장음표시 사용
381쪽
3 , IO. MANARDI EPIST. MEDICIN.
ta3quum tamen persem desideranti purgationem, tria eius cochlearia dari Dioscor.praecipiat. Sed praeterea quis adeo temerarius iit medicus qui struthij. id est,radiculae, in quarto ordine climas quindecim audeat exhibere, cuius tamen idem Dioscorides praebet cochleare3Liquet igitur apud Dioscor. exiguam este cochlearis capacitarem uixq: conferendam, nedum aequandam acetabulo.
Idem ostendamus Galeni t stimonio. Is libro Ti. de simplicibus medicamentis dari iubet castorei cochlcare: quod neutiqua faceret,n Isi exigua&ipio putasset eius capacitatem Libro uero 7. r. atluae methodi, ubi medios iter cupimus euacuare, hierae duo parua exhidet cochlearia: quado ad summu & pliarimum .duo magna: mmim. a closin esse dicens partium cochleare. Quae palam ostendunt,&duplice
esse cochlearis menturam,& utranque acetabuli comparatione exiguanam esertim quum acetabulum maius putauerit quam. Illurius. .chfila siteles Siquidem libro f. de medicinis compositis secudum genera,quum . P i b, eo Vla, distinguat unam scilicet nouem,aliam Is.& tertiam Iz ' unciarum quam heminam Italicam uocat libro .de tuenda ualetudine) nullum acetabulum minus facere potest quain uiginti dra-
climarum,si ut omnes assirmant acetabula quatuor heminam uel co iam complent. Sed age aliorum quoθ: testimonio medicorum, ΣΟ certam utrius ite in uestigemus capacitate.Est apud me antiquus codex Laetari,re & cognomine Bonamici,&utraque lingua eruditissinii, in quo multa habentur ad medicinam pertinentia,atq; inter reliqua medicinalis Dioscoridis materia, cui adnectitur commentariolum sub eiusde Dioscoridis nomine, de mensuris & ponderibus an-m, histilatim. scriptu.In hoc Ita de Oxybapho scribituri Oxybaphu, quod est quartat pars cotylae capit uncias binas semis: De cochleario uero hoc modo: Cochlearium grammata habet tria. Gramma autem,ipso met teste,ualet obolos duos: oboliq: sex apud omnes autores drachmam faciunt. Quare iuxta hunc scriptorem cochlearium continebit dra- 3ochmam imam,quae erit vigesima pars oxybaphi,& octua. esima cotylae, quod de magno cochleari intelligere oportet. Apud Paulum uero Adginetam ita leginatis: Oxybaphum habet cyathum unusemis: cuisthus cyathus chemas paruas, seu mystra parua duo. Mystrum autem hoc paruum, licet Paulus non definiat, est unius unciae. Quare secundum o baptium continebit uncias tres:&haec quidem est communis sententia: sicuti & quod cotyla capiat libram integram,& paruum cochleare tres obolos,magnum sex. Vides igitur mi Vincenti quam malo fundo innixa fuerit tua de cochleari&acetabulo prae propera sententia, quamve nostra solida&bene fulta. Noli in tame ol te quasi absterritum, terga omnino uel manus dare,sed a praelioquidem te optarim,non tamen a bello semel nobiscum inito , cessare,quin potius redintegrata acie nos in alio capo minus paratos aggredi. Ex mutuo enim hoc .
congressu ueritas pleri inque eruitur.
382쪽
LIBER DUODECIM vs. 3 3EPI ST.:II. ad Hieronymum Lahegnum Vitilian M. medicum insienem, ira ruria e l uria uexatum
i V V M inter seniorii in affectus, ab Hippocrate ultimo aphorisimo libri tertij recitatos, urinae stillicida, difficultatesq; numerantur , quas strangurias & dysurias stra, . M. Graeci,& fere nostri lectili medici uocant: nemo mi- DUuria. retiar,si tu quoque qui,ni fallor, ia sexagesim si annuexegisti, post uigilias,labores,& citras, quas necesse eueum perpe- Io ii qui medicinam exercet, praesertim in eo loco, ubi non adest alius
qui fesso tot laboribus manum subdat in hos casus incidisti. Sed illud potius admiratione dignit, quod statis determinatisq; circuitibus hoc est,is.quoq; die hisce afluctibus tribus quinqueve ad sum
mu diebus sequetibus affligaris, reliquo tepore tali molestia careas. Huius typi circuitusq; causam quit a me coram peteres,ad Galenum statim confugi, qui 2. lib.dedirier. febriu, causas huiuscemodi circuitura, tu in membrii mittens,tu in id quod recipit,traffundit. Ita enim natura inlitum esse, ut quaecunq; particula robustior est propria quada ui, id a quo laeditur ad debiliorem transmittat,nec cesset ista trai - Eo missio, donec ad imbecillissima iactum sit.Fit enim in corporis particulis ide quod in ea mala republica, quam Aristotcles uocat τί GK in qua qui plus possunt, minus potentes opprimunt,& hi rursus alios, donec ad infima plebeculam peruentu ut, quae adeo omni potestate destituta est, ut eam necesse sit opprimi tantum, & nemine opprimere. Ad eundem modum membra quae principem locum in corpore tenent,quicquid in eis redundat,ad ea tras mittunt. quae minoris dignitatis sunt,&haec rursus ad alia, donec uel extra corpus
pellatur, uel in aliqv. a ignobilissima partem decumbat. Fit aute hoe praesertim, quando praeter id quod particula minus nobilitatis ha-3Q Det,est eti. a ad suscipi eda excremeta deputata: ex quo tu numero una
est uesica ad serosum humore suscipiendia, atq; ad exteriora demi b. tendit fabricata: cui seros, humiditati, si quid uel totius corporis, uel iecoris, uel renum uitio maligni miscetur,id simul cum urina recipi ab ea neccsse est. od ubi paulatim cogestu ad molem uenit, quae operatione uesicae in excernuda urina impedire possit,tunc stranguria lyibria uest,& pro qualitate eius morius ardori te quispia in urinae exitu excit. atur:quae symptomata ratisper durant, donec materia
illa tota exierit. Facit etia ad huiuscemodi malae rei in uesica aggregatione, uesicae ipsius praeternaturalis quaeda imbecillitas, paulatim ' o ex tali u rerum receptione acquisita.Facit & dolor calor loci, ita ut haec sese mutuo augeant, materia quide calore mordetet dolorem, atq; hi rursus materiam: sitq; demit ex his omnibus, ut ipsa quoq; uesica ob imbecillitatem, proprium alimentum non probὀ traii inau-tet, atq; hoc pacto ipsa quoq; sibimet perniciem afferat, concurren- Vte etiamnu quada dispositione in ca permanente,no absimili qualitati quae in his vasculis remanet in suibus opsonia elixatur. Haec .
igitur sunt,niisloncausis,quaobrς per uices circuitus si affligaris.
383쪽
tum chirurgi- eum quo urina tacitur.
Quaenam uero sit nocua illa res, quae ita per uices ag regatur incertum esse uidetur:possunt enim arenitiae possunt lapiIli,'otest hutnor aliquis,& hic quidem uel biliosiis uel salsu inosus ardorem excitare,atq; uel per te & abiq; medio,vel ulcusculo mediate. Nullius autem horum adlunt indicia praeterquam arenularum & pituitosi cuiusdam humoris , quae ambo remittente se ardore exire consueuerunt: quare procul dubio ab his facta ea symptomata uidentur, quibus exeuntibus qui ei cunt. Sed quoniam excellens quidam medicus quo cum nobis fuit circa casus hosce tuos disputatio, suspicabatur uehementer a calculo haec fieri, nec tu ab eius sententia multum abhor Iorere uisus es, ideo operaeprecium me facturum putaui si hanc lentetiam pro uiribus eliminarem, praesertim quum non exigui sit monisti ad curativas intentiones inuestigandas. Sed quoniam argumentu. quo ex tempore usus sum, maturius etiam rem consideranti uisum est efficacissimum,ab eo exordium etiam nunc faciam. Dicebam Gnim, si syniplomata haec per uices a calculo fiunt,uel calculus in uesica semper adest,uel a renibus ad eam transmittitur. Si primum,nulla ratio assignari poterit, quare per certa & signata interualla affligat.Fieri quidem fortὰ posset, ut non semper eodem modo infest ret,sed magis minusue,iecundum quod uel in caua parte, hiel prope α
ceruice inueniretur. Verum si hoc esset,nsi uideo quomodo certum tepus seruari ualeret,per quod tymptomata illa reuerteretur. Facile praeterea esset quoties in ceruice inueniretur, uel excussione, quam Galenus praecepit, uel aliquo alio ingenio a ceruice ad concauitate eu repellere, quo expulim symptomata uel in totu, uel maya ex parte cetiret: cii tame tu utruq; expertus, neq; ob excussione cruri sleuatis faetam, neq; ex catheteris in meatsi uirgae impositi repulsiori ullam te inuenisse requiem testatus sis. Nequacuam igitur putanduuicistitudinariam hanc certo tempore disuriae stranguriaeue reuersionem ex calculo in uesica temper residente fieri posse. Sed nec a socalculo a renibus ad uesicam transmisib haec fieri euentus ipse testatur: si enim ira esset, oporteret semper ante cessationem pausamue sympto matu, lapillum exire: alioqui reuerteremur ad id quod iam destruximiis,hoc est,ad calculum in uesica permanentem, qui, ut Ostendimus,tametsi ualeat modo plus modo minus offendere, statis tamen & certis teporibus id facere non potest.Ex his euidenter concluditurai et no esse in uesica calculum,uel etia si adsit,inueniri alia causam oportere,quae uel lola, uel simul cum eo circularis illius molestiae sit causa.Verum ut inRenue fatear quod sentio, quo tempore apud nos fuisti, calculi in uetica indicia certa non apparuersit. Neq; enim urina fuit aque similis cum sabuloso sedimento, incoaei me aut subalbida nec sanguinis mictus, nee pudendi assiduus adfuit uella ritus uel dolor neque ipsum ultra modum uel laxum, uel intentu, nec perpetua mingendi uoluntas alit stranguria,nisi quandiu dura uit accessio: qua deniq: per exitum crassiorum quorundam humoru& fabuli finita, nullum praeterea indicium calculi remansit, sed matellam lotio unica missione absque molestia implebar,& quociique
384쪽
placebat uel eques uel pedes absq; ulla laesione accedebas Rebus igitur in futurii eodemo docedetibus, praeseruationis potius quani curationis vatia nullus enim morbus remansit,qui curatione desideraret,seruato semper cOgruo uictu, ante tempus alterius accessionis utendum hac potione: Rhei barbarici tenuissimus puluis,in de Ad humoresco polypodis. glycyrrhietae,& adianti bibendus. sit autem, rhei integra drachma,paypodij uncia, utriusq; reliquorum dractimae diis. sca resides. Bibita semel tertio aut quarto ante accessionem die hac potione, deplorheo singulo quoq; die eadem iteretur potio, ex qua si λαὰ al- IO uus non leniretur adiuuanda erit per mollis clysmatis iniectionem. quae nec accessione superueniete dimittetur. Sed si immodicus fortὸ adesset in mingendo morsus & ueluti ardor, addendus potioni succus seminum cucumeris & albi papaueris: & si his mitigatus non fuerit ad cremorem corticum ueniendum. Roborandum praete ea semper iecur cum in Ubi succo, cui absinthi; pars quarta, de aceti rosacei octaua sit adiem renumq; regio ad pudendum usq;. solani succo cum rosacra aqua fouenda. Aduerem alia multa, nisi me moraretur uetus adagium,Noctuas Athenas. His igitur contentus esto: quae nec addidissem, nisi me identidem & lese rogasses ut hoc ag 1o rem,&post tuum a nobis discessum adolei cens ille ciuis tuus, qui hic studii gratia mora trahit,me frequenter tuo nomine solicitasset.
minentissimo, Bononiensissi cad Is,ac
non aperiat uenarum olicula. v Is s E in sym',sio illo uestro , qui pro Memeas
uersus me starent. minime miror. Non facile enim quis'; dogma deserit in quo consenuiti Sed illud p tius admiratione dignit uisum est, quὀd tales & tot ui
ri primas iu Academia uestra tenentes,n5 euidenti res pro suo & Mesues dogmate, quam quas scribis, attulerint probationes. Quu enim medicina, sicuti& quaelibet alia ars, duobus ueluti cruribus innitatur, experimeto uidelicet & rationi, uel altero uel utroq; ,deces erat, id quod dicebant euidenter adstruere. At nec certo experimento, nec probabili satis ratione sua opinione, ni ego fallor, roborariit. Quod ad experimentia enim attinet, ut no negamus ' .epora aloe quibuida uenarii ani ora reserari, ita Galeni clypeo muniti, non aloes maleficio,propriaue ui,id fieri defendimus, sed eorum
quae excernutur acritudine. In hac eniim,nsi in pharmaci uini, id ipse refert s.lib.aphoris 47.de homine loques atra bile uexato, cui ex acriti humoria purgatione bis in anno ipsius iussu data,ani uenae aperiebatur. Alioqui nec uerisimile est euinaloe usiim in expurgada hominis illius atra bile, sed uel epithymo, uel elleboro nigro, uel alio medicamine nigri humoris purgatorio: inter quae nec Mesuas ipse aloen numerauit. Quare nύ est ut in aloen Galeni experimetu refe-
385쪽
Rheo barbariis ratur. Noui etia ego uiris qm ex potu rhei barbarici, quo frequenterco ediotoqi tib ulmir idest pati assirmat,quod alij dicunt ex aloe: quii tamen nemo
damarii istina s adlitic,quod norim, tale rneo barbarico adscripserit maleficiti. Nec
reserari. desunt qui scripserint,a polypodio sanguinem per urina elici: simili
ire ferendsi, quam in alia purgantia.
Mi inani elici. lius eiusde sectae: Si ea uis non magis aloe adest quam alijs medicamentis acres bima ores purgantibus, unde factum est ut comunis sententia,no solii medicorii, sed & alioru hominu aloe utentiu si quod ipsa potius, quam alia medicamenta, sedis uenas ateriatZDicam,non alia ex causa in hominu mentes hoc dogma irrepsisse,nisi quod cro brius aloe utuntur,quam alio quovis purgatorio medicamento. Fore enim quicunq; siani vi leniendae alui, uel uentriculi expurgandi gratia aliquo medicam ato utuntur,ad aloen, vel ad catapotia ex ea confecta confugiunt. Quare factu est ut quod ab excrementis ab se loe motis st,id proprio ilitio & per se ab ea fieri putetur. Confirmauit eorum credulitatem medicorum opinio, qui Arabas medicos instar oracilli uenerantes, quicquid apud eos legeb.at,ab 'ξ alio examine,&ipsi suscipiebant,& alijs persuadebant.Primus aute inter Aurabes qui hoc scripserit quod quidem me legisse meminerim fuit
Serapion:cui quantu fidei tribuendum sit, legenti eius argregationes,&cu bis quos affert autoribus conferenti, facile patere potest: uix enim caput inuenias, quod sit ab erroribus immune. In hac uero ipsa re quatum ei crededii sit, uel ex hoc coanosci potest quod Pauli sententia id scribit,qui nec per sommu quidem quadoq; talem re cogitauit.Nihil igitur experientia contra nos facit, nec Arabu,qui se- rapionem unus post alium sequutarer, autoritas. Ia rationes exam nemus.Nullam certe uideo eos pro suo dogmate ratione attulisse, et nisi quod cit menses:hanc argumentationem inmietes, Aloeprouo 3ocat meses,ergo aperit ora uenarum. certe ratio,instar rationis Melissi in materia peccat &forma: falium assumens, eoq; etiad. ato, Rhe non Here propositum non concludens. Nullus enim idoneus aut r talom ei menses. uim,menstrua scilicet mouendi, adscripsit. Quod si etia hic ad expe- rientia prouocentAEgo ad rationem prouocabo, quae docet. uterum menses non trahere:& propterea si sint multum impediti, aut omni Nes, strua quis no retenti,non nisi a ualde calidis & incidentibus medicamentis rebus medicame, uocari,qualia sunt sauina, nepeta, pulegium, casia innamomu, atq;- moueantur. id genus similia, sed quae scilicet in tertio calefacientium ordine re ponuntur. Ad quem ordinem quoniam, Mesue etiam ipso teste,aloe Uno nascendit,ideo non est interca quae proprie menses mouent numeranda: sed si quando in hoc conducere forte uisa est,id non propterea factu,quod uenas aperiret, sed quia aliquid amouit quod eo-xum fluxum prohibebat. Ex quo fit, ut sequela,cui tacite bonus ille senex innitebatur non id concludat quod uolebat. ut uidelicet si quoquo modo in ciendis musibus aloe ualet, idcirco ora uenaris aperiat.
Haec enim a nulla medicina aperiri possunt, Galeno teste, quae non
386쪽
fit actis de terrestris, atq; ignea quadam praedita caliditate. Carere autem aloen omnia monia,& gustus ipse indicat, & Galeni autoritas,& uires quas quotidie experimur, & boni autores ei adisi ps re,demonstrant. Nee est ut quispiam Iacobo de Partibus innixus,adis Iacobi de Pars stringendi potestatem ei duntaxat adesse dicat, dum extrorsum ad- tom LUM. mouetur, dum uero intus accipitur,aperire. Nam praeter hoc quod nulla res id per se astu agit, siue intus, siue extra adhibeatur, cuius agendi potestatem non habet: statim etia redarguitur a Dioscoride dicente, quod pota sanguinis excreationes compescit. Quam sententiam a suo etiam Serapione poterant edissicere: sed&ab M Albo sistendo
uicenna quicquid nugentur expositores ) cap . de sputo sensioni Iab qnis, inter medicinas quae apertis uenis bibuntur, aloen numeran- briter seni, te. Taceo Pgnium, testem apud eos forte minus idoneum, qui 1 .libro ait, Aloen sanguinis excreationes, si modicς sitit, drachmarrondere ex aqua si minus, ex aceto potam sanare. Cuius tamen leuimo
nium qinim consentiat Galeno libro f. methodi, sinas fractum par- . 'uum fuerit,aloen laudanti, non uidetur posse a medico respui. A stringit igitur aloe secundum bonos autores, non solum roris admota, a&intri assumpta: quod Iacobus nNabat. Quare alium pato tronum inueniant necesseeu Mesues isti sectatores: quem si fortὁ ob inopiam inuenire nequiuerint, fungar ego eius uice, absq; ulla spe praenau:doceboq; modum, quo si non uictoriam, saltem concoratam cum bonis autoribus, imo cum ipsa ueritate possint inire. Erit hic modus ne amplius suspensos eos teneam) si dicant, Melaen node quavis aloe,sed de maligna tantum intellexisse. Vel si omnino cotendant, eum etiam de bona loci uutum, dicant, ab ea dutaxat sataguianem elici dum exorbitat, hoc est, plus purgat quam deceat. Qui usdictis si reclamauerint, moneas eos rogo, ut patienter expectent,donec utrunq; ex proprijs Mesues dictis ostendam. Et ne diutius mo-3o rer,grauerq; , ad sitiem ipsius hic transcribendam, legant ipsi caput secundum primi tractatus canonum uniuersaliti,& nisi utrunq; eoru
quae dixi ibi reperierint,nihil posthac mihi credant de erroribus Arabit loquenti. Quem locu si diligenter quoq; illi legerint, qui ipsum Mesuen repraehensioni meae capite de Cetaurio, satis fecisse asseruerunt, nihil te dixisse cognostent, praesertim si addiderint Mesue dictis, ea quae a Galeno de paruo Centainio scribuntur libro septimo
de simplicibus medicamentis,quae sunt: Decoctu herbae iniiciuiit non ulli lichiadicis, hoc est, coxendice laborantibus, ceu educens biliosa&crassa, haec enim expurgat : uerum quando adeὁ uehemeterέ - 4o peratum fuerit, ut sanguinesenta evacuet, magis iuuabit.Educunt igitur tam aloe quam centaurili sanguinolenta, non quia ex propria natura uenas aperiat,sed ut quodlibet aliud facit, dii uiolentius ope 'Centorum ratum utrunq; enim eorsi acredine & mo siu penitus caret,qus ade1- qua ratioe sense his oportet quae uenas aperiunt. Et quamuis Mesue indiscrete de a nolintae maiore & minore Centaurio scribens,acredinem maioris in minus cat. Σquoq; uideatur transferre, no usqueaded tame in hoc, sicuti in aloe caecutiens fuit, ut scilicet educerc MnSuinc, aut uenas aperire dicat.
387쪽
3 3 IO. MANARDI EPIST. MEDICIN.
nisi dum superflue purgat. Quem etia locu nisi contuentibus oculis senex ille, de quo prius loquuti sumus, uidisset, cognouisset utiq; distinctione suam uel lacobi de Partibus, cu Mesue non c5uenire, duplice operatione Centaurio intra corpus assumpto,ordine quodam adscribente: primam adstringendi quae ab amaritudine&stypsi fiat. qualitatibus in eo insigniormus altera a calore & acrimonia, quam post longa eius in corpore agitatione fieri dixit, nec semper, sed proprie cu eius purgatio supra modum exuperat. Si igitur neq; resposio IO.M. cap. de Centaurio, nostrae repraehesioni 1 atisfacit, litὁd de exorbitante tantu loquatiata facit enim immodica illa operatio,ut non a-. solum aloe S centaurili,sed omnia etiaeptigatoria, sanguinem euacuent. neq; Iacobi de Partibus distinctio,ponens aloen intra corpus assumptam semper aperire,quod nos falsum esse ex bonis autoribus demonstrauimus, perstat nostra opinio in suo robore, aloen per se Arazinori maleficio illo uenas aperiendi carere,quod ei Arabes impinxere: &siue foris admoueatur, siue intro adigatur, adstringe di semper uim& roborandi habeat, ita a natura est cosequuta. Hschabui quae pro aloeia quarto scribere, non ut inuenta mea tuerer,quae nec ipse multi facio, sed ut tibi more gerer cui tantum me debere sentio, quantum nunquam potero persoluere. Vale uir nragnifice.&,quod facis, toeos quibus praees, a turbidis paludibus ad puriis imos fontes euoca. Abea. Zo. De Alica & Zea nillil scripti,quoniain nihilo plus compertum habeo, quam quod Hermolaus & Marcellus tradidere: nam & Galeni quoq; tempore res obscura erat,& possumus nos hoc tempore absq; humanae uitae damno utranq; ignorare. Ex Ferraria, III. Calenae Sextiles, M. D. XXX.
EPIST. III L Vincetium Caprilem, tuo nomineolus a uulgo Petrosilino dicta, a bonu autoribus uocetur.
V Μ medicinale materia,id est,simplicium medicame Iotorum notitia, longo tempore obfuscata illustrare conatis,Vincenti charissimo, inter reliqua non ab re in 'quiris,quo nomine apud bonos autores id olustrocari pute, quod nunc, T I -
unc passim Europa dapibus iuribusin ,& a uulgo PetroseIi non dicitur Este
necno embammatibus miscet, oenim aliarem a uero antiquoru Petroselino, aded in propatulo est. ut probatione non indigeat. Veri siquidem petroselini semen ta impense amarescit,ut quodda eius genus Theriacae additu, eam redde biicriptis mandauera,ea scilicet herbam quae uulgo Petroselin5di Pe s. -- citur, Selinon,id est,aptu hortense,ab antiquis uocari. Ad quod pro Aminis horim bandu,Plinij testimonio usus sunt libro vigesimo scribentis,i moso apij largis portionibus per lumin natare. & in condimentis peculiare gratiam habere. Qu certe ita petroseIino uocato nueniunt,ut culti olera magis. iniam sententiam Pu minime probares,adue
388쪽
siis eam no alio usis es argumeto, qua in quod nullius apii inter olera, hoc est, libro secondo, meminerit Dio istorides. Nullam enim herbam esse apud Dioscoridem olus putandam. de qua in aliis libris tractaueritiquum ipse apertis uerbis in prooemio secundi libri promittat se de oleribus in eo scripturii m. Quod cum a me non approbari uideres, petis si . ut nominatim aliquod olus ostederem,de quo aliis in libris pertractasset. Visum igitur mihi est, uel horulam non male locare, in qua pro hac iteritato ostendenda laborarem. Sed quonia, Aristotele teste,oportet disputantes in nominibus conuenire,prius statuendum est quid oleris nomine signi licetur: hoc en in ignora- ολι unde sisto, cognosci non potest, an haec uel illa res sit olus nuncupanda. Sive dedactum. igitur ab alo uerbo uino nulli, sitie ab olla, ut Varro putat,'leris nais .men deducatur constat omnes herbas qliae uescendo sunt, esse inter olera reponendas. Olera enim,lib. . de hist.plant.ait Theoplirastus, quae nobis usui ciboue sitnt. Percurrendus igitur Dioscoridis codex, uidendumque an in alijs libris de aliqua heroa scribat quae ad men- sic cruda uel cocta feratur. Occurrit aute primo Scolymus, de quo scobmuri
ipse scripsit lib. tertio, quddin cibos recipitur:&post iplum Ero-gion. Eiendae ueneri a multis in cibit expetita: sed & Origanu, Pule-gisi, Saluia,Mentha, Calaminiba,Thymus, serpyllum, Sampsuchus,
Acinos, Ligusticu,Pastinaca, Caros, Anethu,quae nullo pacto uidentur aboleri censu subia ouenda At si haec olerii nomine dignamur. icur Apiu tam hortense,quam Hipposelinon uocatii reiiciamus 3ser bente de hoc Dioscoride, τί o νγ, quo uerbo etiam in Smyrnio& Elaphobosco utitur, nec aliud notat quam quod Plinius dicere solet,estur ut olus addit, qudd radix uescendo est cocta & cruda.folia & caules cocti tantum manduntur.Sed non solum
duo haec Apii genera inter olera recipit Galenus libro secundo de estis & Paulus Aegineta libro de estis, ueru& cum his Smyrnium: Smmiuoia. o quod a Romanis Olusatrii liocari quum dicat idem Galenus, quis sitam. 'neget inter olera habitii 3Possem addere his Strychno,id est, Solanu St, diebAbis, s. hortese: Mirrhin Cirsion,hoc Buglossum,illam Cersolium liocant, ho ieis; .ueram, Buglossum, quam Boraginem: Coriandrii, Ruta, Sature , 'aliaq: permulta quae sinuat clim Apio a TheoThrasto inter olera re- suom -,ό. ponuntur: de quibus tamen in aliis libris,no aute in secundo scri- Cipyi .s, Aspsit Diostor.Sed ueritus sim ne illud in medicatur, λιδ νοῦ . te. D, ista tis
.. sim medio, de uenaefectione in Ptaritideo Spodio.
o N erat ut accusari uel impudentiae uel arrogantiae uerereris, Iacobe dilectissime, si me cum quo nullum
antea fuerat comersum, in re medica interpellares:
ita enim & natura ipsa,& animi propensione affectus. sum, ut quoscunque agnosco literis deditos, ipsamq; veritatem in illis quaerentes,eos summopere & diligam &.ampi scter: Equorum numero cum te esse,& multorum antea testimo
389쪽
nio,& demu tuis literis cosnouerim, nullus est in literaria palaestra labosiquem tui caula non sim libenter subiturus,tantu abest,ut duabus a te propositis dubitationibus grauer respondere, uel tu timere debueris ne mihi molestus esses. Accipe igitur tuoru quaesitoriana, si non qualem uelles,at qualem senex,mediocris eruditionis, ualetudinarius,uarhsq; curis implicitus, praestare potest responsionem. In Plauritide secandam in pleuritide, iuxta Hippocratis & Galeni sententiam, sanguinem mit interiore cubiti uena, atq; ex eodem potius quais e diuersis phleg- tendum ex is monem patientis particulae latere,clarius est,quari ut multis uerbis ostendi oporteat. Nam ut alia loca omittam, libro quarto de uictu Ioacutorum morboru scributur haec uerba: Si dolor supra ad clauem attigerit, uel circa mammam, aut brachium, interiorem brachii uena scindere oportet, ab ea parte,quaeci inq; illa fuerit,ubi est dolor. Qui uerba enarras Galenus inquit: In hoc quoq; locorursus pertractat legitimae partis sentetiam, ii niuaddens, quod in illa fuerat praetermis
nim, quod siclicet uenae sectio ex directo patietis lateris facienda est. Et lib. t. de morbis, de pleuritide & peripneumonia quae sine sputo
sunt, tractas Hippoc. secanda ait uenam in manu iecorari. a uel lieniscam, in ea parte,quaecuq; illa sit, θ' ι, Ma-ν σου id est, in qua morbus fiat. Habenda isitur haec pro indubitata Hippota& Gale zoni selitella. Noc est, ut tu, uel alius quispia absterreatur,& pugnare cuHippoci sententia Galenu putet in quoda loco libri curati uide uenae sectione docente, quamlibet inflamniationem inchoantem esse reuulsione curatam,atq; ut sequi uidetur,ex altero no ab eodem l aere faciendam uens sectionem.Nos ctenim dicimus sectionem uenae interioris cubiti eiusdeni lateris in pleuritide a reuullionis ratione nequaquam cadere, quum ab interioribus ad exteriora sanguine euoce quem revulsionis modum Galenus ipse in proprio de reuuli . sione commentario, apertisti me docuit. Et libro quinto curatiuae methodi, eam etiam quae ab linterioribus iit ad exteriora uacuatio- sonem, cum his numerans, quae ex superioribus ad inferiora, a dextris ad sinistra, uel e c5trario fiant,atque aeque cum illis statuens reuulsi-i m. inuis igitur in expolitione illius aphotismi quinti libri.
Dolentem partem capitis posteriorem, recta uena in fronte incis 'iuuat, eam cum caeteris non expresserit, non tamen propterea concludendum est, ivdd non habuerit in numero reuulsionum, quum nihil sermoni suo adiecerit,quod illam excluderet, sed potius sub ge nerali revulsionis deun iptione eam uideatur comprςhedisse,reuulusionem esse dicens, uacuatione quae ad cotraria fit. Didicimus enim ab Aristotele in Moralibus, non solii in unum extremum alteri, sed Aoctiam medium utrique extremo esse contrarium. Si quis tamen contendat, omnem revulsionein a Galeno stib triplici illa diuisionenisse comprchensain: dicam, hanc de qua loquimur, uel a dextro ad sinistrum,si in sinistra parte suerit inflammatio costae enim sini: stri lateris,brachio ciusdem lateris comparatae ad dextram partem, uergunt uel e contrario si in dextera, facere reuulsionem: atque fi ita ad secundum genus ibi recitatum,hoc est,ad eam quae secundum latitudinem
390쪽
Iatitudinem fit, esse reducendam,& inter reuulsivas omnino computanda: n. Nec ab illarum ratione excidere, ctiam si Hippocratis & . Galeni modo sanguinein evacuet in inflammatione contentum: noenim inuicein Duonant reui illio & uacitatio. ut tu sentire uideris.
enim inuicem pugnant reui illio & uacitatio, ut tu sentire uideris, quum secundum Galenum libro 13. methodi curati uc,sectio interioris uenae dextri cubiti, sanguinem qui . ad iecur fertur, simul vacuet Sauertat,&sit seniper eo inflammationem pati incipiente facienda. Noe alibi quod meminerim) apud eum reperi, euacuantem uenae sectionem reuulsi ic aduersari,sed potius euacuate locum ge- t. neris obtinere, adeo, cum sectione uenae coirenire, ut nulla ς causa uena secetur, nisi ut sequati ir uel multa, uel exigua sanguinis euacuatio. Et propterea a Cello &alijs qui Latine loqui uolunt, sanguinis. imissio qu. Vibet uens sectio uocitatur.Vacuatrua igitur est quar- , libet uenae sectio, notus ena per tamen est reuulsiua: led tunc a retrulo ,sionis ratione cadit, cum uel ex ipsa patiente particula fit uel cx ea suae illi est ualde proxima,tunc enim non αιυμ ιρ,lioc est, reuulio dicitur, sed est, ad propinqua derivatio: utraq; tamen auersio dicitur a Galeno libro quinto melliodi, quia scilicet ad Auersio. alia loca conuertit sanSuinem. Primam, hoc est, reuulsionem, con-- uenire ait Galenus in libro de uenae lectione. incipientibus inflammationibus: secundam antiquis. tamen non semper uenae sectione fieri potest, quum multa membra inflammationem pati pos- . sint, in quibus nec uena est iectioni idonea,nec alia ei uel communis uel proxima,quae commode prarcidi possit: in quo casu pro ii nae sectione, uel cucurbitulis, uel hirudinibus utemur, quod agere inpleuriti medici praecipiunt,&nos fieri uidimus, cum magna aegrotantis utilitate, praecedente tamen uenae lectione ex cubito. At si torte uenae lectio hon fuerit ab initio facta, sit l, ut tu in epistola ponis, necessarid facienda.fiet utique,uixta Ga leni 2octrinam, ex te 3o coraria, & eiusdem lateris uena: sequetur' ex ea, si obsequendo Hippocrati ad mutationem usque coloris sanguinem fluere flueri-λ -- nius, revulsio,& sanguinis in inflammatione contenti uacuatio: utillio quidem primo,deinceps uero sanguinis inflammationem facientis euacitatio: qui effectus non adeo inuicem dessident, ut ab una uenae sectione non ualeant ambo prouenire.Nee obstat philo- ως, sophorum dictuin, cui tu inniteris, quod scilicet ab uno, quatenus unum, non possunt uari effectus prodire: non tantum enim duo illi, sed & doloris tussis,difficilis spirationis ablatio,alii, multi esse Φ ctus ex una poterunt uenae sectione prouenire. inio modo autem O philosophoruin illud uerbum, si uerum esse debet,intelligedimissit, non est nostrum hoc loco deci arare: satis enim sit nobis nosse qud dex uno praesidio multi possunt in medicina boni effectus sequi, ut ex Ab . causae ablatione, morbi,& omni u quae ex eo sequebantur symptomatum ablatio. Quando uero sit bdis, si eadem uenet sectio simul uaeuet&auertat, sequi, ut idem et iidem respectu sit propinquius & distan-. rtius Ego certe lianc sequela no aspicio: non enim procedit nisi post ' '
to,quod supra a nobis negatu est,scilicet quod euacuatio & auersio