장음표시 사용
561쪽
IO AN. MANAR DIE PISTOLA RVII MEDI
duo reipub. . si lana. Corallurium addit Asbia quinta lib. XIIIL pro Luca Remo merca- 'tore Ooguriano, immodica pituitae copia laborate.
A N T V N abest, Geryon eruditissisime,ut temerita
tis nomine, quod uerebaris a me daneris, ut occa
sio ea, quae te ad scribendii impulit,no possit mihi, ut par esset, displicere. Naturali quide desiderio nostros conatus & labores non frustiati, sed ad perfectu laudabiles fine uenire desideramus. Qii certe ego,si in alio quopia cuius canitate unquam conssiluerim, in hoc praeclaro uiro maxime eupieba,tum ob audita de eo probitatem, tu ob mea in illum qui eum per literas mihi primo commendauit, Obseruantia.Verum aliud quoq; desideriu mihi non minus insitu est, ut bonos doctosq: uiros,etiam si ultra Gange sint,cola, uenerer,& oboserue, atq; ubi honeste fieri possit, in eoru amicitiam me insinue:inter quos cute esse,ex his tuis literis cognouerim, non possum non amplecti exosculariq: ea occasionem,quae tritalem uidelicet uiru,&tot numeris laudandii, mihi conciliauit. Quare scias uelim Manam dii tam tuum factu esse, ut illo possis,tum tua, tum amicorum cauia pro arbitrio uti: ὀ quoru numero cu Augustensem hunc de quo scribis ciuem esse cognosca, conabor his quaesia Uitur annus ad plenu, ut mihi uidetur pro eius silute consuluera, nonulla adhuc adlucere: uod certe invita Minerua aggredior, ne, ut dicitur, actu agere ui- ear. Moneri tamen homine in primis uelim,ut propria magis salute uitamq; diligat, quam fluxa & momento labente uoluptatem. Nuctuam enim crediderim tanta in eo redundare potuisse, quantam &ipse & tu scribissiluit molem, si ad praescripta a me uiuendi norma uictum instituisset, esseto: his praesidijs usus quae illi mandauera. Caenim humores ex com euis epotisq; gignatur, crescere illi ultra modum non possunt, nisi & in his a modo recedatur: quod ex omnibus Ao humoribus maxime uerum est in pituita, siue omnem humorem sigidum & humidum pituitae nomine significemus, siue eam quae proprie uocatur pituita,& siue in itentriculo, siue in iecore facta.In uentriculo enim ex pituitosis cibis remanet potius quam gignitur: in iecore uero no solii ex illis,sed ex pane & chondro,ac multis cibis qui In bonoru numero habentur,eius generatio sanguinis generationet λntecedit. inare si malis nunquam, bonis paria usus edet, haudquaqua Ugregari in eius corpore tam immensa pituitae copia ualuisiet.
562쪽
In arcenda igitur huius humoris,quod ipsemaxi me desiderare uidetur,redundantia hic primus sit & praecipuus scopus, cui inconniuentibus oculis inuigilandum, ut neq; in ciborti genere, neq; in modo,neq; in tepore peccetur. Secundus,ut uentriculus & iecur,b quorum imbecillitate ille humor crescit, ad meIiorem temperaturam redacti, robur acquirant, quo bonum ille succum,hic sanguine nec aseo pituitosum,signat.Sed & caput ipsum, a quo pserunq; improprie diti destillat pituita, est pariter roborandum. Tertius, ut si fieri non poterit quo minus crescat, congruis praesidus ita coerceatur, ut uel
in bonum sanguinem conuertatur,t I a corpore extrahatur. IVt igitur a ciborum generibus incipiam, triplici tabella cibos potus sa scribam bonos, mediocres , malos, seorsum quoilibet: ut scilicet bonis assiduἡ utatur,malos semper iugiat mediocres quan doq; degustet potius,quam ingurgitet. B O N A. . P A NIS non usquequaq; similagineus, sed eui aliquid utriculorit insit,hoc est,eius partis quae inter Ursur & similagine & specie & gratia media est,sit modice & fermentatus,& salitus, & in clibano coctus,& sceniculi semine conditus,nec uetusius, nec nimis recens. P o T V S. Ver subausterum uinum,tenueq; & flauum:aut ex eodevino dc petroselino concinnatum mulsum, uel absinthites,uel meli- cratii,ut alia epistola scripsimus. cinnamomo & ata pane conditus. CAR. O. Avicularuni perdicum, phasianorum,columborum iuuenum qui in turribus nutriuntur,t dorsi, merularum, pullorum cohortalium,hoedi,uituli,vervecis.
O v O R. V Μ uitellus tremulorum uel sesbilium , dc gestinarum, uel phasianorum. PIS C E S saxatiles,trottae. IV R. Α.Ius album Galeni ex anetho,porro, te, oleoqi csisectum. Nigrum uestrum ex pipere, gariophyllis &croco,ptisiura,&sar G leni more parata,ves cum pipere. F R. V C T V SSistaci nuclei pinei, passula oliuar. Ο L E R A.Anethum, menina, petroselinum,tauia,Origanum, thymus,satureia, cappares.. CONDIT A.Tingiber,nuces,cortices diu chebula myrob.b lirica,cotonea aromatibus odorata, persica, armeniaca gallochon, nux myristica. MEDIOCRIA. PANIS communis,panis similagineus, panis autopyros.caonis de saccharo confectus , panes in furno cocti, amylum. . P Ο T V S. Vinum dulce, uinum insipidum, commune melia tum,& quod medonem uocatis.
C A R. O Leporina, cuniculi, suis in sylvis nutriti,anniculi bovis, columbi domestici. OVA quae suocata uocantur,sed mollia. PIS C E S quos ab assatura nominatis porculos, parili uidelicetisturiones,luch.
563쪽
IV R. A .Ius cicerum ciam pipere,& brassicae semicoctae. F R V C T V S.Nuces regales,melopepones, cari ,pira, tonea, auellanae,amncula, cerasia austera, armeniaca,austerae palmulae, pruna sicca, citri cortex.
O L E R A. Lactuca beta,cari radix,radicula,porri, cepae, allia bibterue cocta.
MALA.PANIs azymus calidus,nsi bene eo his,subcinericius. Milium, panicum,legumina uniuetia, oryra. POTUS. Vinum nouum, crassiim,nigrum,turbidum, ceruisti eris,ex pomis. CARO ouis, agni, tauri, vaccae, auium aquaticarum, pauonis gruis, anseris,anatis,caseus, opera pistoria cum eo parata, ut torta uocata,& id genus reliqua,cerebrum,pulmo. O V Aquae non sunt gallinaruel phasiani, quae dura,quae nixa. PIS C E S lacustres, cetodes cuiuscunq; aquae, cammari, ostreae demum,testacea uidelicet pelle obducta.
IV R A. more uestro cum caseo paratum,raparum. F R V C T V S. Cucumeres,cucurbitae, mala,castane persica,ceraxo sia dulcia, mora,fraga. O L E R A. Portulaca,fungi,blitum,atriplex,ocimum,rapa. Et degeneribus quidem haec sint oecta. Modus uero in bonis quoq; talis esse debet, ut nunqua ad satietatem uentriculus oppleatur, nec plus sumatur quam concoqui commode possit. Erit quidem ab initio difficile hoc ad amussim metiri, sed experietia ipsa progressu temporis optime edocebit, si quotidie uidelicet paulatim quid dematur: ut si decem exempli causa libras inter cibum & potu singulo quoq; die ingerere consueuerat, selibra
quotidie demat, donec ad eum modum uentum sit, quo nullo pacto 3o hau etur uentriculus. Cauendo etiam semper, ut pro cibi portionepotus quoq; minuatur. Si quid uero peccatum aliquando fuerit, persequetis diei parsimonia, uel totale inediam castigetur.Et quia multu obest. etiam si modus seruetur, escarii uarietas,dene sibi consulet egregius hic lair, si una tantum esca erit contentus, ita ut mane quideiurulenta, uesperi edat assata. Tempus uero,quod erat tertio loco dicendum, tantum inter priorem & sequetem cibationem cadat,ut nosolum prior cibus concoctus sit, sed & si qua pituita, uel in uentriculo genita, uel ad eum ab alius membris transmissa, uel etiam in uenis redundet,uel c5coqu. itur,uel coerceatur. Genera igitur & modus beqo tempus ita seruanda sunt, atq; hoc pacto primus scopus absoluedus. Secundum aggredientes, dabimus operam ut uentriculi teperatura praeternaturalis corrigatur. Naturale enim mutare hac aetate, qua etiam in his qui biliosi natura sunt, solet crescere pituita,aut impossibile est,aut certe no facile. Soli ergo nue praeter natura frigiditati de humiditati intendendum, tum per sumpta, tum per extrinsecus a mota. Ex epotis tria summopere placent simplicia, & totidem com
posita. Simplicia sunt, longum piper, gariopulli, dc uocata gal-
564쪽
3α IO. MANARDI EPIST. MEDICIN.
ga. Composita, Diacalaminines, dio spoliticon,dia trion pipereo Sint alitem sinaplicia quidem illa non adulterata, nec pre uetusta
te cariola. Composita uero, Galeni more, non uulgari,parata.
Accipi autem uolo in diacalaminthe id genus , quod nunc vulgδnepitam,uoce parum ab antiqua Romana deflexa,& nonnulli cattam nerbam uocant.Inueniendum quoq; uerum petroselinum, quod scilicet in Macedonia gignitur, in monte Estrearico uocato,uerum
ligysticit. Nam quod apud Pannones leuisticum uocant, longe abesta uero. In dio spolitico quoq; recipi debet uerum nitrum, naturale uidelicet, non quod ad tormenta nunc artificio quodam parantisitq; Ioaequali reliquis,hoc est,cumino,piperi, & rutae proportione,dum aluum per eum duci uolumus, subauplum, dum id non desideramus. Nolim tamen horum esse as; iduum usum, sed per certa interualla, raesertim aestate, ne uidelicet siccitati, quae & cx aetate quotidie creest,plus nimio adderemus. Tuae autem prudentiae fierit, usum horum modo imperare, modo interdicere, modo etiam cum rosaceo,
uiolaceo, uel bustosiaceo saccharo illorum uehementiam obtudere. Sunt quidem naec ab antiquis quasi per manus nobis tradita remedia. Recentiores uero na neq; ipsi fraudandi suo honore sunt noua inuenerunt conficienciorum medicaminii uiam, quae in morbis a sei χωgida causa factis longe sunt aliis praestantiora: quam non ab re, nec infeliciter,destillationem appellarunt. Exhalare ut ignis cogunt tenuiores,& ueluti sipirituosas medicamentorum partes, non secus ac
solis uia terra&aqua uapores&exhalationes in sublime tolluntur, quae frigiditate postea aeris densiores faetae,in inferiora descendiit:& sicut in uniuerso pluuia deorsum guttatim stallat, ita uapores illi a
medicaminibus resoluti,in vasis superioribus partibus audesati,deorsum feruntur,& perrostrum uasis exeuntes,a sisterii artifice colli.
guntur,non minori usui futuri medicis,quis, ipsa pluuia agri cultoribus. Sicuti igitur antiquiores medici atq; philosisphi,homine pam Iouum mundum uocantes,descensum materiae in cerebro aggregatae,
quando in inferiora insita pluuiae tendit destillationem uocariit, ita& chymici operam hanc suam destillationem nominarunt,per quam preciosissimos Iiquores colligui, mortalib. maxime utiles. Quibus ego a multis annis citia usus , in diuturnis morbis &fere desperatis inueni essicacissimos: ἡ quorum numero unum hoc scribam, quod in consumenda pituita in uentriculo redundante, roborandoin eo ne amplius eam tanta copia gignasiiudico efficacissimis Mastiches. rhei barbarici gariophyllorum, chebularum conditarum, ana uncia unam,madeant in lib. duabus uini antiqui odorati per tres dies,d hine omnibus simul in vitreii lias positis, secundum consuetum modum fiat destillatio, liquor*ἰ exiens in bene obturato uitreo uase adseruetur,atq; ex eo duae drachmae, uel quod maximum sit, quatuor. α ieiuno dentur, & potum etiam trium horarum ieiunium sequa tur ratq; hoc quidem per hyemem, per aestatem uero satis erit; climam cum semuncia aquae rosaceae sorbuisse.
Extrorsum oleo uentriculus foueatur, quod Mad hunc modum parat
565쪽
paratur Olet omphacini libra I. uini Cretesis lib.s.xylobalsami, innamomi cyperi, schoenia thos,radicis spicae nardi iridis, ana a triduo in bene obturato ualculo adieruentur, quarto die claro,& leni ne in uase duplici tandiu bulliant, quoad uinu penitus consiimptu sit,oleom,amotis speciebus,niam cheschiae subouadrupla portio liquefiat. Poterit etia ex eisdem speciebus, mastichm: & terebinthi resina haerens emplasti u confici,ad sorma eoru quae nunc cerota uocant,quod supra cortu extentu trentriculi re3ioni tadiu haereat, quoad arefactu per se tacitat:quod item tertiol ac pluries,si oeus fue1ς ritirenouatsi, uentriculo magnu robur adiiciet. Scio ego non ullo, qui imbecillissimo erant uelitriculo, per huiuscemodi emplastroruuitini maxime adiutos. Et hactenus quidem de iientriculo. Iecoris medicam inafere eiusdem seneris esse his debent, quae in uentriculo attulimus, veru aliquantis permitiora hoc est,minus calida de sicca,tum ne salsedo pituitae addatiir,quam qliandoq; apparuis. se Excell.tua mihi significauit, tum etia ne bilis creicat, quae in articulorum doloribus ab initio admixta, maiores dolores solet efficere. Ueredum praeterea ne eo plus quam par esset calefacto, bris eo tingat. Qtiare quotiescua; colore faciet,lotio, uel alio quouis indicio impensius calefactu esse iecur cognitu fuerit,per aliud medicameniatum, quod modice refrigeret,erit occurrendii, qualia potissimu sunt omnia seridis siue in tyborii genera, quibus& epotis & admotis,iecur simul & modieὁ refrigescet,& roborabitur, nec uetriculus laed tur. Multu uero coducetat chamaepitys,quae tua uocatur,fecit maiori minoriue portione misceatur: haec enim herba no solum iecur iuvabit, sed multu etiam coducet ad articii loris dolores praecauendos. Eupatorii uero in iecore iuuando tanta uis est, ut nonnulli no eupatorium, sed hepatorium eam uocauerint: pro quo eam nune accipimus herbam,quae apud nos uocatur agrimonia, cuius ego magni-3O ficum usum in iecore iuuado saepenumero emertus sium. Non parii quoque & iecori & uentriculo coducit, Quae fumaria,& a Graecis c pnion,uulgὁ sumus terrae nuncupatur: ucuti dc rubia, quae erythrodanum,& anagallis, praecipue quae purpureum florem gerit. Extrorsum uti poterit eodem quo & in uetriculo ungucto, cuius
si nimium calorem ueriti fuerimus oleo rosaceo,in quo in Ubi uel flores uel folia, uel radices bullierint, eius calorem mitigabimus. Et ad iecur roborandum haec sufficiant. Caput uero his praesidijs iuuandum, quae alia epistola scripta sunt nee vereda ea quae priuatim a capite materia educunt, si post totius o corporis purgationem, ut dictum est, adhibeantur. Integrum enim
semper erit,quoties plus trahere ad caput,quam euacuare uidebuntur,purgationem totius corporis repetere. Sed & ante eorum usium clytinate uel balano prius materiam deorsum reuocare: usum enim alterius horum, etiam quotidianum, multum profecturum iudico. Adhibenda etiam extrorsum capiti quae meatus aperiedo materiam
euocent,simul' uel postea, illa quae roborent, qualia etiam a nobis alia epistola descripta sunt. Nec ab re suerit, ut semper prope nares
566쪽
odorata aliqua habeat,qualia sunt sampsuctus,citri cortices ladanu; styrax,rosae, macer: potestq; ex omnibus, uel aliquot eoru afformari pila tantillo etiamo schi uel ambrae addito, quod in rosacea actuaretoluatur,qua pila aptius conficietur. Haec sunt quae coro Ilacii uice superiori epistolae adnectenda occurrere, quibus ultimam manu hoc die apposui,quo nouum annii ausipicamur: quem adeo faustum& selicem huic praeclaro uiro auguror, ut quasi Phoenix reculerata sanitate Nestoreos annos uiuat incolumis. Quod certe futurii non ambigo, modo iussis nostris,per Excellentiam tuam praesertim moderatis,stare uoluerit.Cuius prudentiae & iudicio,& haec,& quae alia raepistola scripsimus uniuersa, submittimus.Vale uir optime. Ex Ferraria,Calend.Ianuarijs,anno salutis nostrae M. D. XXXV.
nicerserenissimi Romanorum reb medico dignissimo S. P. D.
Examinatur primo an sonitus auris,& deminutus auditus, ligno Indico curari possint.Deinde,an uinum dilutum magis caput tentet quam puru. Modus praeterea eliciendi aqua ex herbis docetur, quae χοodore saporemq; earu co seruet.Item de absinthij uirtute:& an uinunouum & mustum urina prouocetianὶ utile sitos eo colluere, adiecto corallorum & mastiches puluere. 4 andem de uiu Mithridatis.
O N possum no admirari simul& dolere,quod adhubitis omnibus praesidiis quae alias scripsera, superadditisq; ut scribis nonnullis,eiidem adhuc symptomatis, sonitus uidelicet auris,&deminuti auditus, affligaris. Altius enim fixisse radices morbus uidetur, qui totitamq; ualidis machinis no Oijcitur. Quare necessariu est maioribus manu admouere:inter quae cum lignu ex India nostris temporibus 3. apportari coeptum a multis repo hatur, uim eius in pessimo, qui nostris etia teporibus mortales inuadere occepit, morbo Gallico uocato expertis,no ab re dubitas an posis: t in tuis quo O; casibus couen re,ineamq; in hoc quaeris sententia, qua tibi breuibus, quantia pote
ro,uerbis absolua. Ego dum illius ligni odore Laporem' cosidero, nemo effectus qui ipsius decocto ebibito,in corpore aperte lectu untur,intueor, nihil in eo inuenio per quod credi debeat, maiorehabituru uim in tuis symptot natibus amouendis,quam ea medicamina
quae iam te expertu scribis,& alia id genus quae in huiuscemodi rapitis affectibus a medicis comedatur.Neq; enim pipere, gariophyllis, A. myristica nuce, sed nec serpyllo, iampsucho, neptia, Odoratius. Non etia sapore acriore quam illa psentitur. Qia od si quis ad occultas uires, comune medicoru asylum cofugiat,no potetius inueniet quam scammoniti,colocynthin,& utrui ueratria,quae in euacuadis a toto
corpore humoribus sunt efficaci istinxcu lignit hoς consueto more ebibitu, paucis admodii uentre,& his quidem leniter subducat, non uomitu prouoce uo lotiu multu, aut sudore eliciat: nec uerisimilex etiam
567쪽
etiam sit, ut in occulta facieda, qtra uocat,dimatione, maioris, quam nostratia medicanaeta a medicis in ea re comedata, sit effieaci . Diceret statim qir pia: Si quae scribis uera iunt, undena fit ut pessima ulcera,&artuu uehemetiissimi dolores, quae per cosueta medicamina
sanari no poterat,per huius potu sint ad sanitate perfecte redacti3Dice e possum cu multis, beneficia haec no tam uiribus ligni proprijs. quam ex parciusimo uictu quo quadraginta diebus ullitur,atq; maeeuntibus potu eius pursationibus, cotingere. Sed ut demus, a viri-ctoria,& modice exiccate eius ut fieri, ut ulceribus sanadis coducati atq; calore tenuitateq; partiu, ut crassiores humores artus obsidentes attenuet, & per sudorem urinamq; ducat:no propterea sequitur quod flatus uaporosos,uel trapores statuosos, per cerebri meatus,arterias, uenas ac neruos delatos, discutere masis ualeat ualia cepe,
sulphur, nitru atq; id genus plurima intra auri u meatus iniecti, uel extrinsecus suturis caluae admota. Nec haec dixerim,qiiasi honorem tam sancti ligni eleuaturus,sed antiquioribus medicinis patrocinaturus, quas pute tenui adeo uictu utentibus quali ligni potores ututur,no minus,nisi forte maius emolumeti allaturas. Sanatii ego non semel Deo iuuate,fistulas maligniora alia ulcera, solis potionibus w ex nostratibus berbis csicinnatis, nullo super dato ulceri medicamiane,praeter sola brassicae folia. Sicuti dolores quoq; articuloru in ueteratos, crebris tantu purgationibus,& quariindam herbaru decocto potui dato,paru tamen mutato uictu quo sani ututur. Quae auxilia siquis tenui illi uictui coniunxerit, forte no minus cum his proficietiruam cu ligni illius ii ire. Quicquid uero in hac re statuatur, non uia eo potum eius,praecedentibus S comitatibus cogruis p tirpationibus, atq; tenui uictu,posse affectibus tuis obesse, sediuitaturii potius
confido 3c spero .Et haec de ligno Indico satis superq: sint dicta, iam
ad absoluenda reliqua quae petis accingamur.3ψ Inter ea primo occurrit 'lugstio de uino, de quo duo quaeris. unii, a cerebro tuo magis coducat meru, quam dilutu: alterii, quod a primo pendet, uel potiusIrimum ab eo,an dilutu magis caput tentet inebrietque, quam purii. Vt igitur a secti do incipia,in primis aduertendum diluedi uini usum ante Homeri tempora docuisse Staphilum, illeq; aded comune, ut Grsci ab ipsa mixtione uinii crasin uocarint. Varius tamen fuit miscendi modus, ueluti celebre illud carmen ostendit,a quibusdam in Latina lingua sic translatu: Aut quinq;
bibe,aut treis,aut ne quatitor.cuius sensus secuduni aliquos est, aut in duas uini partes quinque aqtiae addendas,aut uni tres,non autem.
48 Quatuor,quia ham mixtio & uoltiptate uino adimat,& saltibritatem. a tamen putarim Galenu tunc traigressum,cu uinu ae8roto pro pinati alius qui fortὰ aderat medicus,ridendo dixit, Vinu hie uidet, non bibit.Plutarchus alio modo id carmen interpretatur, ut scilicet tres in eo tangatur mixtionis modi,tribus musicalibus co sonatijs si, miles,hemiolia uidelicet in primo,trib' aquae partibus addedo duas uini, tunc enim aqua ad uinu proportione tesquialtera liabebit. In secuta diapason,uni uim parti duas addedo aquae In tertio,ex tribus
568쪽
aquae partibus & una uini,eam consonantia nasci, quam diatesibonuocat. Quae licet in carmine reprobetur,Hesiodo tame placuit, atq; non uilis qui eam eongruere Dialecticis disputaturis dicunt,atq; his cui iuri dicundo praesunt.Nemo igitur ambiget, tantum aquae uino misceri posse,ut ab eo auferat omne qualitatε, quae caput tentare solet,uel eurietate afferre: sicuti & tam exiguum, ut sua tenuitate Iactatuinstm magis subeundo & penetrado,caput impensius I dere: quod uinu Aristotiin problematibus, ραμερον dixit:& Theod'rus,modo dilutiusculu,modo meracius uertit.Inuenio & aliam mixtionem apud antiquos, qua etia Hippoc.rangit in Aphoris ubi ait,uinu aequa role aequali epotu, sanare anxietudine, oscitatione&horrorem, uino uidelicet calore suo humiditates,quas uel uetriculi tunicae imbibuti uel musculi continent,uel per cutem serutur, dissoluente ac separan
te auua uero pellente & euacuante,& praeter hoc uini immoderatas uires eoercente,nisi extremὸ potetes existant: quae tamen, utrovis
modo earmine intellecti , etia si uinii generosisti musit,quale nune Creticii malluasiti, quasi monobasites uocatu,ita reprimetur, ut uix inuenias hominem qui ex modico eius potu ebrietate incurrat. At siduis ordinem mistionis uerterit,ad quem modum excellens quida Chi- oermanus intellexisse prouerbium uidetur,ut scilicet maior modus
27 proues b. in uino, minor in aqua intelligatur, ae quinque uini pa bus Tae
Aut Quinque duae adsiciatur,uel tribus aut quatuor una: dilutu hoc pacto Creticuhib. cte. 3 uinii magis inebriare putauerim, quam merti, mult8' magis,si mauiore adhuc proportione quam quincuffla, uinu aqua luperauerit.Verum cum no pauciora, quam mixtionu quς in usu sunt,uinorum unt genera,atq; inter ea innina quaedam inueniantur,paru ab aquae om- cijq; natura recedentia,propterea nulla certa dari potest mixtioonis reAu,sed ira qui'; longo usu edoctus,metiri sibi modum aquet
debet ut uini & aquae nocumenta deuitet, & emolumentis truatur. Ego a ite,ut iam aliam partem tuae petitionis absoluam,put im mixtionem illam quam Hippoc in anxietudine horrore,& oscitatione commendauit,li uinii inter Viennensia non primae notae lit,tuis a sectibus magno usui futuram. Meam hanc de uinis longiorem dis urationem scio excusabis, si aetatem & Galeni eam doctrina, qu inpotissimum sequor, consideraueris: cogitauerisq; praeterea,rne eo temhoretiae scripsisse, quo solent nostri foecudiores calices absq; omni xtione ingurgitare,eo uidelicet Martis die.quem quadragesim te sequitur ieiuniuia sanctis patribus ad retudenda ςocupiicilis animi nostri partis irritamenta institutum. . , , 5uaeris praeterea, ut te doceam modum eliciendi aqua ex sin- o Finio ae propriit odorem saporemq; reseruci: m qua re ego longo
'υ- tempore ideo laboraui quὁd scieba medicin
tam inter sese habere aded ut secudae sine primis no possent cosistere nec tertiae absq; secundis: & cum ex qualitatibus sequantur operationes, no posse ipsas cosistere sublatis qualitatibus. Quare a pri- ' mis qualitatibus uideba omnes nasci operationes, praeter illas quas, a tota sibilantia fieri dicimus,quae solo usu
569쪽
litates autem primae licet uia quada regia de certo tactu dignoscantur plurimu tame ad eoru notitia coserre didicera sapores, atq; post eos odores: itaq; cum illis conecti, iat his mutati,, mutari etiam primas qualitates,atque ut sequens est, secundas & tertias, esset necessarium. Cu igitur in multis aquis per chymicam artem ab herbis extractis. uiderem sapores dissimiles, quandoque etiam cotrarios, non poteram credere, uires& operationes in ipsis remanere, quae erant in toto compositoreas uero praecipue mutari, quae per sapores& odores,& contingebat,& agnoscebantur. Atque ut stemus in abro sinthio, cum in ipsa serba tres agnoscerem sapores,acrem uidelicet,
adsti ingentem,&amari ini: in aqua uero eius leuem tantum, ac ueluti fatuam dulcedinem: cogebar credere, simul cum tribus illis saporib. uires quae per illos uel constabant. uel indicabantur, in uasis fundo simul cum faeculenta parte remansisse.Vnde coepi laborare, atq; amicos qui in arte chymica diutius uersati fuerant contulere. an aliquo ingenio fieri posset, ut simul cum aquis ipsis, sapores & odores
rerum elicerentur. Cum uero multos modos tentassem,duos tandein uen i, per quos id 'ii Od qiiaerebam facile sequebatur: qui modia cepti a duobus illis stini, quorum communis ubique est consuetu-1o do. Vel enim per calefactam&ueluti unitam fornaculam fundo uasis inflamato, cogunt uapores sistolli: vel per aqua in maiori vase e bullientem,& ipsium vasis fundum c5tingete: quem modii licet Gale. agnouerit, nesciuit tamen ad hunc usum applicare,c6tentus olea, unguenta,&quandoq; potiones duplici illo uase praeparare.Vterq; aute horum modoru in hoc conuenit, quod nimia caloris uioletia, eas tantum partes rei ascedere cogit,quae ad ascedendii sunt magis idoneae,quales sit ni aqueae&aereae. Sed his ob immodicia assiduus calorem evanescetibus, solae aqueae perrostru uasis descedetes eoi liguntur. Segregationis itaq; huius aqueae partis ab aliis causam esse 3o cognoscens caloris uinementiam quae per utriata': modum cotin- ebat, dedi operam ut nec ipsa fornax isnita in primo modo, nec e-ullies aqua in secundo, fundit uasis attingeret, c5structo oblongo instar uacuae colunae alio uase cuius ima pars fornace uel aqu. a bul- Iientem attingeret, suprema uas in quo ponuntur herbae reciperet, ita omni b.rimis obturatis, ut no esset transipirationi locus: sic enim fieri putaba. ut miti aeris calore. per colunare uas stiperius delato, aqua elicerem, quae omni u partiui uires aliquo pacto in se colligeret.
Elegi aute modii illum qui per aquae uapores fit, quos humiditate illa vaporosa mitius agere putabam 8 quo in Germania ante aliquot o annos, nonnullos usos intelligebam querescii ex uoto successiim, aliam aggredi non curaui. Scio tamen aliquos id tentasse. & pariter
quod denderabant assecutos, fabricata ampla fornace, quae plura in se uasa posset accipere. Habes igitur id quod secundo loco petebas, ex quibus no dissicile erit soluere alia quae circa absinthiu tibi occurreriit dubitata. A stri Uria enim vim, quae in eo plurima est,habet absinthiu , ut uentriculum roboret: qua uim cum & uino & aquae in qua ma hierit,uel
570쪽
no IO. MANARDI EPIST. MEDICIN.
bullierit attribilat,no est mirum, si&haec idem facere possunt, atq;ὸ contrario nemo mirari debet si id non potest succi is,a quo terreae partes, in quibus adstrictoria uis sita est, separatae sunt, amaritudine . quasi sola in succo remanente, aentriculo infesta.Ex hoc autem sundamento potest Avicenna defendi si, quemadmodum alijs quoq; inloeis suae medicinae, per succum aquam intellexit, in qua coma eius maduerit:quod certe uel ex eo constare potest,quod in serius succuesse malum stomacho affirmauit. No enim aded caecus philadus est, ut in paucis uerbis repugnatia scripserit, praesertim cum uideamus apud Diosciquem ipse in eo loco est sequutus, utrunq; legi.Cum e- IQnim laudasset ipsum in doloribus uentriculi,& inappetentia, in fine capitis succum malum esse stomacho ait, & capitis dolorem facere. Quae autem de decocto,atq; aqua in qua maduerit dicta sunt, de sy-rupo quoq; sunt intelligenda, qui ex eisdem paratur. Praestat tameα strupus in hoc,'uὁd pituitam in stomacho nutrientibus non adueriatur: quod sola illa faciunt, quae adstringendi ui eam inibi assigunt,& quali adglutinant,quam strupus detergendi ui a melle acquisita,
a tunicarum adesii submouet. Carere etiam absinthites uinum ea noxa credi debet,praesertim si ex aliquo uino paretur,quod adstringendi ui uel penitus careat, uel eam habeat perexigua, qualia sunt in Pannonia, Si ira, cum magno Clu istianorii dedecore a Turcis 'ccupata.Ex quibus uinum paratum,tantu abest ut pituita aceruata in uetriculo habentes laedat, ut magnopere iuuet, quod ego in sexcentis expertus sum. Mea igitur de absinthio sententia haec est, ipsum totuquomodolibet epotum, uptriculuroborare,bilem per uentre & urinam prouoc tae,no habere tamen tanta uim ut pituitam uentriculo haerente, uel etia eidem innatante, absq; alterius rei adminiculo ualeat expurgare, sed cotra potius ineptiorem reddit euacuationi.Mixtum uero melli,aut uino,aut utriq;,hoc est, millso, adepta deterge di ut, pituitosos quoq; iuuare. Succum,ceu adempta ab eo adstrin- 3ogendi facultate,stomachum primo,dehinc communicata etiam capiti noxa, caput laedere.
Quaeris postea de ipso seorsum uino nonnulla,an scilicet nouum& mustum urina prouocet: an sit utile os eo colluere adiecto corarulorum &masticheseuluere.Facit prima dubitatione Diosc.& Galeni apparens repugnatia.Diosco .siquidem lib. s.cap.de uini qualitate
ex aetate,malis quae nouit facit,hoc adnectit iuvamentum, ou Id urinam ciet. Galenus uero s. salubriti, nouella uina ait, nec distributionem nutrimenti in corpus facere, nec urinas mouere. Dicere hielossumus, id quod& tu aduertisti,non de omnibus nouellis uinis oc scripsisse Gale.sed de Tiburtino tantum & Signino Italicis.Aliqua enim noua urinam mouere,in nostris nos quotidie experimur. .
praesertim in his quae Albana vocamus.Non praetereundum tamen. quod & in epistola quadam ad excellentissimum medicum savium . alias scripsi, non omnia quae epota urinam copiosiorem reddut u
re diuretica dici posse sic enim &aqua ipsa diu retica uocaretur sed ' r. ea uere esse di euca,quae caloris sui excellentia,atq; quadam acria tussiun