장음표시 사용
461쪽
e. Porro poenae nomine venit duplam , triplum, uuadruplum , quod reus defunctus iure Romyno i tra. simplum actori debuit ; quia de suo debet . Simplum ipsum aliquando poma est , vel in totam , vel με parte. In φotum poena est , quando rure civili ratione dampi dati actio non datur ; ted i ure
saetorio, in poenam doli, simplum restitui jubetur,
persecutionem contineat 'iotuitu actoris i ); adeo ut nee contra haeredes detur quod merito iure naturali repugnare, Parens ' ait 'Sed & tqne sim plum poena est , quando reus damnum alteri dedit , Me inde I upletior factus est ; etsi enim intuitu actoris sit rei persecutio , erit tamen poena intuitu laedentis, quia de suo debet ' . Pro parte poena est ,
quando simplum in poenam extenditur 1 . .' M. Econtrario, non est poena , 2. quoties reus restituit rem alienam , quam ex delicto suo tenet , vel
lacrum , quod ex re aliena percepit ν : nihil enim de suo stivit: Nee a. simplum poena est in actionibus mixtis ' : nec 3. rei persecutio , quae ultra pς- nam simpIo inest : neq q. si post mortem malu' aliquod infligitur. DL. ALTERUM requisitum est, ut quis pς- nam patiatur ob malum actionis r id est ut aliquidi secerit , quo jus alterius violatur , sive dolo , sive
Duo autem requiruntur, ut actio mala sit: a ut jus
462쪽
De ObI atione Perseme. 39 Iius alterius udatur, b ut illud laedatur dolo, vel
n. I. Ex priori requisito sequitur, neminem puniri posse r. ob actus nondum inchoatos , Σ. ob pravas cogitationes , 3. ob neglectos actus persectionis. An 4. ob haeresn Resp. Si legibus loci certus cul- tuc statutus est, omnes , qui cultum illum profiteri nolunt, exilio mulctari, etiam ratione naturali, possent..Atque hare sela poena , sub primis Imperatoribus Christianis , Arianis , aliisque haereticis , di- .ctabatur. Si vero contra leges civitatis alium cultum propalare student, gravioribus poenis coerceri, & si motus inde oriuntur, vel metuuntur, capite plecti possunt. Atque ex hac ratione tractu temporis auctae sunt pens a Romanis Imperatoribus. Temporibus Constantini, Constantii, & Constantis, haeretiei muneribus subiiciebantur Sub Gratiano, Valentiniano , & Theodosio, arbitrarie, exi lio nimirum, mulcta pecuniaria, &c. puniebantur Hae rinae auctae fuere sub Honoris , & Arcadio . pvi primi poenam capitis statuerunt in Manichaeos, : Donatistas π .' quam differentiam inter Manicharos ,& reliquos haereticos, quoque observarunt Theodosius II. & Valentinianus III. 1, & post eos Iustinianus c. Valentinianus, & Μarcianus extenderunt
penam eapitis in Appollinaristas, & Eutychianos, si publice suam haeresin docerent o. Denique Iustinianus poenam mortis in omnes haereticos constituit,
qui actus quosdam religionis publice docerent - . t. Si haeretieis semel fides publica data est, eis nulla ratione ius hoc quaestum auferri, nedum rina. in eos statui potest. Vid. f. 8 r. σ py.
463쪽
ρ D4s. Promm. XII. Lib. V. Cap. VI. An 3. ob mendae tum puniri quis potest Nesta, tvr, si ius alterius inde laesum non est. Vid. stip.
f. 32 t. n. Ia. n. a. Ex posteriori requis to sequitur , eum , qMeasu delinquit, vel delicti capax non est, puniri non posse Quaeritur, an ob eulpam naturali iure rina infligi possit φρ Nos amrmamus, I. quia culpa factum illicitum est , is enirn , qui culpa sina ius alterius laedit, potuit, & debuit id providere: iniuria igitur est, quae reparari debet. Atque hinc a. ex eadem ratione is , qui culpa damnum dat , id resarcire tenetur. Vid. 326. Haec sententia 3. confirmatur exemplo legis Mosaicae, quae agnatis defuncti facu tatem eoncedit penas sumendi ab homicida, qui NB. in perturbatione animi, o in furore irae , defunctum pereusi. Sed & 4. illos. qui ad asylum profugerunt , perpetuo exilio mulctavit Deus. Iure Roma-mo 3. is, qui culpa sua causam incendio dedit, si damnum reparare nequit, fustigatione punitur . . Si damnnm culpa in corpus datur , quod reparari nequit, is, qu4 damnum dedit , punitur pro qualitate damni, & culpae quae pgna aliquando ad mortem extenditur, uti si quis poeulum amatorium absque dolo alieni propinat, unde perit f. Praeterea ob levem quoque , immo aliquando oblevissimam culpam , pqna statuitint . Quoties enim
culpa mea res alterius perit, casum praestare teneor; quae vera rina est . .
g. DLI. Pgna igitur supponit malam actionem. Hinc regula natum est, neminem ob alterius desiestim
464쪽
De Obligatione Personae. 393ν,. I. Non ergo I. puniri possunt subditi ax dὸliacto civitatis , vel Principis ; quia subditi nihil m si peregerunt, adeoque nihil mali vitissim pati possunt a
Excipe , si delictum eorum proprium concurrit: uti faJ si subditi consensum praebuerunt, & v. g. communi consilio iniuria approbata fuerit; tunc enim ex suo consensu tenentur .: si iniuriam iactam defendunt, uti si Principi contra eum, qui injuriae r parationem urget, assistunt, sive opera, sue opibus Maqua ratione nititur ius capiendi res , & adimenda vitam, ac libertatem , subditorum hostilium . Neque obstat, populum psnas dedisse pro erimine Davidisὶ Resp. pina non fuit intuitu populi , qui nihil mali egit; Deus tanquam arbiter vitae, & bonorum , qui de utrisque pro lubitu disponere potest ) iure suo usus, pestem immisit populo: at pena fuit intuitu Davidis, qui tot malis, quorum ipta
causa erat, mire assiciebatur .
n. 2. Nec 2. puniri potest civitas, vel Prineeps, ob delictum subditorum st; cessat enim mala actio: nisi civitatis, vel Principis proprium delictum concurrat. Quod fit sal si causa sunt iniuriae: uti si mandant , vel consilium dant subditis , vel si noti prohibent, cum prohibere possunt, & debent ; hine ante omnia laesi percontati solent Principem, cuius subditi iniuriam seeere, an subditi consilio publico iniuriam dederint, an ausu privato. bi si civitas, vel Princeps, iniuriam factam de sendunt; uti si vel
punire reos, vel dedere noluit i. Idque verum quoque est in subditis momentaneis ,
465쪽
i. e. in advenis nam & hos vel punire, vel dejdere debet civitas: quod si recusat, ipsa injuriam facit , adeoque ex tuo delicto obligatur, adeo ut nec asyli praetextu eludi iusta vindicta possit '. n. 3. Nec 3. liberi puniri possunt ob delictum p Teutum, nedum agnati' P, quia nihil mali egere, adeoque & se se delicti cessat, & materiale. Neque enim poena intuitu liberorum diei potest , quod non laccedant in bona patris, qui laesae majestatis rensust: id enim non est ex defectu iuris, sed quia defunctus moriens bona non reliquit , utpote quae ea vivente fisco iam fuere addicta g. Sed oc pro poena haberi non potest, quod filii perpetua infamia note tur, & a dignitatibus civitatis perpetuo excludantur quia civitas de juribus suae livitatis pro lubitu di ponere, atque ab illis excludere potest eos, quorum parentes male de republisa meriti sunt. Aeeedit , quod iura quaedam sint, quae liberi non habent nisi per patrem, qualia sunt iura civitatis: haec ergo iura eum patri adimuntur , necessario adimuntur liberis Et si civitas iura civitatis , urgente utilitate publiea, auserre subditis potest , mirum non est siprq tuenda civitate etiam liberis eorum , qui munimenta publicae securitatis infringunt, jura quaedam adimunt, quae a civitatis arbitrio dependent. Adeoque hactenus poena non est, sed calamitas. Quod vero liberi, & agnati, quibusdam locorum statutis, mortem subire teneantur , id juri naturae Contrarium arbitramur; quia vita subditorum non est jut civitatis, nec ab ejus arbitrio dependet. . Neque obstat, Deum minari renas ob delicta parentum , ad tertiam, & quartam usque generationem:
466쪽
De obligat one Personae . q9 pam rina haec est intuitu parentum , qui male egsiqnt , & qui hoc ipso mali aliquid patiuntur, dum
liberis eorum , quorum salus adeo cordi est parentibus , nulla felicitatis spes relinquitur . At in liberi pena non est , , sed ea lamitas , dum privantur iure liquo, quod totum a divina oispositione dependet. Deus ergo vel vitam , vel bona liberis adimendo , suo jure utitur , nec liberis iniuriam facit. n. q. Nec q. pare dies ob delictum liberorum rinae subjici possunt ; nisi proprium patris delictum concurrat: uti si causa est delicti , vel mandando, vel sonsilium dando, vel non impediendo, dum impedire potuit debuit ν. n. 3. Nec 3. fide justor pro reo capitis puniri potest, quia nemo est dominus membrorum suorum , adeoque disponeret de jure alieno. Effectum tamen'haee fidejustio hactenus habet , ut bona ei auferri h& a juribus civitatis ex. udi possit '. Vid. f. 497.
n. f. Nec f. haeres ex detitilo defuntii tenetur ;quia meritum, & demeritum , personalissimum aliquid est, quod nunquam ad haeredes transit, sed cum persona interit. Secus si defunctus pquam ex patrimonio debuit; nam tunc onus hoc cum patrimonici transit ad haeredςs Atque haec ratio est, cur post litem contestatam pena pecuniaria etiam ad haeredes
f. D LII. Psnς jure naturali dividuntur in eaphales , & non capitaler e hae vero iterum in poenas , quae corpus ipsum assciunt , & in eqs , quae corpus
. D LIII. De capitalibus quaeri solet, an iure naturali licitae sint. Grotius Lib. I. cap. 2. Operose contra Ambaptistas licentiam judiciorum capitalium ,
467쪽
tum ex iure naturae, tum ex legibus divinis, im. primis autem ex doctrina Evangelii probat . Ratio.
g. D LIV. Supponimus auem I. Deum jura quaedam cuique hominum propria esse voluisse, indeque iniuriam fieri tum Deo, tum hominibus, si iura illa, voluntate Creatoris homini quaesita, ah alio homine auferuntur .
Supponimus, et . iniuriam illam necessario reparari debere , tum intuitu Dei , tum intuitu hominum ;quia cum persectione creatoris pugnat , contentum suae legis impunitum relinquere , & creaturam voluntatem Creatoris , qui jus aliis concessum voluit , impune infringere posse. His prςmissis 3. dicimus, naturale esse ut is, qui mali aliquid facit, tantundem mali pati teneatur a. Hoc quomodo aestimandum sit, admodum variant. Sane , talio non intelligi potest de retribuendo eius. dem generis malo , & v. g. instigendo iterum naturali vulnere ; quod rationibus naturae probat Parensi: sed tantundem illud aestimationem recipit, vi cujus aliquid pensamus cum aliis rebus, vel factis, qua sunt vel ejusdem valoris, vel ejusdem quantitatis , vel qualitatis . Hinc iam est quod qua dam delicta pecunia , quς-dam poenis corporis amictivis , quaedam privatione alicujus boni, quaedam autem nonnisi ultimo supplicio pensari possint μ. f. DLU. Ad ultimam speciem referimus A. ir, men HOMICIDII . Cum enim nihil in hoc orbe, nihilque omnino corporei, eum vita , ac anima hominis, quippe divinitatis particula, comparari possit, illius ademiae talio nulla esse potest , quae non siv
468쪽
De Obligatione Per suae. 397 inserior delicto, nisi ipsa vita, & anima ; qua sola
cum testimari , ac pensari crimen illud possit , vicisi sim eam auferri necesse est, cum nullum animae pretium statui postit, quam anima. Atque haee talionis lex ex ipsis saeris probatur Unde homo de ea dispensare nequit. Quod rationibus naturae, & ex consensu Gentium, Parens demonstravit e .
Hinc Cain rationem hane metuens, sibi ipsi hane sententiam di Elavit: quicumque inveniet me, occidet me. Et ipse divinus legislator Noacho declaravit 4 , quod Iavguis ejus , qui ctuderit sareu inem, itidem sundi debeat ; addit rationem: ad imaginem quippe Dei factus es homo; quam imaginem destruit ille, qui vitam homini adimit '. Atque haec poena
consensu omnium gentium probatur ; omnes enim rinam mortis in homicidas admittunt f. Equidem 6. de homicidiis id communiter concedunt ; de aliis vero criminibus capitalia supplicia sumi posse, plerumque negante neque talionem ibi' per effusionem sanguinis admitti posse, putant. At 7. bene Grotius 1 notat naturali ratione a s milibus ad similia procedi posse, ut quod in homicidas conititutum jure naturae est, in alios quoque eximie nocentes non iniquum videretur; quod Parens speciatim de adulteris pluribus naturae rationibus probavit h. Sunt enim quaedam, quae vitae aequiparantur, ut existimatio, pudor virginalis, fides matrimonii , securitas publicii, &c. '; adversum quae qui faciunt, ii homicidis meliores non videntur. Sane, 8. in adulterio cum conjugata commisso justa talio infra supplicium capitis itatui nequit , &' Omnia
469쪽
ρs Dig. Proclem. XII. Lib. V.Cap. VI.
omnia reliqua infra ejus a stimationem esse uidentur. Nam & violitur eb conjugaliu thori sanctimonia ι quem solum natura constituit propagandi hominis conservandique generis humani, modum y ac remendium: & hoc praeterea agitur, ut perpetua, ac aeter na inseratur familiis injuria , quae cum partu adulte tino, eiusdem polleritate , omnia familiae jura usu pante, aliosque iis privante in sempiternum perennat. Accedit , quod adulterini amoris furoribus periclitetur vita coniugis innocentis . Denique hoc in men omnium . scelerum sentina est , tantique vis mi, ut amarae potionis miraculo , & execratione , modi potuerit latitans adultera se; quae sunt verba Paremtis id ubi porro probat , sere omnium gentium con sensu pςnam capitalem in tales adulteros statutari
Negari 9. nequit, inter Israelitas poenas mortis obtinuisse etiam in alios facinorosos . Juda Thamarem, quod sornicata est, comburi voluit m . . Incestum morte punitum esse, ex Levitisi XVIII. v. 24. & Lew XV. 4ba II. I 2. 14. I jή I8. apparet. De adulterio idem ex Lem XV. υ. Io. de Sodomia ex Lem XX. v. 13a II. I 6. de violatione Sabbathi , ex Exod. XXXV. a. de filia sacerdotis sornicante , ex
Sane , Io. Moses dictis sanctionibus eapitalibuqetationes adiecit, quae apud alios populos non minus , quam apud populum hebraeum valent: ut ex Lem XVIII. vers. 24. usque ad 28. probat Gm-
Prauerea Iris absurdum cogitatum est, Hebraeo populo indultum . disciplinam , & salutem publicam ac singulorum , munire rinis capitalibus, ac se bel- Io tueri ', csteris autem regibus , gentibusque idem ,
470쪽
em tempore, non licuisse: quae sunt verba Grinitii οὐ Immo contra , I a. quis non credet, eum lex Μ sis de judiciis expressam habuerit divinat voluntatis imaginem, recte ac pie facturas nationes, quae t de sibi exemplum peterent e. Sed & I3. apud omnes gentes in crimina quaedam pgnas eapitales sancitas esse , e X perientia Ie- statur ἀj. DLV. Causo Geiens penae est ipsum jus naturae Cum enim Deus iura quaedam hominibus propria esse voluerit; necessario inde sequitur, alios ligesura violare non posse.& contra voluntatem , legem , ac praeceptum Creatoris agere, qui talia jura , naturali ratione cuique hominum quaesita , tur
Hoc posito, porro ex eadem ratione naturali seruitur, turbantes iniuriam illatam reparare , eoquerum cuique tribuere debere .
. Equidem , eum non agatur hio de reparatione dam. ni in bonis, & patrimonio dati nam pgna tene demum est, quando ultra damni dati reparationem axeo aliquid praestari debet a ), noxa autem, seu imiuria, sive privato, sive auctoritati iudicis illata, bestitui in pristinum statum noti possit, nulla videtur actio naturalis prodita ad iniuriae huius reparationem Verum alibi demon gravimus, reparationem quinque fieri naturaliter per tantundem. utpote quia moralii ratione idem est: nti igitur damnum datum in bonis, si res ipsa restitui non potest, pensatur si reo tantundem en ring bonis aufertur; ita pari ratione νquia