장음표시 사용
371쪽
331 IO. MANARDI EPIST. MEDICIN.
Haec ille. At Dioscorides eode nomine 'liis, non eandem rem csi vergilio, hoc est,Arantici,sed Citrum intellexit, malum eius oblon-Eu esse dicens,rugosum colore auri,s cum grauitate odoratum. Ga lenus quu arbore malum Medica appellet,fructum, non malum Medicti, sed Citrion uocari ab omnibus scribit: id dubio procul intelli- ζn , quod Dioscorides; carne quippe edi dicit sicuti cortice: quode Arantio intelligi nequaqua potest, carne uel non habente, uel si habet, non tale utinandi per se possit Serapion, Dioscoridis & Gale ni uerba asserens, no de alia re se loquutuostedit, quam de qua illi. Q bd & pariter dicendu de Auic.iti t. suae medic. lik de Citro eade asscribente quae Diorsc.Galen.& Serapion .Vnus igitur hic erit tuendi, Avicennam modus, ut de Citro Diosc. de Gai. in z.suae medic.lib. eu M- seM- Ioquutum dicamus tin comentario de uiribus cordis de Aratio. Sed quia Arantiu in lib. r. in tractatu de urinis,& lib. s. uocauit Citrangu- tu,&semen quoq; ipsius Aranti; aeque amaru sentimus sicuti Citri, quod est Ioris argumentis, ideo hqc tibi forte non satisfaciet res bono. Et propterea alia uia inuenienda est,qua hanc submoueamus re-Atiem solutio. pugnantia. Dicamus igitur, Galenu sequetes, quod quum duplicem in ivisi sicuti ferὁ in cuiusuis alterius fructus semine, inueniamus par te,unam quidem extrii uecus quae ueluti cortex est& tegmen, aliam interiorem ueluti nucleum: de hac in commentario de uiribus cordis,de aliam a medic.libiloquutu Avicennam. Hanc ne riὁ ficta a nobis credatur,in Citri semine diuersarum partium consideratione, ' facit Galen. lib. . de simplicibus medicamentis: ab initio enim capiatis in quo agit de malo Medica, in semine per semen totuid, ut arbi DOr,intelliges,quod carne & nucleu intei iacet dominari dicit acidam qualitatem ac siccadi vim, adeo ut in tertio sit ordine siccantili&in frigidanti u.Prope finem autem capitis,nucleis, qui est uerum senten,amarsi dicit, siccareq:&discutere in secundo Qrdine. His igitur duobus modis uel altero eoru tueri qui uicennianus suum magi- 3 strum poterit,iae sibi repugnare in Citri semine uideatur. Quomodo autem ueritati code capite non repugnauerit, defend. at alis. Ego Arieiuna I sin soca monsti abo, ubi a ueritate uideri potest deviasse. Corticein Citri in toto Cis, O. calidum esie ait in primo ordine siccum in fine secundi: quum Galeniis siccum absolute in secundo,nec calidum, sed uel c6moderatum
dicat, uel parum in ira temperamentum. In alia cotrarietate, carn in
calidam dicit,quam Galenus & Paulus frigidam. Sed neq; in semine Galeno penitus c5cordat: iacit enim calidum in primo,& siccum in secundo,dicente Galeno,quod discutit & siccat in secundo Decoctu
eius suavem oris odorem S corpus tingue reddere: qtroru postre- smum nec a Graecis, nec a Serapione scribitur,& omnem excedit ratione. Acidam eius partem esse bonum nutrimentum gutturi & pulmoni:quorti utrunq; rationi, alterum contrarium est etiam Serapioni,nocere pulmoni assirmanti. eandem sedare mulierum infirmitatem,obscuro sanὁ sensu,&si demensibus intelligatur, ut Iocus ille requirit, a Dioscoridis sententia alieno, qui edi a mulieribus dicit,ide' fastidia quae ipsis praegnantibus superueniunt:
372쪽
quam Aristoteles quoque meminit,libro de animali Mi historia septimo. Cogitet qui Avicenna colunt, quomodo his respodeant: sciatq; no temere in toto secudo libro inueniri caput in quo no similia his.& longe etiam maiora errata diliges lector ualeat inuenire. Tu uero perge ut coepisti.& pluris sit tibi ueritas, quam multorii quantu uis magni nominis, multis seculis praescripta autoritas. Vale. Ex Fe xaria, XV. Calend. Martias, M. D. XXIII.
rii uno medico insigni delib Isto, cordumeno,
cardan romo, corabo. X tribus quat adme quae a me petis doctist. pariter
amicissitne Hieronyme,uix unum est in quo tibi, ne- scio etiam an plene, possim satisfacere. Verii enim Ligusticu, seu ut Galenus uocat) Libysticu, uix semel Lirasticum.
cospexi, neq; tunc quidEsatis certe. Semen enim illi Libastici m. mihi in onstratu es cui quidem ea omnia quadrabat, quae a Diosco, ride scributiir:erat quippe nigrii, oblonga, odoratu, acre,& enim ii figura. Sed quia neq; folia, neq; radice itidi affirmare certo no ausim Ligusticum fuisse. Vulgarem uero hanc herbam,quam pro Ligii viaς π List . stico passim herbarii ostendiit,aph semper speciem putaui. Sed cum sicum uel ad
ad certum eam caput referre laboro, mutare sententiam cogor, atq; ad secundani potius Dauci specie redigere: veru dc hoc no absq: for Duuom rcri midine donec partes eius omnes exacie fuerim conleplatus, quod P v m. tempestas anni nunc non patitur.
Cordument seu Carui agreste a Serapione uocatum,nsi est ambi- Cordum .guum id esse quod Graeci & Latini Cardamomu uocat. Resipodent sedamom; enim quae eo capite a Serapione dictitur ex Diosc. sententia, his quae Dioscorides ipse de Cardamomo scripsit, no absq; tamen multas erroribus,quoru nsinullos aiserre no ab re putaui,nsi tui causa quem norim ex eoru numero no esse, qui hisce Arabibus medicis adeo an siciutur ut no aliude medicina haurire uelint, quam ex illorii turbidis lacubus: sed propter hos ipsos siquiserte tales in Academia ue- Eryopes alis stra reperirEtur. Atq: ut multa mitti quae in electione peccauit, atq; alia non ulla leuiora,in medicinis pro lato uerme Astarides scripsit, quusint hi minimi uermes,&infimo intestino haeretes: Latus adedmagnus, ut tota fere interior intestinoru membrana, in eii uersa uideatur, ut quail ad Pactu epistola olim aperuimus. Vbi etia Diosco rides misceri dieit ad ungueta spissanda. servion oculoru uertit collyria. A primo errore nec Avicen. immunis fuit, sub eadem Cordumeni uoce de Cardamomo scribes,pro Lato uidelicet uerme, Astaridem ponens. Quid uero literq; per Cardamomu intellexerit, bo- Cardamomznus erit uates qui diuinauerit. Iulium siquido in eo cap. Graecii auto Arabum antiarem affert serapion: quod magno indicio est, esse medicinam no- medicuuam,antiquis medicis incognitam.Duplex uero quum faciat, maius incogimum.
scilicet & minus,in maiyre describendo parum inter se sunt coco des: o
373쪽
33 IO. MANARDI EPIs T. MEDICIN.
des : habere enim cortices & capita sicuti rosa dicit serapion,& esse Arar Asien- grana maiora Nabacto,&alia in se granula claudere pulverulenta.
sis in maiore odorata,pinguia,&angulosi,sapore acria &adstrin etia. Avicenna, Cardamomo. maius Cardamomu nigrum, ciceris magnitudine album intra se granum habens.Verti in uiribus quoq; discrepant. Calidum enim &uccum in tertio ordine scribit Avicenna, Serapion in primo, atque in
alus nonullis disserui, ut uel ex hoc di i possit, quam paru tuto multa claris me- ti se aegrotantes barbaris autoribus comittant. Auget hunc errorem,
diei autoi i- qudd tria semina passim norut ossicinae,no figura tantu, sed & uiri-biisse commit bus differentia, quae pro Cardamomo uenditant: qitorii nullum,uel rorere peric lor ad Gr eoru Cardamomu,uel ad barbaroru Cordumeno referri potest,sed nec ad horum Cardamomum. Omnia autem quae Cardamo Semina qηα mi nomen vulgὁ n inc habet, & eaomnia quae a serapione & Aus. pro Cardamo cenna sub eodem Cardamomi nomine traduntur esse ab antiquorsimo circuser u Cardamomo diuersa, uel ex hoc constare potest, quod nullum eorur Mod M esse. uel scribitur,uel ad gustum sentitur, amaritudinis particeps, quan Dioscorides suo adseripsit. Haec sunt quae de Cardamomis peregrianis omnino,&propterea parnm notis rebus,discere hactenus potui Ad Corali nam iam accedo.
Corali , vr Coralina a Coralli similitudine,dum utrunq; in aqua est,nomen δ' - Ti M si ρ' Meipiens,& quae a trisintaquinque fere annis hactenus ad euci edos
M. Euetre uermes magni usus esse coepit a Dioscoride, ni fallor, Bryon Thalassio hoc est, Muscus marinus,dicta est. His enim uerbis Bryon 'describit libro quarto.capite nonagesimo: Bryon Thalassion nascitur in lapidibus & testis in mari,capillola, tenuis, ab ite caule, quae . omnia Coralinae uocatae,natalibus & effigie ita quadrat ut nulli rei alteri magis. Bryi autem, seu Musci nomen. si quis iam siccam intue- tur,congruentissime attributum ei cognoscet Effigie enim & colore Musci, supra arbores quasdam nascentis, conspicitur. Duo tamen sunt quae huic sententia: aduersiari uidentur: unum, uddin Hermo I.
lai uiri doctis simi interpretatione lactucs folius maritimu hoc Bryopingitur: alterum quὁd nulla interficiendi uel educendi uermes uis ab autore ullo uel Gr co uel barbaro ei attribuitur.Verum ad primisi dicimus, Hermolaum nimis hoc loco, sicut in alijs plerisque Plinio credentem,no quod in Dioscoride, sed quod in Plinio legerat Bryo adscripsisse.Sic enim ille scripsit libro vigesimo sexto Naturalis hist.
cap.ociatio: Bryon marina herba, sine dubitatione lactucae solus similis, rugosa, ueluti contracta, sine caule,ab ima radice exeuntibus solus: nascitur in scopulis maxime, testisq: terra copraehensis. Dimeordia autem gaec inde nata uidetur, quod Plinius uel in Dioscoria qude si eum sequutus cst, ut multi credunt uel in altoautore Graeco, non trichodes quὀd capilli similitudinem ostedit, sed thridacodes, quod lactucae,i Gebat. Nec ego in hac parte Marcello consenserini, putanti aliud esse Bryon de quo Plinius, ab eo de quo Dioscorides . agit: ita enim concordant medicinae, & praeter solia serὸ reliqua.
quae uterque scripsit, ut credi non debeat, diuersas ab eis res eoaem
nomine comprMensu.At si Plinius Dioscorido Bryo suo peculiarem
374쪽
liarem aduersus uermes uim,qualem in Coralina cognoscimus,non attribuerunt, non propterea putandum, aliud esse corii Bryon ab hac nostra Coralina. Siquidem nec medicinarum singulas uires agnouerunt antiqui,nec in ascunque nouerunt, scriptis mandauere. Adde
quὀd nec Bryon uotcunque natum,aequalem habet in hoc efficacia, sed certis quibusdam Italiae locris hoc expiscantur pharmacopolae, quod ib Coralmae nomine plebi uenditant. Haec sunt quae ad tua quaesita nunc occurrerunt: quae licet plurare acri tuo ingenio non plene satisfactura, malui tan eri ea, quam me. abs te culpari. Vale. Eet Ferraria. VI. Februarii, M. D.
dicum responsio adnonnulla quaesita.
E D D IT AE mihi hodie fuerunt laterae tuae: quibus quantum per aduersam ualetudinem licuit, exigente
Meritatem ni incio,breuissime respondeo.
Paulus duo capi crib alterii cui titulus, de super in flua mulierii purgatione: secundum, de muliebri qu-xue in quo sic scribit ad literii:Auxus est rheumatismus uteri quoto 'xum corpus expurgatur. Tale auto est id quod uacitatur, quale est id
quod absidat: rubrii quidε ut i y,id est,fantes queda sanguinis albus ero a phlegmate factu aliud palidii abile factu imara, aliud aquo-
sum. Si sanguis purus ceu secta uena feratur,attedendii diligeter ne eorrosio aasit in utero.Cognoscitur fluxus, quonia cotinue loca ex uersicoloribus hi miditatibus madescunt: quae aute laborat mulier decolorata est,no appetit,no bene nutritur,& in ambulado dissiculter spirat, tumescentes habet oculos,atq; quadoq; dolet, quandoq;n5, modo' O ulcere,modo sine eo,& aliquado csi phlegmone uel 3. eum sorde ues pure. De curatione uero sic scribit: onia haec pasi Fluxum mosesio humida est,subueniendii est uniuerso corpori cum his quae a '; brecurumia. manifesto calore exiccant. Vtendum igitur nictione totius cor poris otque unctione ex melle cocto,dandaue diuretica pharmaca, sicuti aqua in qua est coctum alarum & apium , totuinque corpus per uentrem uacuandum in Eth*c quidem sitiat quae stridit Paulus,
addit, multa ad adstringendum idonea , de ad dolorem sedandum,pecnon quibus in interpolationibus utendum: qu e ideo n/o scripsi, qudd ea tibi eognita esse iudicaui. Aliud letitur potius aggredior,
quod & maiori eget perscrutatione: an uiaelicet omne quod uria An diuret ea ες nam prouocat, menstrua quoque preuoeet: & si ita est, quomodo onima meseruaasarum & apium in easu nψεις conuenient, quum mentirua pro- pro cent. uocent. Manifestum certe mihi uidetur ex Galeni sententia, liaeet non omnia quae urinas mouent, menstruas quoque purgationes moueant, multa tamen esse quae utrunque iaciant, inter quae asarum & apium connumerari a Galeno euidentissimum
est : siquidem loco per te allat', inter medicinas quae menstruas Mensi, proopargationes in totu ceteruasi prouocant, Aiarum reposcit cum saui uocantia.
375쪽
nauidelicet, Alco,Iride, Calaminthe, Pulegio, Dictanino, Costo.
Atium. Casia, Ara Omo,Cinnamomo.Apium uero idem posse, scriptit idem Galenus lib.8. de simplici medicina,in hunc modum: Apiu adeo calidum est, ut urinas & mensti ita moueat. Nec obstat,rnea quidem senotentia id quod dicis ex Galeni sententia esse aliquas medicinas quae singulares sunt,ex hoc nomine, quod uidelicet ita prouocant urina, ut no menstrua & lac: & quod uini calidae &siccae, quti ea quς prouocat menstrua sint calida de humida. Non enim ita dixisse uideturo . Galenus, sed hoc modo: Quecunq; calefaciunt&exiccat moderatE, I genti generatione sunt utilia: quae uero plus calefaciut,no tamen uehementer exiccat,mensium lationibus sunt idonea: urinas autem& ambo haec prouocat: & praeter haec nihil minus quaecun θ; calefaciunt & exiccant, quae propterea eximie uretica uocatur,no quia Q. Ia urinam moueant, sed qhὁd solam absq; mensibus & lacte.Non igitur negat Galenus medicinas menstrua prouocates, esse uel actu uel ' poteria siccas, sed no adeo siccas esse ut illas, quae per excessum quendam ureticae nominantur: alioquin sibi ipse manifeste repugnaret, quia & Costu, & Casia, & Cinnamomu prouocare mestrua dixerit,
quae potetia & ui sicca sunt,& arida,& no nisi actu quoq; sicca ex o-
.. rietatibus locis ad nos assertitur. Neq; hoc Galeni dictu de ureticis ita ad uiuii resecandu est,ut credamus no posse inueniri medicina, quae simul&uehementer exiccet, dc mense. prouocet: quum ipse-sauina. mei lib. s. sauina inter fortiter exiccatia connumeret: quam tamen
in educendis mensibus nulli medicinae postponit, deos uretica facit, ut sanguine per urina educat: na ad menstrua prouocanda non tantu uehemetia siccitatis obest, quantu tenuitas partiti prodest:quae etiam facit ut Casia in tertio ordine sicca,& Cinnamomu, cui nihil aeque , hoc est, in tertio calidum, parem exiccandi uim habet menstrua lichemeter educat.Si quid igitur est quod urina solum mouere possit, & no menstrua, calidum id esse oportet,& ueheni uter si ' eum, nec ic nutum partium. As rum aute& Apium no esse inter haee 3 oenumeranda, uerba ipsa Galeni apertissime monstrant, utrunq; ut supra ostensu in est inter prouocantia menses reponentis. Vide cogimur dicere, non propterea haec in casu nostro esse uerenda, quὁd menstrua prouocent: liquidem maius ex his iuvamentum cosequemur in eo quod urinas monent, uani sit nocumen tu quod cx pro uocatione illa cosequi possumus,quod certe uel nullum est,uel uride exiguit: quonia malae illae humiditates in utero & toto corpore retentae ut piraeter rationem experientia quoq; ipse docet magna ferunt nocui nenia.Doctrina igitur Galcni sequentes, primo mat rias peccantes proprio medicamine pia Tabimus quod aquosos hu- o mores per uenti e educat: deinde Asiari & Ap ij decocium dabimus. quod humiditates ipsas ad uterii fluentes ad ureticas uenas traduces per urina purgabit: & si quae erui in utero cogregatae, uel adhuc ad . cum fluxerint, leniter per os ipsum uteri emund it: deinde rursus per inferiore uentre purgates simul & uacuabimus, & diuertemus:
postea frictionibus & unctione eadem perficiemus: demum, ad adstrin-
376쪽
adstringentia, nisi per haec finem optatum suerimus consequut pergemus: ita enim procedit Paulus, &enumeratis multis austringere ualentibus, subdit,& quae in utero sanguine manante dicta sunt,quq non sunt multum fortia. Huic autona procededi modo Avicennam; c5sentire uidetur cap. 23. cui titulum facit, Decursu matricis: quidem caput, capiti Pauli silperius adducto corres bondet,adisiectis tantummodo pauculis, quae ad fluxum seminis spectant.In hoc tamen a Paulo differt, quὀd per iniecta uterum emudat S adstringit, non per epota, quod alio capite,hoc est, quarto,effecerat, cuius titulus esse debet huiusnodi, De cui a fluxus languinis:&in fine eius, de cura patientis fluxum ex aquositare sanguinis. Incipit autem hac curam his uerbis: Et reiteremus distinctionem curae fluxus sanguinis facti propter tenuitatem & aquositatem eius. Dixit autem, rei ter mus, quoniam supra eodem capite dixerat de eo his uerbis .Et si causa eius fuerit aquositas,&prouocatio eius, scilicet per urinam,& retrassio eius,ad cutem supple erit eius curatio,& detur in potu degumi Arabico,& Tragacantho facta uidelicet diuersione & uacuatione per urinam &sudorem. in curam ueluti concilius positam, rursus rcpetit in ea parte, Dico ergo: interpositoq; uno remedio ad xo ulcera, ponit curam aliquorum una & eadem uia procedentium in cuiusq; fluxus milliebris curatisie, siue ab aquositate,siue ab alia proueniret causae quae cura constabat ex prouocatione,astrictione, confortatione per uices fasti: cuius ipse iudicium faciens in fine capitis eam in plerisque laudat: fieri tamen ait quandoque fluxum fanguinis ex alijs causis,non extenuitate& aquositate, quae cogunt
uti a pure stiplicis puris. Distinctiorem autem doctrinam novis reliquisset Avicena,si,quemadmodum Paulus facit, seruasisset penitus distincta capita de superflua menstruorum purgatione,& de cursu seu fluxu uteri, ouae ita disse-3o runt secundum Paulum, ut in illo de luperfluente menstruo,hoc est, singulo quoque mense facta sanguinis uacuatione: in hoc de assiduo uel languinis, uel alterius huiusmodi humiditatis fluxu agatur. Haec sunt quae mihi , alioqui podagra afflicto, & nun- ch celeritate, ne dicam impo tunitate penὁ oppresso, ex
377쪽
' IS T. I. Ioannes Manardus Ferrariensis medicus,
Vincentio Calpi ibi medico, de cochleapi ,
v ubi apud Caelium, uirum sicuti doctrina, in beralitate atque omni uirtutum genere nemini secundiun, sorte epularemur, interque alia mensae instrumenta, argentea cochlearia appon Crontur:
tu ne asymboliis penitus in conuiuio uidereris, in quo praeter epulas quas Caelius ipse semper lautissimas conuiuis praebet, solet qtiisque conuiuarum selectum aliquid in literis proponere, quaestionem nobis in cochlearis mensura mouisti, paremo xibapho eius faciens cap citate. Quod cum Caelius minime probaret, atque ego minimo minus,tu expletis ephesis & plerisq; alijs dii putationibus inter conuiuas agita lari tis demumq; allato Pierii Valeriani, cuius honorandi gratia conueneramus de mysterijs antiquis libro, magnal cum uoluptate & laia de multis eius capitibus a nobis aut cultatis , quasi concoquere eruiquam cum cochleari hauseras, non possies,domum reuersus tu
multuariam epistolam ad Caeliuit adornasti, in qua tuam de cochleari sententiam conaris adstruere: melius certe horas illas collocaturiis, si quae ultro citroq; in utiliore argumento dicta fuerant,annotasses. Sed fit nescio quomodo, ut errare qui '; malit, nouumq; errorem antiquo addere, quam depraehensus monitu, que reuplicere, &alijs rectius sentientibus cedere. In hac epistola post prooemium, ori somo ex Plinis autoritate acetabuli mensurain, ouod idem Oxibapho est heminet quartam parte capere ais,hoc est, drachmas quindrina. Addis praeterea, acetabulum idem esse Latinis, quod Graecis est cotvledon multasq; ac diuersas significationestabere. Cotyiam qu que in Graecorum conuiuijs mensuram fuisse, cuius apud religiososqiiosdam adhuc extent uestigia: Romanos uero ea usos ad intinctus & ab aceto uocasse acetabctum: cuius torma euet parua,r'tunda, sensim in concauitatem desines, ut in cochlearis figura cernitur.
Ab hac fistura herbam quandam uocatam, quia solia habet acetabuli .r,fili toties figura: Sacetabulatii pisce polypo,&apud Gale. uteri cotyledones, ΑοCor is uti Ou, foet' haeret,& ossiu cauitateS Addi pr*terea, id quod potistimii urgere ais modo medicinaru, qa Thy mela' datur podere acetabuli,similiter & Thiau ite Epithymia & Tithymallus,quod no fieret, si magna mesura esset acetabulu. Haec sunt ni fallor tuae disputationis capita.In quibus quatit a scopo cadas, nemo no uidet, quel primu pede in primis disciplinis promouerit. Problema disputata erat,in cochlear de acetabulu essent ide. Cuius problema-
378쪽
problematis parte affirmatitia adserere nemo potest, nisi ossedat ii troq; nomine candere significari. Qinina cnini, Aristotele teste, Ide Ide ilibus motribus praecipite modis ciscatur, genere scilicet . ccie & numero, dici. nec deprimis duobus modis esset disputatio mullus enim negabat S utra rue esse vascula,& in usum nicia sartim uenire: sed de tertio
tantum, an scilicet idenumero, Crat cotrouersia. Eade aute numero Eade numero.
sunt ait ille Aristoteles quorsi nomina quide plura,res uero significata eade. Tuum isitur erat probare, per acetabuli & cochlearis nomina eandem me iuram iisnificari: quod non facis,sed cochleari in Io totum deposito acetabulii tantum amplecteris,atq; ita pro arbitrio uersas, ut inter acetabula cotylam quoq; reponas. Quod certe apte nunqua fiet, nisi pluribus acetabulis obruaturi quadruplo enim ma, ius uas est et acetabulii cottia, iuxta bonos autores, quum sit cade cu Costi. hemina. Oportuit aute te, seposita aliquado cotyla & acetabulo,co- Hemma. chleari manu admouere, non isq; ostedere eius capacitatem esse cisi acetabulo parem: quod cu tota epistola non facias, frustra te in acetabulo& cotyla laborasse aperte ostendis: Hermolat enim autoritas, licet uiri nostro seculo doctissimi,non tanti monacti est, ut Galeno, Paulo, Plinio, Africano Prisciano, uel Remiato,aliisq; antiquiorab Eo qui uiuersa ea uastula putauerunt,antoporaeda sit. Alioqui neque corollarium,iind neq; ipse sub eius nomine uulgatus Dioscorides, doctrinam q: S grauitate Hermolat mihi ubiq; redolent. Nam ut alia nunc mittam, quis tanta hallucinationc in itermolao alioqui oculatissimo admittat, ut cochleare ab acetabulo discernere no ualuerit praesertim quum aliquando Pliniuin sequutus, cochleare ligula in terpretatus sit, sicim capite de Pylius a. Sed Hermolat autoritate in prcsentia oniissa,ad ea quae tu urgere potissimum dicis,c auerta-
muta quae tame tantum absunt ut urgoant, ut nec rem o uide, uel de
longinquo attingat, sed maximo ab ea absint interuallo. Nihil enim 3o aliud prob. at etiam si quicqtud petiit, c6cedatur,quam acetabuli me surano esse magna. Sed que somi Vinceti,ndia ne in Aristotele puer Nagvuoepi legisti, magnu & paritum de numero eorum esse qirae ad aliquid re uum dici aduo
ferunturZmili; l: granum, quanquam reliquorum cerealiti comparatione paruum dicatur,alteri tamen siti generis grano collatum, magnu dici posse3 Atq; e cotrario, montem paruum dici, qui sit myriade
modiorum maximi miiij longe maior3Dicinius igitum acetabulum, modio, sextario, medi inno, cado,& ipsi quoq; cotylae, aliisq; maioribus naen suris comparatum, paruum 5 esse & dici. Cochleari uero quantu uis magno, maius loge, sexcupla scilicet de decima proportio ne.Est enim acetabulum, eua temet ex Plinilautoritate teste, quarta Acetabulum. pars heminae, quae secuid si omnes alitores declicii cotylae quare sit ut colyta una quatuor sit pra sexaginta contineat magna cochltaria.
Vide igitur in que labyrii ut uinte Marcellus coniecerit,. a quo 1rdad uerbu bona tuae epistolae parie excripsisti. A' quo errore nec ipse
inini unis est, si id quod tu,de acetabulo sen sit & coryla. Quod ego
tamen credere non ausim, de homine tantae lectionis & eruditionis: nec eius uerba hoc aperte monstant,quae sunt: Cotyledo facta est a
379쪽
3 o IO. MANARDI EPIST. MEDICIN.
Cotyla, Graecorum in poculis & couiuio uini mensi ira & vasculo. Et pati id infra: Quoties autem seruata eiusdem ualculi forma in alium transferebarii rusum, oxybaphum uocabatur. Quae Marcelli uerba ad formam figuramue potius spectare, quam ad capedinem uidetur: sicuti prima uerba ad uocis potius derivationem, quam eiusdem rei significatum pertinere. Quemadmodum & id quod de poculis fictilibus, quibus in paupertate &ccen ob ijs ut ipse ait utuntiar. Si enim nascula fictilia quibus in coenobijs utuntur, antiquis cotylis eliciat ambitu & continentia aequalia, sicut iuuenibus & robustis forte co- moda,ita senibus S tremulis ualde essent in comoda, ut quae utras etia manu, ut mos est isti hominum generi pocula amplecti, uix possent labris admouere. Sed siue magna sit, siue exigua acetabuli me sura no potest certe minor esse quam drachmaru quindecim, si Plinio stadum est, que tuis copijs ueluti duce praemisiui. Si igitur Thymelaea ut dicis)est de maxime soluentibus uentrem, quis audeat ex ea.
miocunq; nomine,acetabuli uel cochlearis uocetur, quindecim draeninas semel dareZDicere igitur oporter, uel locum illum in Dioscoride deprauatum esse,uel lolia Tnymelaeae, quae Cia eorum usq; ad Theophrasti tempora uocabantur,non esse inter sortissima purgatoria numeranda.Ego primae parti potius accesserim, ut qui norim
Meetereon nunc uocatum,corrupta scilicet uoce a Cneoro,aded uehementer purgare,ut nedum acetabulum, quod iuxta omnes bonos autores cyathum unum semis capit ioc est,heminae quarta partem. sed uix cochleare partium, id est, triobolum, quod minimum est omnium mensurarum,sorti uiro audeam exhibere. Locum igitur deprauatum omnino puto,quod etiam ductus ipse uerborii ostendit. orationis, interruptus ordo: primo enim plurali numero, folia nominat, ubi docet, russio A. deinde singulari καθαιρειχά. dc
paulo post, ut,& redit ad plurale,
. - . N. HA. Auget autem causam huius sit spicionis, monstratq; quodam so Dioscor isto intelligendi hunc locum ultimo editus Dioicoridis codex, in quo lesitur, eσδε asso aps quasi uelit Diose non bibi acetabuli mentula, sed emplastri modo apponi: inque modum nec maior etiam acetabulo quantitas uerenda. Et haec quidem de Thymelaea, licet praeterrem non tamen ab re dicta sint. Thiaspi & Epithymum nihil moror,in illo enim Galenti, cui refragari nemo audet in hoc Mesuen cui multi credui, habeo suffragantes. Horum posterior uiginti drachmas eius praebet alioqui experientia ipsa docet Epithyinu no esse inter uehemetia medicamina cesendii.
Argumentii uero quo probas acetabulum uideri quatuor drachmis minus, optime refellit C hlius, in literaria palaestra athleta inuictus. Maior difficultas est in Tithymallo,si tamen ea uera sunt, quae tu de e rex Dioscoridis sententia sci insisti. Equidem quum omnia quae ille de septem Tit malli generibus scripsit, diligeter perlegerim, lenullo legi quod solia eius acetabuli integri mensura praeberet: sed
de primo tantum uocato Characia,quod vimidiati.Excerpta aute,ut
puto,a te ea uerba iunt ex capite de Pepto,de quo minime miru d ri ac
380쪽
ri acetabulum . quti & obsonus ad aluum molliendam, teste Plinio. inspergatur,quod certo indicio est noesse ualde medicatum.Vide naus etiam rusticos, oleris modo supra duo acetabula folia Anabuli, dc utriusq; Sambuci esitare, atq; , E L Ita, ut Hippocratis & Galeni uerbo utar, nec propter hoc a coniuetis negociis laboribusq; cessare. Ecce igitur, ut quς tu maxime urgere putabas,nullo serὁ negocio cecidere Stiperest, si cauillatoris notam , quam nobis uelle inurere in calce tuae epistolae uideris, delere uoluero,ut scilicet melioribus quam tui Derint,testibus probem,oxybaphum acetabulumve maiusio esse cochleari: qitae certe res aded in propatulo .t, ut pudeat in ea
tempus conterere.Vtar autem, uia cum medico ago, medicorii tantu in testimonio. Veru quia intelligi no potest, an Oxybaptam apud antiquos medicos idem sit cochleari, nisi utriusq; mesura recte a no. bis iuvestigetur: ideo utrunque medicorum tessimonio metirico nabor. Oxybaphum tu ipse definisti esse drachmarum quindecim. Si ergo probauero tantae capacitatis non esse cochleare,teipso opinor iudice uictoria a nobis stabit, etiam me non monstrante certam cochlearis mensuram. Incipiens igitur a Dioscoride ceu antiquio re, ostenda ex eius dici: s, cochleare non posse drachmas quindecimio capere. Primus locus sit cap. de Aloe, ubi dicit cochlearia duo solue- Alias dosii reuentrem,&stomachuni purgare. Insanior autem sit Oreste, qui triginta drachmas aloes, uel elephato ad ciendam aluti dederit. Hoc argumento aperte monstratur, cochleare non esse oxybaphi capacitate. Sed audi aliud,quo eius minimam mensuram agnoscas. Pauld
pdstea uerba addit luem Dioscorides, trachmas tres aloes perfecte purgare. Ex his manifeste colligitur, drachmas tres plus en quam duo cochlearia: duo si lii idem cochlearia soluunt uetrem,& stoma- .chum tantum purgant: drachmae tres persecte purgant. Sequitur u tur ut cochleare minus capiat apud Dioscoridem quam sesquidr , o climam. Sed audi & Plinium de eadem aloeloquetem libro 27. cap. quarto: Datur,inquit, ad stomachi diiselutionem in duobus cyatbi, aquae tepidae uel trigidae, cochlearis mesura,bis terue in die ex interuallis, ut res exigit. Purgationis etiam causa plurimum tribus dr chinis. Ex his Plinii uerbis sequitur,quod cochlearis capacitas minor sit quam integrae drachmae: quado tria cochlearia non tan tu cest istis eis sunt apud eu, quantu tres drachmae Ide alio testimonio Dioscoridis probatur capite de Pityusia, purῆationis gratia datis folioru tres dia
chmas,radicis duas,seminis una, succi uero coctieariti. Succu enim
esse in hisce platis potetiore semine, docet in lib. de simplicibus me o dicamelis Galenus.Notu quoque & illud est, qudd quato res potentior,tanto eius exhibenda portio minor. Qv Id si datur seminis drachma,& succi cochleare, sequitur plus esse drachma ouam cochleare.scillae quoque assae, Omapio salis commixtae,dat idem Dioscori- desdu cochlearia ad aluum emolliendam. Sed per Deum rogo, duisnam fuerit, uel Dacus uel Geta, qui eius miscellae triginta dr amas possit esitareZaut eius quae salis sex cyathos,& scamonii dra- Eunas uiginti recipit, uorare drachmas quinque supra quadragin