장음표시 사용
331쪽
16o Diss. Prorem. XII. Lib. V. Cap. I. Secus ergo si deponentis intersit: si proinde iter ructurus rem deponit, ut in securo interim sit, depositarius renunciare deposito nequit, nisi absens reversus
fuerit f. Idem dicendum, si quis rem depositam non in loco, sed alibi habear x .
n. 4. Mandans itidem quovis tempore manψatum revocare potest - : nec mandatario id impediendi ius ςst. Nam hic quoque nullum commodum ex mandato babet, sed solum onus gerendi negotia alterius sescepit: adeoque nullum jus in mandatarium franslatum.& nihil ei ex patrimonio abest. Cum igitur mandatarii non intersit, frustra quaeritur de iure ei tribuendo , quod non habet. Mandatarius quoque invito maudante renunciare mandato potest, quia itidem mandantis non interest utpote cum ei integrum sit, vel per se , vel per alium , rem eandem commVe explicare ε . Nullum igitur ius abest mandanti; non habes minus suo : adeoque nihil est, quod ei tribui possit, aut debeat. Aliud igitur dicendum, si res integra non sit h: utis mandatarius neglexit occasionem emendi , & jam ,
cum recte emere non posset, dolo renunciat ι, vel si eo tempore renunciat, quo mandans vel per se. , vel per alium, rem explicare nequit mr tunc enim facta mandatarii mandans laeditur, damnumque paritur; deoque ius in mandantem est translatum, quia minus suo habet facto mandatarii. n. I. In societatis contractu itidem unusquisque so-eiorum recedere potest, re integra. Atque huc perti net regula, quod nemo invitus in societate manere
Cum enim uterque suam partem recipiat , neutri ali- ,
332쪽
De Obligatione Personae . aliquid deest ; uterque satisfecit contractui e tempus autem adjectum non est , secus ergo sit certum tempus contractui additum sit o. Neutrius ergo interest , & sic nulla obligationis causa subest . Secus autem si
res non est integra p . n. 6 Sed in aliis negotiis , extra contractus nominatos , per revocationem solvitur obligatio, si ius in alterum translatum non est. Hinc precarium quandocunque revocari potest Precarium autem est, 1i quis ea le .ge usum rei suae concedit, ut quocunque tempore possit revocare; quod pactum ex iure gentium descendit a. Si igitur dominus revocet usum rei suae, desinit precarium 3 nullum ius in utentem extra voluntatem domini translatum est : voluntas autem domini fuit , ut
possit revocare , cum mutaverit voluntatem e nihil
ergo utenti abeis, adeoque nulla ei fit iniuria. Itire Romano actio civilis ad revocandum ex hoc negotio data non est, quia magis ad donationes , &liberalitatis causa in pertinet , quam ad negotii contracti ia. Cum vero is, qui precario utitur , rem alienam teneat, re enim mea utitur contra meam voluntatem adeoque plus suo habeat, ideo Praetor duplicem actionem ex aequitate naturali dedit v. I. intuitu posseisionis, edicium restitutorium , ut quod quis
precario ab alio habet, id alteri restituat x : a. intuitu proprietatis, conditionem incerti, seu actionem praescriptis verbis, quae ex bona fide oritur F. Immo &3. revocanti datur condictio sine causa , quia reverares mea sine causa est penes alium : ex quo capite etiam pignus; soluto debito, possum condicere. 3. CCCLIV. Tollitur obligatio VI. poenitentia unius. Quando, nimirum, negotium ab ejus parte est
333쪽
161 Dig. Pronem. XII. Lib. V. cap. I. impersectum. Contingit hoc in eontractibus innomina. sis , qui in dando consistunt quando nimirum, quis dedit, ut alter vieissim det : hoc enim casu dans poenitere potest quamdiu alter non dedit, etsi per eum steterit b. Ratio naturalis haec est, quod negotium dout des, vel facias I a patre dantis sit imperfectum, quia non dedit animo donandi, sed ut alter vicissim praestaret: ex imperfecto negotio autem nullum jus
Ex eadem ratione etiam a transacto res lire , & γ- puniam datam condicere possum, si , cum ego impi vi, alter implere nolit a. Nam transactio quoque est species contractus innominati, & fit aliquo dato, ali
Neque obstat i. y9. C. transact. ibi: quamvis enim. qui pactus. est, flatim poeniteat , pransactis tamen refi
t,ndi , lis instaurari non potes qui tibi fuasit ,
intra certum temptis licere a tranoctione recedere , faι- sum adseveraverit. Resp. Casus ibi est , ubi is, qui a sua patre implevit, ad implendum agit, alter autem recedere vult. Hoc fieri nequit, quia ab hujus parte perfectum est negotium. Ex his iacile decidi potest quaestior an ab uno pacis articulo rupto, alter, si is quoque recedere velit, me nitere possit. . n. I. Aliud igitur dicendum t. in aec;piente ς intuitu hujus enim negotium perfectum est ille plus suo habet, & ac ipiendo se danti: non'dantem sibi obligavit ; eum igitur paenitere nequit. 2. Cessat quoque paenitentia, si contractus in nominatus a faciendo incipit. Quia factum insectum fieri nequit f.
334쪽
De Obliguo one Persen. . n. 2. Hinc iam constat, in contractibus nominatis Paenitentiae locum non esse: quia ibi semper negotium utrinque persectum est , ex quo consensus duorum adest. Idque f. praecin. I. probavimus. g. CCCL U. VII. Solvitur obligatio personae per ecnfusionem: quando, nimirum, creditor, ae debitor, reus , ac fideiussor, alter alteri haeres fit. Cusus rei rationem, simulque eXceptiones hujus regulae, ex iure . naturae alibi a explicavimus. Cum vero per confusionem ideo tollatur obbligatio,
quia idem non potest esse creditor, & debitor, facile apparet, non fieri confusionem quoties hie respectus unius personae cessati & actio cum effectu intentari potest; quod exemplis allegato loco illustravimus . f. CCCLVI. VIII. Compensatioue quoque tollitur obligatio: quae est debiti, & crediti, oIrinque aequalis, & liquidi, inter se contributio ι. Eaque ipso iure tollitur obligatio inter eos, qui invicem debent . n. I. Equidem Grotius compensationem ex eo iure naturae deducit, quod sequitur introductum dominium , adeoque quod pro certo rerum statu juris naturalis est. Nam ex dominii vi, & natura, i. e. ex iustitia expletrice, sequi, aut, ut si rem ipsam, quae mea fuit, consequi non possum, aliud tantumdem valens accipiam ab eo , qui rem mihi debet, quia morali aestimatione idem est L: atque hinc oriri compensationem , statuit l. n. Σ. At i. alibi negavimus, dari aliquod ius naturae pro certo rerum statu. 2. Verum non est, tune
demum compensationi locum esse, si aliter rem meam consequi non possum: nam locum habet compensatio, etsi instituta actione rem meam consequi possim, &
335쪽
164 Diis Proem. XII. Lib. V.C . I.
alter solvendo sit. Uera igitur 3. ratio compensativiunis haec est, quod is, qui compensationem opponit re Uera nihil alieni habeat, nec plus suo teneat; &quod ei, cui compensatio opponitur, nihil absit. Et frenim ars a sienum in bonis meis habeam , quod ars creditoris dicitur, tamen vicissim ille creditor ars, quod meum est, in suis bonis habet. Si proinde remitto creditori meo ars, quod mihi debet , ei nihil amplius abest ; adeoque nihil est, quod ei tribui debeat. 11. 3. Ut vero compensatio locum habeat, requiri- fur I. ut debitum, quod in compensationem offertur, liquidum sit'; quia alias non haberet tantundem : hinc manente bello id compensari non potest, unde bellum ortum est . 2. Ut purum sit: si enim uni sub conditione debetur, non par utriusque est conditio, adec que alteri aliquid abesset. 3. Ut inter creditorem , debitorem compensatio fiat ρ ; non ergo inter alias personas quia tertius cujus debitum in compensationern offertur, plane non est obligatus, adeoque deficit mutua obligatio J 4. Ut debitum sit aequale; nam si alter minus debet, coempnsatio non opponi potest, nisi
f. CCCLVII. IX. Interitu rei promissi: de quomodo tollendi obligationem agetur infra Seo . n. f. CCCLXIII. X. Interitu speciei promissae: nam praestari non potest res, quae interit; interit autem si species perit f. 326. Hinc quadriga prornissa , si unus equorum periit, tollitur obligatio ratione quadrigae Nam sublata specie ipsum dominium perit; de qua re alibi egimus. f. CCCLIX. Atque huc quoque pertinet XL fi populus debet, & is cum territorio interit et nemo V. nim est, a quo; & nihil, unde peti possit'. Si vero
336쪽
De Obligatἰone Personae. 26s putas subsistit, uti si migrando alibi sedes figit, &c41
manet obligatio, etsi sorte territorium interierit. f. CCCLX. XII. Si demit conditio ,: obligatio e-.nim tantum erat eventualis ; adeoque deficiente conditione , in quam obligatio suspensa erat , retro nulla obligatio fuisse videtur. 1 f. CCCLXI. XIII. Si quis talionem passus es anam patiendo tantundem , naturali ratione reparatio injuriae facta est ν.i f. CCCLXII. XIV. Si lege eivili in poenam , aut ob Militatem publicam, obligatio , quae a natura est, tonituν .: in aleatote V, 2. in uxore, quae pro ma rito intercedit α; 3; in eo, qui per sententiam judicis iniuste absolutus est, M in eo, qui longo tem p re debitum ab altero, qui in bona fide est, non ex git. Aliquando sola actio tollitur: uti 1. si quis filiolam. pecuniam credidit I, a. si quis pacto nudo alii aliquid promittit, 3. si per eonfusionem tollitur obligatio VHeg. 333. q. Alia exempla proponuntur ιn toti titui. E. quarum rerum aflio non datur. f. CCCLX ΙΙL Praeterea XV. alii . quoque sunt modi finiendae obligationis, qui specialibus contractibus sunt proprii. Sic eommodatum finitur finito usu; pignus, & fidejussio , sublato debito principali; societas, finito negotio, vel amissis bonis , &c. de quibus suo
3. CCCLXIV. Non vero iure naturali tollitur obligatio, I. praeseriptione utut immemoriali: a. nec praetextu doli, vis, metus, ac erroris: s. nec Obsummam necessitatem: q. nec si quis promittit ob rem
turpem, vel injustam: s: neu ob ignorantiam juris; quia
337쪽
26s Diis. Prociem. XII. Lib. V. Cap. I.
quia naturae ius ratione constat, adeoque ignorari ab hominibus ratione praeditis nequiis aliud obtinet in ignorantia iuris civilis : nee 6. per cessionem bonorum; id enim beneficium tantum jure Ronano datum est. 3. CCCLX. Antequam ad singulas obligationum
species transeamus, generatim adhuc notandum est, in uno negotio plures obligationum causas concurrere posisse. Is enim, qui obligatur, non tantum ad rem, vel
factum praestandum tenetur, sed etiam ad frustus ἰ ad usuras; ad omnem causam ς ad impensas ; ad accessi nes , seu id, quod intere iis ad dolum, & culpam ead culpam autem etiam pertinet mora. De quibus singulis sequentibus sectionibus agemus . Equidem jure naturali ex singulis causis praemissis propria actio competit; nam is , qui actione , V. g. ex emto, agit, tantum petii, ut id , quod emtum est, praestetur . Si vero venditor interim fructus ex re percipit , si emtor usuras ex pretio, quod solvere debui siset, lucratus est, si impensae fame sitnt, &e. hae res
non actione ex emto petunt , quia nec emtae , nec venditae sunt; sed actione ex quas contractu, quia alter locupletior factus eis ex re aliena. Pari ratione si vel culpa , vel dolo, vel ex mora alterius damnum datum eli in ro empta, id non actione ex emto vindi-
satur I nam pacto nihil de eo dictum est: sed ex delicto , vel quasi delicito, quia facto alterius illicito damnum id contigit i adeoque quia causa est damni dati: eius enim culpa jus meum laesum est. n. a. At legislatores Romani in hoc negotio emtionis, omnibusque aliis negotiis bome fidei , constituerunt, ut singulae hae praestationes sub actione , v. g. emti venditi, comprehenderentur, ita ut judex, etsi
de iis in libello nihil dictum sit , tamen exactionis de illis iudicare possit: in negotiis D
338쪽
autem Omnia haec separata actione peti debent ; adeo Cue processus naturalis ibi obtinet. In aflionibus amfitrariis , sive reales sint, sive personales, arbitrio judicis reliquerunt , ut contumaces, qui ad iussum judicis restituere nolunt, non tantum ad restitutionem rei, sed & fructuum , omnisque causae , condemnare possit Hoc igitur arbitrium non ex natura actionis, neque ex negotio bon te fidei oritur, sed ex contumalia non parentis, adeoque in poenam .
Dὸ Fructibus. f. CCCLXVI. DIXIMUS, debitorem non tantum rem promissam praestare debere , sed etiam fructus,
quos inde percepit: qua occasone materiam de fructibus satis intricatam hie explicabimus. Fructus est utilitas, quae ex re, fruendi causa, salva eius sebstantia, provenit Hinc venatio fructus fundi non est W: etsi enim fructuarius venari possit ,& reditns ex venatione percipiat ε, id tamen non est jure fructus, sed ex eo iure gentium , quo res nublius, adeoque & sera , eis in alieno ςapta , cedit occupanti f; Anod a Tryphonino ita explicatur g. f. CCCLXVII. Dividuntur fructus r. in naturales,& eiciles ': illi ex re naturaliter oriuntur , ut fructus e praedio , operae e servo ; hi civiliter , seu iure
ut merces e locatione, usurae e sorte, &e. 2. in na-ιtirales, vel induser alis : illi sunt , quos natura produxit , etsi accedente facto hominis, ut fructus arborum s M L, 68- F Rei vind. ιὶ Par. Hi p. Instit. tit. de ter.
339쪽
x68 Diis. Proclem. XII. Lib. V. Cap. I. Se L II.
tum, vineae, &c. quos hominum industria produxit, etsi accedente opera naturae , ut segetes : D in perceptos, vel percipiendos: q. In pendeures, vel separatos, hi autem 3. in exstantes, vel consumtos ι. g. CCCLXVIII. ut vero constet, quando fructus restitui debeant, distinguendum est , an qui eos percipiat ex re aliena , an vero ex re sua , sed alii debita. Priori casu certum est, fructus ex re aliena perceptos fieri possessoris, id est jure dominii acquiri percipienti, quia is,' ad quem respertinet, nunquam fuit dominus fructuum decerptorum .' quia lucrum hoc percipit ex re aliena , aestimationem domino rei restitue-ρe leuetur, quia locupletior fieret alterius iactura: Id vero iure Romano varie limitatum esse supra vidi
Aliud autem obtinet si consensu domini fructuum perceptio alii concessa sit, ut in servitutibus personalibus η: item si per commodatum , locationem , &c. facultas percipiendi fructus in alium transfertur optunc enim fructus non tantum suos facit , sed & lu
Poseriori easu is, qui rem suam alii praestare tenetur , fritillus suos facit, dominus enim rei manet ante traditionem : nisi in mora sit. praestandi rem . pro missam ; tunc enim facto suo illicito causa est damna
creditori dati, quod ex regula naturae reparare tenetur. Constituitur autem in mora post litem coni statam fis
Idem dicendum si res ab eo , qui dominus sectας est, ideo k quia sine causa penes eum est, con itur; nam tunc quoquς fructus percipiendo suos iacit o Mnon lucratur, sed restituere eos tenetur ei, qui rem
340쪽
De Obi gat one Persona. 26steon dicit, si exstant, ani imationem autem, si consumuti sunt s. Differt fructus a eausa , quae praeter fructum etiam ea comprehendit quae extra computationem patrimonii postra sunt r.
DE Usuris. f. CCCLXIX. DEBITOR porro, praeter rem ipsam, aliquando restituere tenetur usuras . USURA autem est pecunia, qua usus sortis , sive quantitatis flebitae , aestimatur a. f. CCCLXX. Causa usurarum remota est ipsum Jus naturare eiusque rei rationes exposuit ΡARENS, . Sane, jus naturali ratione mihi competit in pecuniam meam, ejusque usum; adeoque pro lubitu de ea pecunia disponere, eiusque usum alii sub certa lege eon cedere possum: hactenus igitur a patre isneratoris nishil iniqui subest. Immo & eertissimum est , debitori nullum jus in meam pecuniam , ejusque usum com petere. Si quis igitur usum meae pecuniae sub lege usurarum obtinet, valet hare disposistio , quia debitor
Idque adeo verum est , ut si quis pecunia mea ci-φra meam voluntatem utitur, perinde teneatur ad usuras , ut is, qui re aliena utitur , ad fructus et usura enim nihil aliud est, quam aestimatio usus. Et licet forte obitor non usus sit pecunia aliena , tamen ucin minus tenetur, ac is , qui praedio alieno usus