장음표시 사용
291쪽
tulerunt, ut esset ab omnibus magistratiber prouocatio ad populum. hanc quoque legem
ut omnium antiquissimam nascente Venetotu Republica latam scribit Contarenus, cum ve-
neti simul in eadem aestuaria coalueriit. id aet i Caroli Magni temporibus contigisse narrat, ilcum antea in scopulis huc illuc dispersi Reip - :blicae formas singulares haberent. neque Vera ante hoc tempus duces vllos aut Senatum, aut magistratus creati memoratur, sed primus o
ninium Paulus An satus anno Christi DCCVI. dux est electus. antea cuiusque pagi suum ius erat & imperium ab aliis diuisum. itaq; sAIi- ltur Manutius, qui Rem p bi. Venetorii M.CXX iannos in eo statu floruisse assirmat: recte Iouius. D C C C. Eui cogruit Gianotus Donatus ciuis Venetus, qui accuratissime de Repubi. Venetorum scripsit. non enim quaeritur quo quaeq; ciuitas tempore condita ut, sed quando quae'q; Respubl. coeperit. aut desierit eodem haruvigere. cum igitur omnes in eandem urbem issenta ex illa de prouocatione, quae popula- ixis imperii ratione continet, non ad optimates aut patricios,qui nulli erant, sed promiscue ad populum, id est ad ciuium omnium muli. tudinem simul coactam lata est. negat enim Cotarenus patriciorum ac plebeiorum discrimen fuisse, cum ciues omnes eodem misi Ceu-
serentur, atq; eiusde imperii popularis participes essent. na Vespucius apud Guicctardi-
292쪽
num in oratione qua habuit Fboretiae pro statu optimatu agebatur eni in de covertenda FlorentinoruRepub. I exemplum urbis Venetae propositio sodermus vero populare imperium tuebatur, & eos qui Venetiis Rempublica gerunt, docebat errore patricios vocari: cu nihil natus, ciuis Venetus, in eo libro quem accurate de Republica Venetorum scripsit, verbum Gentilliu orno, nusquam in monumentis Uenetorum usurpari, ante tempora Sebastiani Ciam, hoc est ante annu M. CLXXV. quod quidem si Veneti sateantur, Respublica plane popularis erit, cum illa ciuium omnium multitudo, peregrinis exclusis, summum ius prouocati onis habeat, magistratus omnes ac imperia tribuat,leges deniq; iubear, ut scribit Corarenus: addo etia belli ac pacis, vitae & necis potestatem; ut videre est apud Bembum in Dellis susceptis aduersus Lilium Pontificem max.& Ludovicum regem Gallorum,quae non
ante gesta sunt, qua populus suis suffragiis iussisset. nec obest quod interdum bella suscipiatur decreto Senatus, sine populi iussit; cum idi episeime quoq; fieret apud Romanos & Athe
nienses. ac tametsi rarae sunt prouocationes a
decemviris de x l. viris, ne libera prouocati ne saepius admissa sceIeru impunitas cos quatura nihilominus tamen interdum quaestio res
293쪽
capitales propter ciuium dignitate, aut sceletis atrocitatem ad populum deferuntur, ut Videre est apud Bembum, in iudicio Ant. Gximani si propter generis splendorem&potentiam a pa' pulo iudicatus est, exilioque damnatus .neest iudices supplicia de sceleratis sine prouoca tione su munt, propterea necis ac vitae ius habent, cum legibus obstricti teneantur, nec merentes morte liberare possint:hoc regis est, at populi, aut optimatum, apud quos clementia contra leges locum habet.itaq; Cicero veniam pro Ligario precatus a Caesare; Apud Iudices, inquit, nunquam egi hoc modo. ignoscite iu&ces,errauit, temere fecit, si unquam posthac ad parentem sic agi solet: apud iudices,non fecit, . non cogitauit, talsi testes, fictum crinae. Quoas x. viri aut xl. viri praeuaricantur, exacto in gistratu accusari possim t. videmus igitur illa quae ad imperii maiestatem pertinent . populi. Venetorum , id est ciuium omnium ede pro pria caetera fere a decemviris geruntur: quod si maioris momenti res est, accire solent septe
viros : si dissident inter se. adhibentur quoque xv i viri praeconsultores: si ne inter ipsos quid
conueniat, aut grauioris momenti res videatur, ad Senatum. si nec in senatu transigi possit, aut ad imperii maiestatem pertineat, ferturaa populum: ut apud Carthaginenses quorum im perium populare fuisse tradit Aristoteles in fieri iolebat. Iam vero cum sexdecim cIeandoruta magi
294쪽
magistratuum genera sint, idque sorte, vel electioue , vel utroque quibus adiicienda sunt
duo genera regiae potestatis , cum omnes, vel pauci ab uno creantur nullum tamen Aristo teli magis populare 'isum est, qua omnes magistratus ab omnibus ciuibus creari et ut apuia
Venetos ; in illa quam dixi ciuium omnium multitudine quoniam reliqui Contareno ac , Sigonio peregrini, non ciues habentur) omnes ab omnibus imperia consequuntur; & quidem
sine ulla ratione,census , nobilitatis, eruditionis,dignitatis et cum tamen apud Athenienses. qui omnium maxime populares fuisse dicuntur,magna ratio census haberetur, nec quartae classi, quae caeteras multitudine longe superabat,ullus esset aditus ad honores ex Iege Solonis, quousqueAristides legem abrogauit,quinetiam sorte, quae ipsa nullum virtuti relinquit, nec honestati locum , maximi quique honores' mixti suffragiis apud Venetos tribuuntur ' at nihil magis populareAristoteli visum est, quam sorti magistratuum permittere creationem. contra vero apud Lacedaemonios , quorum Rempubl. suae umilem facit Contarenus , nullusomnino sorti locus erat. Quae cum ita sint, non video cur Contarenus Rempublicam Venetorii ex triplici genere temperatam esse pu'tet.est,inquit, in magno concilio popularis; in senatu optimatum ; in duce regia potestas. sedyade annuum imperium Senatui, duci, ma Si
295쪽
stratibus, nisi a populo3 dux autem ne Vocati nil nitidem aut prehensionis ius habet. neque vero satis est armis illum & imperio spoliasse adhibuerunt etiam decem viros exploratores, ac libertatis custodes, qua supplicium de Faltero duce sumserunt. at imago ducis est in numismate, dat nomina festis, ut ubique res sspeciem intueri possis, inquit Cotarentis, potestatem nusquam. idem quoque dici poterit dei Consulibus Romanis, & Archonte Athehiensium: & ea lena ratione Athenis regnum imperio populari confusum dicemus. idem etia ur-4icandu relinquitur de statua, veste purpureaedi aurea corona insigni, addo sceptrum ac diadema, quae rex Venetor u gestare prohibetur, regis specie & imaginem intueri licet, potesta- tena nusquam si hoc absurdum, illud quoque, profecto coli similiter faciunt Vt indocti picto reS, qui cum virgine Mariam in stabulci male
tecto parientem constituunt, eandem aurea veste de corona nobili soloecismo exornant. δ
quoniam Contaienus eos lautum quos voca Patricios, ciues esse arbitratur, caeteros omno habet loco peregrinorum, secutus. ciuis de nitionem ab Aristotele inuectam: necesse est ist
ratione Rempublicia V etorum popularea dici, ut Sod exinus nusserebat, ac ipse Contarenus fatetur, in magno ciuium concilio popu
laris imperta rationem inerie: Deq, Cia in ciuam a nuS. V uiri eius ita tatara e nicit sed illud so
296쪽
1pectanda, an omnes ciues imperii participes sinti alioqui ne Atheniensium quidem Respublica Pexiclis tempore quo maxime florebar, popularis dicetur: quia tametsi non plures xxv. millibus & c c c c. millibus ciuium viroq; parente Periclis temporibus censi feruntur, quinque millibyis qui pro ciuibus irrepserant publice venditis, sic enim Plutarchus scribit in Pericle. post aucta multitudine censa fuerunt x x. millia ciuium, dece peregrinoru, ct c C c c. millia seruom, ut Athenarus tradit. Demosthenes in oratione contra Aristogitonem scribit, α x, millia ciuium stis temporibus Athenis censa fuisse: non meminit peregrinorum. Dinarchus vero aduersus Demosthenem, ait, mil-
le& quingentis ciuibus reorum suffragia permissa suisse. ex quo intelligitur, paucos admo dum in tanta multitudine imperium tenuisse, idque Demosthenes in oratione de Republica
ordinanda scribit, oratores Reipublicae princi- γει esse: his subiectos imperatores: trecentosere ciues suffragium tulisse: reliquos trecentis attributos tu i sse. cum igitur in tantae peregrinorum ac seruorum numero, tanta ciuium paucitas imperium haberet, quod omnia consensu populare appellatur. quis ne get ea ratione Venetorum Rempublicam esse
popularem, quae circiter quinq; millia ciuium paulo minus habet, qui Eonoribus adipiscen- is idonei sunt; iam vero negat Aristoteles ci- S s ri
297쪽
ratem,qui di uisores habet uno minus quin qu inta, abortus fieri, ac partus non modo mon- rosos, sed etiam in tegros caedi maluit, quam plures admittit. FSed comparemus, si placet, status Atheniensium, Venetorum ac Romanorum, ut popul res esse planius intelligatur nihil enim cum Lacedaemoniis commune habent a cum de sta
nien PRlaxem illum, quum populus non simulatio- iam ri ne imperium habuit, ut olim sub regibus , qui
m/δερῶ ad populum,belli,pacis, magistratuum,ac pro- ie R, uocationis summum ius detulerunt, ut est a '- concio imperii summam habuit: hoc tame in-xat quae ad imperium summum pertinere dixi. Irius, cognoscit: caetera Senatui ac magistratibus permittit. raro prouocatur ad populum,
ut abrogandis agitur , sed sere magistratuum
crearidorum cauis coeunt. at Romana olebs
etiam iudicia publica definiebat, qMe tamen
298쪽
ad imperii maiestatem no pertinent, quoniam ubique fere magistratibus tribuuntur. populus vero Atheniensis praeter leges , foedera, bella, ita dicia publica, te quibus saepissime ferebatur, etiam religiones,legationes, consilia,decretaque Senatus ac res leuissimas, lapius quam pare siet tractabat. antea quide mulcta cogebantur ciues concionibus adesse, ut est apud Pollucem, postea Pericles Areopagitarum immuta potestate populare auxit, propositis populo prς miis fi concionibus adesse Vellet. peius etiam 1od suffragia serebant manuum extensione,
id est χειρῆνεια cuti nunc Helvetii montani
qua tenues, potentioru vi ac pugnis cogeban tur praeterquam in ostraci simo dc ciuium cooptatione, ut scribit Demosth. contra
Neaeram pessime quod solus populus praemia
proponebat, ciuitatem, immunitatem, largitiones, coronas, proedrias, statuas, victum in Pritaneo concedebat: sic enim scribit Demosthenes contra Leptinem: quae ab impudentiDfimis quibusque extorquebatur,tustissimi vero reficiebantur. absurdius etiam quod in creandis magistratibus , omnia Brti permittebantur, ut ea Respublica sorti lega verius esset qua popularis; cum imperia sortis, non populi benencio tribuerentur. melius Romani,qui magistratus omnes eligebant, suffragio tabellara ex lege Cassia & Papiria,quas miror a Cicero-ae repudiari,cu varia suffragia tantis odiis ac
299쪽
seditionibus sint opportuna. praemia vero p pulus dabat. ouanquam nullum sere apud Ro- , manos, nisi gloriae praemium prisositum vide- imus, ut etia apud Venetos, qui peregrinis be-
ne de Repub. meritis ciuitatem , ciuibus hon Ies, magistratus ac statuas decernunt. Senatus autem Romanoru hoc differt a Senatu Veri ltorum, Atheniensium, Carthaginensium, Ge
nuensium Rhaguiu,rum, S omnium fere Ger- lmaniae ciuitatum, quae optimatum imperio re- guntur, quod hi annuam; illi perpetuam ha
buerunt potestatem. Platonis quoque Senatus annuus est. rursus apud Venetos maximam Ea- ibet senatus auctoritatem: apud Romanos, m diocrem: apud Athenienses, minimam: nam
quo plura populo tribuuntur, eo magis immi- inuitur Senatus potestas; quae olim unius Tri- , buni vetantis oratione suspendi poterat. fallunt enim pleriq; Romani iuris interpretes, qui Senatui legis condendae potestatem tribuunt. neq; enim prius hoc senatui permissum est, quam Tiberius a populo ad Senatum uastulit ius illud comitiorum, quae Augustus necis causa reliquerat populo, ad quem leges serebat, quarum ipse arbiter erat: magistratuum quoq; ac prouinciarum dimidiam parte a populo pexi patiebatur, cum ipse candidatos manu duceret. quod igitur Tacitus libr. i Dio lib. t tW-
comitia tradunt ad Setiatum translata, eo pe
300쪽
Senatui tribuerentur, ex quo tempore senatusconsulta vim legis habuere, quae tamen a principe reuera fiebant ac sanciebantur. ut videre est in orationibus D. Marci, Adrian in Seueri, quas habemus in Padectis. ssed de popula-xi tepore bic agitur, & Tribunorum potestate. nullus apud Venetos Tribunus: nullus ite orator impudens, qui populi volutates flectere, &vnde velit deducere audeat: sed libere Senatus omnia, praeter illa, quibus imperii maiestas cotinetur. hoc tame commune est, quod nihil ad populum Atheniensem aut Romanum ser-xi potuit inconsulto senatu, quemadmodum scobis Plutarchus, & Demosthenes aduersus Androtionem: quem propterea Demosthenes accusauit, quod inconsulto Senatu legem ad populum tulisset: contra quem Androtio consuetudinem receptam opponit, quod scilicet aliter fieri consueuisset. peius tamen quod lege permittente ad plebem Romanam ferreticuit inconsulto senatu. Veneti prudentissime cauerunt, non modo ad populum, sed ne ad senatum quidem ullius rei rogatione ferre sine consilio x v i. 'iroru, qui sapientes, ab Aristo- appellantur. hoc idem commure est, quod nulla iudicia Senatus Atheniensis aut Romanus attingebat, quandiu libera fuit Respublica: nisi fortasse rei novitas, aut scele