장음표시 사용
471쪽
4oo Di Prorem. XII. Lib. V. Cia'. VI.
quia malum, quod reus fecit , in pristinum statum restitui non potest, ei tantundem mali inserti debet, hoe enim solo minio satisfactum laeso, & pensata iniuria dici potest.
Unde apparet, verum non esse, rinas ex consensu delinquentis originem sumsisse ,; et si enim delinquens sciat, omni maleficio pςnam conjunctam esse, non tamen ideo in eam consentit, sed potius eam invitus subit. 3. DLVI. Subjectum penae activum sunt in genere omnes, quorum jus laesum est. Adeoque ob vi Iationem iuris allevi rinam nemo poscere potest , nisi I. jus ipsius punientis aliquo modo laedatur. Hi ne magistratus, pater, maritus , &e. vindicare possunt iniuriam civibus, Iiberis, uxori, &c. illatam, atque hoc iure nituntur actiones populares, quibus cuique e populo ius est vindicandi erimina , per quae publica securitas violatur ,' singulorum enim interest , ne munimenta publicae tranquillitatis rescindantur. 2. Nisi quis alterius causae accedat, eamque defendat consensu laesi . Laesus enim quoque modo, etiam adhibito aliorum auxilio, jus suum defendere potest. n. a. Quaeritur, an haeres agere ad rinam possit, quae defuncto debita fuit αλ Negatur, quoties de δε- a vindicta agitur , quae personae laesae, non ergo ejus
haeredi, competit. Hinc I. actio ex crimine intentata , in haerede eontinuari nequit V, sed petente reo nomen eius ab
teri debet ; idque verum est, etsi iis contestata iam fuerit. Hatres tamen suo iure , si erimen publicum est, ex integro id vindicare potest 1. a. Actio ini
472쪽
xiarum aestimatoria haeredibus non competit q ita vindicta non est in bonis .: nisii sal lis contestita sit εἰ tunc enim poena debetur ex bonis, & con
tractu ; sbJ si non de pgna, sed v. g. de expensis,
aliaque causa civili, agatur φ.
Si vero non de υinditIa agitur, sed de simplo, quod defunEcto ex delisio rei qui locupletior inde factus non eit debitum fuit, aξtio omnino datur hi redi, etsi enim actio haec sit rei persecutoria intuitu defuncti , ex cuius patrimonio simplum illud abest,
negari tamen nequit, poenam esse intuitu rei , quia de suo debet 4. Atque haec ratio est , cur iure Romano amones P r.etoriae, quae dolum puniunt , haeredibus dentur, quia actiones illae continent rei persecutionem . Ex
eadem ratione quoque penae conventionales in haerede, actoris transeunt
g. D LVII. Subilium pomae paθiυum sunt omnes, qui injuriam aliis inserunt ex proposito , & animo deliberato, vel causa sunt injuriae s. Adeoque non tantum delinquunt singuli, sed & uniuersitares: quanquam aliae poenae sint lingulorum , aliae universitatis ; de quibus infra g. 36O. n. IO. agemus. c. I. An Princeps quoque crimen committens pς-nae sit obnoxius, quaeri solet ' Et distinguimus, an iniuriam secerit subdito, an extraneor si subditumi sat , puniri nequil ; non a laeso , vel ab aliis subditis, quia imperium in Principem non habent , cum omne suum sudicium in Principem tranti uterint, indeque cognoscere non possint, an Princeps jure, an Sam. de Cocceii Introd. ad Grol. c in-
473쪽
4or Dus Prooem. XII. Lib. V. Cap. n.
iniuria egeris : nec ab aliis Gentibus , quia illi; ida in ria secta noti est. Adeoque Deus solus vindictam hujus injuriae sibi reservavit. De quo alibi ex pr Si extra= eum laest , distinguendum est, ri subditum alienae potestatis iniuria affecerit , an .summam potestatem ipsam . Priori casu puniri Princeps a lae-la nequit, utpote qui nec imperium , nec aut belli haset: sed helus suum magistratum adit, qui vi cffieii reparationem iniuriae postylat qua negata ἡeius causa est , & ejus injuria , quam m ei satus bello vindieare, atque jure belli tantundem mali ei
Postes ori ea se laesus poenam exigit iure belli adeoque princeps laesus tantundem mali Pringisti lae
denti infligere potest, qu nium ipse secit. Mussite
bella ponitiva Urotio dicuntur. 3. 339. n. 1. Quaeritur, an haeres ex CR IΜIN E desuntacti troeatur ad poenam r Z Distinguimus inter poenam , quae ex patrimonio debetur , & earn quae personam, ejosque corpus assicit. PViori casu haeres tegetur quia succedst in patrimonium defuncti β. Adeoque contra haeredas dantur actiones ex crimine Mefuncti. R. si poena pecuniaria per sententiam dictata ess quia poena tua non exerimine , sed εx sententia judicis deberur . adeoque ex pacto p idque Verum est , eis sententi per appellationem suspensa sit, & reps interim moriatur 1. si aliquid ex crimine defuncti ad haeredem perv*nit ; tune enim hae s tenetur tenus peryenit: i.
474쪽
De Obligatione peryonae. s in causa criminali expensae litis obentur ic g. si
reus conscientia criminis, cui publicatio bonorum cohaeret , mortem sibi consciverit M; quod jure Ro
posteriori easu actiones eriminales morte rei finium ture & nunquam ad haeredes transeunt . Sane, pena tenere debet: suos auctores j meritum , & demetum personae cohaerent neque alius ex alterius delicto teneri potest. Idque verum est, etsi lis cum desuncto contestata fuerit,
Quid si delanctus non ex erimine ex DELICTO CIVILI poenam debet 8 Resp. Eadem hic regula obtinet , ut ps na quae solam malitiam deiuncti coercet, non aranseat in delinquentis haeredes P. Atque haec vera ratio est, cur iure Romano actiones Praetoriae, quae dolum puniunt, & quas singulas reeenset Parens non dentur contra haeredes ν , etsi rei perseeu tionem contineant intuitu actoris , .
Cum enim jure civili ex tali facto actio prodita non sit contra reum , indeque ureus ex hac suppositionς nihil ex patrimonio debeat ; nec haeres teneri potust, utpote qui non nisi ex patrimonio de iuncti tenetur. Hare quoque ratio est , cur nec actiones in duplum, triplum, & quadruplum η; nec actiones, quς inficiatione in duplum crescunt ; nec actiones po-Co a put
475쪽
4o Did. Prooem. XII. Lib. V. Cap. VI.
pulares V, quin nec simplum; si ei poena eonjuncta est , &c. , in haeredes transeant M. Regula autem allegata vera est , etsi actione ex ipso contractu ad poenam ex delicto civili agatur 1: eadem enim ratio obtinet, quia non debetur ex patrimonio defuncti. Aliud igitur dicendum , s ex patrimonio defuncti pina debetur; tunc enim haeres ad eam tenetur, quia in patrimonium succedit L . Hinc I. ad haeredes delinquentis transeunt omnes actiones civiles ex delicto, quatenus sunt rei persecutoriae, adeoque &simplum in actionibus mixtis a.' 2. quoties ex illo delicto aliquid ad haeredes pervenit =ryῖ. quando pς-na conventionalis petitur '. q. Omnes actiones mere poenales, post litem contestatam 4.γ tune enim pς-na debetur ex pacto. f. DLVIII. Objectum psnae est reparatio injuriae rut nimirum jus cuique a natura quaesitum tribuatur per iustam aestimationem, infligendo ladenti tantundem mali, quantum fecit.
q. D LIX. Esse ius p nae, intuitu ejus , cujus jus laeditur , est jus persequendi id , quod ei ex delicto
Persequi autem laesus potest ps nam vel per iudi-eia , si de injuria inter membra ejusdem ei vitatis quaeritur; vel per bellum , si inter eos de injuria agitur, qui superiorem non habento quod bellum punitivum dicitur,. DLX.
476쪽
neatur pati aliquid mali pro malo actionis: nam Merestitutio mali est solus, & unicus reparandae injuris modus, neque alius ratione naturali suppeditari po- test. Atque haec reparatio iniuriae, quae fit per tau-
tundem, TALIO dicitur, ejusque iustitia inter gentes maxime celebrata est f.
g. DLXI. Cum vero ipsa vox talionis indigitet, proportionem aliquam esse debere inter malum acti nis, & malum passionis, tota quaestio in eo vertitur: quaenam si norma illius proportionis LP Parens speetali disputatione erudite admodum demonstravit, talionem non ita crude este intelligendam, ut delinquens idem praecise pati in suo corpore teneatur, quod alium pati fecit: id enim tum impossibile e set, tum non omnibus eriminibus convenit c Sed ea signi alio vocis est, ut judex examinatis omnibus circumstantiis quas Grotius late examinat , aestimet, quantum mali vieissim pati ob malam actionem debeat,' adeoque observando proportionem inter malitiam, p nam, tantundem delinquenti in
n. a. His principiis positis constat ratione naturali nullam certam pgnam statutam esse , nisi in homicidio: ibi enim justa talio non est , nisi sanguis pro sanguine , uti plenius probavit Parens '. In re lictis igitur delictis tota aestimatio arbitrio judicis r linqui debet: cum enim juxta proportionem malitigmnae aestimatio fieri debeat h, malitiae autem plures gradus sint, magistratus ossicium est , cognita causa,
477쪽
quidnam tantundem si definire, eoque talionem stotine l. nn. 3. Atque ex his constat praecipuam partem magistratus ossicii positam esse in talione , id est in just, testimatione delicti rite definienda: ut nimirum ,
eum natura nihil certi determinatum sit,inee deter.
minari potuerit, ipse iusta proportione decernat, quanis tum is, qui delinquit , pro mala illa amone vieisi sim pati debeat.
n. 4. Unde adeo selliciti fuere Iuris Consulti Romani in appliςasdis ad singula delicta pinis μή &diligentia eorum, qui constitutionem criminalem C roli V. tompilarunt, Iaudari satis non potest n. 3. Cirea hanc talionem notandum I. est, nitra eam pςnam inserri non posse e adeoque si tantundem
passus est is, qui laedit, praeterea ab eo aliquid exigi nequit inf. n. i I. Neque obstati quod in bello talio in immensum iniuriam superare solear. Resp. cum is, qui injuria belIum gerit , infinitas injurias inserat, infinitaque erimina cumulet , etiam in infinitum talio ab eo exigi potest: & cum singuli, o fendendo factum Principis opibus, & operis, aequorei fiant illorum criminum , singulis quoquo vitam ,& multo magis bona auferre, adeoque in infinitum ab eis pinas sumpre liςςx .. n. t. Si erimen frequens, eoque exemplo opus est, propter utilitatem publicam Oxasperari pgna , etiam ratione naturali ρο est. . . n. 6. 2. Observandum est , mn x a ICtis Roma nis determinatas in summo gradu esse statutas , adeoque non adimi iudici arbitrium recedendi ab illo rigore, si naturales causae , quς malitiam minuunt,
478쪽
n. 7. q. Tatio non debet novum crimen in serre; reque enim ideo, quod alter male secit, mihi quo isque ius es: male agendi: hinc ergo non potest stuprum inferri pgnae nomine, &c. n. 8. Finis igitur ps narum naturalis, & unicus est reparatio iniuriae , quς fit per talionem. Unde verum non est, quod Seneca ait: nemo prudens punit quia peccatum est, sed ne peccetur '. Quod enim pgnae ad exemplum aliorum, i. e. publice statuantur, id mere civile est, & ex utilitate publica
statutum, ut pena unius metus esse possit multorum ρ: i. e. ut caeteri a similibus facinoribus deter-xeantur g. JCti enim metu pςnarum bonos emtaont r.
Atque hinc omnia, quae de fine pgnarum Grotius late disserit, superflua sunt. n. V. Tatio statui potest vel in capite delinquentis, vel in bonis eius, vel in alio quodam jure In capite talio constituitur, vitam reo adimenda . Equidem dubium quibusdam videtur, an extra homicidii erimen ob reliqua delicta pgna capitalis statui possit, quum naturali jure nihil statutum de eo videatur λResp. Eo ipso , dum arbitrio judicis definitio talionis reservata est, necessario sequitur, arbitrium hoc etiam ad vitam extendi posse , si tanta est malitia, ut spes, reum meliorem fieri posse, nulla supersit. Idque Grotius optime probat. Via. 3. 33 . In bonis talio statuitur , si non tanta est malitia, ut corpus assici ideo possit: tunc enim pecunia, vel aliis rebus, pensatur delictum; atque haec pecunia vel laeso tribui, vel fisco addici potest: illud a Romanis sub re publica, hoc sub imperio Caelarum plerumque observatum fuit.
479쪽
isio quodam iuνε pena statuitur , si reus infami declaratur, si civitatis iure privatur, vel si salva eivitate relegatur , veI alicui certo saltem loco intera
n. Io. Denique notandom est , alias esse prnas . qime singlilis , ut singulis, infliguntur. Pgnae, quae universitati infliguntur, vel personas assieiunt , vel rest universitatis. Personae universitatis AEnam patiuntur, si sub iugum mittuntur, vel imperio privaniatur, &c. Penae, quae res universitatis assiciunt , sunt si patrimonium civitatis vel in totum , vel pro parte , aufertur. Atque haec pςna obtinet , etiamsi illi , qui delict m admiserunt, vel approbarunt mortui sint v quia universitas non moritur: adeoque quamdiu nota reparat iniuriam , semper ejusdem delicti rea m net qNeque obseat, plures inveniri in civitate innocentes, qui furorem multitudinis impedire potuerunt,& quos punire iniquum videtur. Resp. i. Et si te imgrobent factum ei vitatis , certum tamen est quamdiu sunt in civitate , factum civitatis opibus .ae consilio probare , A defendere ; adeoque hactenus quoque rei sunt. Resp. a. si innocentiam probare possσnt , victores pareere ejusmodi captis sole nee ex ea enim ratione Thebanis in servitutem re dactis. illi exemti sunt, qui decreto exuendae civitatis contradixere . Resp. 3. injuria singulis norisit, s universitati iura ei propria in poenam au seruntur ; singuli ensm , qua singuli , nullum ios in res Dblieas habent: sussicit igitur, universita
tem , ejusque maiorem partem peccasse ,' nam tunc
iura pnblica eodem jure in poenam auserri possunt,
480쪽
quo Per consensum majoris partis in aliis transfre
n. Ir. Tatio finitur r. morae , si pina vel in coris pore , vel in existimatione , statui debet; eum enim hae mnae personam ipsam assiciant, non patrimonium delinquentis, necessario sequitur, sublata persona tolli quoque rinama .
At si pina assicit bona defuncti, & hie Iitem conatestatus est , psna quoque ab haeredibus, qui in patrimonium successerunta peti potest. Nam per litis contestationem jus aliquod eventuale actori quGtum est: si proinde pς na ex patrimonio solvenda postea dictatur, prna ab haerede debetur; quod supra plenius explicavi. Not. Hine apparet, iure naturali neminem puni ri poli mortem possie, adeoque rinas saltem esse viventium: non enim pati potest malum qui mortuus est . Quod igitur cadavera punitorum cruci assigan tur , &c. id ex ea ratione mere politiea statutum est, ut vivi hoe exemplo deterreantur Eadem ratio est si bona eorum publieantur, qui mortem sibi conseientia delicti ante sententiam consciverunt , vel accusatorem pecunia eorruperunt i Finitur talio a. Per aggregationem si scilicet superior. gratiam facit reo, eique poenam remittit. Hae remissio autem fieri nequit i. in delictis , ubi ipso naturae jure talio requiritur; non ergo dispensare Princeps potest de homicidio : nec a. in praejudiis elum tertii, cui reparatio illa debetur . . Quaeri solet, an si Princeps poenam remittit, reus
omnia pristina iura recipiat Resp. Si crimen eum incapacem reddit quorundam iurium , ea, quae semel amisit,