장음표시 사용
341쪽
Ate Dioscorides non dicit: nec ubi de accessionibus loquitur, ullam de agarico mentione facit, sed alio interposito remedio, in haec uerba coparat: Dosis ad singulos affectus similiter agarico eodem pondere,&hidem liquoribus. Addis praeterea Pauli testimoniti, sed nec uerba, nec locum signas. Eno quum totum Paulum non semel perlegerim, uim purgatoriam riteo adscribentem nunquam inueni. Tu si locum mihi monstraueris,plus tibi hoc nomine debebo, quam ijs
laudibus, quibus me non merentem accumulas. Vale.
Ex aedibus nostris, VII. Idus Quintiles, M. D. XXII.
IOAN. MANAR DIE PISTOLARUM MED Iu
EPIST. I. Ad Uinrisi. Mirandutinos Principes,DIoannem Franciscuniliseris, DIoannam
pudicitia oe uenu late nemini secundis. de
V AE misistis poma, grata mihi admodum multis nominibus fuere: & qudd pereprina, nec in nostro hoc climate hactenus quo asciamus) inuenta.& quod a uobis missa, quos ita obferuo & colo, ut mortaliu neminem. Accessit his & ueluti nata est tertia quaedam gratia, quod uidelicet occasionem praestitere uestigandi, atq; ni fallor inueniendi, quo nomine ab antiquis uocata,& quas eis uires illi adicribant, tui medicinalem qmateriam nobis reliquere: obiterq; quod alioqui libens semper facio) aliquot explodendi errores in h:s Arabit libris repertos. quos nostri seculi medici instar oraculi habent. Veritus autem ne quod plerunq; accidit dum aliena insector inscitiam, meam prodam mea e meditata examini uestro submitto, ut qui arborem issam, a me nunquam uisain, optime nostis, dc acri uestro insenio no exilia taemodo sed his longe abstrii siora iudicare estis idonei. Pontum ad me missum,uulgd Aetarolum uocatui, antiquos uo se Mespilu.ex his colligo quae de primo Mesipiti genere scribit Dioscorides: Ea enim quantu ad fructum ipsum attinet ira Ararolo nostro quadrat, ut hau uisse eum in manu uideatur, quum scriberet: Pomum, inquit,paruo malo simile,riistu iucundum, ternis intus ol- siculis, unde nomen apud aliquos Tricocco: sera ei maturitas. Ex uibus uerbis aeque colligitur,& Azarolum esse hoc primum Mespiti genus,dc pomum id quod nuc Mespilum uulgd vocamus, sub eo- Anthe . dein genere non utiq; contineri, quod Anthedon nominant The'----. Plirastus & Plinius, Dioscorides Aronion, nisi forte codicum uitio uel in
342쪽
Loue in Dioicoride Anthedon uel iiDllis Aronio legendum sed sub se do, setanion &Epimetis uocato.De eo siquide scribitide Diocquod in Italia nascitur, Si latioris est umbilici: qui usqueadeὁ latus nostro Meipilo est, ut nulli pomo magis.Et quamuis uel ex hoc solo ualeat unum ab alio genus internosci, addam tamen & nonnulla ex Theophrasto accepta . quibus euidentiora quae diximus reddentur. Fert, ait Theophrastus, setania fructum grandiorem, candidiorem. sellitiorem, lignumque intus mollius habentem: reliquae minorem, sed odore praestantiorem, magisq: gustu adstringentem, ita ut o seruari diutius possit.Mespilum enim nostrum magnitudine ita superat Azarolum, ut ad iusti mali crassitudinem aliquando accedata colore, est, si non plene candido, ad candorem tamen plus quam Aetarolum, quod uerὸ rubens est,devergente. Tanto uero prae illo dii utrunq; maturum est,facilius soluitur, ut suctu deglutiri etiam ab edentulis succus eius possit: tuum A1arolum bene dentibus attritum, uix succum emittat.Lignu quod intus, mollius esse nostro Mespilo quam Aetarolo clarius est ei qui utrunq; gustarit,quis ut proobari a nobis debeat. Illud potius in dubium uenire possit, Marcellieommentaria in Dioscoridem legenti an recte danetur a Marcello
Hermolaus, qui-μα uinciri ,r acinos molliore ligno conuerte Patroe--rit, quum πυρω nucleum, non acinum significet. Mim eerte uide- Homolo. tur Marcellu tam hic, quant alibi frequeter, occasionem potius quaesisse quam inuenisse Hermolaum calfiniandi.Nam ut omitia, quod Hermol.taxari in hoc non potest, nisi pariter & Plinius aecusetur. qni lib. I s. eap.iuxta uulgatam capitum Plinii sere onem 1 o. eisde pomnino uerbis Io m iuiim Theophrasti in sua transcripsit historia:
Ndnne ipsemet Marcellus capite de malo punico, cotra communε ut ait aestimationem vilia acinum maluit, quam nucleum conuertere qiuibusdam coniecturis motus, quas nihil habere momenti, in
3o quadam ad ipsium vistola demonstrauimus Sed quocunq;. nomine intra neci illud lignit nucupetur constat id mollius esse nostro Mespilo, quam Aetarolo: nee tria tantu, sed quinq; ueluti ossula in nostro cotineri. Constat&illud Aetarolum diutius seruari: quando de adhuc apud me unus eius fructus hoc tepore superest incolumis, per tot miliaria ad nos aduectus, per quot a nobis distat Neapolis, quum uix ex mea uilla,minus quam unius diei itinere hine distante, circa Calendas Novembris nostratia Mespila ferri possint incolumia: 8e pro miraculo haberi possit, si nunc unum reperiatur. Graecorum igitur testimonio, quibus stibscribit & Plinius aperte satis ut arbitror. 6o ostesum est, A1arolu esse fructu primi Mespilorii generis a Disco.de , scripti.Vt tame hoc etia reddatur eredibile his qui sol u barbaris credunt, aliqua ex Arabum libris sunt sub ijcieta, ex quibus & id cognoscatur quod uolumus,&prsterea intel ligatur,unde sit Araroli nomen derivatum. Serapion capite centesimo nono, cuius titulus est, Tde sorbo. sub Tarer nomine agit de Mespilo: quod si quis non cre- , VP 'dit,conscrat quae ibi ex uerbis Diosc.leguntur,liis que ab ipso Dioci ibuntur, statimq; cognoscet fallere inlctiptione,nec de Soibo ibit ' μ
343쪽
3oc IO. MANARDI EPIST. MEDICIN.
Arabum libri agi,sed de Mespilo: similiq: quam parum his fidendii libris , qui ex
deprauati. Punica lingua ad nos uenere. Avicenna etia libro secundo capi. is3. c. nur. nomine parum mutato, Zarur enim & Aletarur appellatide eadem re agit. Mutatio autem ea uel uitio librariorum contigit,uel ob consuetudinem hominum illius linguae. qtii Hebraeorum more pleritq; sine uocalibus scribunt, unde facilis lapsus interpreti ex una in alia uocalem. sed quicquid de hoc statuatur, nullius momenti res est, si cuti & quod primum genus appellat Triagulum Latinorum, quiana ad secundia potius senus pertineat, ut Latinii dicatur, ceu in Italia nare m. AHem. scens, ut dicit Diosc. nec Triangulum dici aliquo pacto sed Trigranium possit. Eiusdem census errores sunt, quὁd secudum genus uocari a Graecis dicit Teselimon & Sentalium, pro Seianio & Epimelide. Illa uero maioris ponderis, quὁd secundum genus facere capitis Adpeingentia dolorem ait,&esse malum stomacho: quae ratione carent, bonis au-
eapiti cir uen- toribus aduersantur, nec experimento comprobantur.Ea enim quae
oculo utiba. 3dstringunt,quum uapores deprimant,caput potius iuuant quam laedant: ut illa adstringente uentriculum roborat. Sed& primum genus, quod non ualde a secundo uiribus differt, bonum esse stomacho scribit Diosco.&eum seouutus Serapion. Galenus etiam in lib. de rebus boni maliue succi, Mespita uetriculum de uentrem dicit ro io Comat μ- borare. Causa uero erroris huius Avicennae fuit, qui d Comari uel
Arb--m Arbuti, quod idem est, fructum, rem quidem a Mespili utroque genere diuersam, nomine uero & effigie similem nam & ipsa Epimetis a Galeno & Paulo dicta est cum Mespilo confundit,cu-Vης ' ius fructus ita capiti & uentriculo nocet, ut Vn eao. ei sit nomen: ex argumeto, ut ait Plinius, unum tantum edendi. Sed Avicennae errata, leorsum a nobis dicato ad id opere, si operaeprecium uidebitur. Ainroli nomἴ aperienda, missa nunc facientes, id potius prosequamur, quod supra otide deriviis polliciti, unde scilicet Araroli nome derivatu: quod certe Laci
le est scienti sus hanc arborem Neapolim ex Hispania transportata, 3o in qua longo tempore Punico idiomate Philosophiae & Medicinae uiguerunt Itudia,extaret adhuc ibidem multarum rerum, Uaecipue earum quae ad medicinam spectant Punica uocabula. Tullite igituruerisimile est hanc arborem secum Punicum in Italiam nomen, addito,ut lingua illa cosueuit, articulo. Dicta igitur primo Aletaror,de inde mutato r ultimo elemento in i,ob affinitatem quae in utroque est, additaq; It. alica pronuntiatione,quae in uocalem desinit, Lazaro. Ia uel Ararola fuisse denominata. Haec sunt quae me mouet ad putandum, Azarola esse uera primigeneris Mespila: quibus si aruor ipsa consentit,pedibus manibusque in hanc abibo sententiam: si ui- oae licet est inter amplissimas & longaevas,aculeata, solio Pyracanthae,antequam decidat rubescente,storibus amygdalae,non tame rubentibus,tigno De denso & solido.Cupio aute aec a uobis discere,simul me an meam hanc opinionem approbetis, intelligere. Valete principes optimi, Manardi uestri memores. Ex Ferraria,Idib Decemb. M. D. XX MIL
344쪽
E P I S T. II. Pro Sacerdote uertigin o.
A S V S tuus,iat ex narratis abs te e5hcio, est itertigo, aerassa bile ad uentriculii ex iocinore trasmissa. Pro cuius curatione ac praeseruntione praeter ea quae iam facti sunt. haec obseruanda uidentur: Utatur semel in hebdomada duabus uel tribus ex pitulis quae habent,s, rheubarbari electi,agarici trochiscati ana drachmam Io semis, mastiches, spicae, sandalorum citrinorum, rosarum rubearum' an a grana septem, cum syriapo ronato fiant pilulae nouem,& sumantur per horam ante cibum. Diebus quibus non sumis pitulas, sumas duas placentillas confectionis sequentis : Specierum aromat et rosati. specierum tria fandaliana drachmam semis. Σucchari di sibluti eum aqua rosata quantum sufficit, fiat confectio in placentulas. Utatur interdum clystere tali: Mellis rotati unciam unam, et ucebari rubri I. semis, diaphiniconis drachmas duas. olei uiolati uncias duas, olei anethini unciam unam .Ex his cum iure carnis, uel decocto ex malua, beta,& uiolet communis foli)s facta, tale, & uitelloio oui fiat clyster.
Fugito aerem nebulosium, uentos, maxime austrum, aerem nos cturnum,radios solis & lunae breues deambulationes, a pectam rerum uelociter motarum, ut aqtiae currentis: rotae,& similiu, magnos strepitus & sonos, fumum, multam in tetionem in unam rem,& maxime luminosam,artem scribendi ascensum loci eminentis, aspectu rerum profundarum, subitam reuolutionem de latere ad latus,in linationem capitis ad inferiora. Cibus & potus sit modicus, ita ut fames uitetur ae satietas. Panis sit ex farina non in totum a furfuraceis partibus mundata. Vinum so debile album .uel caesiolum, ita dilutum, ut omnis sumus reprimatur. Vitentur evaporantia, qualia cepe lallium, porra, atquecidgenus alia. Item fabae, phaseoli,& similia. Lactucis non continuὸ uescatur. Magis enim conueniunt en diuia uocata, cichorium, portulaca Brassica nullo modo comedatur,tus uero eius est non inutile. Fercula conueniunt ex milio, panico, oryza, sarre, esceribiis se
, ctis. Bonum tamen est . ut uespere a cibariis liqitidis abstinem Carnes sint pullorum, gallinarum, perdicum, phasianorum, hoedorum
castratorum, uitulorum.Uitetur vaccina, porcina&c.
o Condimenta fiant ex agresta, uino granatorum, succo limonum, uel arantiorum.Vitetur synapi sinus, qui motarda dicitur. ΝFructus humidi uitentur. Item ex siccis, castaneae de nuees. Concedutur amysdalae.pistacia, passulae. Pira seu cotonea in fine omnis cibi ac potus sunt laudabilia. Eo uero tempore quibus non reperiuntur.utatur uel citoni to, uel coriandris praeparatis in fine cibi. Somnus sit capite bene eleuato per duas horas post cinnam non
silico corpor sed super latus primo dextru post sinistru,& adii':
345쪽
horarum octo spatiiam protendatur. Vitet somnii diurnum,neq; eaput multum calidum teneat in somno . . Summopere nitaris ut singulo quoq; die uentris onus deponas. in quo si naturam auaram uideris, uel clystere, uel baiano ea incites. Fractionibus mane erebrὁ priusquam surgas, utaris quae a super nis partibus eoilo uidelicet iis cipientes in infimas desinant. Uesperi uero cum te in lectum collocas, pedum plantas donec te somnus occupet, fricari facias. Operairides ut capitis superflua per nares &os expurgentur. quod si per se non respondent, masticatione mastiches,&a ibitione in nares unius guttae succi radicum betae, recrementum prouocetur. Quae tamen remedia non nisi raro admodu.&post pilularum sumptionem facienda sunt. Frictiones magnae capitis uitentur,leves tamen pectinationes coueniant. Caput bene a sordibus mu dum teneatur. Effusio aquae calidae super manus& pedes multu laudanda est. Venereorum usus non minus in hoc casu, a medicorum canonibus interdicitur, quam a sacris canonibus est semper sacerdotibus occide talibus interdictus. Pisces omnes, praeter paruos fluviatiles, dimittantur. Caseus,&quae ex eo cibaria conficiuntur,similiteisimittendus: pauco tamen interdum pro sigillo ut ita dicam stomachi, in fine menst uti potes. Oua rece tia, sorbilia, uel in aqua post fractionem decocta,& cum modico omphach eondita conueniunt dura uel frixa & non recentia relinquantur. Exercitio utatur temperato,& in quo quatum possibile est caput quiescat: ideo uitanda equitatio, equi tortoris, uel multum caput comouentis. Quies tam corporis qtiam animi summe proficua est, ideo ira,clamor contentio, cantus, cum similibus fugieta. Haec sunt uenerande sacerdos, quae mihi in praesentia multum occupato, scribenda se obtuleriit, cum quibus spero te pristinam ualetudinem recuperaturii annuente eo a quo eu uera salus,&omnis medela, cui sit honor 8c gloria.
EPIST. III. Conssium pro infante coxendicu laxatione laborante.
E X A T V R. nobilis hic infans, ut ex his quae non mInus eleganter quam erudite scripsit Excelletia tua, eo gnoscere potui,morbo in compositione . atque illo eiusdem morbi genere, qui mordus in positu dicitur. Superius enim reminis rotundum caput,a sinu coxae, que eotyla Galenus uocat, in quo naturaliter coniucitur,diductum est ita iit laxatus articulus sit, non luxatus. Si enim luxatio adesse necessarid si moris eaput,ut Hippoc. primo,&post eum reliqui medi- ei tradidae uel in interiorem partem, quod maiori ex parte continllit,uel in exteriorem promotu esset: quod minus quide frequentern . frequentius tame quam uel in priore aut posteriore, quod rari;
ad odii contingit. Nullii autem horti in hoe casu dici potestinin si in Exteriore uergeret,crus breuius fieret, & in interiori parte semem gis concauit,& nates gibbosa,& extremitas seruoris quae iuxta ge
346쪽
nu est.crus pariter de pes introrsum ii emerent: si in priore, ad calce par alteri esset: si in posteriorem,ut in secudo,breuius. Restat istitur ibi iam primus modus, de quo ambigi ponit, quonia in eo crus longius tuo copam est: quod in hoc infante, ut scribis iactu est. At si hoc
esset, moris caput nianifeste in interiori parte uersus perin eo sentiretur, pesq; in exteriore partem spectaret,genu prominetius esset. nec flectere crus ad inguen ualeret: quorum nullum Excelletia tua. quae infantem diligentius attrectauit, inuenisse significat. Erit igitur morbus hic, si Pauli Aeginetae modo loquendum est, non exaruire-io ma, sed pararthrema proprie uocandus: quaquam si Paulo ipsi crededu est, coxendix soli exarthremati, non pararthreniati subiacet. Sed quomodocunq; uocetur,morbus in polatu est, quem ueluti symptoma lequitur impedimentum ambulandi: praecedit ut cauca, materia pituitosa,ligamenta, copulas uerelaxans,ac ni olliens. Queare intelia curativa quae a morbo sumitur siue exarthrema siue pararthrema sit. erit capitis ossis semoris in suum locum repositio. Quae intentio ut facilis est cognitu ,atq; fiatu non dissicilis,lta annexam habet difficilimam cautelam qua uidelicet caueatur, ne idem casus iter u &crebro contingat. res adeo dissicilis est, ut multi,atq; hi quidexo insignes medici, eam omnino impostibilem iudicarint. Cotrarium tamen & dixit &sensit Hippoc. cuius nos sententiam sequentes, prinio quid pro cura agendum uideatur annotabimus, secundo quid
Ante omnia igitur enitendum, ut quato magis fieri potest,corpusculum infantis superfluis humoribus,& praecipue pituita,quae motbi causa est,uacuum sit. Si enim pleno existente corpore repositio retetur,eericulum erit ne maior copia materiae ad locum trahatur. quae resilire os plus quam nunc cogat. Haec euacuatio comode fiet
ex crebra assiimptione uel medicaminis de Turbeto, uel pitulae de so agarico, uel ex rotula elescophi uocati. Conducent etiam ad hoc clysmata ex decocto unius partis Iuae & centauri j minoris, & duarum partium maluae,in aqua uel uino.Vbi mundum fatis corpus uidebis tur,aggredienda principalis intentio, ut loco scilicet suo os reponatur,naal usq; positus remoueatur. Fiet hoc apte, si unus uir plantae pedis pueruli palmam manus leniter premendo admoueat,alius circii
dato utraque manu femore, uersus coxendicem tandi ii impellat, donec crus ob laesum,&ob laxationem longius factum, alteri aequalefiat. Qua chirurgia si iesio aliqua ex mora in copula acquisita impedire uideatur, pr molliedus locus erit cli althaeae radicibus, oleis,adipia 6 bus,atq; aliis id genus.Dehinc, ut lictum est loco luo femur reduce' dii. Ita enim curatio fine habebit, sola remanete in medici cosilioIrs seruatioe,quq ut dissicilior,ita maiore ingenio & studio procurada. Reducto igitur femore,& utroque crure aequali reddito, ne rursus recidat,sta im assicula utriq; plantae ex qquo adnectenda,quae ita crus firmet,ut prolongari plus suo compari non ualeat, puerq; erit diutius lectulo continendus: omniq; ingenio procurandum,ut muri illi qui articulinu laetaruar,resoluantur,ocne alij ad locum denuo. M 1 Euant,
347쪽
sio IO. MANARDI EPIST. MEDICIN.
suam, cauendum. Secundum congruo uictu,& ad siccum uergete, euacuationibusq; superius dictis procurandum.Vomitus tamen carteris praestaret, utpote simul distrahens& euacuans:sed dubito, ne ob aetate imperari pol sit. Primu medicamentis loco admotis aggrediendii, ouae satis exiccet & adstringant,nec nisi modice calefaciant, quale eri metum ex acitia in qua uulti crint granatorum cottices. rubi cymae, myrti folia, oc cortices radicum ulmi. Fiat autem cum spongia noua.
Fomento ter ad minus facto, madefaciendum linteum in oleo murtino,cui quarta pars folimru myrti adiecta sit,& supra latis arcte Ioalligandum. d ubi per tres dies factum fuerit, inentum quod
ex aqua paratum fuerat,ex uino nigro adstringente faciendu criti additis gallis & alumine, ad reliquorum pondus: oleo uero pro myrti foliis. addendi castanearum interiores cortices .Q Dbus per alios
tres dies peractis, per totidem alios hoc cataplasmate utenduin: Ro--m albarum,farinae lentium & oroborum ana partem I.dactylorum acerborum,foliorum faticis ana partem I. s.cum oleo myrtino
fiat cataplasma. His peractis summouenda assicula a pedibus est, diligentius, considerandum, an crura in debita aequalitate perseuerent. Qu9d si inuentum fuerit,poterunt illigata dimitti: si non, rumsus colligari,puero tamen in utroq. casu adhuc in lectulo detento. Mutadaiue auxiliorum forma .a cataplasmate aduocata nuc cerota. erecta. uocata nuc dico, quoniam antiquis cerota exibia cera oleo adiecta coponebantur. Quae uero nunc cerota dici intur, resinacea esse oportet & glutinosa. Aptum autem mihi uidetur in casu nostro hoc futurum, Mastiches partem una m tillorum, seminum rosi, maceris, corticum thuris, uerorum balaustiorum,hoc est ioru sylvestris mali punicae ana partis unius quartam partem, resinae lariceae purioris, quam lacrymam uocant, partim: fiat cerotum, quod luper corio extensum loco applicetur,&per decem dies absque alia permutatione tenuatur. Quibus tra a factis, concedendum puero ut iurgat,no in 'men ambulare permittendus,sed i edere cogendus,pedibus aequaliter stipi a solium firmatis. Atq; hoc agendunt,donec in totu quadra sinta dies transierint'ost quos perna ittendum ut ambulet. Quod si iacere nequiverit,ad fortiora ueniendum erit, habita tamen aetatis ratione, quae nec Iustionem, qua Hippo.& alis in hoc casu faciunt. sed nec medicamina tolerat uenemeter urctia. Ego in hac aetate nouant cenderem folia uel radices Lepidis,ctim iuillo adipe antiquo. Licet autem multae sint herbae Lepidion uocatae, Paulum Aegineta sequutus, eam acciperem quae utilgo nunc Raphanus dicitur , soli stauro quidem similibus, sed longe maioribus. Haec mihi uis alunt in cura huius difficilinii morbi opp.rtunariui -i bus si non penitus ianus fiet,Deo tamen Optimo,& omnis. boni largitore iuuante,spero aliquantii perconualiturum,coadiuuante euacxcellentia pira,cuius iudicio quaecunq; scripta sint,permitto.
Ea Ferraria. XVHLFebr. M. D. XXX L
348쪽
E PIST. III L pro uenerabili quodam Monacho.
V o magis magisq; circa casus P. T. eogito, eo magis ab eorum opinione recedo, qui te eo morbo laborarei arbitrati sunt, quem recentiores Melancholiam mira chiam, uetustiores hypochondriacam de inflatiuam uo carunt. Quanquam enim Steperatura,& corporis haγitudo,& praecedens uictus,& professio,& literarii studium, ab atra ite non abhorreant: ea tame abesse uideo, quae adesse necesse est ei qui hoc morbo uexatur,&quae in eius definitione, ueluti essentiam' ipsius demostrativam apponunt. Sic enim eam affectionem Paulus Aegineta definit: Melancholia est desipientia absq; febre: a melana. cholico humore facta,cerebrum atq; intelligentiam occupate. Nullam autem ego in P. T.desipientiam,nullam in aliqua uirium eere, bri, quas animales uocat,oblaesione animaduerto: ted totum potiti contrarisii. prudenti stimum concinunt,tenace memoria,atque absq; omni labe imaginationem. Tria praeterea genera huius morbi, Galenus,atque alii Qui cum sequuti iunt, enumerarunt. Primum, ubi cerebrum ad atra bile in seipso contenta,malam recipit temperaturam. io Alterum,dum atra bilis in uniuerso corpore redundans cerebrii malis uaporibus replet.Tertiti, san Suinem elacholico circa hypochondria, praecordia a Celso uocata, cogregato uapores ad cerebrii mitte
te. Primu & secudum neque hi qui te melacholia laborare medici dicunt tibi adscribunt. Tertiu uero praeterea quae superius dicta sunt indicia,abonis autoribus tradita, procul a te abesse demonstrant. Ea sunt a Diocle scripta,&a Galeno non reprobata, sumpto cibo,sputu humidii multu ructus acidus,aestus & in udatio in praecordiis,uentriculi quadoq; uehemetes dolores, ut ad dorsum usque non ullis ex tedsitur: uomitus uel cibi crudi, uel pituitae, uel humoris amari, uel 3O adeo adstringentis, ut dentes ex contactu obstupescat.Addit his Galenus ex Hippocrate, metum & mcostitiam longo tempore tenetes: sub hisq; duobus contineri dixit quaecunque mesancholicis contingunum tittamq; ad id eos ducere,ut odio omnes persequantutatimorem uero, ut more puerorum in tenebris paveant.
Addit his Paulus in concoctiones:praecordiorum aded uehemens pondus, ut conuelli uideantur.Avicena nauseam inseparabile,& plurimum in quibusdam horis circa praecordia tremorem. Haec sunt melancholiae hypochondriacae indicia, quorum si qua sorte in te inueniuntur, ea uel leuia sunt, uel non conuertibilia, .sed natiss quoq; morbis euenire ualetia, potissimumque ex uentriculi imbecillitate ,rentiq; ac lienis aliquali obstructione: facit enim uentriculi imbecillitas,ut cibus,praecipue ubi cococtu difficilis sit,in eo diutius mora trahens, grauitatem & tesionem in illis regionibus pariat,& ut aptior ad id pars in fatuosum spiritum conuertat: qui huc atque illuc absq; ordine excurrens,&dorores & iesiones in inferiori uentre eo usque gignat, quoad exitu inveniat. Ad quod etia iuuat
vi rensi obstructio,quae alioqui sola ea simplomata solet efficere.
349쪽
3ii IO. MANARDI EPIST. MEDICIN.
Sed& lienis obsti iactio,iletans ne sanguis bene a succo melachol . emundetur. Ex quo etiam moestitia aliqua & solitudinis amor. atq; alia id genus nonnulla uel fiunt uel augetur. Augetur dico, quoisi iam pro sessio ipsa monachica ad haec sua sponte inest natiprςsertim ubi ei adnectitur literarum amor.Notum enim est illud Aristotelis problema,cur homines qui timento claruerunt, uel in studijs phil sephiae, melancholici omnes fuisse uideantur.
Tribus igitur, ut ad rem iam ueniam, nuper dictis morbis P.tuam affici iudico: mala uentriculi temperatura,lienisq; ac renum obstructioneaex quibus omnia ea symptomata tequi puto, de quibus conqueritur.Primiq; causam esse,frigidorum humorti copiam, pituitae scilicet ob ocium&cibaria monachis consueta genitae, & atrae bilis a monachali uita auctae,&alienis obstructione adauctae. Secunda. eiusdem succi melancholici crassitiem.Tertia,arenulas,quarum partem in lotio residentem aspeximus a calore iocinoris ipsorum exenum genitas, ut alia indicia breuitatis causia omittam, quae in hane sententiam me impulere. Ad curationem enim festinandum, cuius gratia haec omnia 'nuestigata sunt,ut curatiui scopi facile dici pos sint. Mala enim uetriculi teperatura cum frigida sit, rebus calidis esta: nouenda: sed quia causam habet succorum frigidorum abundatia, continuὁ fit.Ideo hi prius uacuandi, uictusq; talis instituendus , ex ouo non aiulius gignantur,& uentricii ius roborandus, ut munere suo melius iungatur. Lienis uero & renu obstructio,suis quaeq; d obstruetibus citrada,&demit haec quoq; simul cu iecore roborada.
Qu'd ad uictu ergo attinet, uitata quaecunq; cralsa mali, suces sunt,&cococtu difficilia. Ascisceda contraria,& quae aperiendi quadam uim habent,& deobsti uendi. Bonis ergo quantum fieri potest,
uescendum carnibus,quales sunt inter uolatilia gallinacei pulli, pe dices, phasiani,atoue auicul in s inetis, no a in aquosis locis uict tantes.Inter quadrupedes, uituli, bardi, verveces. Oua gallinarum 3sreeentia, Θrbilia, uel mollia ac tremula, omphacio &saccharo condita,adiecto cinnamomi puluere. Si quando uero ad pisces accedendum sint quos petreos uocant. exigui &littorales,pinguedine, lentore,&malo odore careres. Oomnia aute, tam carnes, tiam hisces, sint potius elixa quam assa,& capetroselini radicibus, odoratas menina condita, adiectis aromatiacis speciebus huiuscemodi: Cinnamomi electi partes duas, seminis anisi partem unam,piperis Iongi S albi, etinetiberis ana p.s.croci partis unius quartam partem: sacchari putissimi ad omnivaromatu p5dus. Nullum olus cibi ratione accipiendum.Condimenti aute & me se dicamenti causa his herbis utendum: men tha,betonica, petroscIino,
foeniculo, anetho, buglosio tam domestico quam sylvestri. Ex his. adiectis quibusdam betae,atriplicis, & spinaeu folsis. omnibus* in
bono iure decoctis,uel in aqua & optimo oleo possunt fercula e muni modo parata ministrari. Ad quem modum nordeo optime' co to,iolo netho adiecto,uesci poterit: necnon de farre similiter.
350쪽
parari, addito omnibus puluere aromatico superius de pto. Ex fructibus haec tantum conceduntur: pistacia, auellanae, amyinae, passulae. Et haec de cibis dicta sint: quae enim non sunt cosicesia, ea
interdicta putanda sunt. tius cuiusdam non insuauiter saporis particeps. d etiam si euet absinthio sena, & boragine, vindemiarum tempore conditum, non potus solum, sed magni medicamenti uim haberet. Modus condi- Io endi talis est: Vindemiarum tempore impleatur uas ex musto, quod per unicam tantum diem bullierit, sacculisq; rarae texturae herbis oppletus taliter funiculo exterius pendente aligatus, ut extrahi calibuerit ualeat,intra uas mittatur, atq; in eo per decem dies maneat, deinde extrahatur,& adiectis prioribus herbis,nouae sacculo aduciatur, perq; alios decem dies intra uas simul cum uino ebulliant, rursusq; novis appositis,ueteres abijciantur,quae tandiu in uase dimittantur,donec mustum deferbuerit,tuncq; in uas aliud mundum,u
num abiectis herbis mittatur. Quod si molestum esset tali uino semper uti, primus saltem calix qui bibetur, sit uini eo pacto conditur et o liqui, uini eas conditiones habentis, quas supra monstrauimus. DO- nec ergo uinum sic conditum non erit paratum, in primo calice bibendo per unicam horam antὸ madeant eaedem herbae. Et haec quiadem de potu dicta sint, nunc ad reliqua accedendum. Aer eligendus quantum possibile est temperatus: si ad alterum tam En extremum vergit, ad tenuem potius quam ad crassum inelinet. Conclaue orientem aestiuum spectet, inter uernalem uidelicet S aquilonem. Turbulentus & nebulosus atq; obscurus fugiatur. solituuo, quantum religio permittit,tenebrae lolicitudo,& aisidua nimis circa aliquam rem cogitatio, dimittantur, & paradisipotius deli 3 Q tiae, quam inferni cruciatus mente uoluantur. Aipectus sit rerum uiridium,& florentium herbarum,rest odoratae per cubile &cternantur & iuspendantur. Sed iam addas intentiones accedendum. Eliacuatio redundantium in uentriculo & toto corpore humo-ru,per hunc modum procuranda. Vbi per tres dies P. T. quieuerit. hanc potionem in aurora bibat: Passularum, foliorum senae,polypodii,ana I.f. in aqua fontis uel pluuialitadiu bulliat, donec tertia pars consumpta sit:residuo abiectis herbis addantur catholici Z. s. strup. de pomis I. r. Dehinc per septem dies alia potio bibatur, in hunc modum parata: Agrimonium,absinthi j &boraginis coma paribus portionibus,in aqua coquatur,herbisq: abiectis aquae 3.3.Wrup.bislathini I.I. s. aduciatur. Sumpto septies hoc potu,sequenti mane haec catapotia deglutiantur: Aloes, aries, rhei barbarici ana B. s. pili iuruaggreg. s. cum saccharo s.conficiantur. His pera*s,uentriculi r fio hoc decocto ex alto cadente perfundenda: Absinthij manip. i.rotarum manip. I.sccenianthos 3.χ. masticher,gariophyllorum,seminis anesi,careos,& cumini ana 3. I. in tribus aquae partibus,unica uini de
media aceti,ad istum bulli hoc lana in decocto madeate, ex alto