장음표시 사용
331쪽
Plinu laevi licet,& Trepertum. Quare uero Plinius dixerit in pineto illud naia
emendatus. ci,non satis est mihi compertu mesubesse tamen medani puto,& propineto legendum nomen aliquod, quod a spina derivetur. Nec unica haec in ea mentione dubitatio, sed alijs etiam sociata pluribus: ut, ouod secundum genus foliis esse oleris dicitur : incertum enim est inter tot olerum genera,& diuersa folia, cuinam sit nile statuatur.Ibi quoq; oriri ambiguitas potest, ubi dicitur,edi ut olus molle.Verumn oleris nomine cium simpliciter profertur brassicam intelligistus, utraeque hae dubitationes tolluntur. Intelligenduin autem ita esle,ex Plinio licet colligere, libro is .capite octatio scribete Olus caulesq; IO quibus nunc principatus &αEt libro 3 s.capite is . de Alumine, quod lepras curet cum succo olerum: seribente Dioscor: de, capite de Alumine,Cramben, ubi Plinius olus dicit. Similiter cum ide, inter bialsi ca&vitem esse inimicitias: Varro libro primo cap. Ici Vitis, inquit, adsita iuxta olus &c. Sed de Amplice haGenusnianis multa. De Chobira. Chondrillam Serapion cap. i 3.Cadaret nominat.Est autem hem ba aded Cichorio similis, ut Cichorium etiam nunc dicatur.Primum eius genus, in cuius ramusculis πummi Mastichae simile inuenitur. nescio me unquam uidisse. Secudum creberrimum apud nos est,soliis communi Cichorio ita similibus, ut non dignoscerentur, nisi magis &incisa essent,&terrae haererent.
De Trajοιο - Tragopogon id olus sylvestre esse diu arbitratus sum, quod uul--- . 0 y go barbam preti dicunt, petr forte uolentes dicere, uel premyteri,
P quem prete uocant: folio enim Croci oblongo constat,radice dulcidi longa,caule exiguo, super quem barbula cana, a qua nomen accepit. Me tamen ab antiqua sententia deterret Hermolat autoritas,niagni alioqui momenti,falso opinari id quod nos, nonnullos dicens: sed quia nullam rationem reddit, quare falsi lint qui ita opinantur, nondum antiquam penitus desero opinionem. m. 'inhhhra ornithogale nihil habeo quod stribam, nisi uelim ea excribe- 3,. Q re,quae Plin.& Dioscor.de ea tradidere: nec magni referre uideturca cognoscere,quum Gal.&Paulus,iit nullius usus in medicina, ea praetermiserint.
De Phaseolo. Hermolaus a recentioribus Aetium sequutis,phaseolii pro sint Iace intelligi scribit, non candidum, sed rubetem, qui & lobos,& dolichos dicaturi quam sententiam licet nec approbet, nec reprobet, sed tantum reserat Hermolaus, ea Lame ac si ab illo probaretur,& recitat Marcellus.& explodit no alio argumeto,quam audd uerisimile no uidetur ad eam altitudine & frondium eo a posse legunte aliquod augeri, ut scenas& tabernacula uestiens insibret: in quo argu-/ . mento tantus Marcello fuit taxadi Hermolat ardor, ut semetipii improprio ut aiunt gladio iugulet: siquide superius hoc eodem capite Smilace,quicquid ea sit,in leguminum genere & censu numerandam dicit: quam tamen ipso met interprete tanto incremento esse dicit Dioscor. ut scenas& tentoria inumbret.Fateri igitur oportet. aut uerbum Dioscoridis inclinea ticida non bene a Marcello conuerti, ut Smilace quae iplomet teste, legumen est,adeo poste crescis
332쪽
re,ut tabernaculi instar soles arceat atq;, ut sequeris est, Marcell a gumento eos non reuinci, qui Phaseolum pro Smilace intellexe arunt: quum tamen esset ad manus aliud argumentum, quo posset eorum sententia identius conuelli. si enim Smilax sit 1 haseolus.
sequitur Dioscoridem de eodem legumine bis scripsisse,primo scilicet sub Phaseoli nomine, secundo sub nomine Smilacis. quod tamen argumentum licet probabilius uideatur,quam id quo usus est Marcellus, facile tamen diluitur ex his quae lib. r. Epiu. medicina lium, epist. 3. a nobis tradita sunt: ostendimus enim Phaselum aliud legumen esse a Phasiolo,sicut ab utroque Pissium. Iuxta quam sententiam dicere quispiam poterit, de Phasiolo,id est, de legumine, quod Latine dicitur eruilia, sub Phasioli nomine scripsisse Diosc.de Phase Erudia Phasiolo autem, sub nomine Smilacis: quorum dictorum primum certum apud me est secundum etsi non aded mihi compertum sit, uideo ta- Pbo inbumen Serapioni & Avicennae placitisse,quum de Phasiolo nunc vul- Auicemgὀ uocato ea prodiderint, quae Diosc.dehortensi Smilace. Nupet . Seras tonet tamen etiam cognoui ueram Smilace in summa proceritatem ascen Smilax eis. dentem grana quoq; in siliquis producentein, Phaselo communi,
praeterquam colore rubra enim uel crocea sunt, & ueluti a lateri, bus pressa videmur) similia. Multo tamen duriora uidentur, quam communes Phaseli.In summa igitur tria iam cognosco in hoc genere uel sub hoc nomine legumina, specie inter se diuersa, Phaselum scilicet communem, I nasiolum qui & lobos & eruilia dicitur, & Smilacem.
Medica quanto olim notior Italiae, tanto nostro seculo ignotior, D. 3 1 seri quum sit in Hispania uulgaris.& notissim' Alfalsa ab easente uocata:quae uox forte deducta est a uoce Aliasaiat, qua Avicena simul cii
nomine Coi,& Alistiscat, eidem in z. lib.abscribit: licet lib.3.cap. de tremore, ubi oleum de Andacoca multum laudat, uideatur eandem 3o per Andacoram intellexisse. Apliacen Vitiae proximam esse, ex Galeno lib alimentorum pri- De Aphaerinio colligi potest,de utraq; eodem cap. scribente, similitudineinq; quandam inter eas agnoscente. Nonnulla tamen a Theoohrasto, Aphaci adscribuntur, quae longe distare eam a Vitia manifeste ostendunt quale est,folia similia agresti cichorio habere, primam uere florere, citii simum senescere, florem in lanuginosos pappos resolui, Duplex Aph
aculeatam esse.&alia. od autem mihi de ea uideatur, hoc est: Du eriplicem Aphasen esse: alteram, de qua Diosc. & Galen. scripserunt, inter legumina roponendam, Vitiae a sed similem, ut eius nomen etiali odie adhuc apud rura retineat,&sylvestris Vitia dicatur, quam in . . .
agris saepissime sponte natam videmus: de hac proculdubio scripsit Plinius capite quinti libri septimo & uicesimo:& Auic. lib. r. videtur scripsisse sub nomine Bacheche, cap. ros. Alia, deo Theophrastus lib. .&Plinius libro II.inter sylveuria olera reponendam, & quae ni fallor cichorij nunc species habeatur, flore luteo.
Thais i. Serapion de eo scribu capite de Nasturtio, sub nomine De Thi γιτ ε Nast
333쪽
isic IO. MANARDI EPIST. MEDICIN. .
Nastertii tectorum. In theriacae autem descriptione, Nasturtium album uocauit,sicuti & in cadem Auic. Qia' nomine autem nunc vulgo dicatur,haud latis mihi compertum cit, nec praeterea ali luid, nisi quae lib. s.Epist.medicinalium a me lunt scripta. Erysimon sunt qiu esse putent olus,quo in acetarijs libeter simul
cu lactucis uescimur,Eruca gentilis uocatu, a quorum sententia non
admodum sum alienus. Ali ieibamelle dicunt, cuius semen uulgo Rhugetam appellant. Serapion Burugi nuncupatiit.Auice. capite de
Tuderi, Orminum quidem pingit: sures uero medicinas Erisimi, quam Ormini sibi adscribit. De Ptarmice nihil habeo quod scribam, ceu frutice inter motana ac petrosa loca nato, nec qui unquam ad campestria haec nostra loca, quod norim, descenderit. Struthion,quam Condes Arabes uocant, diu desideraui.Vidi i
to eo tempore, quo in Pannonia fui, singulis annis,quo die oleae ramos apud nos sacerdotes, certacii religione benedictos populo donant,stores sine odore, quos simul cum subvirentibus salicis ramum cutis,pro olea, qua carent,rannones tribuunt,quos,qtiod passerum species prae se ferebat, Struthi flores existimaui sed quia ineu te uere visebatur, quit scribat Plinius Struthio aestate florere, licet reliqua satis quadraret, no sum ausus ea herba Struthion credere. Marcell. ii ulgarem herba dicit,& ubiq; locis incultis nascentem. Sunt & qui in agro Bononiensi nalci dicunt,& Gualdam uulgo dici. De Arisaro. Arisaron mihi penitus ignota,& forte Italiae: nam si Plinio crediamus, qui Arim eam uocauit) Aegs tia herba est. D. rci ab vatim n sic uulo Guadum uocat: uulgaris ¬issima herba est, ut quam nigro colori insectores substerii ut. A Serapione uel eius interprete uocatur Indicia, qui im sit alia res quae Indicum uocatur. Auicen .scripsit de eo sub nomine Nil. Germani tamen uocat nunc Nil,
Nil. album quenda puluisculuin aerariis fornacibus inuetu, oculis ualde so utilem:de quo per iocum dicunt, Nil prodest oculis: quem ego pul-shhdiuriis,tid uisculii puto esse uerum spodiu, magno medicorum errore, qui amCismatio, sub poni sibi a mercatoribus permittiit, utilissimas quasdam res exustas pro Spodio multa pecunia uendentibus. Quanquam me non latet
quosda esse qui Nil illud existiment Poplioli a siue Tutiam esse, ex quoru sententia ipse quoq; quoda loco supra loquutus sum. De C, o bd his Crocodilion similis est Chamaeleontae nigrae, ei uidelicet herbae
quae nuc Carlina dicitur.Distinguitur,praeter natales, radice, qua isigam &mediocriter latam habet,odore ut nasturtium acri. Carlina crassam, extrinsecus nagiam, interius subflauam. De Aς 'th - Acantha Arabica, Poterion, Acanthion,inibi sunt penitus ignota, Acantha uel Acathus per multos annos a me quaesita, anno ante huc 13.aliud tuc agenti, sese mihi obtuli gratissimo spectaculo: uulgo apud nos Branna ursina maiorem uocant.Est enim alia minotire &nomine, cuius frequens apud iuniores chirurgos mcntio, ex
qua Vladislao Pannoniarum & Bohemiae regi, mihi olim benignir o domino,pergratum edulium parari a sitis cocis solebat.Eii autem
334쪽
tem frequentior hic, quam prima: neutram tamen in Italia alibi, quam in hortis uidi. Tragoriganum Leonicenus, in ueriandis simplicibus medic De Tragore
mentis, sicuti & redintegranda uniuersa medicina diligentissimus, no. a similitudine vocum motus herba esse putauit, gratam in acetariis, quae uulgd Tracon nuncupatur,& ab Avicennabi fallor una tran-spoiualitera, Tarcon. A qua sententia ego semper abhorrui, quo- an iam Tragoriganum folio & ramulis origano communi,agremiae
serpyllo similibus scribatur a Dioscoride, a quibus Traconis folia
Io multum sunt diuerta, ramulosa; uel non habet, uel alios omnino,
quam origanu, uel serellium.Nunc uero in mentem mihi uenit, rte genus primum intellexisse Leonicenum, quod loci gratia laetius 'invenitur & latifolium magis: subiitq; in memoria, in inferiori Pannonia, prope eam regionem in qua fuit Sirmium nobilis Olim ciui- s--- panras,nunc umorum gratia celebratissima, uidisse me aliquando hanc plantam. adeo prae loli bonitate luxuriantem, ut ad bicubitalem fere altitudinem attolleretur,&folio esset pollicari latitudine. Si tamen uerum est id, quod praeter malgatam opinionem Hermolaus confirmat, ex semine uidelicet lini in cepis macerato nasci hanc herbam, io artificialis potius herba erit, quam Tragoriganum. De Maro non semel scriptimus ex Galeno libro de Antidotis,ad 6Ma, ..ed similem esse Amaraco, hoc est, Maioran ς nunc uocatae, ut eodem nomine, utraq; Maiorana apud nos dicatur. Nobilior tamen habetur Maron, quoniam odoratior, nec uillosa, ut uulgaris Maiorana, fo-lijsq: albicantibus. Est in secundo Avicennae libro caput de Maro, in quo, sicubi, maxime detegitur, quam ignarus fuerit simplicium
Acinos clara aded redditur ex Ocimi notissimae herbae similitu- Dd Aesiis. dine, ut uel ex hoc solo debeat agnosci. Ocimum autem id intellige oe -.3o dum est,quod maioribus folijs constat, minusq: hodie in precio estitate enim intellexisse uidetur Diosc.quii Mercurialis folia, us fatis magna sunt, Ocimo faciat similia. Vidi ego iuuenis dum aciperdia
scendas herbas cum earum peritis evagarer,herbam quanda Odora- ita, quae nisi hirsutior fuisset, ocimii credi poterat,hanc mihi pro syl- uestri ocimo praeceptor meus monstrabat,& Acinos mihi nunc est. Baccharem nescio an unquam ueram uiderim,omnibus herbarus, Bacchare. Asaron pro ea monstrantibus. Marcellus notissimam omnibus elle ait, ruraq; omnia uolentibus eam monstrare. Volui saepe E Florentia petere, sed aliis occupatus negocus minime feci: datio operam ut 6o ineunte uere ad nos deferatur. Ex tribus Panacis generibus,Herculeum tantum, quod meminem De Panare. rim, vidi:&id quidem uno tantum loco, Ferrariae in horto naonachorum, quos uulsd Iesuatos uocant. Ex hoc manat opopanax: licet Opopanam Mesue alterius uideatur fuisse sententiae, sicuti in nostris in eum an insisnotationibus demonstratum est. poterat tamen ueritatem, si non ex inopopana
Graecis, saltem ex suo Serap. ediscere & Auic. qui, tametsi non absq; multas erroribus, quos quisquis cum Dioscoride eorum dicta con-t s tulerit,
335쪽
1 3 IO. MANARDI EPIST. MEDICIN.
tulerit,facile animaduertit, Heraclitim tamen Panacem, equo fit m popanax, melius quam Mesueuidentur agnouisse. De Litutare De Lisustico quid tentirem. tertio ante hunc anno tibi meis lit in aba epistiad ris uni ui: quare cum in eadem adhue sententia perseuerem, recondem Car utarum actum agam,nihil aIiud nunc scribam. Silan in Syria naici stribit Dioscorides, senten esse, nulla plan-De Siso. tae in qua gignitirr habita mentione, nisi quὀd in ea minibus multa habet ueluti granii la. Galenus addit,subamaro esse sapore:nec ipse ta' men nec alius quod sciam quicquam tradit, per quod possit eius planta cognosti: quare a Syria quaerenda eius historia De Smrmo. Smyrnium,quicquid alijsentiant, imihi est id,quod nunc Alexa dram uocant uoce ab Olusatro deflexa. Florentiae Macerones,mrrupta S ipsa a Macedone nor natione. Elaphoboscum nodum uidere milia datum est. Vulgares Quidam
herbarii herbam pro ea ostendunt, cui praerer solia sitis ouadram re itis nobis certum eu:siquidem liquarquanqualm nec uerum solium istis Dioscorides Terebintho, Plinius Oluiatro simile facit nisi sit in Plinianis codicibus menda, a tot tam oculatis castigatoribus nonducastigata: quod ego certe tam Hebementer suspicor, ut non possim aliud cogitare. Nec solum uerbum olui atrum mihi suspectum est eo loco. sed tota illa periodus, semine corymbis dependentibus smilis effigie, sed non amaris solbs oluistri. Quem locum, si milii quoq; liceat ferulam erratibus Plini; codicibus adhibere, partim coiectura, partim lectione quorundam haec Plinii uerba recitantium,Pἰγώ5-cas Memendauerim: Semine cornicillis dependentibus Siliciae, id est, D ιμ' scenistraeci effigie, sed non amaris , foliis oleastri. Oleastri enim ad Terebinthi folium, quod est laurino simile,magna affinitas est,quae nulla est olutari. Nulla tamen aut corymborum, aut cornicularum in Dioscoride est mentio, nisi in Elaphobosci coma corymbos intellexerimus, quales & in Hipposelmi coma intellexis Dioscorides. 33 Haec sunt mi Hieronyme quae hactenus de his cognoscere nates plantis, de quibus me interrogasti. Vereor autemhaec mea non omnia tartasse probatum iri: sed malui inscitiae apud te reus seriis quam quicquam,quod posceres, negare. Vale, & si quid melius in his indagaveris,mihi quoq; te non pigeat impartiri. Ex Ferraria, VI. Calend.Martias, M. D. XXV.
EPIST. IIII. Ioannes Mana, LVincentio Caprili messico egregio S. D. De Lilio convallium.
E GIS S E te Epistolas meas medicinalas, & laudasse U ut veru ingenue fatear non parugauisus sum: quis enim ἱ lau1ito uiro laudatus non laetctur3 Longe in me maiore ex eo uoluptate accepi, quod me rursus ad scribendii prouocas, & quasi quodam praeludio, pr tui oriati epusnain amoenissimu florum campii inuitas. Nihil enim Cerraemenis libentius tacio, quam cum pulcherrima illa Hesiodia lite, a Galencire lit aris. etiam probat idecerto,in qua longe melior est uicti,quia uincentis con
336쪽
m conditior uictor enim gloriam, fluxam certe rem, ac fragilem, dcquam boni fere temper,uel nihili:,uel minimi fecerunt: uictus ueritatis agnitionem,qua nulla preciosior,magisq; opiada possessio, post pugnam reportat. Occurrit autem tibi primo in ipso patentissimo florum campo, candidissimus ille flolculus, mole quidem exiguus, ui aded eximius, ut suavissimum odorem tam longe late* iactet, ut nulli qualitu uis magno flori in hoc cedat ab qua candoris, odorisq; praestantia,Liiij nomen a Pannonibus aquilonaribusq; aliis hominibus apud quos hst frequentissimus, merito adeptus est, adiecta Conro uallium cognominatione,quoniam & in humilibus potius quam in sublimibus locis nasci eum uidebant, & sponsum seipsum in Canticis canticorum nuncupare convalliu Lilium legebat. Huc tu primo congressu, eum qui Conuoluolum putauit proterens, Hemerocalle uocari a Dios coride& Plinio audacter contendis. Ego uero nimis forte inihi sumens,& tibi & illi occurro,quila uis fuerit,aliam rem&ab Hemerocalle,& a Conuuiuoli flore Liliolum hoc convallium esse affirmans quod non alia ratione melius probare possum, quam reipsa uel ante oculos posita,uel ita calamo depicta, ut qualis M. etiam ab his qui non uiderunt, possit intelligi: ita enim discerni certo tu 2o dicio poterit,an ea huic flori congruantiqui de Hemerocasse&Conuoluolo a bonis autoribus traduntur.
Planta ex qua flos iste prodit, folio ferme costat Amoglossi, mi- Libi eo alliaet nus tamen striato & plures quidem fibras, sed non adeo manifestas depictio.
ostendente,cauliculis tenuibus eidem etiam Arnoglosta similibus: flosculis plurimis, uestitis calathi figura, iiimmo candore,fulgent bus, & luauissinium odorem late findentibus: radicibus laxis, longis,nodosas. Quae quantum notis Heinerocalles distideant,nemo est Dioscorident & Plinium legens,qui non facile agnos cat: folio meo Obum nim & caule Lilij constare Hemero callem dicunt, radice bulbosa,& eo assiis 33 a magna, flore uehementer pallido. Similitudinem inter folia, licet
non multa sit, potest tamen quispiam defendendi proprii dogmatis
gratia,affirmare:caules uero tantum distant, quantum baculi crassities a festuca.
Quid uero dicam de radice, quae in Hemerocalle erassa de bulbosa, in fac planta tenuis de laciniosa Quid deflore,quena Hemero callis ualde pallentem, planta haec candidissimum ostendit Ex his probatum mihi manifeste uidetur,Liliolum hoc a magno Hemero- callis Lilio longii si me distare. Non esse autem Conuoluoli sto- Lillam rem δrem ita evidens per se est,ut stultus putandus omnino sit, ut tu etiam bum non quης scribis.qui id non modo credat, sed iuspicetur.Si igitur fios hic con- Cορ-- uallium Lilium uocatus, nec Hemerocallis est, nec Conuoluolum, quo,inquies, nomine ab antiquis diciturZDicam quid suspicer, ut uobis quoq; in siirgendi contra me materiam praebeam, mutuos hoc
Iressu tandem ueritas eruatur.
6oier uolui ego multoties, du Vladislao de Ludovico panoniarule Bohcmiae regibus interuirem, tantam esse assinitatem inter huiussiosculi plantam, & eam quam uulgo Fraxinςllam uunc uocant, ut
337쪽
3oo IO. MANARDI EPIST. MEDICIN.
non facile esset unam absq; reliqua reperire: tantamq; similitudine,
maxime quum defloruerunt, ut uix una ab alia possit internosci. nec certe,praeterquam ex radicibus,quae crassiores, & certioribus inter
Litam eon I nodijs in Fraxinella diuisae sunt, aiscerni. fit,ut differre tantumbum eiusElae. sexu eo uidelicet sexti qui in plantis esse potest mihi uideantur:Franeris se xinellamq; uocatam esse marem,& Lilioli plantam foeminam nun Irmesnesi sexu cupandam. Quae si uera sunt, simulq; etia uertim sit id quod longo arantum d er- me tempore creditum est, Fraxinellam lianc esse, quam Graeci &Lare. tini Poligo naton, Arabes Secacui uocant,ad idem quoq: genus liliii convallium pertinebit An uero coniectura me mea fefellerit, acce- Iopto in manus Dioscoride,ylanta j, ipsa,quae, quoniam decorem mulicribi is c6ciliat,in hortis fatis frequens esse coepit, tu qui oculatiis imus esse in his rebus soIes, semotis his affectibus qui uerum perturbare iudicium solent, iudicabis. Vale,& quibus coepisti armis me in pugnam uocare,perge.Ex aedibus nostris Ferrariae, Calend. Quint Iibus, M. D. X AII. ante plenam ex podagra post nephritidem
EPIST V. ad eundem, de Alo e, Saccharo Rheo.
O N I imperatoris munere fungeris, uereq; Vincen4 totius mecii esse cupis Vincenti,qui uix prael uibria inter is nos de convallium Lilio incepta pugna, hoc minime cauentem triplici acie diuersis ex partibus adoriris, m -I aloe uidelicet, in saccharo, in rheo barbarico. In aloe
quide non probas quod solus ausus sim egregiu magistru sic enim
tu eum nominas Mesuen negare, aloen ora uenarum aperire assi mante: cui, ut in ior sit autoritas, Galenu coniungis dicente, Aloen
omnem materiam ia fluxam dissoluere: ex hoc enim uniuersali dicto sequi putas, ut collectum in ani uenis sanguinem distatuat, sici ora illatia uenarum ut Messie dixit adaperiat.Ego,qitantum ad Mesues 3 oconuellenda autoritate,satis me ostendisse arbitror, &in prooemia Ii mea in hasce Epistolas medicinales epistola,& in his annotationiabus quas in ipsum olim editas propedic in uulgaturus seni, tanti euno ede, ut maioris praeiudicij, nedu certi iudicii loco eius dicta a nobis habenda sint. Qiu'd ad maiore uero machina, hoccst, Galenum attinet,quae tu affers bene &lecta,& intellecta, nihil ad propositu nostru spetini: noli enim plus uoluit eo loco Galenus, quam praeter Aloen res, adstringente & reprimentem, ut quoq; quam Graecia ire ora uma, est discustaria uocant aloen constare: ita enim uerbia in ex uerbo loquitur, lib.de simplic medic. 6. Omnino repellit,& discutit.sic Pau olus,qui ubiq;,sed precipue in hac medicinali materia, non sistum sensum,sed uerba eius aemulatur. Sic Serapion ex eius refert sententia. Esse autem discutiendi uim ab ea quae aperiendi est,diuersant, ita clarum est,ut stiperuacaneum fit probare. Discutere ualent etiam, quae moderate iant calida. Aperire nequeunt nisi filiae adeo uehementer calent, iit acria sint,& fere urant,sicuti Gal. s.simplicium ni edicam torum lib. testatuta ueluti allium,cep fel, quae pro exemplis aperi riae
338쪽
riae medicinae ibidem a Galeno numeranti ir: quae ad quartu usq: ca-Iefaciendi ordine assurgunt,quum aloe uix secudiim attin*at. Discutit igitur,& ut comuniter loquuntur medici resoluit aloe, non tamen tantam uim habet ut uenas aperire possit iuxta Galeni sententiam. Quum igitur.ut antea suit,in sua haeresi Mesue solus maneat, non cogor loco cedere. aut in hoc tam laudato ab omnibus medicamine quale ipse putauit, maleficium admittere. In saccharo adeo putabam mentem meam me ostendisse, ut si in ueniri posset qui secus sentiret, neminem tamen futurum,qui noua hane de eo opinionem & quibus ad eam fundatam rationibus mota
uerer, non intelligeret: sed ut uideo tu inventus es, qui nec quid uelim: nee quibus rationibus id uelim,assequutus es. Insurgis enim in primis in me, quasi dixerim, nos n5 solum antiquoru faccharo carere, sed δc arundine, ex qua in India, & felici Arabia olim colligebatur: quum tamen scripserim aperte cotrarium rationi uidelicet co sentaneum esse, quum res mera nature fuerit, nullum cultvlartemq: desiderans, adhuc extare: eademq; epistola rationem reddiderim, quare olim ex India uel felici Arabia portatum, nunc non afferatur. Affirmavi igitur,no negaui,antiquoru faccharti, licet ad nos no de- Saecbarz anti
V feratur adhuc tame reperiri: sed quod tota ea epistola uolui hoc fuit de uulgari hoe nostro antiquos medicos non scripsis Ie. esseq: hoe
rem omnino ab antiquoru saccharo diuersatri, utpote differente materia quae in notio est succus certae plantae,in antiquo ros: Forma,
qua antiquum salis, nouit in spissati liquoris habet: Efficiente. quod in nouo est ignis, in antiquo sol: Fine & uiribus,quae diuersa in utroque & scribentiu autoritate, & rei ipsius experientia comprobatur. Ad quas aliasq: rationes nihil respondes, nisi qu/d de materia alia
quid tangens narras potius quam probes, ex eadem materia, hoc est' arudine cocisa titrunq; csi stare:& licet inter mella a Dioscoride, Plias* nio&alijs antiquit saccharum enumeretur, no ideo hoc factu. ivddeiusdeni materiae putauerint, sed quia cosileuerunt cognata cogeneribus adiungere. Sed uide quaeso,quomodo omnibus antiquis meis
dicis in hoc repugnes,quamq; potens sit ueritas, quae te paulo pὁst etia tibimet pugnare coegerit. Consueuit quidem Diosc. diuersiarurerta capita ob quandam uel naturae uel figurae, uel alterius rei similitudine,inuicem copulare, ut toto eius libri progressii uideri potest: sed uno eodemq: capite de diuersis toto genere rebus nil qua eum uidebis tractante. Q uim igitur uno cap .liori uidelicet secundi τ .eui titulus unicus est de melle, cu tribus mellis generibus de saccha- Q ro scribat, clarii est quὁd mellis specie putauit, quod ipse etiam modus loquedi,uerbaq; aperte monstrant: postquam enim egit de mel Ie Heraclio,subdit, Vocatur 3e quoddam saccharti, quod mellis ge- S ccharumeianus est in India feliciq; Arabia concreti. Galenus etiam mellis speciem dicit nostro minus dulce,& quatenus quidem abstergit, siccat& discutit, simile: quatenus uero non malu stomacho, nec siticulo- sim, a substatia nostri recedere.Paulus mel esse portatu e felici Arabia. Plinius ut tutemet affers mel in arundinibus eoilectu. si uera
339쪽
si uera sunt,& a te lecta,quo pacto potes dicere inter mella Plinium. Dioscoridem & alios meminisse saecliari, non quὁd mellis materia ,
constare existimarent,sed ut morem seruarent coῖnata congeneri
bus adivnsere Meum igitur argumentu in suo cosistit robore, materiam utriu': sacchari probas diuersiam quum antiqui sit quae meulis,noui plantae succus. Si enim veru esset id quod tu veritimile diaeis,sub ea rona dulcem humorem eius plantaeui solis extrahi,& densari,ae in antiquoru saccharu conuerti: non recte ab allegatis autoribus mel diceretiiti&inter mella locaretur.Et quod tu ais,eade ex
qua sine arte in India&Arabia fit antiquorum saccharu) planta concisia,nunc hominu artificio nostrum parari, praeter id quod ex libito absq; ulla probatione a te dicitur, etiam si veru esset quod ego ne/ quaquam puto meam potius roboraret, quam infirmaret opinionem : omnino enim diuersum esse oporteret id quod ex ipsa planta uiuete adhuc & integra, ut solis tractum Sc agglminatu obduruisset, ab eo quod tota concisa planta ignis ministerio arte codensatur:&duum alitores de illo tantu scripserint, no esse temere eius uires interutransfundendas. Et haec quidem salix esse puto quantu ad Lati. nos Zc Graecos autores. Ad Avicennam uero accedens, quem etiam
in subsidium uoras. faeiledicere possem, si uellem, nihil ad me eius
dicta inhaere pertinere, ut hominis inter antiquos no numerandi,
sed nee inter autores, tacest, qui arti aliquid addideriit, usi ex alijsr uerbii ex uerbo aeceperitiquiequid in suum Iibrii cogessit, atq;
eum multis uel siui, uel interpretii eulpa mendis, ut alias maiore subsellio sorte demonstrabitur. Veru ut amico, c est,tibi,aliquid candonem. eum inter idoneos hoc in negocio strotestatione tamen praemissa, dono hoc me facere, no ex debito) libens & uolens admittam, ostendam, quae ex eo abs te affertitur,tantu abesse ut meae opinioni aduersentur, ut mirii in modii mihi faueat. Mel enim & Mannam esse rore dicit,nec differre inuicem, nisi quod id quod est oe- 3 ocultum apes colligsit.& in mel sormant id quod manifestum,homines, quod certe ut tu dicis Manna dieitur: quibus uerbis si addideris id quod ab eodem scribitur ultimo capite libri fecitdi de tuccha
ro, qtiod ipse uocat Athitiar, quod uidelicet est Manna cadens super Albusar, similis frustis salis, clarum tibi fiet eandem esse materiam mellis apum,mannae & iacchari antiquoru etiam secundum Avicennam. Nam quod per Σuccharii Allius ar,antiquor tisaccharum intellexerit, ex eo cognosci potest,quὁd eas uires illi adscribit, quas Dioscorides suo scilicet quδd confert renibus 8e uesicae, ac uisus obtenebrationi,& est stomacho accommodatum. Sed & quas Galen. & ες Paulus exigua uidelicet dulcedine, abstergere, & esse id est, absq: siti uel insiti losum.Eandem igitur materiam & ipse Avicerinae putauit mellis,& sacchari. Quod uero sacchartim hoe rem diuersam a communi γuccharo existimauerit,praeter id quod proprio cap de eo disserit,ex hoc etiam patet, qudd reliquis speciebus. eoi
parat, dicens, quod non facit sitim, sicuti reliquae species. Sed Muntius libro quarto,capitulo, de linguae asperitate, ubi de etiaς-
340쪽
ctaro Tarberaei, 3: sale Indo, ceu de diuersis rebus mentionem facit, qui Indus sal etiam te teste est faccharum: ut possimus sie ad homine argumentari: Sal Indus cultu ais) est saccharu,& est res alia Salem Iussuma Σuectaro apud Auicetina: igitur caccharii est aliud a 1uccham apud Iacob irme idem: quod sere est id quod tota de saccharo epistola probare co
nati sumus. Sed in iaccharo diutius forte quam Oset opus immorat ad Rheon transeantiis. In hoc me accusas, ludd dixerim, antiquos uim purgatoriam eius barbari nonaanouissescribente Dioscoride ante accessiones ebriueo mo do dari quo agaricu.Nulla aute alia causa utrunq; dari putas ante se p-Gψο-bris accessione.nisi ut humore febre faciente purget. Sed cavequar, rμφ' co mi Vincenti ne dum haec dicis magnae medicinalium regularum inscitiae Dioscoridem insimules: noriit enim qui uix prima medicinae rudimenta didicere,no solum ante accestiooem, sed nec eo die. 'ouo futura timetur accessio ,humores,qui febre faciut esse purgandos.Resipondeo igitur petenti tibi, nec , proprii honoris uento ut
ais) inflatus,sed ueritatis ui,no aliare impulius, medicos agaricum Robeοκ dαπῶ&rheon ante accessione prebentes non ad purgadum .sed ad rigo- iotaru ac D rom prohibendum dare, sicuti dc costum, Si piper,&laser atq; idse- Ihouesca εnus mille e quod ipsius Dioscoridis uerba aperte ostedurat, de aga I - S ui Umrico scribentis: Ante accestione datu rigore soluit: praesertim quum nodum de purgatoria eius uirtute mentione fecisset, de qua post ea verba agens si dii: Purgat & uentre. unius uel duaru drachmarum qn pondere eum melicrato potum. Qui loquΘndi modus declarat eas, M sequas hactelius dixerat in diuersis morbis utilitates, no a purgatoria δε in, cuius nondum meminerat, sed uel ab adstringente, uel a calefaciente fieri.Post historia enim de uiribus loqui hoc modo coeperat: Vi quidem adstringens est, ac calefaciens: facit aduersus tormina,
eruditates,& reliqua quae sequuntur. Clarius etiam hoc Galenus d mostrat eodem de Agarico capite, in haec fore uerba: Discutit crassitiem Incidit: uiscem obstructiones remouet,& propterea arquatos ex secoris obstructione sanat comitiales adiuuat, circulares rigoa tenacibus humoribus factos tollit. Et quu omnes r censuisset uires in fine addit:Etiam purgat.aperte ostendens,ea quς prius enumerauerat,no a purgatione fieri,sed a uiribus quas primo loco recensuerat. sed ut ad Dioscor reuertamur cuius tantu testimonio niteris, quum ad purgandum minimum drachmae pondus requirat,ad rigores trium obesorum pondere sit contentus, nonne euidenter ostendit se in rigoribus submoliendis purgationem ab eo non expetere Ex his constare satis arbitror, non ad purgandum, quod omnes boni refugiunt medici agaricum ante accessiones dari, sed calefaciedi,discutiendi,& in eidendi grava. Quaesiuera sunt, quis credat rheon,cui nulla purgandi uis, ties a Dioscoride uel a Galeno adscripta est,ea eausa ante accessionem exhiberi 3 nihil plus de eo hac in rescribente Dioscoride, nisi quod ad periodos facit: licet tu,nescio quo modo hallucinatus, dicere Dioscoridem affirmes,an
te febriet accessiones eo prorsu modo dari,quo Vaticu,quod cer