장음표시 사용
361쪽
Is Commoderatus Veloxio Commoderatus1r Commoderatus 21 Commoderatus 23 Commoderatus 24 Commoderatus 2s Commoderatus
Velox Velox Tardus Tardus Tardus Commoderatus
Tardus Velox Commoderatu Tardus Velox Commoderatus Tardus Inutilis. 17 Commoderatus Commoderatus Commoderatus.
Hac figura ante oculos posita, facilia redduntur quaecundi: desecsi do hoc in xqualium pulsuu genere a Galeno sunt dicta. Costat enini tres ex uigintiseptem hisce pulsibus, uere esse aequales: secundum uidelicet,quoniam tres partes ueloces habent: decimum tertium, qui
tardas: ac vigesimum septimum, qui commoderatas. Et propterea uere a Galeno atim ab initio huius capitis dictu esse, uiginti quatuor tantum esse huius inaequalis pulsus complicationes. Tres enim hi, non quia ad hoc genus pertineant,sed ad explendas quascunq; im - .
inari in eo genere plicationes possumias, in hac figura sunt repoti.Liquet de illud, quod secudo a Galeno in hac parte dictu est, diiudecim ex huius secundae figurae pulsibus in primam figuri recidere,
primum uidelicet ter ium, quartum, nonum, undecimum,decimum quartum,quintumdecimum, decimum octauum, vigesimum, vigesi-msi secundum, ulsesimumquintum, vigesimum sextum .Primus enimae quartus prima partem uelocent, liliam tarda habent, sicuti primus primae figurae: in hoc inuicem differentes, quὀd primus uelocitatis, quartus tarditatis plus h bet.Tertius& nonus huius figurae, in tertium recidunt primar,a uelocitate incipietes.& in comoderationem
desinentes In hoc & ipsi inter se differentes, quod tertius plui uelocitati r quam comoderationis habet.Nonus ς cotrario plus como de rationis quam uelocitatis Undecimus Ac decimus quartus,ad quin- 3 tu primae reducuntur: principiu tardu, finem ueloce habentes: liccet in undecimo uelocitas, in decimo quarto uincat tarditas. Ad sextii primς, decimusquintus 3 decimvsoctauus refertitur, a tarditate inixiu capientes,& in comoderatione desinetes,ita tame, ut in decimo quinto tarditas, in decimo octauo comoderatio dominetur. Cu si ptimo cocordant uig simiassecundus & vigesimusquintus,ex comoderatione ad tarditatem traseuntes: sedis quidem comoderationis, ille plus habet tarditatis. Demii vigesimus 3 uigesim assenii huius co figurationis,octauo primae concordant, ex commoderat ad tardam motionem pr9ceaentes, uincente tamen in vigesimo uelocita- ote in vigesimo sexto c5moderatione Haec quidem est Gal. sententia
ad eam usq; parte, cuius initiu, Et fiet utiq; & haeresis hic uol ut habet alia litera di*resis: in qua Gal. diuersias ait c dissidentes pniniones in hoc loco nasci pqsse, quibusdam omnes in prim figura statuedos pullus putantibus,qui duos tantum motus in una diastole habendi alijs magnitudines attendendas dicentibus:& si aequales fiunt, in prima figura,si altera alteri duplex,in secunda collocantibus. Hanc opi
362쪽
hionein si sequuti fuerimus, duodecim nuper enumerati pulsus ad secundam figuram pertinebunt, utpote alteram motionis speciemi semper gentinam habentes.Naprimus exestipli causa uelocitatem tarditati duplice habet, sicuti tertius comodelationi. Decem quoq; reliquos si c6sidetaueris, unam alteri motione duplicem habere co-snoices:& propterea iuxta hanc secundam opiniotie, ad secundani spectant figuram,qui aliam sequendo opinionem,ad priorem perti neret, cum duas tantu habeanx diuersas motiones. Subdit deinde Galenus, se conaturia fuisse ut hanc litem dirimeret,si triagnum inde sulci crum se consequuturum in arte putaret:sed satis esse hoc tantum stituere, quὀd modo altera motionii per maiorem fit quanti reliqua dimensione, modo utraeq; aequaliter se habet.Hoc enim si quis tandiu memoria tenuerit, donec discat quid earu singula apta sit demosti a re, in utra maluerit figura duodecim connumeratos pullus retanat. Demum in ultima nutus partis portiuncula, manifestum esse dieit reliqua duodecim,huius secundae figurae genera, quae in totum sunt inae iii alia, nullam cum primae figurae pultibus habere communicationcm: hisq; hanc ipsam inaequalitatem , quae in tribus uidelicet atteditur unius motionis partibus, manifeste adscribinllis itero quilo primae figurae c5 municat,nouere:& sunt a primo secundu ordinem
numerando,quintus, sextus, septianus, Octavus, decimus, duodeci
mus, decimustextus, decimust ephimus,decimusnonus, vigesimus primus, vigesimustertius, ut oesimus narius.Dicutur aute duodecim hi pullus secundum tres disterentias habere inaequalitate, non quidequod tres illas motiones specie diuersas habeant, hoc enim tantuni sex eorum conuenit: sexto, qui primam uerocem,secundam tardam. tertiam habet c6 moderatam. Septimo, qui priruam uelocem, secundam comoderatam,& tertiam tardam. Duodecimo qui prima ta dam, secundam uelocem,tertiam commoderata Et decimoseptimo Fo qui primam tardam,secudam comoderatam,tertiam uelocem .Et decimo nono, qui primam commoderatam, secundans aeso cem, tertia tardam. Ac vigesimotertio,qui primam csimoderatam,secundam ue locem,& tertiam tardam habet. Sed uel quia omnes diuersas habet, sicliti sex nucenumerata genera: uel si duae extremae motiones sunt sinittes,per intermediam ab eis diuersam dirimuntur, ita ut in una diastole tres animaduertere peculiares diuersas motiones liceat: quod sex reliqua genera percurrenti facile costabit, scilicet quin tu, octauum, decimum,decimum sextum, vigesimumprimum, vigesimuquartum. Quintus enim licet primam & tertiam partem ueloces tra O beat, prima tamen a tertia persecundam quae tarda est, dirimitur:&octaui,prima & tertia ueloces, per mediam commoderatani distino guuntur:& decimi, extrema tarda media uelacitate segregantur: sicuti decimisexti tarditates, commoderatione:& vigesimiprimi commoderationes, uelocitate:& vigesimiquarti,tarditate. duis igitur horum generum consideranti liquido patet luod si a prima motione incipias,tres semper disserentes motiones annotabis. Et haec quidem en earum capitis huius partium expositio, quae aliquam ob-
363쪽
scuritatem ob barbaram interpretationem habent. Nam quς sequuntur, ubi de pulsibus agitur, qui dicroti,non discreti, ut habet communis lectio,ab Archigene uocati sunt, satis clara uidentur. In quibus tamen si quidsertὸ te dubitare contigerit,id mihi significaueris, co'nabor quantum tenues uires me poterunt,omnem tibi lcri inlluim eximere.Vale,&, quod facis,medicinam a fontibus, non a turbidis rauis haurias. Epistolae meae medicinales quas sub praelo, & annotationes in Mesuen,' ias sub incude habeo,me in respondendo fecerunt tardiorem. Ferrariae. IX. Februarii, M. D. XXII.
EPIST. II. pro D. N. Regiens in titione lubriciatates uentris, appetitus dele lione, concumbendi impotentia laborante.
V A t V o R. sunt de quibus conqueritur praestantisiimus hic uita suod cibit no appetit,qudit inflatione uenti instar in uetriculo & intellinis sentit, quod uetre nimis lubricii habet, quod ad uenerea impotes fere est-Quae licet ta uehementia non sint, ut debitas ciuiles j
ac consuetas auterant actiones atque ut nequens est) neque morbi proprie dici,neque symptomata morboria possint: quia tamen non- . . nihil impedimento nunc sunt,&uorendu ne procedente aetate agit enim ann si . in peius ruant,deterioremq; aliquam inferant in ρ lestiam,ideo cosilium petit ad caueda sutura, &amoueda prςsentia. Cuius uoto sitis factum,aliqua necesibia praefabimur, quibus no animaduersis, nec praeseruatio,nec curatio recte fieri posset. Asse stus pomisa hi, si cet uari; sint,ianam tamen habuerim cuti ipse narrat, praeinci-vEnctis iueοm pientem causam,immodicu uidelicet&intempestiuis uenereorum usum: quo ferὁ per quinquennium perseuerante, non solam genitalia, sed & naturalia membra magna imbecillitate contraxere: et iacuatis enim multis per frequentiores coci ibitus spiritibus, genitaliam ebra lassa,& ueluti flaccida, laxata, adeo remansere,ut non solum ad sup qua opera, sed& ad ea quae huic aetati cogrueret,sint inualida. Exeade causis,concurrente etiani temporis importunitate feta enim tenostomacho csi cumbebat ipsa naturalia membra, uentriculus &epar,reddita sunt debilia,& propterea deminuto in eis calore inflatio gignituriappetitus cibi prostratus est, S retentoria facultas non
Perreae tuo fungens ossicio, excremeta uetris liquidiora exire permittit.Naturalium autem horum membrorum impedi menta impotentiam illam coeundi fouent: siquidem prima ac secuta conco, o o ne non debite perfecta, tertia non ita perfici potest ut postquam reliqua corporis membra, quae ut ipse narrat fortia sunt,suam alimenta portionem acceperunt,tantum supersit alimenti quod ad multiplicandum sem en sufficiat:atq; hoe PQ ad impotentiam concumbendi, praeter genitalium imbecillitatem, seminis quoq; desectus con . Currit,qui ex naturalium membrorum debilitate quodam modo de
Pendet. Vt igitur quae . nda sunt,reM in uestigemur, ςonsiderandum
364쪽
Hiies est hanc concumbendi impotentiani'mploma quoddam ex stere,actionem uidelicet deminutam a mala temperatura,frigida se sicca, genitalium pedentem.Ex defectit ehim spirituum,& ultimi alimentKquod in semen uertendum esset, membra illa diu exinanitasripiditatem & siccitatem contraxerunt ultra eam quam naturalites habebant. Alterum autem horum,id est,desectus seminis,a naturalibus membris pede sicuti superius demonstratum est. A quibus ali quoq; affecti is in principio recitati originem trahunt, uentris enim lubricitas quae & ipsa symptoma est, malam uentriculi temeraturaio S intestinorum sequitur frigidam &humidam,quae nunc fouetur a materia pituitosa ex mala concoctione fasta.In quam etiam alia ametio, id est,inslatio illa referenda est: quae si laederet manifeste operationes, morbus esset in receptaculo, uel in numero. In vacuitatibus
enim uentriculi&intestinorum adest res, quae adesse non deberet. Pendent ergo quoquo modo uniuersa haec a mala naturalium membrorum temperatura impensius frigida, dominus plus tamen quani deceret humida. Non negarim tamen & attam bilem in Ilene & circa hypochondria, inad in uniuersos giline abundantem,tum natu ira,tum ex accidenti restricto sanguinis atri per ani uenas fluxu,quilo euenire olim cotisueuerati a frigiditate malam temperaturam frigidam, si inflationis generationem adiuuare,sicuti siccando humiditatem quadan tenus remittit. Erit igitur prinia intelio,& a qua inchoandum, euacuatio pituitata Intentionis i& atrae bilis in toto corpore,& praecipue circa naturalia membra re curativa. heriae. Secunda,malae temperaturae, factae per tua contraria calida scilicet & modice sicca, remotio. Tertia inflationis in naturalibus meabris abii dantis dissblutio. Clyarta, naturalium membroru ut suo in lius deinceps fungantur officio,roboratio.Sed haec ad praeseruationem potius quam ad curationem spectat: sicuti & uictus ratio, quam 3o statuere quintam possumus intentionem.Sexta factam in membrugenitalibus coercebit intemperiem,& ex ea pendentem imbecilli A
Quaevis autem harunt intentionum ita estplenda est, ut ad alias stiterint quoq; oculus habeatur.Nam ut a prima exordiamur per ea
medicamenta abundans materia uacuabitur ,quq no solum purgent sed&malae temperaturae aduersentur, naturalia membra roborent
& inflationem ditatuant: quae tametsi diuersa esse possint, & ex hie quae parata apud officinas semper sunt,& ex his qui de integro componi post int nonnulla tamen a me describentur, quae nostro propo
6 sito melius conducere uidentur. Prima sunt catapotia, quae habent,agaries praeparati Jαahei barba Caibarticumri 3.i .lapidis Armenici toties toti ut nec odorem, nec saporem amia atrabita. plius in aqua dimittat,&demum ter quoq; abluti cum aqua ro grais.cinnamomi electi,piperis logi, malliches,spicae nardi electae anaisi .aloes bene ex uino Cretico lotae quantum omnium reliquorum pondus,reformentur cum eodem uino,deglutianturq; drachmae poedere,vei man et per horam unam ante leuem cinnam.
365쪽
3is IO. MANARDI EPIST. MEDICIN.
Conducent &haec:9.2.pulueris hierae picrae Galeni, quam simplicem uocant,cum elota aloe, Galeni, non Melue modo compositare, &9. I. arici praeparati cu uino Creten li commixta, additis granis duobus apidis Armenici, ut superius docuimus, loti. Aut ex eiusdehierae 9.2.&9. I. pitularum aggregatiuarum Ioannis Mesue. d si amaritudinem non abhorreret, prodesset summopere pii luis,qui haberet hierae, ut superius diximus, paratae 9.2.senae, turbiti ana P. s. Tint giberis B. s. sacchari 3. 2. qui cum uino, uel iure pulli gallinacei bibi posset. Tempore aute medio inter unam & aliam purgationem, mane ubi surrexit,& pene se cocoxisse coenam sentit, sorbeat absq; aliquo liquore brupi de corticibus citri unciam. cii dimidio tanto oximelitis simplicis. Mixtura enim haec concoctione adiuvabit,cratis
sitiemque ac tenacitatem humorum auferens, eos uacuationi reddet aptiores.
Expleta prima bac intentione, quo pacto secunda explenda sit breuiter docet Galenus,& e Udem sequutus Paulus: optima frigidae, αhuinidae teperaturae aiens auxilia, acria omnia, id est, quae acuta uul- Eddicuntur:quibus miscenda ea quae adstringui absq; inanifesta in frigidatione. Ex proportione illis respodere oportere,'ilaecunq; extrorsunt adhibentur. Scire autem uelim medicos, si qui torte haec noAuictis, is ea- legerint, caput et s. Avicennae, male in uulgatis codicibus inscii
disti inuis ius, , malitiα complexionis frigidς & humidae in stomachoi si pti . quidem non ante aggeret decorio litis,quam de simplicibus diste
perantiis. Inscribendum autem esse illud caput, de cura imbecillit iis uentris secundum Empiricos,& necundum Quintum. Respodet enim quae ab initio capitis scribuntur, capiti quarto,iuxta Gr cam diuisionem libri septimi Therapeutices Galent.Ea autem, quoru principium, Illa uero &c.rei sident curationi qua utebatur Quintus, ex eodem capite a Galeno accepta. Iunitentes igitur Galeno,non Avicennae, dicimus,ad remouendam distemperantiam frigidam & hu-3omidam, post binam uel ternam purgationem,utedum puluere facto ex duabus partibus piperis longi,& parte una maceris uulgo Mace. uocant & aequali cinnamomi. Optimumq; praesidium eri, pau- cisse inum potum uini antiqui uehementer calidi, in quo si absinthii coma per aliquod tempus maduerit,longe erit praestantius. Et mulsum confectum ex duobus sextariis uini antiqui potetis,cui ad- . sit austeritas in gustu, unoq; electi mellis: quae tandiu simul bulliant, quoad ferme dimidium uini lit contumptum,ierq; per sacculit Excoletur, in quo 2o. pars pro uini portione sit pulueris Qx piperis lone partibus duabus, cinnamomi parte I. gariophyllorii parte media. xtrorsum aure ab ore uetriculi usq; ad umbilicii inunge tu cerato, quod habet olei de Spica odoriferi, olei de mastiche ana I. puluerissa tophyllorum, maceris,landalorum citrinorum ana S. cerae albae, aceti rotati parum.Et haec dicta sint de secunda intentione. Tertia hoc est, inflation disset utio, si ex his quae supra docuimus, non plene ab sollita fuerit c cis acuata enim materia, & mala amota
xemperatina, auctoq; calore, uerisimile est inflationem cessare sedi reliquiae
366쪽
reliquiae adhuc supersint, utendum medicamento,quod Dramonpia pereon dicitur, non uulgari illo quidem, quod Mesciensequuti eo m 'muniter praeparant, sed eo, quod quarto Salubrium libro Galenus . . docet. Habet autem id trium piperum singulorum partes 1 s. anisi q:, G P μ Πρ thymi,&gingiberis partes 4. quae optimo melli, & exactissime d
spumato commiscentur. Datur autem saepius in die, ante & post cibum. Proderit & oleo antiquo uentrem ungere,cui octaua castorei pars sit adiecta.
His peractis,si non tantum roboris naturalibus membris acquisi . Io tum fiserit, ut cibum appetere, tandiu retinere ualeant,donec concoctus plane sit, nec uentris lubricitas remi uerit,indendum maius robur eis est,suod quarta pollicebatur intentio. Vtendum igitur ineo barbarico scrupuli pondere, ipsum sicut est masticatum uacuo stomacho deglutiendo, addendaq; cerato paulo superius descripto,inedia
Cuncta autem quae diximus irrita erunt, nisi congrua uictus ratio coniungatur. Vitanda igitur mali iucci alimenta, & ad concoquendum dinicilia. Longior uero fuerim, si singula haec eniimerauero, alioqui non solum medicis . kd cuiuis etiam ciuiliter educato ferἡzo cognita. At si nonnulla selegero ex omnibus, nostro proposito ma-:is cohgruentia, breuitati simili & utilitati melius consulam. Ex carnibus igitur praecipue sunt,turdi perdices,turtures, phasia- Alimenta pra ni,auiculae, lepores, capreoli: post has gallinς,&columborum uel isti balistima. uestrium, uel in turribus nutritorum pulli, uituli, verveces, hordi. Ex Rranis, oryZae,& lentes, prima abiecta aqua: chondrus, id est,far,hordeum. Ex fructibus, pira,& cotonea,auellana pistacia,uuaepassae. Vuaepasiae. Pasias ituas cum dico, non eas ibium intelligo, quae ex Corintho fe- Corinthiam-runtur exiguis acinis, quas Romanias uulgo nominant, quia & eodem nomine Peloponnesi partem appellant, ubi Corinthus est, sed 3 Q ubicunq; paratas, si pingues, si cum austeritate quadam dulces, si tenuis corticis sint: tales enim & per se laudantur, & proposito nostro
plus quam reliquae conducunt. Mala, quaecunq; adnyemem reseruata,adstringentia aliquo modo in gustu senti utur: oliuae,& cappares. Ex oleribus,mentha, origanum,inlybum, praecipite sylvestre,asparagi. Expii cibus, parui, fontini,petrint,non tenaces, non multum pingues. Ex uinis, fiatra, odorata cum quadam ait steritate, uel amaritudine. Omitto multa non solum ad cibos, potusq; sipectantia, sed ad aerem, somnum, exercitium, ac reliqua quae non naturalia uocat, ueluti omnibus nota: & ad ultimum, hoc eu, genitalium membro
Dan quam enim his actis, quae superius dicta sunt,sperandum est
mala temperaturam genitaliu deperituram, atq; ipsa debitum robur consequutura: nonnulla tamen sub icienturhuic rei idonea, non omnibus cognita: frustra enim ea scributur, quς cuiuis sunt manifesta. Horii aliqua per os sumenda, aliqua extrorsum admouenda. Ex primis aliqua simplicia aliqua coposita. Inter simplicialisc maxime con Venerem ext
ueniunt.Radix,quet ab Arabibus secacul,uulgd geniculam,uel genia tantia. x s chellam,
367쪽
33o IO. MANARDI EPIST. MEDICIN.
chellaim,alijsigillum sanctae Maria, alij, qui d solia eius similia Baetino sint,fraxinellana uocant: ego polygonato a Dioscoride nocarant puto. Lingua auis: hanc reponit Avicen .lib. 3. inter medullas, lib. autem 2.plantam arbitratur foliorum enim eius, & corticis medici anas scribit. Serapio arborem esse dicit similem arbori Dirdar, id est Vimus. Vimo, qiram ct arborem Cimicum uocat corrupto tamen & hic nomine: culicibus enim,non cimicibus similia sunt,quq in VImi uesicis
. inueniuntur animalia. In fraxino tamen,no in ulmo, inuenitur res,
'Lἰ- auu quae Lingua auis nunc dicitur: de qua nulla mentio apud antiquos, sinapinian nedum ut facere ad uenerem scribatur.Linguam quidem anseris lautiquos mentis. dat in hac re Plinius libro 3o. unde fortis derivari potuit quod de x uistin mia Arabes seripserunt. Seolymau. Solymi radix,Cardum Auic. uocat lib. 3.Harisum lib. r. Anicoccum uago,uolentes ut arbitror) dicere Alcoccalon, voci coccalon, XVbion. quae pineam sisnificat,articulum Arabum more addentes. Xiphusiadio . superior radix in uino.Est autem Xiphion Graecis, nobis Gladiolus, in aruis nascens, folio ad gladii speciem acuto, a quo & nomen accepitibinas radices habens, seperiorem, quae S crmator: inferiorem, . quae tenuior & ueluti arida est. Et haec de simplicibus. Compositiona apud recentiores & antiquos magna est copia inter quas ego hanc elegi,ceu non solum ad conciabitum,sed ad robur membrorum omnium, insationis in prima c5coctione genitae dis lutionem,optime facientem. Recipit autem radicum eius satyris, quod triplici tantum solo constat, lilio siniti nisi minus esset granorum pini radicum pastinacae ana partes Eo.etingiberis, seminis anili,
Serucaeana partes Io. caudarum scinci, cinnanmmi,seminis ibi
Da partes A. moschi quintam partem unius partis,nicius electi & de, spurnati quantum satis sit: radices in melle coquantur, caudae, bulbi, & semina bene cum melle contrita addantur,& ubi ab igne haec submoueras,reliqua in puluerem redacta si ieradde, cunctaq; exa chissi- 36
me commisce,de in vitreo uase reconde, utereq; mane & uesperi.
Multa quoq a medicis scribuntur extrorsum ad hune usum admouenda, in Olbus cauendum, ne nimis exiccendi id autem consequeamur, si aliqua humectantia commiscuerimus, ueluti sesaminum , aut amygdalinum oleum uel etiam commune ex bene maturis oliuis
. Misceantur igitur amygdalinum oleum, & quod ex Saliunca praeparatum de Spica uocant,aequisportionibus,& padenchi, 3c quae ci
Aut amygdalino oleo styracis quarta pars,& benetoi decima adi, elatur. Vel ex oleo seminum cucurbitae, cui pyrethri octiva pars, M. vigesima moschi sit adiecta. Iaudat Paulus Aegineta oleues cui parum radicis narcisit,uel pyrethri, Icoeci gnimi, aut Raphidos agriar aut seminis ureticae sit adiunctum. Haeci ciu sunt praesidia, quibus spero iusto uigori praestatissimum hunc uirum restituendutii, Deo optimo adtiniante, cri clis
cus&Lonori Ferrari u VIII. Calenii Septemb. M. D. X KI X.
368쪽
LIV D ex alio negocium in causa fuit, ut hactenus literis tuis no responderim,gratissimis mihi quidem &desideratissimis, ut ab amico proficiscentibus, de quoiandiu nihil intellexeram. Sed quarum auxerit gratia, qudd ex his cognoui,te non in eorum medicorii numero esse, qui tantum barbaris fauent autoribus, ut nihil illis sapiati. nisi quod barbarie oboleat,& putidas illas literas, in quibus ab adolescentia nutriti sunt,& in quibus consenuerunt. Tantum autem uia deo te ab his abhorrere,& in contrariam abhsse sententiam, ut meae tibi placuerint epistolae,alioqui parum dignae,utatam emunctae naris uiro, quale te semper cognoui,le erantur, nedum probentur.Vel ex hoc uno igitur puto eas tibi placuiue,quod posthau ita multorum autoritate, libere ueritatem sequuntur, etsi semper fortassis notae quantur. Tantii autem uideo eas tibi placuisse,ut ad augendum earu . numerii petas ut discordiam submoueam Avicenae in Citri semine, uod lib. 1. suae medicinae,calidunt,in comentario de uiribus cordis, . rigidum,&in tertio quidem ordine, facit. QDd quidem onus hi, Civ Dm μ' libenter dimitterem, qui illum sibi in idolii erexere. Apud enim me non tanti est, ut in eo multas,hac etiam apertiores, non cognoscam repugnantias: nee in diuersis modo libris, quales sunt quos tu adducis, sed in uno eodemq; libro, eademq: libri parte,sicliti quadam ad Pactu Mantuanu medicum epistola,in populo arbore olim demonstrauimus:de qua quater eode libro hoc est,tib.suae medic. a. scripsit, ct semper diuersa. Ut tamen tibi morem geram, dabo operam, ut ipsum, si fieri potest, a cotradictione in hoc uindicem. Theophrastus, , ut quantum possum alte exordiar,lib. .de historia platarum, sub nomine mali Persicae & Medicae, arborem describit. Adrachnes solio,
aculeatam,poma ferentem odorata quae non mandantur. Citra auteserentem intellexerit, an uocata Arantia. sciri certe non potest:quia
proceritatis arboris non meminit qui his magna.illis ita deest, ii taro usta potius uideri possint quam iustae arbores. Sed nec figuram pomo dedit,quae in Arantio orbicii laris, in Citro oblonga est. Vergialius in Geomicis sub Medicae arboris nomine, ferentem Arantia deseripsisse absq; dubio uidetur,cum libro secundo canit: Media fert tristes succos,tardumq; saporem Felicis naali, qtio non praesentius ullum, o Pocula si quando saeuae infecere nouercae, Miscueruntq; herbas & non innoxia uerba, α
Auxilium uenit,ac membris agit atra uenena.
Ipsa ingens arbos,faciemq: simillima lauro. Et si non alium latἡaactaret odorem, taurus erat folijs haud ullis labentia uentis, Flos apprime tenax animas & olentia Mediora fouent illo,&senibus medicantur anhesis. Haesi
369쪽
33i IO. MANARDI EPIST. MEDICIN.
Haec ille. At Dioscorides eo de nomine ullis, non eandem rem cis vergilio, hoc est, Aran tiu,sed Citrum intellexit, malum eius oblon gu elle dicens,rugosum,colore auri,& cum grauitate odoratum. Ga lenus quia arbore malum Medic. a appellet,fructum, non malum Modicta, sed Citrion uocari ab omnibus scribit: id dubio procul intelli Ins, quod Dioscorides: carne quippe edi dicit sicuti cortice: quo cle Arantio intelligi nequaqua potest, carne uel non habente, uel si habet, non tale ut mandi per se possiti Serapion, Dioscoridis & Gale' .ni uerba asserens, no de alia re se loquutii ostedit, quam de qua illi Quod & pariter dicendii de Auic.in 1. suae medic. lib. de Citro cade Iciscribente quae Diorsc.Galen.& Serapion.Vnus igitur hic erit tuendiri a contrus Avicennam modus, ut de Citro Diosc. & Gal. in t tuae medic.lib. cu 4 Lbρυμ solu- Ioquutum dicamus: in comentario de uiribus cordis de Aratio. Sed q- quia Arantiu in lib. I. in tractatu de urinis,& lib. s. uocauit trangu- tu,& semen quoq; ipsius Arantis aeque amaru sentimus sicuti Citri, quod est cesoris argumentu, ideo licctibi forte non satisfaciet resposio. Et prorterea alia uia inuenienda est,qua hanc submoueamus re-
AP seruust. pugnantia. Dicanius igitur, Galenu sequetes , quod quum duplicem
in noc, sicuti ferὁ in cuiusuis alterius fructus semine, inueniamus par te, unam quidem extriniecus quae ueluti cortex est &tegmen, aliam x interiorem ueluti nucleum: de hac in commentario de uiribus co dis, de alia in ta medic.lib.loquutu Avicennam. Hanc ne fortὁ ficta a nobis credatur,in Citri semine diuersarum partium consideratione.
facit Galen. lib. . de simplicibus medicamentis: ab initio enim capiatis in quo agit de malo Medica, in semine per semen totu id,ut arbitror,intelliges, quod carne & nucleu inteliacet dominari dicit acidam qualitatem ac siccadi uim,adeo ut in tertio sit ordine siccantili&in frigidantisi.Prope finem autem capitis,nucleu, qui est uerum semen,amaru dicit, siccareq;&discutere in secundo qrdine.His igitur duobus modis uel altero eoru tueri qui uicennianus suum magi- 3 strum poterit,ne sibi repugnare in Citri semine uideatur. Quomodo autem ueritati code capite non repugnauerit,defendat ali 1. Ego Aulaenae loca monstrabo, ubi a ueritate uideri potest deviasse. Corticem Citri in toto Citro. calidum esse ait in primo ordine siccum in fine secundi: quum Galenus siccum absolute in secundo, nec calidum, sed uel comoderatum
dicat, uel parum infra temperamentum.In alia cotrarietate, carnem
calidam dicit,quam Galenus & Paulus frigidam. Sed neq; in semine
Galeno penitus cocordat: facit enim calidum in primo,& siccum in secundo,dicente Galeno,quod discutit & siccat in secundo Decoctu eius suavem oris odorem corpus pingue reddere: quorsi postre- έ,
mum neca Graecis, nec a Sermione scribitur,& Omnem excedit rotione. Acidam eius partem esse bonum nutrimentum gutturi & pulmoni:quoru utrunq; rationi, alterum contrarium est etiam Serapioni,nocere pulmoni assirmanti. eandem sedare mulierum infirmita-- tem, obscuro sanὁ sensu,&si de mensibus intelligatur, ut locus ille requirit, a Dioscoridis sententia alieno, qui edi a mulieribus dicit, 'Arimu ααν, id est,iastidia quaeipiis praegnantibus superueniunt:
370쪽
quaru Aristoteles quoque meminit,libro de animaliu historia septimo. Cogitet qui Avicenna colunt, quomodo his resipodeant: sciatq;rio temere in toto se do libro inueniri caput in quo no similia his. A longe etiam maiora errata diliges lector ualeat inuenire. Tu uero perge ut coepisti,& pluris sit tibi ueritas, quam multorii quantuitis magni nominis, multis seculis praescripta autoritas. Vale. Ex Fesexaria, XV. Calend. Martias, M. D. XXIII.
X tribus quatuorue qua a me petis doctiss. pariter amicissiliae Hieronyme, uix imum est in quo tibi, ne- scio etiam an plene, possim satisfacere. Verii enim Ligusticu, seu ut Galenus uocat Libysticu, uix semel Liras cum. cospexi,neq; tunc quide satis certe. Semen enim solii Libsticum. mihi monstratu est,cui quidem ea omnia quadrabat, quae a Diosco, ride scributurierat quippe nigru, oblongsi, odoratu, acre,& sceniculi figura. Sed quia nos; folia, neq; radice uidi affirmare certo no ausim Ligusticum fuisse. Vulgarem uero hanc herbam,quam pro Ligu Via re Lig - . stico passim herbarii ostendiit,apii semper speciem putaui. Sed cum si cum uel ad
ad certum eam caput referre laboro, mutare sententiam cogor, atq; Apium uri ad ad fecitndam potius Dauci specie redigere: ueru&hoc no absq; for Diaucum reri midine donec partes eius omnes exacie fuerim conicplatus, quod gG m. tempestas anni nunc non patitur. Cordum eni seu Carui agreste a Serapione uocatum,nsi est ambi- Cordum .guum id esse quod Graeci & Latini Cardamomu uocat. Respodent sedamom; enim quae eo capite a Serapione dictatur ex Diosc. sententia, his quae
Dioscorides ipse de Cardamomo scripsit, no absq; tamen multis erroribus,quoru nsinullos afferre no ab re putam , no tui causa, quem norim ex eoru numero no esse, qui hisce Arabibus medicis adeo anficititur ut no aliude medicina haurire uelint, qu.am ex illorii turbidis lacubus: sed propter hos ipsos,siqui forte tales in Academia iam iastra reperirEtur. Atq: ut multa mitta quae in electione peccauit, atq: . I, 'alia non ulla leuiora,in medicinis pro lato uerme Astarides scriptit, quu sint hi minimi uermes,& infimo intestino haeretes: Latus adedmagnus,ut tota fere interior intestinorii membrana in eu uersa ui-- deatur ut quad ad Pactu epistola olim aperuimus.V2i etia Diose rides misceri dicit ad ungueta spissanda. Serapion oculoru uertit collyria. Aprisio errore nec Avicen. immunis fuit, sub eadem Cordument uoce de Cardamomo scribes,pro Lato uidelicet uerme, Astaridem ponens. Quid uero ii terq; per Cardamomu intellexerit. bo- Cardamomπnus erit uates qui diuinauerit.di ullum siquide in eo cap. Graecii auto Arabum annitarem affert serapion: quod magno indicio est, esse medicinam no- medicHuam,antiquis medicis incognitam.Duplex uero quum faciat, maius incogitium.
stilicet & minus,in maiyre describendo parum inter se sunt coco