장음표시 사용
541쪽
eus eodex, in quo treth legitiat ordinis,abiisententia me dimouet, ut ubiq; erroribus maculatus. In manu scripto ae melius alus quoq; in locis castigato legi, in primo .Potuit& Oribasius in suo Galeno legere: quaqtiam & maculatus quoq; est,& male in Latinum uersus, qui in uulgatus in Germania est Oribasii libelsus. De citro uolens iit tibi more gererem per epistolam id petenti, tollere repugnantia inter Avicennae dicta,nonnulla comentus sum quibus excusari posset:& inter reIiqua dixi,per semen posse intelligi totu id quod carne & nucleu intermediat,in quo phoculdubio aceio do continetur: ut scilicet simul tutarer & in ectncordianti redigerem Galenum & Avicennam,acedinem & frigus stiri ini adscribetes. Tu uero eicio an calumniandi gratia,sed ut credere malo,qui stibi ita uisum est, in me insurgis,quasi in hoc etiam seruien uerum, hoc est, nucleum, comtr hendi uoluerim: qiuim tamen pauidpὁst dixerim, semen uerum a Galeno statui calidum. Impingis etiam mihi quὀd dixerim, corticem ipsum nucleum continentem per se frigidum esse: uod certe non dixi, sed Galenum diceritem in semine uincere aciam qualitatem, dixi comprςhendisse sub seminis notitine medulla
illam in qua apertissima deprehenditur acedo, quam tamen perisperio ma mauis uocari quam sperma. sed si in solo nomisie esar controuersia, non erat ut Ortam S tempus in hoc perderes,& mihi eandeiacturam iaciendi occasionem praeberes.Addani tamen &hoc, quia tu bene correcti Galeni mentionem habes, me in codice manu scripto ac bonae fidei utrunq; legi i se semen scilicet & aciditate: posses utriusq; lectionis argumentum capi ex his quae uersus finem capitis ab eodem Galeno scribuntur. Ait enim: Totum autem semen inest-bile:humidum uero & acidum de quo prius diis erui, est qui in ipso
nucleus inuenitur, qui uere est semen. Cum enim dicat hoc esse uerum semen,innuit se de non uero prius loquutum:sed apeste etiam so testatur sede acedine antea disseruisse. Petis ulterius , quomodo Galenus excusari debeat, dicens pha macum non purgans uerti in humorem talem qualcm debeat pumgare: in qua re dicis me mutasse sententiam.Ego certe non memini in hoc me mutasse sentetiam,sed sine haesitatione credo id eum uoluisse quod uerba sonant. od & alioqiii assequens est Galenico .
dogmati.quo asserit purgatorium medicamentum ex similitudine quam cum humore habet, unu prae alio detrahere&uacitare. Quod nisi fecerit,in eundem humorem quem trahere debebat, similitudinis ratione quandoq; permutatur. o Nitrum quo nunc passim in bellicis tormentis utuntur, aliam reesse ab eo quod in nitrarijs olim repertum,codiendis &colorandis obsoniis, S alijs rebus non parum multis in usum antiquorum v niebat, non solus, sed cum Hermolao Marcello,alijsq; & sensi de sentior nec veto quin tu modo tuo sentias.
Coturnicis etiam carnes non probo,non solum quoniam a maio- Cotumlarea, ribus nostris improbatas inuenio, sed etiam quia ueris&aestatis te- improbam
pore siccae admodum sunt,&ad atram potius bilem quam bonum
542쪽
so, IO. MANARDI EPIST. MEDICIN.
nem gignendum idoneae. Autumno & hyeme pinguedine nimia obesae, ut palato gratiores,ita uentriculo & cococtioni ineptissisimae, exigui nutrimeti, nauseamq; & fastidiu partui,& quibusda etia in aquilonari ora extrema perniciem, ut a fide dignis intenexi,attulerunt. Myxaria uel myxa a Graecis& Latinis uocata, esse frumis quos se besten fortὁ a loco in quo frequetiora sunt,licet aliam causani reddat Hermolaus Arabes uocant, facit primo quidem nomen: mucosa enim adeo sunt,ut ex ipsis in Syria excellentissimum id uiscum paretur, quod Damascenu uocant. Facit praeterea &similitudo, quam cum prunis habent. Quod uero uermes interficiant, est, ut inquit Se rorapion, quia illi dulcedini haerent. Addo ego,& quia prae tenacitate ab eis non possunt avelli, fit ut cum illis exeant. Quare non est ut Iabores pro Paulo castigando, ubi haec laudat in vermibus interficie dis: sicuti neq; laborandum tibi erata et ad Avicennam recurrendia, ut propolisma Ruphi ab eodem Paulo descriptum castigares,ammoniaco thymiamati crocum iuppones, motus non tam autoritate Avicennae, tuam communi,ut arbrtror,fama, quae lummam excellentia
croco tribuit in corde roborando, quae res maximo usui sit in pestiletia. Et cum ab ammoniaco minime fiat, nihil ad propositum facere
ammoniacum ipsum arbitraris.Verum animaduertere debebas, anti 2 quos autores non tantum tribuisse croco, qua n recentiores. sui λse*ῆ inter illos qui inter uenena eum reponerent. A qua sententia nec Arabes penitus recessere, sed & uentricii 'o & cerebro noxium
esse dixere,appetitumq; deiicere. -d si in aliquo morbo, maxime in pestilentia est fugiendum. In ammoniaco uero animaduetenda uis quam habet in aluo subducenda,& liene liquando: quae duo in
pestilentia cauenda sunt plerunq; necessaria. Nam, ut ipsemet Ru-phus dicit,praecordiorum dolores & tensiones in ea solent contingere.Valeat igitur Avicennae & quorundam aliorum Arabum auto. ritas,apud eos qui eis credunt,in laudandis catapotus quae crocum sorecipiunt: non tanti tamen sit,ut Ruphi ipsius compolationem ualeant peruertere.
Minus quoque eommittendum est, ut pro myrrha in eodem Ru-phi propolismate intelligamus herbam. Nam ut mittam quod uox qua utitur Ruphus, aequiliocationem hanc tollit smyrnam enim, nomyrrham accipit) lacryma myrrha dicta multis nominibus meretur
in eo recipiaturriuauissimi enim odoris est, putrediniq: adeo resiastit, ut mortuorum etiam corpora ab incorruptione defendat: scoris pionum tinibus utilis est,ilermes necat:& ob uarios eius usus, non
est ferὁ antidotum cui non misceatur. Tua uero herba myrrhis uel εο myrrha uocat' escae potius quam medicamenti gratia in usum uenit,si, ut multi credunt, nec ego abnuo, est quae uulgd cer solium dicitur, quam nonnulli S chaerepotum dictam in horto Columellae putant: alioqui quicquidna sit uix inuenias antidotu quod ipsam recipiat.Nec laus eius in pestilentia cauenda usquequaque a Dioscoride probatur.Verbo enim S us,,utitur,quo tum illi solet, cu aliquid ex
sentcua potiua aborum,quari ex propria scribit. Sed & Plinius cum alias
543쪽
alias eius uires simpliciter narrasse huic addidit uerbit,aiunt,quo de ipse uti selehcu aliquid uarrat quod n5 credit. Qiod nec stos medicos credidisse satis uerisimile est: quonia inter medicaminarestilentia arcetia huius herbae no meminerunt.Veria ualeat quantu tu uis,
no tanti tame facieta est, ut loca que per tot annoru secula niyrrha sibi praescripsit, ei cedere debeat. Haec sunt quae mihi alijs negociis impedito se obtulerunt ad tua argumera obiter dilueta. ale,& me ama. Ex Ferraria,anno a Christi natiuitate D. XXXIII. IX. Calend. Augustu qua die primum in lucem editus sum, annoro ante hunc primo supra LXX.
EPIST. I L ad Simonem sumsum, exgin -οiuis laborantem.
Ibi o N Grynaeus plus utilitati alioru quam propriae c6ssilens, malu quenda gingiuaru asseau incurrit, α duobus ferὸ annis perpesllis est,fluctione uidelicet copiosam ex gingiuis,materiae puruletae,flauae,mali odo ris, modo tenacis, modo aqueaet quae assiduo defluxu gingiuas adeo ero sit, ut primorii dentium radices in totu detexeriti
Malus hic affectus haud dubie sub eo symptomatis genere c5tinetur, quod exiens mutatum dicituri humor quippe exit unde exire n5 deberet, qui & colore,& odore,& substatia,& modo, alienus a naturali est. Sequitur hoc symptoma necessario morbii alique. Videnduigitur quina sit is morbus. Solet enim pus uel disrupto abscessu, uel
uulnerensi adglutinato,uel ulcere ex fluctione corrodetis materiae excitato emanare. Cist igitur nullus praecessisse abscessus scribatur, nee uulnus, nisi ante decimum octauu annit,ex quo si pus genitu fuisset, no poterat lato tepore latitare:ὰφur,in tertia eausam,hoc est,in 3 Q in ateriae defluentis erodete vim, debere ulceris & puris ex eo manatis origine referri, ita ut symptoma sit ipsius'uris exitus ulcns morbus ex quo absque alio medio signitur. Veru cu ex titillo ulcere nouideatur tata copia pus posse abundare ut continua sere emutatione ut scribitur per linteola egeat, c6siderandum undbna tanta moles redundet. Eiae certe no potest in aliud referri, quam in cotinuuad ea loca materiae defluxu, atqne eorundem malu habitu ex diuturna affectione cotractu:qui facit ut nutrimentia non probὁ mutetur, sed in 1anie simul cu humore ad ea loca defluente conuertatur.Non
enim crediderim syncerii pus esse quodcunq; exit, sed miscella qua O dam puris ex ulcere geniti, nutrimenti male concocti,& humorum ad imbecillem locum confluentium: quod uel ex hoc constare potest quod scribitur,interdit crassum, tenue interdum esse quod exit, atque pro uictus ratione permutari. Gingiuarum enim ipsarum ratione, eiusde substantiae semper deberet effluere. Qirare no in ipsas. sed in materiae natura haec difformitas reser eda qua materia ut a cerebro credam defluere, praeter reliqua, faciunt literarii indefesta stu dia & assiduet huius uiri comentationes, ex quibus unaatq; altera, du
544쪽
so IO. MANARDI EPISΤ. MEDICIN.
haee scriberem, nescio quo pacto in manus meas incideriit: resertu uidelicet illud omnifaria doctrina in librii Aristo.de m sido scholio, atq; nucupatoria ad nunqsatis laudatu Collimitium in lib. de orbe nouo epiuola.Ex cerebri naq; longa atq; intepestiua fatigatione facti ini est, ut nec propriti nutrimen tu probe cocoquat, nec uapores retoto corpore ad se elatos ualeat resoluere. Quibus ex calusis secutii est, ut humiditates multae inibi aggregatae in inferiores partes descedentes pectus per aliquod te pus sierint, spiradiq; difficultate esse-cerint: quae tande ictione illa assidua gingiuaru confossioneq; attractae ad gingiuas defluxerunt: quibus nonnihil bilis misceri color Iosauus ostendit: ex qua,accedente etiam pituitosae materiae ustione,
uiciis gingiuarum est genitum.
Vt igitii rex his curatulas in tetiones, ipsarumq; ordinem colliga. nitis,tolledii ulcus ex quo foeda illa exit materia, per unione ibi utarum partiu:quae cti uniri no possint praesente humiditate, quae eas disiungi ac coniungi vetat,detergenda haec est & exiccanda: deinde uulnus adglutinandum. Sed cum continud ad locum noua d suat materia , amputandus iste defluxus. Quare danda opera,ut materia quae defluxura est, ex capite euacuetur,& pariter ne noua itet uin cerebro aggregetur.Etsi noc in mium fieri non potest, alid diuer Eotatur. Sed quia copore uniuerso repleto, caput euacuari recte non potest: primo ab uniuerso corpore amouenda repletio. Erunt igitur curationis tres scopi : Totius corporis primo, secundo capitis euacuatio,tertio ulceris consolidatio.Et quia morbus continue fit, ad prohibendum ne fiat, membrum in quo materia aggregattir, roborandum, ipsaque materia ad alium locum traheta,& gingiuis quoq;
ipsis occurrendum ne amplius laedantur: ut in totum etiam sint tres praeseruationis scopi, capitis roboratio,retractio,&gingiuarum tu tela. Vt igitur ab eo qui ultimo inuentus est curationis scopo incipiamus totum corpus euacuare uolentes, a uenae sectione initium 3OCapiemus. Ineunte igitur uere& autumno, exterior cubiti uena s canda est.quam ce alicam uocant extrahendaeq; tangit in is sex Octoue unciae. Post hanc sanguinis missionem ,haec potio dece duodecimve diebus in aurora bibenda, Betonicae, polypodi1 3. s. myrobal citrin. . r. bulliant in uncijs sex aquae salutae, donec tertia pars cosumpta sit, decoctoque addantur, Catholici 3. s. de uere electuarii Indi: autumno electuarii de succo ros. 3. r. . Post has potiones, nisi magna purgatio sequuta fuerit, catapotia deglutienda,quae habent, Agarici 9. r. rhei barbarici unum. adiecta diagri dij siliqua uel chalco,& be-tonicae succo quantulat fuerit ad color madum. cribus catapotius, εο nisi magni aestus id uetent, bis terue singulo mente uti poterit. Pur ato toto corpore,caput attracto per nares hoc liquore, expurgan-uin: Succi radicum betae albae I. I.pul. nucis myristicae gra.6. piperis longi grana tria. Interim tamen dum uidelicet hic liquor in nares adigitur tuendi gratia aqua in ore contineatur, in qua plant odecocta sit. Ex hac enim non solum hoc bonum consequemur, quod
scilicet liquor per nares attractus,os non ingredietur, sed par etia
545쪽
tertii sconi absolui incipiet,qui ad ipsum ulcus spe lat, ouod exseranti b. ut diximus, eget,& detergentib.quae facultates in plantagine eo iungiitur. Veru quia praeclari nutus uiri teperatura, quatia ex his quae a s i N A P IO intellexi, coiicere ualeo,ad siccia vergit, crassiori pleritq; est materia quae exit, ideo plantago ipsa sola praesertim in aqua
decocta, ta antiquit ulcus plene exiccare no ualebit: quare no solui ieadem in uino cocta, sed ualentiorib. quoq; uti erit necessariu,quale est hoc: Vre alume stissile,& in uino austero extingue, eiq; c6misce pari podere mastichen,inus cyperu:puluereq; ex omnibus facto uel Io solo gingiuas perfrica, uel addito melle rotaceo illine. At si ulcus quali hepascendo serpat, nec sub hoc medicamelo sanescat,aeris aerugine ad cuiusq: alioru pondus superaddito,& abluto antea ulcere, cu aceto stillitico utitor. Facit ad ide & ostreorum ostracorii cinis,cile ammoniaco adiecto, colimiliter usto:& puluis gallarii cu myrrha, &demu naturale arsenicis, quod auripigmentu otricinae uocant. Quod si nec his malia cesserit, ad shmma ueniendum. Lanam igitur spe ocirculigata feruenti oleo immersam gingiuis toties admoue donec exaequentur,& partes circunstantes amelcant: uel oliuae ligno in leo cnalcitidis,quod uitriolu Romanii uocat, intincto, exulcerata loca combure. Hoc enim ignea quada ui malignitate ulceris copescet, inambulatione tollet: adurictoria uero ulcus coalescere faciet, & locum firmabit. Et de curativis quidem intentionibus haec dicta sint. d aute ad praeseruationem cautelamue attinet, caput magna diligentia a calore,frigore, ueto,sumo,coelo nubilo, sole una, custodiendit: cauenda a cibo omnis lucubratio & meditatio, omnis demucorporis & animi exagitatio. Cibus modicus sit,& rerum quae facile concoquantur,& boni succi sint. Vino utatur uel leui, uel cui tantum aquae admixtu sit, ut omnis uis & acredo ab eo recesserint. Vsus tamen melicrati cum puluere maceris conditi quandoq; conducet, ita 3o ut inuice modo hoc, modo uino utatur. Quicquid aute assumpsit,aliquo adstringentiu includatur, qualia sunt mespila, sorba, pira, cotOnea, uel per te dii recentia inuenititur, uel faccharo melleue codita.
Caput saepe abluat lixivio, in quo rosae & saluta cocta sit, ea portione ut aestate rosae, hyeme saluta luperet: medi)s teporibus utraq; sint paria. Odoret puluerem ex sandalis citrinis uocatis rosisq; compositum, cui hyeme praesertim parum moschi adiiciatur. Et his qui depretsi diis caput roborabitur. Vt uero materia quae aggregari in cerebro solet, alio trahatur, & reuulsionibus & derivationibus proci tradum. Retiuisionem facient extremorum membrorum frictiones, cucurbi
o tutae poplitibus doriisq; admotae. Sed omnibus pr stabunt hirudines
sedis uenis admotae, di succus betae per nares attractus: cuius etiam inter curativas intentiones meminimus. Deriuatione facient & hirudines post aures temporibusue, aut supra infraue nares admotae. Roborabuntur demum gingiuae corallis rubris, sem. rosarum, sandalis citr. myrob.macere, galis, Omnibus uel quibusdam in puluere redactis,perfrictae. Summe uero ad hoc faciet, simulq; cerebrum roborabit,& malum odorem ab ore submouebit,pastillus ore retentus
546쪽
qui recipit,Rosas, andalos citrinos, macerem, aequis passus, tantumq; sacchari, quantum omnium aliorum, moschi declinam unius partis particulam, & cum succo tragacanthi per rosaceam aquam eliciti,pondere duarum drachmarum conformatur. . Hax sunt quae mihi praeter aetatis & ualetudinis impedimenta immensa etiam aestit afflibo,pro clarilsinii huius uiri salute occurrere. Deus opti max. suppleat id quod pauxillitas mea non potuit, & exi mium hunc uirum protegat, cuius salus & uita uniuersae Europae maximo est & usui & ornannento. Ex Ferraria, pridie Calend.sextiles,
EPIST. III. Camillo Gyrlinuno HL losepho medico S.
IC V TI ieragratulatio niinqua repraehendi solet, ita sera consolatio saepe culpari, praesertim ubi euphilosopho agitur,que professio ipsa facit,omnes sorinnae saeuientis ictus aequo animo perferre, atq; eci praecipue i qui ex repentino hominis Obitu contiNunt: quem adlioenaiscesse cognoscit, ut bene uiuendo meliore uita acquirat, cum omni felicitate perpetuo duratura: quam matri tuae contigisse, cadidi eius mores, uita absq; noxa acta, euidetissime demostrarmit. Hac igitur praetermissa coniolatione,ad ea potius me couerto, quae a me petis. Herba quam citracia nonnulli,ali, cetracum, aliqui uirgam auorea uocant ea est proculdubio,quae a Dioscor. lib.3.alplen 6 dicitur,
quam a nonnullis scolopendrion, ab alijs splenien , ad alijs hemion tu, ab alijs pteryga uocari dicit. Asplenon quide, ex eo quὀd miro modo & potu & Diu liene minuit: qua ui splenij ctia nome meruit, no ex folioru figura qui sit asciolae similis, ut Marcellus putauit. Scolopendrion a uermis similitudine,quem in aduersa praecipue parte, hoc est, quae lapides in quibus nascitur spectat,representat,lineis qui a se busta interfecta,multiplicibus illius pedibus non dissimilibus.Dicta uero hemionion est a mulis, qui ea plurimu delectari dicuntur, ut Theophrastus scribit: uel quod sterilitate facere creditur, mulis p culiare. Pteryx quoq; ideo dicta est,quia eius folia incisuris adeo plena simi ut penarii avis effigie prae se serat: quod Marcellus propte
ea non agnouit, quia c6munem errore sequutus,similitudineo: nomenclaturae deceptus,alia herba de qua statim post hac Diose sub hemionitidis nomine scribit, lio ut draconitu grandi,& propterea in totu pennae dissimili,esse asplenon suspicatus cst, multis quide indicus motus,sed fallacibus, utpote ea fallacia peccantibus,quam conse oquetis dialetaei uocat, quae multis in rebus homines decipit,& psertim in medicinali materia dignosceta Ita enim argumetatumVtraq; nomen a mulis habet: utraq; nec flore, nec caulem,nec semen fert: utra'; in petris nascitur: utraq; liene minuit: ergo eadem est, diuersis uocibus indicata.Poterat autem similibus argumentis, nisi forte euidentioribus, phyllitin eande cu hemion itide putare. De ea enim sciri
bit Dio ido,quod solia habet lapatho similia,cui dracontu solia.
547쪽
proprio de dracontio capite,fecerat similia. Nasci in umbrosis Io is, carere item caule, flore,& semine,sicuti hemionite,sed & gustu acer. bo esse: qui sapor sub genere styptici continetur, quem hemionitidi adscribit. Diuersis enim rebus ut idem nomen adscribi potest, ita &udem natales,& consimiles cipores,& eaede uires,atq; id genus multa, quae ad ipsam rei substantia non sperunt, possunt contingere. Vt igitur res ipsas per propria indicia a me cognitas tibi aperia,nerba es Cisrae- tracum uulgd uocata,est uera illa scolopendria:cuius tanta uis ab an bam ueram estiquis in liquando splene adscripta est, ut aspleni nomen meruerit. Je solvenda lina o Quam rem, ut neminem sua laude defraudem, ante annos ducen- am. tos cognouit Simon Genuensis,uir supra quam ferret illa aetas, multarum linguarum peritia latis insignis, & medicinae non ignarus. Ea uero quae hactenus fere scolopedria credita est,&aalhuc a multis creditur,est,ut ego puto, quam hemionitim uocat Dioscorides. Et quae phyllitis a Diosco. teucrion a Plinio,inter rumicis genera nunc numeratur: nec sine ratione: maiori quippe eius generi adeo similis est, ut eadem uideri postit, nisi longiora folia haberet, & in ea parte quae terram aspicit, ueluti haerentes uermiculos ostederet. Α' tribus uero his liche uocata, licet & ipsa in petris nascatur,& essiste & uiri Q bus longe diuersa est, duabus tamen rebus hoc nomen attridulum uideo, una tamen & communi quada ratione, quia lichenis morbi pietcipua remedia sunt.Est autem lichen morbus a Graecis uocatus, Latinis impetigo, qui uulgo dum leuis es uolatica nuncupatur.Dum leo uis dico eu, quia interdum aded dissicilis, praesertim dum faciem deturpat, ut uix elidi possit. ni Romani, quoniam a mento fere inchoabat, uel praecipue id assiciebat, Mentapram uocarunt,ab Asia in Italiam apportatu,& ab uno homine ad alui faciliter per oscula uasi
euntem: eo modo quo Gallicus nunc uocatus, a Gallis cu multis malis in Italia inuectus, per cocubitum propagatur, ut non insulte eum Pudendagra nonnulli uocarint. Qui tamen altas radices annis quatuor supra quadraginta iecit,& tam late serpsit ut extirpari uix posse uideatur, nisi manum suam ille admouerit, qui ad duo pessima uitia compescenda, oris uidelicet & pudendorum, eum primo immisit. Huius morbi quando ab initio apparuit, tanta uisa est cum antiqua illa mentagra conformitas, ut non nulls nec contemnendi quide medici,sub eodem genere,hoc est lub lichenibus, utrunq; collocarint. Qitae opinio, disR: minato iam eo, & peiora longe capita proferet maligna uidelicet ulcera, articulorum immites Llores, dissicilimas cephaleas,ardentissimas oculorum inflammationes,paulatim per seipiam concidit:peritisq; medicis iudicatum est, non posse ad certum genus,& ut dicunt unicum caput, tot morborum dissicrimina redi-gi. Sed & dum solam faciem occupat, malignam quandam totius uir i uinis infectionem coniunctam habet, quae ficit ut praesidia quae im habita in lichenis emcacissima, negligere uideatur. inod miarum esse non debet legenti apud Celsum,inter quatuor quae enumerat impetiginis Fenera, uniam, quod curationem omnino no recipit:
aliud, quod in teporibus aut oritur,aut desinit, neq; ex toto tollitur.
548쪽
sed & apud Galenum quosdam lichenes feros,& quosdam callossis.
qui auferri nisi excoriantibus pharmacis no possint. Tam late enim ud etiam antiquos patuit lichenum genus ,ut nonnullos toto sputo auferri dixerint,aliquos cum acerrimis urentibusq; medicamentis uix extirpari. Ex hac lata potestate defendi a calumnia plinius posse uidetur, qiii leues illos sub impetiginis nomine toto uolumine u
praehenderit feros uero alios, & nouos, mentagrae nomen meruisse ab initio lib. 1s.testatus est. Vbi etiam duarum rerum meminit, quae a peculiari curandi huius morbi iii, lichenis, ut diximus,nomen ni ruere:quarum una quae uera herba est, nunc vulgo nepatica dicitur.
alia ad muscum est reserenda. Ab omnibus hisce dimetre uidetur ea quam tu ultimo loco latis pulchre pingis: quae, nisi fallor est quam Graeciae Asty maius nos semperuitium, uel tedum,& uulgo oricularem. Haec habui quae tuis quaesitis responderem. Vale,&patri tuo
uiro integerrinio,& medico celeberrimo, me pluriinu commendato. Ex Ferraria, VI. Idus Augusti, M. D. XXXVII.
EPIST. IIII. Ioannes Manardus Ioan. Paulo
LEXANDRVM Capelinii, licet antea magna mihi familiaritate coiianctu,tua etia causa benigni Isime excepi, quantumq; pro tempore ualui, saluti hominis cosului: uix enim duobus diebus apud nos suit. Ex eo poteris de mea ualetudine intelligere. De Cc lii uero charraribus quid sentia,breuiter subscriba. p.pondo intelligo. x uel denarid,septima uidelicet ut ipsemet seipsum declarat unci ς parte. Per notas quae sequutur denarioru numerum accipio. Atq; ut haec exemplis reddantur clariora, ubi in primo malagmate libri quinti te I Pitur, Aeruginis rasae&thuris singulorum p. λ II. intelligo accipiendos singulωθ. aeruginis scilicet & thuris,binos denarios. erae uero&squamulae VI H.subdit enim XVIII. Sicubi uero in antiquioribus exemplaribus,tandiu uidelicet excusis,scribuntur duo chi, ut in malagmate sequente ad iecur dolens, per primum intelligo pondus denarii persecaidum, denariorum numerii, ut accipiamus lacrymae balsami denarios duos & uiginti, & costi cum roli uis quae tequuntur, sexdecim.Simili modo in Andreae malagmate,ubi scribitur p. -mtelligendum pondus uiginti denariorum. Idem in sinitibus intelli-oendum, ita tamen ut sciamus per p .non temper simpliciter pondus oncipiendum, sed interdum pondo,hoc est, libram: ut m Moschi malaenine ubi scribitur p. I I .ego duas libras intelligo. nisi forti in exeplari nota desit denari, ut scalcet sit legendu p. λ I I.tunc enim duos denarios intelligeremus.Vbi uero p.Σ.octauam partem libr mel lix desit octauam partem denarij: & pro triente,tertiam Iibrae partem. Legitur & quandoqi apud eundem Celsum, p. sextantem, ubi ego
antelligo sextam librae partem, binas uideliccx uacio; sicut cr
549쪽
ros bessent, octo uncias. Haec habili altociui in profitendi munere ociscupatiis, quae de ponderibus Celsi scri erem. Si quid uero adhuc in his desideraueris, mihi per literas significato. Vale. Ex Ferraria, . XII. Calenci Decemur. M. D. XXXIII.
E P I S T. V. Pro Igviri D. Alexio Turi , continua de littitisne laborante: ex qua, praeter articulorum dolores,multa mala symptomara sequuntur.
E quanta cum diligentia ualui ea quae clarissimi. - Vienneses medici pro salute M. T.D.scriptis manFI l-ientire,imore ei gesturus an-
-i notaui, quo animo laturos illos co fidens si in aliquames es 4 re secus qtiam illi sentire. cu caepenii mero contingam ut inter medicos, qui simul eundem aegrotu quotidie uisitaret, uariae Adiscrepatesq; sentetiae,& disceptationes nascantur: quae si no colen-Ldendi studio sed ueritatis indagadae gratia.& ad utilitate aegrotatis I, ineuntur,debet&patieti,& amicis,atq; ipsis etiam et cocertantibiis lesse no molestae. Ita enim & ipsi aegroto melius costi litur,& pleritq; etiam medicis, qui post disputationem domu doctiores reuertiitur. Hac igitur spe animatus rem ipsam iam ataredior: Vt igitur ad uos
sermo meus uertatur,medici eminentissint . ego illustrem hirnc D.
quantu meminisse de eius temperatura possim post sextu decimii annum quo eum ultimo Budae uidi) calidae&humidae temperaturae ab ipso ortu fuisse no ambigo: Id enim prae se ferebat uiuidus quida --
color. ex albo rubro q: comixtus,caroq; si pra mediocrita e paria au- ingererer ne ad atram aetatis accessii mutaretur. Alioqui nee iecur
30 ad tantu feruorem efferri uidebatur ut id minaretur, praesertim cuhumiditatis,no siccitatis, in uenis uniuersi,q: corporis habitu uesti- ia cernerentur: euius rei etiam satis euidens argumentsi ex Galeni ictis quibus uos inniti videmini,colligi potest. Scribit enim in libro artis medicinalis, eos qui calidioris simul& siccioris ieeoris sunt in cosistendi aetate plurima atra bile abundare. Quam certe aetatem tu iam ni fallor attigerit, nee in eo adhuc, ut scribitis. indiciabilis illius apparea equitur eu ab ipso ortu sanguineu potius fuisse. quam biliosum: praesertim eu exinai dijs quibus biliosum probatis, non ulla possint sanguineis c, uere, ut capilli subi les. rari, subni- φ gri rubicuda facies, oculi,nasus,ingenium,acuti pili,thoracis amplitudo pulsus,aptitudo ad morbos cyidos, atq; id genus eaetera. Alia exaduetitia quapia causa coligisse, ut corporis gracilitas & siccitas: nam quibus temporibus a me uisus est, ut superius dixi, contraria penitus in eo demonstrabantur. Quae uero ex appetitu sumuntur,uenotriculi potius,quam uel ieeoris,uel totius corporis, nec tamen cal
ris, sed frigoris si uera dicenda sunt uidentur indicia. Naturales quidem temperaturi similibus,no contrariis letantunsequituralite
550쪽
sio IO. MANARDI EPIST. MEDICIN.
ex his omnibus,ut ealidae & humidae temperaturae simpliciter, no calidae & siccae dicedus sit. Quod & cum uos agnouisse uideamini,ubi de passivis qualitatibus inquiritis, mirum est quod ab initio, ubi de temperatura agere incipitis, biliosum simpliciter pronuncietis. Et haec quidem de naturalibus dicta sint. Accedentes deinde ad affectus praeter naturam, eos,si bene numeraui, decem inuenio. et Continuam destillationem materiet tenuis & falsae.1 Hemicraneam dextri lateris non continuam.
3 oculorum ruborem cum destillatione. Linguae scisseras.s Dolorem musculorum pectoris.c Angustiam cordis & pectoris. Articulorum dolores.s Totius corporis,&praecipue partium quae ad uentrem attinenti
s Febres putridas.1o Calidas inflammationes. Quorum affectuum unum tantu perpetuum esse dicitis, qui fere & reliquorum sit causa, illam scilicet a capite in subieris partes destillationem. Ex his affectibus,dum eos diligenter examino,quatuor tantu sub xo morbi genere contineri uideo, brem uidelicet quae malae tempe.raturae, extenuationem quae quantitatis deminutae,linguae scissuras quae solutae continuitatis,generibus cotinentur: & inflammation quae morbus compositus est: reliquos sub sympto mate. Quare horumorbi & causae sunt in uestigad atque ex omnibus cura,vel praeseruatiuae intentiones colligendae.
Vt igitur a destillatione incipiam,qua uos,& recte quidem ut puto fere alioru maloru causam esse existimatis, eam ad symptoma id pertinere dico,quod exiens mutatu nucupatur. Exit quippe a capite materia, quae sano exire no cosueuerat. Pendet hoc a materia praeter 3 onatura in capite aggregata,quae ideo paulatim aggregatur, quia cerebrum nec propriuatimetu probe cocoquere, nec uapores ad ipsum ex inferioribus partibus subleuatos ualet resoluere.Nascitur haec imbecillitas ex mala temperatura, quq cum multiplex esse possit ambigi potest qualisnam sit: quod certe dignoscere diis cile absentiinee facile etiam prςsentibus puto.Tantu enim de hac dubitare c5tingit, quantu & de ipsa salsa pituita, qua non ulli calidam alij frigidam purant.Vtri uero sententiae magis haerendum sit, inuidiosum est decernere : praesertim cum haec diibitatio ab alia pendeat, de qua non minor est controuersia, quo pacto uidelicet pituita hape salia constet. Avicenna quippe,& qui eum sequuntur,ex miscella fieri putant bilis cum pituita. Quam opinionem si sequuti erimus, quantu dubit
contingit de proportione duoru humoria eam componentiti,taneum & de totius compositi humoris temperatura. Vincente enim bile Mida uicti frigida euadet. Sed,quod pace Avicen. dictum sit, ego fieri pode non uideo, quo pacto ex miscella bilis &. pituitae , qualis cunque ea Minasti sapor salsus possiticum uidea exigua aloes pomtionem Ao