potest tui in deposito, mandato, societate . n. 3. Deponens igitur quovis tempore depositum'recipere , neque depositarius id impedire potest . . Hic enim nullum lucrum ex deposito habet, sed solum onus custodiae , adeoque ejus non interest : nihil ei ex
patrimonio deest. Dolo igitur agere hoc ipso dicitur idum non reddit depositum d . Depositarius pariter quouis tempore renuntiare deposito , etiam invito depanente , potest. Contra fui enim satisfecit , res alius deposita, tempus autem adjectum non fuit. Accedit quod, deponens omne jus suum recipiat , adeoque e. ius non intersit